UPDATE 30112019/507 Noodtoestand voor het klimaat uitgeroepen door het Europees Parlement

Von der Leyen presenteert de regeringsverklaring van de nieuwe EC

De noodtoestand uitgeroepen voor het klimaat is uitgeroepen. Een resolutie daarover is deze week aangenomen door het EP met 429 stemmen voor en 225 tegen. Zie het als een laatste waarschuwing, een politiek signaal, bijna een wanhoopskreet. De nieuwe voorzitter van de Europese Unie, Ursula von der Leyen, heeft steun gekregen voor de samenstelling van haar nieuwe commissie van het Europees Parlement. Zij ontving 461 stemmen voor, 157 stemmen tegen en met 89 onthoudingen. In een toespraak tot leden van het Europees Parlement woensdag voerde von der Leyen aan in een toespraak, die klimaatverandering en migratie de komende vijf jaar centraal stelt in haar strategie, dat Europa de wereldorde kan vormgeven. Von der Leyen noemde klimaatverandering een ‘existentiële uitdaging’ voor Europa en de wereld, ze zei dat Europa ‘de plicht had om te handelen en de macht om te leiden’. “Het zal enorme investeringen vergen. Het zal publieke en private investeringen vergen. De Europese Unie zal klimaatfinanciering in haar gehele budget integreren, “zei ze. Europa ‘kan de vormgever zijn van een betere wereldwijde orde’, zei ze. “Dit is de roeping van Europa en het is wat de Europese burgers willen.” Ze sprak ook over de transatlantische alliantie tussen de EU en de VS in een tijd waarin de banden onder het presidentschap van Donald Trump zijn gespannen. “We hebben problemen – zonder enige twijfel – maar onze banden hebben de tand des tijds doorstaan”, zei ze. (Bron: Parool) Dit is het waar Europa al maandenlang naar heeft uitgekeken. Voor mij is het een zware teleurstelling. De EC pakt twee deelproblemen aan en laat de herstructurering van Europese Unie liggen. Het klimaat, het milieu en de migratie zijn relatief kleine problemen in relatie tot de positie van Europa, als het Avondland, met de enorme achterstanden die het heeft opgelopen naar de maatschappij voor de volgende generaties. In plaats van de spade in de grond te zetten, beperkt de voorzitter van de Europese Commissie zich ertoe zich te beperken tot deelproblemen. We kunnen niet langer wegkijken voor de vraag naar hoger geschoold technisch onderwijs, ontwikkelingen op het gebied van nano- en quantumtechniek, robotisering, KI, de vraag vanuit het bedrijfsleven naar personeel dat geschoold is voor werk met algoritmen, G5, duurzaamheid, de mens met een veranderende arbeidsethiek, zorg, inkomen, veiligheid, priva-cy, de macht van de negen vooral Amerikaanse mega-techbedrijven en de verder gaande globalisering. Kortom een wereld die sterk in beweging is en een Europese Unie die het vooralsnog laat afweten voor de grote uitdagingen van dit moment.

Winkelverkopen in Duitsland in oktober onverwacht flink gedaald Volgens de cijfers van het Duitse federale statistiekbureau namen de detailhandelsverkopen met 1,9% af op maandbasis. Het is de grootste daling sinds december vorig jaar. In september bleven de verkopen van Duitse winkeliers volgens een herzien cijfer onveranderd. Op jaarbasis klommen de winkelverkopen in oktober met 0,8%, bij een aanname van 3%. Een tegenvaller dus. Het cijfer kan erop duiden dat Duitse consumenten wat terughoudender zijn geworden met aankopen in winkels. De Duitse consumentenbestedingen boden de afgelopen tijd juist steun aan de grootste economie van Europa, waarbij vooral de Duitse industrie te lijden heeft onder de wereldwijde handelsspanningen, de afkoelende economie en onzekerheid rond de Brexit. ING-econoom Carsten Brzeski schrijft in een reactie dat het tegenvallende winkelcijfer een “koude douche” betekent voor de Duitse economie. Hij verwacht dat in november en december een hoop goed gemaakt kan worden, met het oog op uitgaven voor het feestdagenseizoen. De private consumptie zal waarschijnlijk op de langere termijn steun blijven bieden aan de groei van de Duitse economie, denkt Brzeski. (bron: DFT) Als …………….. de consumentenuitgaven dit jaar gerelateerd aan de uitgaven in december vorig jaar stand houden. Is dat niet het geval dan krijgt de Duitse economie meer tegenslagen en kan het land het nieuwe jaar ingaan in een recessie.

De productieomslag van benzine/diesel/gas auto’s naar elektrisch kost veel banen

Automaker Audi, onderdeel van Volkswagen Group, gaat de komende jaren flink in de kosten snijden. Door de bezuiniging verdwijnen in totaal 9.500 banen, ruim 10% van het hele personeelsbestand van Audi bevestigt de automaker. Door onder meer flink in het personeelsbestand te snijden hoopt Audi €6 mrd te besparen. Dit geld wil de automaker vervolgens weer gebruiken om te investeren in het elektrisch maken van het wagenpark, schrijft het bedrijf. “Met dit plan (Audi Toekomst) tackelen we structurele problemen binnen het bedrijf om Audi voor te bereiden op toekomstige uitdagingen”, schrijft Audi-topman Bram Schot. Vorige week zei Schot al dat de transformatie van Audi naar elek-trisch rijden geen eenvoudige klus is. “Elektrificatie trekt een wissel op je investeringsplan. Daarnaast zit er op een elektrische auto nog altijd wat minder marge, terwijl je wel gewoon de toekomst van je bedrijf moet financieren”, aldus Schot. Audi is overigens niet het enige bedrijf dat flink bezuinigt om de transformatie naar elektrisch rijden te bewerkstelligen. Op 14 november zei Daimler, bekend van onder meer Mercedes-Benz, ook mensen op straat te zetten voor de elektrificatie van het wagenpark. (bron: nu.nl)

Witwassen in Noorwegen, wie had dat ooit gedacht

De Noorse politie is een onderzoek gestart naar mogelijke witwaspraktijken bij de grootste bank van het land, DNB ASA. Via die bank zou mogelijk geld, grotendeels afkomstig uit Namibië, via een IJslandse visserijonderneming worden/zijn witgewassen. Het onderzoek moet uitwijzen of DNB strafbare feiten heeft gepleegd, zo meldden de betrokken Noorse autoriteiten. Het bericht over DNB ASA komt te midden van een stroom berichten over witwaspraktijken bij Scandinavische banken. Daarbij worden onder meer de Deense Danske Bank en de Zweedse Swedbank genoemd. IJslandse media meldden eerder deze maand dat vissersbedrijf Samherji steekpenningen betaalde aan functionarissen in Namibië om daar te mogen opereren. Tussen 2011 en 2018 zou via DNB meer dan $70 mln zijn overgemaakt naar bankrekeningen op de Marshalleilanden. (bron: DFT)

Inflatie in de eurozone trekt aan

De inflatie in de eurozone is in november gestegen tot 1% op jaarbasis, van 0,7% in oktober. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van een voorlopig cijfer. De kerninflatie, zonder de invloed van de sterk schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen, steeg tot 1,3% van 1,1% in de voorgaande maand.

De Franse inflatie is in november gestegen naar 1% op jaarbasis, van 0,8% in oktober. Dat maakte het Franse statistiekbureau bekend op basis van een voorlopige raming. Op maandbasis stegen de Franse consumentenprijzen met 0,1%. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode werd een inflatie opgemeten in Frankrijk van 1,2% op jaarbasis en 0,1% op maandbasis. Het statistiekbureau kwam ook met definitieve cijfers over de groei van de Franse economie in het derde kwartaal. De groei bleef daarbij onveranderd op 0,3% op kwartaalbasis. Op jaarbasis werd de groei opwaarts herzien tot 1,4%, van een eerder gemelde 1,3%. (bron: DFT) Inflatie gaat stijgen door het streven naar verduurzaming, zo moeten boeren een hogere beloning krijgen voor hun producten en dat gaat de consument in de supermarkt betalen. Daarbij gaan per 1 januari de energieprijzen nog verder stijgen. Door een stagnering van de economische groei gaat er een spannings-veld ontstaan tussen het netto inkomen, stijgende maandelijkse lasten, een inflatie van 1% naar 2% en de bestedingen: het koopplaatje. Onder de stijgende maandelijkse lasten tel ik ook mee de financiële lasten van het, door dit kabinet, gevoerde en voorgenomen klimaat- en milieubeleid, waaronder ook de gas-transitie, die gaan drukken op het gezinsbudget. Wij moeten die gevolgen voor de portemonnee niet onderschatten.

Klimaatsubsidiëring

Te gek voor woorden: wij subsidiëren Amerikanen boeren die voor ons bomen kappen en het hout aan ons verkopen voor biomassa productie. Bekende duurzame energiebronnen zijn wind, water en zon. Iets minder bekend, maar verantwoordelijk voor ruim zestig% van de duurzame energie geproduceerd in Nederland (2015), is energie uit biomassa. Pellets die naar Europa komen, moeten voldoen aan de EU-regelgeving én aan nationale eisen. Nederland heeft de strengste duurzaamheidscriteria wat biomassa betreft. Die voorkomen dat pellets uit oerbos, natuurbos of oud bos komen. Alle pellets die Europa importeert, komen uit duurzaam beheerde bossen die al vijftig tot zeventig jaar gericht zijn op houtproductie.’ De European Academies Science Advisory Council (EASAC) stelt dat het opwekken van energie met biomassa zelfs meer CO2-uitstoot oplevert dan kolen en gas, meldde het AD onlangs. “Biomassa is een heel slechte energiebron”, zegt hoogleraar Louise Vet, die namens de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in de milieugroep van EASAC zit. “Verbranding van hout levert weinig energie op”, vervolgt zij, “waardoor er netto meer CO2 uit de schoorsteen komt dan bij kolen en gas. Door een Europese afspraak hoeven we die uitstoot alleen niet in onze klimaatboekhouding op te nemen.” Nederland reserveert €11,4 mrd aan subsidie voor het bevorderen van biomassa-installaties. Volgens een inventarisatie van het AD staan er binnen een paar jaar 628 van deze centrales in ons land. Het kabinet ziet biomassa als een duurzame energiebron en wil daarmee de klimaatdoelen halen. Volgens de nieuwe Europese afspraak die hoogleraar Vet aanhaalt, telt de CO2-uitstoot van biomassa alleen mee in het land waar de biomassa is geoogst. Vaak is dat Noord-Europa en Amerika. Omdat er na het oogsten weer nieuwe bomen worden geplant, wordt biomassa als duurzaam bestempeld. Een ‘waanidee’, vindt Vet. “Het duurt jaren, soms zelfs decennia, voor dezelfde hoeveelheid CO2 weer is opgenomen door nieuwe bomen.” Ook de stikstofcommissie van oud-minister Remkes adviseerde het kabinet vorige week om te stoppen met subsidies voor meer biomassacentrales. De gekte wordt veroorzaakt door de Brusselse afspraak dat de landen die biomassa gebruiken als energieopwekker geen verantwoording hoeven af te leggen over de CO2 uitstoot die dat veroorzaakt. Nog los van het feit dat de EASAC stelt dat de CO2 uitstoot van biomassa groter is dan die van steenkool en gas. Nederland heeft van die Brusselse handreiking dankbaar gebruik gemaakt, maar of daardoor de CO2 uitstoot daardoor afneemt is maar zeer de vraag. Maar lees verder hoe ‘slim’ wij wel niet zijn in het ontduiken van de regels. Dankzij miljarden euro’s aan Nederlandse subsidies schieten de pelletfabrieken in de Verenigde Staten als paddenstoelen uit de grond. Amerikaanse bomen worden gekapt en tot kleine houten blokjes geperst. Die gaan dan helemaal de oceaan over om in Nederland in een biomassacentrale te eindigen. Dat klinkt niet logisch, en omwonenden hebben hun bedenkingen. Maar het gesubsidieerde hout levert banen op in een gebied dat het goed kan gebruiken. Er zijn nu acht fabrieken in Mississippi, South Carolina, North Carolina en Virginia. Onder meer RWE verwacht vanaf volgend jaar voor verschillende centrales hout te importeren. Daarvoor krijgt het bijna €3 miljard aan subsidie. (Bron: DFT)

Deutsche Bank weer in de schijnwerpers

Deutsche Bank heeft onlangs een pakket bezittingen ter waarde van ongeveer $50 mrd verkocht aan de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Dat meldden ingewijden met kennis van de verkoop aan persbureau Bloomberg. Het zou gaan een pakket effecten gerelateerd aan schulden van opkomende landen. Deutsche Bank is bezig zijn balans af te bouwen en risicovolle bezittingen van de hand te doen. Daarvoor heeft de Duitse bank een speciaal vehikel, een bad bank, opgezet om dergelijke zaken apart te zetten van de rest van het bedrijf. In september zou de bank al een pakket Aziatische bezittingen hebben verkocht aan Goldman Sachs. (Bron: DFT) De grote vraag is hoe groot de financiële pro-blemen zijn bij Deutsche Bank. Als structuurbank moet Deutsche een leverage ratio aanhouden van 3%. Dat is het eigen vermogen van de bank in relatie tot het balanstotaal. De toezichthouder, ECB, controleert dat ieder jaar en als aan die eis wordt voldaan is een bank gezond. Daar is wel wat op af te dingen. Na de bankencrisis, bijna tien jaar geleden, werd erop aangedrongen dat banken die ‘too big to fail’ waren een eigen vermogen zouden moeten hebben van 8%. Daar heeft het bankwezen sterk tegen gelobbyd en dat is uiteindelijk in Basel III slechts 3% geworden. Dat betekent dat 97% van de activa (beleggingen, kredieten, hypotheken) met vreemd geld mag worden gefinancierd. Op enig moment kan dat tot grote problemen leiden. Bij de grote banken spelen twee zaken een rol: 1. welke percentage van de leningen, kredieten en hypotheken zijn volwaardig te beoordelen. Iedere bank heeft een afdeling die de probleem kredieten behandelt en een afdeling die probleembeleggingen beheert; 2. de portefeuille financiële producten, waarvan de bekendste zijn de derivaten. De rechten en de plichten die daaruit voortvloeien moeten in evenwicht zijn. Maar het kan voorkomen dat als gevolg van externe ontwikkelingen de plichten groter zijn dan de waarde van de rechten. En dan raken de banken in problemen. We hebben gezien hoe dat is afgelopen bij Lehmann Brothers. Het is maar zeer de vraag aan welke kant van de streep Deutsche staat.

Angst onder ambtenaren op het ministerie van Financiën

Bij de Belastingdienst heerst een afrekencultuur die leidt tot angst onder medewerkers om misstanden te melden. Dat stelt FNV-bestuurder Mieke van Vliet na een enquête waaraan negenhonderd medewerkers van de Belastingdienst deelnamen. Van Vliet wil dat verant-woordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) een onafhankelijke integriteits- commissie gaat instellen. „Er moet naar medewerkers geluisterd gaan worden. Daarvoor is een plek nodig waar ze veilig hun verhaal kwijt kunnen.” Zij stelt dat er sinds een vorig onderzoek in 2012 niets is veranderd. „De huidige problemen rond de kinderopvang-toeslagen zijn een direct gevolg hiervan.” De FNV-enquête volgt op een campagne waarin de staatssecretaris medewerkers vraagt wat zij kunnen veranderen aan de cultuur bij de Belastingdienst. „Medewerkers geven in de enquête aan mee te willen helpen aan een cultuuromslag, maar verwachten vooral van het management het goede voorbeeld om verandering te brengen”, aldus Van Vliet. Volgens Snel laat de toeslagenaffaire inderdaad zien dat de cultuur bij de Belastingdienst moet veranderen. Daarop wordt de komende tijd ook „extra ingezet”, laat een woordvoerder weten. Dat de dienst de afgelopen jaren niets aan de problemen zou hebben gedaan, spreekt hij evenwel tegen. „Er is heel veel veranderd bij de Belastingdienst sinds 2012.” (bron: DFT)

De strijd tussen de titanen

De Chinese industrie wordt verder geraakt door het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en het Oost-Aziatische land. Industriële bedrijven noteren de grootste winstdalingen sinds begin dit jaar. Vergeleken met een jaar eerder viel de winst gemiddeld 9,9% lager uit, meldt het Chinese statistiekbureau. In september werd nog een daling van 5,3% gemeld. In de eerste tien maanden van het jaar lag de winst 2,9% lager vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. Volgens een econoom bij een vermogensbeheerder in Sjanghai laten de cijfers zien dat de reële economie nog steeds voor uitdagingen staat. Naar verwachting zullen de winsten ook blijven dalen. Ondanks de verwachting dat er een begin wordt gemaakt met een handelsakkoord tussen de VS en China, ligt er nog niks concreet op tafel. Al wekenlang wordt het signaal afgegeven dat de gesprekken goed verlopen, maar resultaat blijft uit. (bron: nu.nl) Dit is geen onverwachte ontwikkeling. Het is het logische reactie als handelsstromen sterk terugvallen. Ik maak mij daar geen zorgen over. Dat er binnenkort het eerste deel van een handelsakkoord tussen China en de VS wordt afgesloten verwacht ik niet omdat Trump niet de man is die ‘verworven rechten’ in de vorm van opgelegde sancties en ingestelde importheffingen zal willen verlagen. China kan het wel even uithouden want ze verkeren niet in economische en financiële problemen.

De VVD-partijleider premier Mark Rutte hoopt dat de kiezer hem zal belonen ‘voor het nemen van verantwoordelijkheid’

De premier maakte duidelijk dat hij deze regeringsperiode uit wil zitten en ook weer in de jaren 2021-2025 het land wil leiden. Hij gelooft in zijn eigen bestuur. Hij praat als Brugman om zijn eigen straatje schoon te maken. Alles hij heeft goed gemaakt en er waren geen andere opties, maar de politie is niet meer bij machte hun taken uit te voeren, bij de Belastingdienst heerst een angstsfeer, op Justutie is ook van alles fout gegaan in de jaren dat VVD-bewindslieden daar kwamen en gingen. De scholieren staken, leraren in het basis onderwijs staken, verpleegkundigen staken. De boeren, de bouwers en de grondverzetters demonstreerden. Problemen in de jeugdzorg, gemeentes die meer geld van het kabinet moeten hebben voor de klimaatdoelstellingen, jeugdzorg en integratie, de politie die veel te weinig mensen hebben, politiekantoren die hier en daar worden gesloten. En de minister van Financiën heeft een overschot van €1,3 mrd dit jaar.

Jean-Claude Juncker vertelde bij zijn afscheid als voorzitter van de EC dat hij te weinig aandacht heeft kunnen besteden aan Europa, omdat de Brexit-onderhandelingen teveel van zijn tijd in beslag hebben genomen. Het gevolg is dat Europa nog verder in het Avondland terecht is gekomen. Dan zou je, als burger, toch mogen verwachten dat de nieuw aantredende Europese Commissie aan de slag gaat die achterstand weg te werken. Helaas is dat niet het geval. De nieuwe Commissie, die zondag aan het werk gaat, gaat zich op hoofdlijnen beperken tot twee deelproblemen en laat de herstructurering van Europese Unie liggen. Het klimaat, het milieu en de migratie zijn relatief kleine problemen in relatie tot de positie van Europa met de enorme achterstanden op mondiaal gebied, die het heeft opgelopen in de vorming van een maatschappij voor volgende generaties. In plaats van de spade in de grond te steken, beperkt de voorzitter van de Europese Commissie zich ertoe zich te beperken tot deelproblemen, met een zwaar accent op ‘vergroening’. Wij kunnen niet langer wegkijken voor de vraag naar hoger geschoold technisch onderwijs, ontwikkelingen op het gebied van nano- en quantumtechniek, robotisering, Kunstmatige Intelligentie, de vraag vanuit het bedrijfsleven naar personeel dat geschoold is voor werk met algoritmen, G5, duurzaamheid, de mens met een veranderende arbeidsethiek, zorg, inkomen, bewoning, veiligheid, privacy, de macht van de negen vooral Amerikaanse mega-techbedrijven en de verder gaande globalisering. Kortom een wereld die sterk in beweging is en een Europese Unie die het vooralsnog laat afweten voor de grote uitdagingen van dit moment. De 500 miljoen burgers in de Europese Unie moeten het doen met een gebrek aan visie en zich beperken tot onderhoud van het huidige bestel en niet tot nieuwbouw. Het maximale wat ze kunnen behappen is de aanpak van de Klimaatproblematiek, maar of ze daar een succes van kunnen maken, betwijfel ik.

Een ‘rotmaatregel’, vindt de premier het nog steeds. ,,Dat 100 rijden vind ik als Saabrijder ook vreselijk, want die haalt ook 130”, zegt hij vorig weekend in zijn speech op het ‘partijfestival’ van zijn VVD. Maar hij hoopt dat de kiezer zijn partij er niet voor straft bij de verkiezingen in 2021. ,,Als we maar uitleggen dat we moeilijke besluiten moesten nemen om banen te behouden.” De VVD zet daarmee voorzichtig een campagnekoers uit. Die van een ‘verantwoordelijke partij die besluiten durft te nemen, ook als deze niet leuk zijn’. Maar het festival wil niet echt een feestje worden. Er wordt alleen hard gelachen als fractieleider Klaas Dijkhoff bij een quiz met Paul de Leeuw de vraag krijgt of hij zijn huisdier zou onderbrengen bij Rutte. ,,Nee, want dan vergeet hij hem uit te laten en zegt hij: ‘Heb ik dat gezegd? O, daar heb ik geen actieve herinneringen aan’.” Het zijn de woorden die Rutte vaak gebruikt als hij in politieke problemen dreigt te raken over een onderwerp uit het verleden. Verder zijn het ‘pittige tijden’. De partij heeft een ‘troetelkind opzijgezet’, aldus Dijkhoff. Rutte spreekt van tijden van pijn, van moeilijke maatregelen. En die zijn niet achter de rug, zolang het stikstofprobleem nog niet onder controle is. Een van de zaaltjes van het congres, waar stikstof op de agenda staat, puilt uit. Er klinkt kritiek op de partijkoers. ,,In de Randstad halen jullie de 130 misschien niet met die files, maar in het noorden kunnen we gewoon doorrijden!” Er waren alternatieven voor de snelheidsverlaging, oppert Gert-Jaap van Ulzen, Fries liberaal. ,,Boeren willen best hun land en capaciteit verhuren.” Maar dat voorstel haalt het niet met de ‘politieke druk van D66’. ,,De VVD moet niet doen alsof het geen alternatieven had.” Een ander stelt zelfs de opening van Lelystad Airport ter discussie. Tweede Kamerlid Remco Dijkstra zegt dat de uitstoot van de luchtvaart ‘relatief meevalt’, maar vanuit de zaal klinkt: ,,Kappen met die handel!” Dat is echter niet de lijn die de partijtop volgt, beaamt Rutte later. Hij blijft vierkant achter de te nemen maatregelen staan ‘omdat dit voor Nederland beter is’. ,,Dan is een slechte peiling voor de VVD even niet zo belangrijk. Het gaat erom de mensen in het land vooruit te helpen.” Dijkhoff ziet ook de electorale risico’s. ,,Je krijgt lelijke koppen in de krant, billenkoek in de peilingen. Dat is nu echt al aan de hand.” (bron: AD) Waar gaat het nu eigenlijk om bij de klimaat- en milieuproblematiek? Om politieke standpunten of om het opruimen van de troep die het fossiele productieproces van goederen in het klimaat en in het land en water hebben achtergelaten. De restproducten van de chemische industrie die in het milieu zijn gedumpt. Waarom willen wij 120/130 km per uur rijden als dat meer verkeersslachtoffers vergt en een hogere uitstoot van fijnstof, stikstof en CO2. Denken mensen, ook de leden van en de stemmers op de VVD wel eens over de plicht van het rentmeesterschap en de wijze waarop wij daaraan invulling hebben gegeven?

Het kabinet krijgt voor dit jaar 1,3 miljard euro niet uitgegeven. Dat is een stuk meer dan de 400 miljoen euro waarmee op Prinsjesdag nog rekening werd gehouden, staat in de najaarsnota die minister Wopke Hoekstra (Financiën) deze week naar de Kamer stuurde. Van het onuitgegeven geld gaat €1 mrd onder andere naar de aanpak van de stikstofproblemen, criminaliteitsbestrijding, het bestrijden van het lerarentekort en de rechtsbijstand. Het kabinet heeft het over “urgente maatschappelijke problemen”. Een aanzienlijk bedrag, ongeveer €300 mln, gaat naar reservepotjes van de overheid en naar onvoorziene kosten voor digitale veiligheid. In de najaarsnota wordt de stand van de rijksbegroting weergegeven van het lopende jaar. Het is een aanvulling op de miljoenennota die op Prinsjesdag werd gepubliceerd. Dat er nu geld over is, komt omdat ministeries niet alles krijgen uitgegeven omdat middelen bijvoorbeeld goedkoper waren, helemaal niet nodig bleken of omdat de aankoop werd uitgesteld. Dat is dus geen terugkerend geld (structureel), maar eenmalig. (bron: nu.nl)

Eerst was er geen geld, nu is er geld in overvloed maar zijn er geen mensen

Het gaat over de grote problemen die er waren en zijn in de publieke sector toen het kabinet Rutte I in 2012 besloot op een gigoureuze wijze bezuinigingen in de publieke sector door te voeren, door taken te delegeren naar lagere overheden (provincies en gemeenten) voor minder geld en meer regeltjes. Want, was de redenatie, gemeenten zitten dichter bij de mensen en kunnen beter inschatten wat die aan ondersteuning nodig hebben en die hulp goedkoper kunnen inkopen. Het kabinet maakte een grote fout daarmee: die gemeentes hadden en hebben geen kennis van zaken, onvoldoende deskundige ambtenaren en onvoldoende geld om die taken uit te voeren. Rutte verweert zich daar nu tegen door te stellen dat het begrotingstekort terug gebracht moest worden van Brussel (het Stabiliteits- en Groeipact) naar 3%. Maar het liep enorm uit de want want uiteindelijk bedroegen de bezuinigingen in de publieke sector (onderwijs, zorg, politie) €60 mrd. Het gevolg is nu dat leraren en verpleegkundigen staken en de politie aan de alarmbel trekt. Gevolg: te hoge werkdruk, teveel regeltjes, grote tekorten aan personeel, hoog ziekteverzuim en ontevreden personeel. Rutte, je komt daar niet mee weg. Je hebt er een puinhoop van gemaakt. Politiebureau’s worden gesloten, ziekenhuizen sluiten afde-lingen, scholen sluiten een week wegens personeelsgebrek. De politie kan zijn taken niet meer uitoefenen wegens personeelsgebrek en het leggen van zwaardere accenten (racisme op de voetbalvelden) op maatschappelijke ontsporingen, waardoor er steeds minder boe-ven gevangen kunnen worden. Terugkijkend moeten we stellen dat de ontwrichting van de samenleving allemaal 7 jaar geleden is begonnen om geld. Die prijs wilde het kabinet daarvoor betalen, alleen Wilders, als gedoogpartner, trad terug. Het beleid van de kabinetten Rutte, het was kortetermijnbeleid, waar we nu de rekening voor gepresenteerd krijgen. Er werd geen aandacht besteed, behalve door Pechtold, aan de hoge eisen die aan het onderwijs gesteld zouden gaan worden door de oprukkende Kunstmatige Intelligentie, algoritmen, robotisering, G5 en technologische ontwikkelingen. De Tilburgse hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen zegt daarover: “Want ook toen was al bekend dat personeelstekorten dreigden in de zorg [door de vergrijzing] en het onderwijs.” In de Thuiszorg werden veel mensen ontslagen en op de pabo’s werden studenten niet met open armen ontvangen. “Het is verwaarlozing, maar ook het onvermogen om in te spelen op de arbeidsmarkt.” We wilde voor Brussel het beste jongetje van de klas zijn, maar wie betaalt daar nu de prijs voor?

Rutte, Bijleveld, Hennis, Koenders

De oppositie is zeer kritisch over de communicatie in het kabinet over het Nederlands bombardement in Irak, waarbij in 2015 zeker 70 burgers omkwamen. Veel partijen kunnen zich niet voorstellen dat premier Rutte zich niet herinnert dat hij daarover is geïnformeerd. Minister Bijleveld schreef deze week dat toenmalig minister Hennis in 2015 haar collega Bert Koenders (PvdA) heeft geïnformeerd en “vermoedelijk” ook Rutte. Toen zou het dodental nog niet bekend zijn geweest. PVV-leiders Wilders heeft de indruk dat Rutte “een beetje uit de wind wordt gehouden”. GroenLinks-leider Klaver noemt de gang van zaken onthutsend. (bron: NOS)

Eendracht maakt macht

De Nederlandse stichting die werkt aan compensatie voor Volkswagen-bezitters vanwege het dieselschandaal breidt haar werkveld uit tot heel Europa. De Diesel Emissions Justice Foundation (DEJF) kondigde op een persconferentie in Brussel een Europese massaclaim aan om het waardeverlies bij autobezitters als gevolg van de „misleiding” door Volkswagen te compenseren. In Nederland hebben zich tot nu toe ongeveer tienduizend gedupeerde eigenaren aangemeld, zegt DEJF-directeur Femke Hendriks. De Belgen kunnen zich nu ook registreren, binnenkort volgen Frankrijk en Spanje. De DEJF roept autobezitters, maar ook leasemaatschappijen en bedrijven op zich zo snel mogelijk te registreren vanwege verjaringstermijnen. De stichting brengt alle claims bij elkaar en is bereid in elk EU-land rechtszaken aan te spannen. Daarvoor worden experts en advocaten aangetrokken. In Europa rijden 8,5 miljoen ’sjoemeldiesels’ rond van de merken Volkswagen, Audi, Seat, Skoda en Porsche, waarvan in 2015 bleek dat de stikstofuitstoot vanwege ’sjoemelsoftware’ veel hoger was dan voorgespiegeld. De waarde van tweedehandsdiesels is inmiddels fors gedaald, mede omdat reparaties vaak niet effectief zouden zijn. In de VS en Australië zijn al wel vergoedingen uitgekeerd. Wat betreft Europa loopt de stichting bij de „arrogante” Volkswagen-groep tot nu toe tegen een stenen muur, aldus de Belgische advocaat Laurent Arnauts, die denkt dat Volkswagen zijn imago kan oppoetsen door mee te werken aan de massaclaim. Volgens de advocaat zijn veel eigenaren zich niet bewust van de „enorme schade.” „We hebben alle autobezitters nodig om een vuist te maken”, vult directeur Hendriks aan. De stichting zet in op een schikking met Volkswagen onder de Nederlandse Wet Collectieve Afhandeling Massaschade (WCAM), die mogelijkheden biedt voor compensatie in heel Europa, als het gerechtshof in Amsterdam dat goedkeurt. De stichting werkt op ’no cure no pay’-basis en vraagt bij succes maximaal 27,5% van het uitgekeerde compensatiebedrag.

In de aanloop naar de klimaattop in Madrid trekken wetenschappers aan de bel

Stientje van Veldhoven (D66), minister van Milieu en Wonen, heeft net voor 1 december besloten de PFAS-norm tijdelijk te verhogen van 0,1 microgram van dit giftige spul, naar 0,8 microgram. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Deze groep chemische stoffen is door mensen gemaakt en komt van nature niet voor in het milieu. PFAS kunnen een negatief effect hebben op milieu en gezondheid. Voorbeelden van PFAS zijn GenX, PFOA (perfluoroctaanzuur) en PFOS (perfluoroctaansulfonzuur). PFAS zijn in veel producten toegepast. Daardoor, en door emissies en incidenten, zijn deze stoffen in het milieu terechtgekomen en zitten nu onder andere in de bodem, in bagger en in het oppervlaktewater. De OESO heeft vastgesteld dat er ruim 4000 PFAS’en bestaan, maar mogelijk zijn het er meer. Ook is binnen de wetenschap nog onduidelijkheid welke stoffen precies PFAS zijn en welke niet. PFAS’en hebben handige eigenschappen: ze zijn onder andere water-, vet- en vuilafstotend. Ze zitten in verschillende producten, waaronder smeermiddelen, voedselverpakkingsmaterialen, blusschuim, anti-aanbaklagen van pannen, kleding, textiel en cosmetica. Ook worden ze gebruikt in verschillende industriële toepassingen en processen. De stoffen komen in het milieu door emissies uit fabrieken die de stoffen maken of gebruiken. Ook kan het in het milieu komen door gebruik van PFAS-houdende producten, zoals blusschuim, impregneermiddel voor textiel, smeermiddelen, of als PFAS-houdende producten bij het afval terecht komen. Een groot probleem is dat noch de overheid, de RIVD en de milieu-organisaties weten in welke mate bij welke hoeveelheden grond en water schade optreedt voor de gezondheid van mens en dier en het milieu. We weten inmiddels wel dat de PFAS-vervuiling op grote schaal en in het hele land voorkomt. Door de instelling Sinds 1 oktober mag grond of bagger niet meer worden versleept als het per kilo meer dan 0,1 microgram Pfas bevat. Die maatregel is na 2 maanden weer ingetrokken om de bouw en grondverzet weer aan het werk te krijgen. In feite zou het RIVD tot 2021 nodig hebben om wetenschappelijk te kunnen aangeven welke norm veilig zou zijn. Daar kon het kabinet niets mee. Nu is besloten tijdelijk de norm te verhogen naar 0,8 miligram. Maar het kabinetsbeleid is uiterst vaag. Zo mogen gemeenten, op basis van eigen metingen, hogere normen toestaan als het nodig is de getroffen bedrijven aan het werk te houden, zolang de gemeenten dat ‘veilig’ oordelen. Lees op https://www.rivm.nl/pfas voor meer informatie. In Buitenhof was minister van Veldhoven te gast. Ze was erg voorzichtig in haar uitspraken. Ze had alles volgens de regeltjes uitgevoerd. Ze deed een uitspraak dat 0,8 microgram PFAS per kg veilig was voor de gezondheid. Die uitspraak heeft geen enkele wetenschappelijke onderbouwing. De RIVM heeft onder druk van het kabinet, om de bouw en de grondverzetters weer aan het werk zetten, een tijdelijke uitspraak gedaan omdat ze langer de tijd nodig te hebben om een wetenschappelijk onderbouwde stelling te kunnen doen. Het probleem is dat niemand dat weet, ook het ministerie, de minister, de RIVM, de EU, de VS en de milieuorganisaties niet. Dus wat is dan veilig? Duidelijk is wel dat PFAS een niet afbreekbare stof in het lichaam en in de natuur is. De vraag of we niet moeten stoppen met de productie van goederen die deze giftige chemische stof gebruiken, gaat naar het ministersoverleg in Brussel. Dat gaat de pet van ons kabinet te boven, daarover moet op EU-nivo een beslissing worden genomen.

In Trouw schrijft Joep Engels dat de klimaatklok lijkt stilgevallen. Al meer dan een decennium waarschuwen wetenschappers dat het vijf voor twaalf is. Als de wereld nu niet in actie komt, zijn de gevolgen van klimaatverandering desastreus. Maar het is nog niet te laat, klinkt het telkens weer. Deze week kwam het VN-rapport ‘Emissions Gap 2019’ uit: de uitstoot van broeikasgassen moet ieder jaar met 7,6% dalen om het doel van het akkoord van Parijs in zicht te houden. Deze week meldden wetenschappers, in het vakblad Nature, dat sommige opwarmingsprocessen hun kantelpunt hebben bereikt. Het smelten van de Groenlandse ijskap bijvoorbeeld lijkt onafwendbaar. Het is logisch dat dergelijke rapporten nu over elkaar heen buitelen. Komende week komt de wereld in Madrid bijeen om de stand van zaken te bespreken en eventueel de voorgenomen maatregelen aan te scherpen. Tot nu toe schieten die tekort. Als ieder land doet wat het heeft beloofd, warmt de aarde minstens drie graden op. Het kan geen kwaad de aanwezigen in Madrid met rapporten en cijfers te wijzen op de consequenties en de urgentie. Maar komt de boodschap nog wel over? Is iedereen niet afgestompt? Hoelang kun je volhouden dat dit ‘de allerlaatste waarschuwing’ is? De deelnemers in Madrid zullen de boodschap wel kennen, zegt Leo Meyer, klimaatexpert van het eerste uur. “Maar het grote publiek is kort van memorie, dus kan enige herhaling geen kwaad. Het venijnige van het klimaatprobleem is dat het zo sluipend is. We zijn er nog wel een paar eeuwen mee bezig. Je moet je boodschap dus herhalen en hopen dat mensen niet vermoeid raken.” Intussen wordt de afstand tot het doel steeds groter, erkent hij. “Je kunt je afvragen hoe realistisch die ‘ruim beneden de twee graden’ nog zijn. Maar wat moeten we dan? Na ons de zondvloed? Een opwarming van drie graden is minder erg dan vijf. Zo’n alarmsignaal is ook een bezweringsformule om apathie te voorkomen.” Wat dat betreft zou ook Nederland weleens wakker mogen worden geschud, vindt hij. “We zijn zo naar binnen gekeerd. We kijken nauwelijks over de grenzen heen. We keken ook weg van de gevaren, dachten dat het wel los zou lopen met de zeespiegelstijging. Het ging ooit om decimeters, maar de laatste rapporten rekenen voor de iets verdere toekomst met meters stijging.” Maar in het klimaatakkoord blijft het een binnenlandse kwestie. Windmolens, woningisolatie, elektrische auto’s. “Waarom staat er niets in over het buitenland? Waarom werken we niet mee aan een zonnecentrale in de Sahara? Zo kunnen we de doelstellingen makkelijker halen.” Want het kan nog wel, zegt Klaas van Egmond, oud-directeur milieu van het RIVM en emeritus hoogleraar duurzaamheid aan de Universiteit Utrecht. “Als we willen, kan het. Het hele klimaatbeleid past op één A-viertje. Voer een heffing in. Elke molecuul CO2 heeft hetzelfde opwarmende effect. Laat de gebruiker daarvoor betalen. We willen toch een marktgestuurde economie? Waarom doen we dat met het klimaat dan niet? Waarom komen ze dan ineens aanzetten met lullige maatregelen als je banden oppompen?” We hebben een andere economie nodig, zegt hij, met minder vraag. De overheid moet het voortouw nemen. “Maar dat durven politici niet, bang als ze zijn hun achterban te verliezen. En zoeken ze het, zoals Rutte, in technologische oplossingen. Alsof je een loodgieter kunt bellen om het klimaatprobleem op te lossen. We hebben de grenzen van de groei bereikt, dat weten we al een halve eeuw.” Vier jaar geleden tekenden de Verenigde Naties het akkoord van Parijs waarin werd afgesproken de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de twee graden. De aarde is sinds de Industriële Revolutie al iets meer dan één graad opgewarmd. Sindsdien heeft het IPCC, het klimaatpanel van de VN, enkele rapporten uitgebracht over wat nodig is om die doelen te halen en wat de gevolgen zijn bij anderhalf, twee of meer graden. Ook andere VN-organisaties rapporteren geregeld over de stand van het klimaat. Zoals het jaarlijkse ‘Emission Gap’-rapport waarin staat hoe de jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen zich verhoudt tot de klimaatdoelen. Ook zijn er rapporten van het Internationaal Energie Agentschap die melden welke energiebronnen worden gebruikt. En dan zijn er nog wetenschappers en wetenschappelijke bladen die rond een klimaattop druk op de ketel zetten. Gisteren publiceerde Nature een opiniestuk waarin klimaatwetenschappers betogen dat de opwarming al enkele ‘kantelpunten’ is gepasseerd. Het zeeijs van de Noordpool lijkt onherroepelijk te verdwijnen, net als de Groenlandse ijskap. Het ijs van Antarctica zit in de gevarenzone, net als de boreale bossen en het regenwoud van de Amazone. De processen zijn hooguit te vertragen, schrijven de wetenschappers. Als de opwarming beperkt blijft tot anderhalve graad, duurt het nog tienduizend jaar eer Groenland ijsvrij is. Bij meer dan twee graden is dat binnen duizend jaar al een feit. Tijd voor actie, schrijven ze.

De Green Deal van de EU

Frans Timmermans begint maandag als klimaat-eurocommissaris. Zijn ‘Green Deal’, in concept, is echter uitgelekt en betekent niet veel goeds, schrijft De Dagelijkse Standaard. Europeanen zullen niet zo blij zijn met Timmermans’ plannen.

De meest opvallende maatregel die Timmermans overweegt is de Europa-brede kilometerheffing. Het hangt er maar net vanaf hoe dit uiteindelijk uit zou gaan pakken. Het zou behoorlijk rot zijn als de EU kilometerheffing zou gaan heffen voor iedere automobilist natuurlijk. Ook wil hij ongeveer driekwart van het wegvervoer verplaatsen naar het spoor. Op zich is dat prima als het zo kan werken dat er minder vrachtwagens nodig zijn die afstanden moeten afleggen zoals ze dat nu doen. Natuurlijk komen uitstoot-rechten ook aan bod. Hij wil de luchtvaart drastisch inperken en zelfs emissierechten voor wegvervoer introduceren. Timmermans komt ook nog met een bos-herstelplan. Afhankelijk van hoe hij het invult zou dit wel eens de meest effectieve maatregel kunnen zijn om CO2 terug te dringen. Het is eigenlijk namelijk gewoon een kwestie van bebossen. Uiteindelijk denk ik dat de meest effectieve plannen zullen gaan sneuvelen en degene die geld opleveren het eerst zullen worden geïmplementeerd. DDS staat bekend om hun ongenuanceerde kritiek en aannames. Herbebossing klinkt goed, maar waar en tegen welke prijs. En hoeveel tijd gaat er voorbij voordat er een positieve invloed vanuit gaat met de opname van CO2. Een transitie van het vervoer van goederen binnen Europa van vrachtwagens naar het spoor spreekt mij aan, maar is de infrastructuur van het spoornet daarvoor geschikt? En hoe groot is de kapitaalvernietiging als gevolg van vrachtauto’s waarvoor geen werk meer is en het wegvallen van de fabricage in de auto-industrie en de gevolgen voor de autohandel en het onderhoud ervan. Een Europees systeem van rekeningrijden zal voor Rutte en zijn VVD-achterban niet te verteren zijn, maar voor het klimaat en het milieu kan dat zeker wel een positieve bijdrage leveren. De Green Deal wil de luchtvaart drastisch inperken, maar op welke manier, binnen welk tijdsbestek en alleen voor Europees luchtverkeer (personen en goederen) of in een bredere context. Ook hier zullen ze in het bedrijfsleven niet blij van worden, denk aan Airbus, luchtvaartmaat-schappijen en vliegvelden en om nog maar te zwijgen over het personeel dat niet meer nodig is. Kortom er moet eerst nog maar eens goed worden nagedacht over de mate, de vorm en de gevolgen ervan.

De Tweede Kamer wil weten of de bewindslieden Wiebes en Snel, beiden staatssecretaris op Financiën en/of de ambtenaren kunnen worden vervolgd voor hun rol in de toeslagenaffaire.

Jan Kleinnijenhuis schrijft in Trouw daarover dat de Belastingdienst jarenlang onrechtmatig handelde door zonder bewijs toeslagen van ouders stop te zetten en grote bedragen aan eerder ontvangen toeslagen terug te vorderen. De Kamer wil nu weten hoe mogelijke ambtsmisdrijven gepleegd door ambtenaren of door de politiek verantwoordelijke staatssecretaris wettelijk kunnen worden aangepakt. Dat blijkt uit een vertrouwelijke interne notitie van het bureau wetgeving van de Tweede Kamer, die in handen is van Trouw en ‘RTL Nieuws’. Deze notitie, gedateerd 28 november, is aange-vraagd door de vaste Kamercommissie van financiën na het verschijnen van het rapport van de commissie-Donner. Deze commissie onderzocht het handelen van de Belastingdienst rond het stopzetten van toeslagen van meer dan driehonderd ouders, het dossier CAS 11, die waren gelieerd aan een gastouderbureau uit Eindhoven. Oud-minister Donner concludeerde in zijn rapport dat de ouders slachtoffer waren geworden van ‘institutionele vooringenomenheid’ van de Belastingdienst. Het onrechtmatig handelen van de fiscus is volgens Donner niet te wijten aan specifieke keuzes van ambtenaren, maar aan de Belastingdienst als geheel. Staatssecretaris Snel zei eerder dat hij geen signalen heeft van mogelijke ambtsmisdrijven. In een brief aan de Tweede Kamer nuanceerde hij dat later: het is ‘nog niet duidelijk’ of er ambtsmisdrijven zijn gepleegd. Als dat wel zo blijkt te zijn, dan wordt er ‘vanzelfsprekend opgetreden’, inclusief aangifte. De Tweede Kamer neemt daar geen genoegen mee en heeft met deze notitie nu al de mogelijkheden laten uitzoeken om toch tot vervolging voor ambtsmisdrijven te kunnen overgaan. Een aantal Kamerfracties wil staatssecretaris Snel dwingen alsnog tot vervolging over te gaan. Voor ambtenaren geldt dat zij onder het gewone strafrecht vervolgd kunnen worden. Ministers en staatssecretarissen kunnen alleen worden vervolgd bij koninklijk besluit, of op basis van een besluit van de Tweede Kamer. Specifiek voor de toeslagenaffaire gaat het voor ambtenaren om mogelijke vervolgingen voor knevelarij. Dat houdt in dat geld wordt teruggevorderd of niet uitgekeerd, terwijl de ambtenaar weet dat dit onterecht is. Belangrijk daarbij is dat de ambtenaar ten opzichte van de burger doet alsof dit bedrag wel verschuldigd is, en de burger misleidt, zo staat in de notitie beschreven. Bij een mogelijke vervolging van staatssecretaris Snel of zijn voorgangers gaat het om het nemen van beslissingen, waarvan men weet dat die tegen de wet indruisen. Uit de toeslagenaffaire is bekend dat de ambtelijke top van de Belastingdienst vooraf accepteerde dat goedwillende burgers onterecht te maken zouden krijgen met stopzettingen en terugvorderingen van toeslagen. Voor de burger is dit al helder. Er zijn 9000 burgers het slachtoffer geworden van het beleid van de Belastingdienst, daartoe aangestuurd door de ambtelijke top, waarbij de wet werd overtreden. Welke straf staat daarop? Geen vrijspraak, hier hebben ambtenaren, met hun volle verstand, een hardvochtig beleid uitgevoerd zonder dat er gegronde feiten aan ten grondslag lagen. Verder werden relevante stukken voor rechters achter te houden, waardoor de slachtoffers hun recht niet kregen. Verder kregen velen nooit antwoord op gestelde vragen over het hoe en waarom.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 29 nov 2019; week 48: AEX 597,29; Bel20 3906,68; CAC40 5.905,17; DAX30 13.236,38; FTSE 100 7.346,53; SMI 10.393,24; RTS (Rusland) 1438,45; DJIA 28.051,41; NY-Nasdaq 100 8.403,68; Nikkei 23.293,91; Hang Seng 26.346,49; All Ords 6.948,00; SSEC 2.871,98; €/$1,102; BTC/USD $7.704,761; 1 troy ounce goud $1464,00, dat is €42.691,30 per kilo; 3 maands Euribor -0,401%; 1 weeks -0,484%; 1 mnds -0,437%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,213%; 10 jaar VS 17826%; 10 jaar Belgische Staat -0,059%; 10 jaar Duitse Staat -0,35%; Franse Staat -0,049; VK 0,609%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,63%; 10 jaar Japan -0,0861%; Spanje 0,422%; 10 jaar Italië 1,226%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,604.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht stijgend doordat De Chinezen meer tariefsreducties willen zien, terwijl Trump de bestaande importheffingen op Chinese producten nog niet van tafel wil halen”, de goudprijs noteerde stabiel, de rente van 10-jarig noteerde stabiel, 30-jarig papier noteerde vrijwel onveranderd, 5-jarig papier noteerde flat. De bitcoin bleef sterk aangeboden door Chinese ingrepen. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,26%; Duitsland 0,128%; Nederland 0,17%; Japan 0,4049%; Frankrijk 0,73%; GB 1,206%; Spanje 1,285%; Canada 1,5862%; Italië 2,356%; VS 2,2089%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,578%; Denemarken -0,545%; Nederland -0,523%; Frankrijk -0,39%; België -0,392%; Japan -0,1858%; Spanje -0,092%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.