UPDATE 28092019/498 ABN Amro verliest €2,1 mrd op één beursdag aan waarde

Door problemen met het uploaden van dit blog zijn in het weekend problemen ontstaan, waardoor blog 498 pas later gepubliceerd kon worden. Daardoor wijs ik de lezers erop dat Buitenhof, gepresenteerd door Pieter Jan Hagens, zondagmiddag aandacht besteedde aan de ‘gevolgen van de negatieve rente’ met economisch columnist en commentator voor NRC Handelsblad Maarten Schinkel en financieel-economisch journalist voor Het Financieele Dagblad Hella Hueck. Hier een reflectie over hetgeen in 12 minuten aan de orde werd gesteld. De wereld van het geld lijkt op zijn kop te staan. Leerden we voorheen nog dat ‘gratis geld niet bestaat’, sinds vorige maand krijgen Denen geld toe bij het afsluiten van een hypotheek. En ‘sparen is een deugd’ gaat ook lang niet altijd meer op. In Zwitserland betalen sommige mensen al om hun spaargeld bij een bank te stallen. Is dit een voorbode van wat ons in Nederland te wachten staat? De huidige stand van zaken is dat de grote banken voor direct opneembaar spaargeld nog maar €2 rente per jaar betalen voor €10.000. Waar hebben we het dan nog over? Rente komt voort uit het kapitalistische systeem. In het religieuze Midden Oosten is, evenals bij ons in de Middeleeuwen, het rekenen van rente voor geleend geld verboden. De ontwikkeling van negatieve rente is in de afgelopen 5000 jaar ook nooit voorgekomen. Dat is dus een nieuw feit, waar we nog geen idee over hebben hoe dat in te passen is in de huidige economische processen. De beide deskundigen spreken over ‘niet normaal’, over gekte als er geld wordt toebetaald als mensen geld lenen. Zij benoemen de huidige ontwikkeling aan de vergrijzing van de samenleving. Ouderen consumeren minder en sparen meer. Daardoor wordt er minder geïnvesteerd door het bedrijfsleven en worden schulden afgelost en aandelen worden teruggekocht op de beurs. Daarmee wordt te weinig economische groei gegenereerd en blijft de inflatie hangen rond de 1%. Daarbij komt dat het monetaire beleid, dat de grote centrale banken uitvoeren, ertoe leidt dat er enorme hoeveel geld in de markten worden gepompt, waar onvoldoende vraag naar is. Met welk doel? Een negatieve rente? En dan, wat betekent dat voor de waarde van ons geld? Vertegenwoordigt geld nog wel een waarde? Ja, wordt gezegd, de prijs die ervoor op de markten tot stand komt. Dat bestrijd ik, dat is de verrekenprijs waartegen wordt gehandeld op de vrije markten. Maar als de centrale banken de geldhoeveelheid verdubbelen dan blijft de verrekenprijs dezelfde, maar wordt de waarde van de munten gehalveerd. In feite zou een valuta dan moeten devalueren, maar dat gebeurt niet omdat er gelijkvormige ontwikkelingen tussen partijen plaatsvinden. Daardoor wordt de waardedaling van onze euro, als voorbeeld, gemaskeerd. En de vraag is of dat het vertrouwen in valuta niet gaat ondermijnen.

De aanname van Draghi was ‘dat ik nu maar veel geld in de markt pomp, dan daalt de rente en gaan bedrijven weer investeren en burgers weer consumeren. Maar zo werkte het niet, het werd een complete mislukking: meer geld roept negatieve effecten op, zolang de blauwdrukken niet beschikbaar zijn voor het kader van de nieuwe samenleving voor volgende generaties. Tevens is het volk ongerust over de vraag of het opnieuw geld in de markt pompen om een recessie te voorkomen, niet het paard achter de wagen spannen is? Wie er optimaal van profiteren zijn de rijken dezer aarde door de alsmaar stijgende vastgoedprijzen en door speculatie met gratis geld op de effectenbeurzen.

Aan de orde werd ook gesteld het begrip ‘helikoptergeld’, waarbij moet worden gedacht aan het gratis overmaken van een geldbedrag aan alle 344.500.000 inwoners van de 19 eurolanden door de centrale banken. Dit om de consumptie te activeren en daarmee de investeringen. Dit plan is tot dusverre nog niet uitgevoerd omdat er twijfels zijn of de bevolking niet tegengesteld gaat reageren aan de doelstelling. Hella Hueck bracht twee alternatieven in: verlaag de belastingen e/o voer een geleide loonpolitiek in en verhoog de belastingen met 15%. En de pensioenen en AOW dan?

Vervuld Japan een voorbeeldfunctie voor ons? Ik deel de mening van Hella Hueck niet dat dat misschien wel zou kunnen. De opkoop van obligaties zou enigszins worden afgeremd, maar de inkoop van aandelen zou worden geactiveerd. Dat kan de koersvorming van aandelen sterk beïnvloeden. De vraag is dan of de BoJ, als aandeelhouder van Japanse bedrijven, zich ook gaat mengen in het beleid van bedrijven? Het land is wel actief op het binnenhalen van immigranten, die voldoen aan strenge eisen om daarmee de vergrijzing op de langere termijn minder relevant te maken. Het mag wel zo zijn dat Japan een rijk land is, maar er is geen land op de wereld met een zo extreme staatsschuld als Japan: 250%. De pensioenfondsen, dus de gepensioneerden, hebben hun pensioenreserves hoofdzakelijk belegd in die enorme hoeveelheid Japanse staatsobligaties. Dus ‘hoe rijk’ ben je nou, of moet ik vragen ‘hoe arm’? Is het een land dat op de pof leeft en zich rijk waant met de schulden? Voor mij is het een schrikbeeld: een doemscenario wat daar gevoerd wordt. Op enig moment stort dat staketsel in en dan worden alle vermogens vernietigd, ook de onze. Beide deskundigen hadden geen idee hoe het verdergaat, dat standpunt deel ik.

Staatsbank verdacht van onvoldoende controle op witwassen van crimineel geld

Het Openbaar Ministerie doet een strafrechtelijk onderzoek bij ABN Amro om witwassen en de financiering van terrorisme. De bank doet geen mededelingen waar de zaak precies over gaat. Wel zegt ABN Amro volledig mee te werken aan het onderzoek. Het OM verdenkt de bank ervan gedurende een langere periode ongebruikelijke transacties niet, of niet op tijd te hebben gemeld. Ook zouden cliënten niet voldoende onderzocht zijn en heeft de bank niet op tijd afscheid genomen van klanten. Een woordvoerder zegt dat de bank is ingelicht over het onderzoek. Over de duur en de reikwijdte ervan is nog niks bekend. Beleggers zijn ongerust over de gevolgen voor de bank. Het aandeel ABN Amro sloot de week af met een verlies in twee beursdagen van 10,8%, daarmee daalde de waarde van het aandeel met €2 mrd. De Nederlandse Staat bezit nog 56% van de aandelen en verloor daarmee €1.1 mrd. Het onderzoek is gestart na een melding van toezichthouder De Nederlandsche Bank. Die gaf ABN Amro vorige maand de opdracht om alle 5 miljoen particuliere klanten opnieuw door te lichten. Doordat de bank de klantendossiers niet op orde heeft, kan het risico dat een rekeninghouder betrokken is bij criminele activiteiten niet goed worden ingeschat. Er werd toen ook al rekening gehouden met juridische sancties, zoals een waarschuwing of een boete. De Nederlandse Staat heeft nog 56% van de aandelen in bezit. Daarmee is de staat nog steeds meerderheidsaandeelhouder. Minister Hoekstra van Financiën noemt het onderzoek zorgelijk, maar wil er verder niet op vooruitlopen. De minister zegt wel dat hij zich als aandeelhouder laat informeren. Hij vindt het goed dat de bank alle medewerking aan het onderzoek zegt te verlenen. Hoekstra benadrukt verder dat hij al eerder heeft gezegd dat hij zich door ABN Amro op de hoogte laat houden van de voortgang van de maatregelen van de bank in het ‘cliëntenonderzoek’. Volgens de minister hebben banken een belangrijke functie om criminelen buiten de deur te houden en is het in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van de banken zelf om die taak serieus te nemen. (bronnen: VK, NOS, nu.nl)

ECB-bestuurslid Sabine Lautenschläger stapt per 31 oktober op

Haar vertrek als bestuurslid van de Europese Centrale Bank is enigszins opmerkelijk, aangezien haar termijn eigenlijk pas over twee jaar afloopt. Ze is het vijfde lid van het bestuur in de geschiedenis van de ECB dat opstapt. De ECB geeft geen reden voor haar vertrek. Lautenschläger is een uitgesproken tegenstander van het opkoopbeleid van de ECB. Gezien de ECB onlangs een nieuw opkoopbeleid aankondigde, speculeren analisten dat haar vertrek hiermee te maken heeft. “Als Lautenschlägers vertrek echt te maken heeft met haar verzet tegen het opkoopbeleid van de ECB, zou het de kloof binnen het bestuur groter maken”, aldus ING-econoom Carsten Brzeski. “Het feit dat de weerstand tegen het laatste beleidsbesluit erg uitgesproken is geweest, ook na het besluit, toont aan hoe fragiel de ECB momenteel is.” Vlak na het besluit van de ECB om een nieuw opkoopprogramma te starten, sprak ook DNB-president Klaas Knot zich uit tegen de steunmaatregelen. Dat is niet gebruikelijk; meestal worden meningsverschillen binnen de raad binnenskamers gehouden. Mario Draghi heeft daarop gesteld dat Knot met zijn handelen de resultaten van het beleid negatief kan beïnvloeden. (bron: nu.nl) [wat betekent dit voor de bestuurskracht van de ECB op het moment dat er een wisseling van de wacht optreedt (vertrek Draghi, aantreden Lagarde)]

Signaal dat we voor een crash staan op de aandelenbeurs

Het vertrouwen van Nederlandse particuliere beleggers is in september toegenomen na de dip van een maand eerder. Volgens de maandelijkse beleggersbarometer van ING wordt het beleggersvertrouwen gesteund door de stijgende AEX-index op de beurs in Amsterdam. De graadmeter van de bank komt deze maand uit op 116 punten, een toename met 11 punten vergeleken met augustus. De meerderheid voor het onderzoek ondervraagde investeerders merkte een verbetering in hun beleggingsportefeuille in de afgelopen drie maanden en de meesten hebben ook positieve verwachtingen voor de komende drie maanden. De verwachtingen over de AEX zijn sterk verdeeld, al zijn er net wat meer beleggers die een stijging verwachten dan een daling. Al met al voorspelt men dat de AEX in december op 568 punten zal staan, aldus ING. De index sloot vrijdag op 578,31 punten. [als het vertrouwen van beleggers stijgt in een onzekere markt, laat de geschiedenis zien, dan is dat dikwijls een signaal dat de markten voor een periode staan van grote koersverliezen. Beleggers worden op het verkeerde been gezet door de enorme hoeveelheden geld dat gratis in de markt beschikbaar is. Dat wekt het idee dat je gratis kunt speculeren, maar die aanname is vals, want het geleende geld moet je onder alle omstandigheden, ook bij verlies, wel terugbetalen

Formule 1 op Zandvoort?

Het kabinet gaat er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de Formule 1 in Zandvoort doorgaat, ondanks de stikstofuitspraak van de Raad van State. Dat zegt minister Bruins. “Er moeten nog allerlei vergunningen worden aangevraagd en verleend”, zei hij in een reactie op een vraag van presentator Rick Nieman van WNL op Zondag. “Dat geldt voor Zandvoort en de provincie Noord-Holland. Die zijn daar ongelofelijk hard mee bezig.” Afgelopen woensdag presenteerde een commissie onder leiding van oud-minister Remkes een advies om het stikstofprobleem aan te pakken. Het eenvoudigst kan door de veestapel flink in te krimpen en de maximumsnelheid per direct omlaag te doen. Bruins zei dat het kabinet er “natuurlijk” alles aan gaat doen om de race door te laten gaan. “Heel Nederland kijkt ernaar uit en het zou fantastisch zijn als we ‘vroem’ horen op 3 mei volgend jaar.” De Raad van State oordeelde 4 maanden geleden al dat het Nederlandse programma om stikstof terug te dringen niet voldoet. Allerlei bouwprojecten staan sindsdien op losse schroeven. In Den Haag wordt daarom nu met smart uitgekeken naar het eerste advies van Remkes, die volgend jaar nog met een veel groter advies komt voor het stikstofbeleid. Van de 378 miljoen kilo stikstof (ammoniak en stikstofoxiden) kwam in 2017 155 miljoen kilo voor rekening van de landbouw, blijkt uit cijfers van het RIVM. Dat is zo’n 40%. De hoeveelheid stikstof die in Nederland wordt uitgestoten, is slecht voor de biodiversiteit, de verscheidenheid aan planten en dieren. 35% van de stikstof in Nederland is afkomstig uit het buitenland. Om de VVD achterban tegemoet te komen en ‘vroem’ in hun personenwagens te kunnen blijven doen met 130 km per uur, wil het kabinet de maximale snelheid alleen in die gebieden waar de natuur direct wordt belast, maar dat betekent dan wel dat er meer gesneden moet gaan worden in de veestapel. En dat is ook heel onwenselijk voor het CDA en de CU. Vergeet Formule 1 op Zandvoort, ga op de eerste plaats voor het milieu. (bron: nu.nl) [er is kritiek ontstaan over de uitspraak van VVD-minister Bruins dat het kabinet zich gaat inzetten voor de liefhebbers van ‘vroem, vroem’. Maar in welke context moet dat worden bezien om de doelstellingen de stikstofuitstoot terug te brengen, conform het advies van de Commissie Remkes?

Verdere afzwakking van de industriële productie in Europa in september

De bedrijvigheid in de Franse industrie is in september afgezwakt, terwijl in Duitsland de krimp van de industrie sterker werd. In de gehele eurozone was eveneens sprake van afzwakking van de industriële bedrijvigheid. Dat bleek uit de voorlopige inkoopmanagersindex van marktonderzoeker Markit. De index voor Frankrijk zakte naar een stand van 50,3 van 51,1 in augustus. Voor de Duitse industrie ging de index naar 41,4 van 43,5 een maand eerder. Dat is het laagste niveau sinds medio 2009. Een stand hoger dan 50 wijst op groei, daaronder op krimp. Ook in de dienstensector in Frankrijk en Duitsland was sprake van een afzwakking van de bedrijvigheid in september, aldus Markit. Dat geldt ook voor de samengestelde graadmeters voor beide landen. De index voor de industrie in de eurozone kwam uit op een stand van 45,6 tegen 47 in augustus. De index voor de dienstensector in het eurogebied viel ook minder sterk uit, net als de samengestelde graadmeter. De Europese industrie ondervindt tegenwind van de wereldwijde handelsspanningen, de afkoelende wereldeconomie en de onrust rond de Brexit. De bedrijvigheid in de Amerikaanse industrie is in september gestegen, terwijl de economische activiteit in de dienstensector ook verder aantrok. Dit bleek uit voorlopige cijfers van Markit Economics. De samengestelde inkoopmanagersindex steeg daardoor van 50,7 in augustus naar 51,0 deze maand, het hoogste niveau in twee maanden. De voorlopige index voor de industrie steeg van 50,3 naar 51,0, het hoogste niveau in vijf maanden. De voorlopige index voor de dienstensector verbeterde van 50,7 naar 50,9, het hoogste niveau in twee maanden.

Het vertrouwen in de economie van de eurozone is in september stevig gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat meldde de Europese Commissie. Het sentiment bevindt zich inmiddels op het laagste niveau sinds februari 2015. De index waarmee de commissie het vertrouwen meet, ging van 103,1 in augustus naar 101,7 deze maand. Vooral in Nederland, Spanje en Duitsland ging het vertrouwen hard omlaag, terwijl het sentiment in Frankrijk min of meer stabiel bleef. Het vertrouwen staat al langer onder druk door de afzwakkende economische omstandigheden en zorgen over de handelsspanningen en de brexit. Volgens de commissie was er deze keer met name in de industrie en in mindere mate in de detailhandel een daling van het vertrouwen te zien. Bij consumenten ging het vertrouwen juist omhoog en in de dienstensector en de bouw veranderde het beeld niet heel erg.

De Spaanse economie zal dit en volgend jaar minder sterk groeien dan eerder gedacht. Dat meldt de Spaanse centrale bank die wijst op de wereldwijde economische afkoeling en de onzekerheid door de brexit. Ook zwakt de Spaanse arbeidsmarkt af, aldus de bank. Er wordt nu voor dit jaar gerekend op een economische groei met 2%, terwijl in juni nog werd uitgegaan van 2,4%. Voor 2020 wordt een groei van 1,7% voorspeld. Hier werd eerder een plus van 1,9% voorzien. Spanje behoort tot de sterkst groeiende economieën van de eurozone, maar heeft nu net als andere Europese landen te kampen met tegenwind door de wereldwijde onzekerheid. De werkloosheid in Spanje is gedaald naar 14%, wat tot de hoogste percentages van Europa behoort. De Spaanse centrale bank verwacht dat de werkloosheid tegen eind 2021 verder zal dalen tot circa 13%.

De economie van de eurozone lijkt in het derde kwartaal te zijn stilgevallen, blijkt uit cijfers van marktonderzoeker IHS Markit over de activiteiten van inkoopmanagers. De samengestelde inkoopmanagersindex, die de bedrijvigheid in zowel de dienstensector als de industrie weerspiegelt, daalde van 51,9 punten in augustus naar 50,4 in september. De stand is een stuk lager dan verwacht en staat nu op het laagste niveau in ruim zes jaar. “De uitkomsten van het onderzoek suggereren dat de risico’s voor de economie neerwaarts zijn en de economie in de komende maanden zal krimpen”, schrijft Chris Williamson, hoofdeconoom bij IHS Markit. Het meest zorgwekkend voor de Europese economie is de achteruitgang in de dienstverleningssector. De dienstensector blijft al maandenlang overeind, terwijl de verwerkende industrie al maandenlang in de hoek zit waar de klappen vallen. De dienstensector daalde van 53,5 punten naar 52,0 punten. De verwerkende, harde industrie, kreeg de zwaarste klap te verduren. De verwerkende industrie daalde verder van 47,0 punten in augustus naar 45,6 in september. Vooral de Duitse economie ondervindt hier hinder van; die economie is meer gericht op de verwerkende industrie dan bijvoorbeeld de Nederlandse.

Economische groei Nederland 2e kwartaal met 20% (van 0,5% naar 0,4%) gecorrigeerd

De economische groei in het tweede kwartaal is bij de tweede berekening lager uitgevallen dan in eerste instantie berekend was, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. De economische groei van april tot en met juni kwam uit op 0,4%, in plaats van de eerder berekende 0,5%. Ten opzichte van de eerste berekening is vooral het handelssaldo naar beneden bijgesteld. Wel werd de bbp-groei gestimuleerd doordat huishoudens meer consumeerden. Ten opzichte van een jaar eerder groeide de economie in het tweede kwartaal met 1,8%; 0,2% lager ten opzichte van de eerste berekening. Volgens de tweede berekening steeg het aantal banen van werknemers en zelfstandigen in het tweede kwartaal met 42.000 ten opzichte van het eerste kwartaal van 2019. De eerste berekening kwam uit op een stijging van 40.000, aldus het statistiekbureau. Ook publiceerde het CBS cijfers over de het begrotingsoverschot van de Nederlandse Staat. Zij kreeg bijna €14 mrd meer binnen dan zij uitgaf in de eerste helft van 2019. Hiermee kwam het begrotingsoverschot uit op 1,8%. De overheidsschuld als percentage van het bbp komt uit op 50,9%, tegenover 52,4% eind 2018. Het gerealiseerde overschot in de eerste helft van 2019 is ruim €2 mrd hoger dan het overschot over heel 2018. De miljoenennota gaat uit van een overschot van €10,8 mrd voor heel dit jaar, oftewel 1,3% bbp. Nederland voldoet daarmee ruimschoots aan de Europese eisen, waarbij het begrotingstekort niet groter mag zijn dan 3% van het bbp en de staatsschuld maximaal 60% van het bbp mag bedragen.

De staalbedrijven worden getroffen door teruglopende industriële productie
De internationale staalsector voelt steeds meer druk van de handelsspanningen, de afkoelende wereldeconomie en politieke onrust rond bijvoorbeeld de Brexit. Grote staalmakers in Azië en de Verenigde Staten luiden de noodklok, terwijl ArcelorMittal eerder al zijn verwachtingen voor de staalvraag heeft verlaagd. De voorzitter van de Japanse staalbranchevereniging zegt dat er duidelijk sprake is van een gevoel van afzwakking in de industrie. Vorige maand kwamen de grote Japanse staalbedrijven Nippon Steel en JFE Holdings al met winstwaarschuwingen, recent gevolgd door waarschuwingen van de Amerikaanse branchegenoten U.S. Steel, Nucor en Steel Dynamics. De Europese staalsector staat onder druk, door onzekerheid aan het handelsfront en tegenvallende cijfers over de Europese industrie. Zo daalde maandag de koers van ArcelorMittal in Amsterdam met 6,4%, ook mede door een adviesverlaging van Oddo BHF. Het Duitse Salzgitter ging 5% omlaag in Frankfurt, terwijl Thyssenkrupp meer dan 3% verloor. Ook roestvrijstaalbedrijven hadden het lastig met een min voor bijvoorbeeld Aperam van 3,2%.

Klaas Knot waarschuwt de politiek

Pensioenfondsen die in de problemen zitten, zouden niet moeten wachten met het korten van pensioenen, vindt DNB-president Klaas Knot. “Uitstel van korten betekent dat de rekening doorschuift naar jongere generaties,” zegt hij in gesprek met de Telegraaf. De grote pensioenfondsen staan er momenteel zo slecht voor dat ze zeer waarschijnlijk moeten korten. De twee grootste pensioenfondsen hebben momenteel zelfs een dekkingsgraad van onder de 90%. De dekkingsgraad geeft de verhouding aan tussen de pensioenverplichtingen en het geld in kas. Bij 100% is er precies genoeg geld in kas, bij alles daaronder zijn er te weinig middelen om de pensioenverplichtingen na te komen. Volgens Knot is het nu beter om “op een bepaald moment de pijn te nemen” en dus te korten op de pensioenen. “Als je dit steeds voor je uitschuift, dan hou je steeds die onzekerheid. Dat hebben we nu al jaren gedaan, de rek is er een keer uit.” De DNB-president vraagt zich sterk af of ons pensioenstelsel in de huidige economische tijden nog werkt. „Toezeggingen zijn gewoon heel duur, dus we moeten ons afvragen of we toezeggingen blijven doen of dat we ons meer moeten richten op beschikbare premieregelingen.” Daarbij is alleen de pensioenpremie zeker, maar het toekomstige pension zelf niet. Knot: „De vraag is: welk pensioen kan je je veroorloven in de huidige financiële situatie?” Een van de redenen waarom de pensioenfondsen het lastig hebben, is de lage rente. Knot erkent dat het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) hier een factor in is, maar vindt het te makkelijk om de ECB de schuld te geven van de kortingen. “Er is in de pensioenwereld meer misgegaan. Er zijn ook pensioenfondsen die helemaal niet hoeven te korten en zelfs de pensioenen indexeren. Die hebben andere beleggingskeuzes gemaakt.” De langzame hervorming van het Nederlandse pensioenstelsel heeft volgens Knot niet meegeholpen. “Tien jaar geleden spraken we al over een pensioenhervorming. Dat heeft tien jaar geduurd. Dan zijn we nu natuurlijk laat.” De ECB kondigde eerder deze maand een nog lagere rente en een nieuw pakket aan maatregelen aan. Niet lang daarna kwam Knot met een officiële verklaring waarin hij zijn onvrede uitte over dat beleid – iets wat redelijk uniek is. Die persverklaring heeft Knot vooraf gedeeld met zijn collega’s, vertelt Knot nu. “De ervaring leert dat dit soort meningsverschillen nooit binnenskamers blijft. Om mijn collega’s niet te verrassen heb ik dan ook aangekondigd dat ik met een publieke toelichting zou komen.” Er was ook aandacht voor de lage spaarrentes, en wat er gebeurt als die in de toekomst negatief zouden worden. Dat laatste ziet Knot nog niet zo snel gebeuren, ook omdat de ECB extra maatregelen neemt om banken enigszins te ontzien bij de laatste renteverlaging. Als het toch zo ver komt, weet Knot ook niet wat er dan gaat gebeuren. „We weten niet hoe spaarders zich gaan gedragen bij een negatieve rente. Als mensen massaal geld gaan weghalen bij de banken, zou dat wel effect hebben op onze financiële stabiliteit. Maar weten niet wat er zou gebeuren, omdat het niet eerder is voorgekomen.” Maar de DNB-voorman wijst er ook op dat er gevaren en kosten zitten aan je geld van de bank halen. „Consumenten moeten ook een alternatief hebben. Je kunt balen van negatieve rente. Maar massaal geld van de bank halen betekent ook dat je kosten moet maken”, zegt Knot, die vooral op de kosten om je huis te beveiligen doelt. (bronnen: DFT en nu.nl)

De Pensioenfederatie waarschuwt voor de grote gevolgen van de huidige lage rentestand. De belangenorganisatie van de pensioenfondsen stelt in een zogeheten positionpaper dat aanhoudende lage rente kan leiden tot veel hogere pensioenpremies, een lagere pensioenopbouw en “een stapeling van pensioenverlagingen”. De positionpaper wordt verspreid vanwege een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over de effecten van de lage rente.

“Naarmate de rente daalt, wordt pensioen duurder. De verwachting van de Pensioenfederatie is dat de premies hard stijgen”, schrijft de belangenorganisatie. Uit de analyse van de Pensioenfederatie blijkt dat de pensioenpremies wel met 10 tot 30% kunnen stijgen. Als deze optie niet wenselijk is, kunnen in plaats daarvan ook de opbouwpercentages onder de loep worden genomen. De Pensioenfederatie waarschuwt dat pensioenopbouw mogelijk met een derde omlaag moet: van 1,875% naar tussen de 1,3% en 1,5%. “Ook dit is reden tot zorg en op termijn nog belangrijker dan de nu dreigende verlagingen”, schrijft de belangenorganisatie. Hiermee zou je in veertig jaar niet 75% van je pensioen opbouwen, maar 44%. Naar verwachting moeten de pensioenen van zo’n twee miljoen mensen volgend jaar worden verlaagd. Het is volgens de belangenorganisatie nog moeilijk om te zeggen hoe groot de verlagingen zullen zijn, maar verlagingen van 8% zijn “niet denkbeeldig”, zelfs niet als een verplichte dekkingsgraad van 100% in plaats van 104,3% wordt aangehouden. Het is niet zeker dat het bij die kortingen blijft, aldus de Pensioenfederatie. Het zou kunnen dat de pensioenen nog verder worden gekort, een “stapeling van verlagingen”, als gevolg van de lage rentestand. [dit is een heel somber beeld dat de Pensioenfederatie schetst. De optie van nog meer pensioenpremie gaan betalen is niet realistisch. Bij het ABP bedraagt de premie 24,9% van het brutoloon, daarvan betaalt de werknemer 7,47%. Een kwart van het bruto loon van een (semi) ambtenaar gaat naar het pensioenfonds en er is geen zekerheid over de pensioenuitkering na 40 jaar betalen. Neem een ambtenaar die €40.000 bruto verdient, waarvoor wordt dus jaarlijks €10.000 ‘gespaard’ voor de oude dag, maar zegt Klaas Knot ‘we moeten af van de garantie hoeveel pensioen dat later gaat opleveren]

De vernieuwing van het pensioenstelsel is te laat gekomen. Volgens Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, trekken de dreigende kortingen nu een zware wissel op het pensioenakkoord. Knot ging maandagmiddag langs in de Tweede Kamer om te praten over het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank, waar hij onlangs kritiek op uitte. Maar in de praktijk ging het grotendeels over pensioenen. De DNB-president zet daarin de nodige vraagtekens bij de houdbaarheid van ons pensioenstelsel. We moeten ons pensioenstelsel opnieuw inrichten om met de lage rente om te gaan. En daar zijn we nu laat mee”, zegt Knot. Hij ziet dat het voor de zomer gesloten pensioenakkoord nu alweer onder vuur ligt vanwege de dreigende kortingen voor miljoenen Nederlanders. Knot: „De kortingsproblematiek legt opnieuw een hypotheek op de overgang naar een nieuw stelsel.” [met deze toelichting probeert de President van de Nederlandsche Bank, die onze belangenbehartiger is in de ECB, zijn eigen straatje schoon te vegen. Hij moet aan de pensioenfondsen en de werknemers uitleggen waarom het geld nog maar zo weinig waard is, dat beleggers op kapitaalmarkt genoegen moeten nemen met negatieve rentes, met alle gevolgen daarvan voor ons spaargeld en onze pensioenreserves bij de pensioenfondsen en verzekeraars. Het monetaire beleid van de inkoop van (staats)obligaties van de 19 eurolanden in de afgelopen jaren, waardoor de effectenmarkten volledig zijn ontwricht en dat in 2017 al had moeten worden gestopt zodat de inkoop niet werd opgevoerd naar €2600 miljard. De ECB had moeten wachten tot het moment dat de overheden waren overgegaan tot het investeren in de toekomst (op een breed vlak), zodat de economische groei nieuwe impulsen hadden gekregen. Dat is tot dusverre nog altijd niet aangevangen en in plaats van dat de geldhoeveelheid zou worden teruggebracht, dat kan niet want daarmee worden de belangen van partijen op de financiële markten geschaad, worden ze verder opgehoogd. Dat beleid is dienstbaar aan de doelstellingen van het neoliberalisme en voor een ander monetair beleid zitten er in de gereedschapskist van de monetaire autoriteiten geen ‘tools’ meer. Het probleem in dit dossier zijn de regeltjes die door DNB aan de pensioenfondsen worden opgelegd: het werk van technocraten die ervan uitgaan dat het mislukte beleid van Draghi, waar Klaas Knot, mogelijk onvrijwillig, in heeft geparticipeerd, nog zeker wel 30 jaar voortgezet wordt. Als we kijken naar de koersen voor 30-jarige Nederlandse leningen betalen beleggers er nog altijd op toe. Dat is heel ongezond en voorspeld weinig goeds voor de komende decennia. De schuld geven aan pensioenfondsen, wegens slecht beleggingsbeleid, is helemaal niet zo relevant als Knot wil doen lijken. Er zijn inderdaad pensioenfondsen die wat meer risico’s hebben genomen in de beleggingen en mogelijk hebben belegd in hoger renderende ondernemingen (mogelijk omdat die zich niets aantrekken van duurzamer produceren, of sterk vervuilende producten op de markt brengen dan wel bedrijven financieren die oorlogsmateriaal produceren) maar dat kan ook omslaan. We moeten ons wel realiseren dat zowel op de obligatie- als op de aandelenmarkten en in vastgoed prijsvorming plaatsvindt, gestimuleerd door het vele gratis geld dat beschikbaar is, waarin grote luchtbellen zitten. Op enig moment lopen die leeg en vindt er een enorme kapitaalvernietiging plaats. Het allerergste is dat Knot zegt is hij zich afvraagt of ons pensioenstelsel in de huidige economische tijden nog werkt. „Toezeggingen zijn gewoon heel duur, dus we moeten ons afvragen of we toezeggingen blijven doen of dat we ons meer moeten richten op beschikbare premieregelingen.” Daarbij is alleen de pensioenpremie zeker, maar het toekomstige pensioen zelf niet. Hoe durft hij zich op deze wijze te uiten. Nee, Klaas, stop de pensioenverlagingen en keer snel terug naar een gezond monetair beleid, waarin de euro zijn waarde weer terugkrijgt. Waar ik mij het meeste zorg over maakt dat binnen het kabinet en onze volksvertegenwoordigers de verwachting heeft gepost gevat dat het in dit pensioendossier zou gaan om een tijdelijk probleem omdat de verwachting is dat knappe koppen wel in staat zullen dat dat probleem op te lossen. Het probleem is, naast het mislukte ECB-beleid waardoor de monetaire autoriteiten geen of nauwelijks meer sturend beleid kunnen voeren, van structurele aard: de steeds stijgende vergrijzing van de samenleving en als gevolg daarvan de dalende economische groei. Oudere mensen investeren minder en gaan meer voor zorg, terwijl ze sparen voor de oude dag. Nu kan het een oplossing zijn dat de verrekenmodellen worden versoepeld en de rekenmeesters ervan uitgaan dat het monetaire beleid weer zal terugkeren naar ‘vroegere tijden’ waar beleggers die wilden investeren voor het geld dat ze daarvoor leenden een redelijke rente moesten betalen. Veertig jaar geleden was daar een vaste basis voor: 4% + inflatie. Vandaag de dag zou dat 5% zijn. Een tarief waarmee alle pensioenfondsen weer uit de problemen zouden zijn en aan pensioenuitkeringen weer een inflatie uitkering zouden kunnen toekennen. De realiteit is echter dat dat scenario ‘onwaarschijnlijk’ is op de kortere termijn. De voorstellen van Klaas Knot zijn maatschappelijk onwenselijk en de knappe knoppen lossen de problemen ook niet op. Daarvoor spelen op de achtergrond financieel/economische ontwikkelingen een rol, die de problematiek alleen maar zullen vergroten: een recessie in 2020, de handelsoorlogen die de VS voert, de geo-politieke ontwikkelingen in het Midden-Oosten, het binnenlandse en buitenlandse beleid van Donald Trump, de zwakke positie van Europa en de afhankelijkheid van het monetaire beleid, wereldwijd, aan de neoliberale doelstellingen. Er deed zich deze week nog een andere ontwikkeling voor die voor onrust zorgde. Superrijken zouden massaal aandelen aan het verkopen zijn en de opbrengsten niet herbeleggen maar overbrengen naar Zwitserse banken waar ze cash beleggen en daarvoor ¾% negatieve rente betalen. Dat betekent dat ze een crash op de financiële markten verwachten en meer vertrouwen in de stabiliteit van het Zwitserse banksysteem dan in dat van de FED, ECB en BoJ. Daarbij komt dat de FED vorige en deze week banken moest ondersteunen, die met liquiditeitstekorten zaten]

Duitse inflatie daalt verder

De inflatie in Duitsland is in september gezakt naar 1,2% op jaarbasis, van 1,4% een maand eerder. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van voorlopige cijfers. Op maandbasis bleven de Duitse consumentenprijzen onveranderd. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 0,9%, tegen 1% een maand eerder. [op de vraag waardoor die ontwikkeling zich voordoet heb ik geen antwoord]

Obligatiezeepbel?

De obligatiezeepbel die zich sinds tien jaar (of zelfs dertig jaar) heeft gevormd, zal vroeg of laat uiteenspatten. Maar een zeepbel spat slechts uiteen na een periode van overdreven optimisme. De uitgifte van meer dan $135 mrd aan investmentgradeobligaties in september 2019 kan geïnterpreteerd worden als een signaal van een dergelijke euforie in de aanloop naar de val. Toch hoeven we niet uit te gaan van het worstcasescenario. Een geleidelijke herschikking van de prijzen van activa kan in de tijd gespreid verlopen, parallel met een zwakker economisch momentum. De handelsoorlog die de Verenigde Staten en China uitvechten, leidt onvermijdelijk tot een vertraging van de wereldwijde groei. Minder groei in combinatie met een aantrekkende inflatie blijkt een bijzonder ongunstig scenario voor beleggingen met hoge waarderingen of met een negatief rendement, schrijft Igor de Maack, beheerder van DNCA Investments.

Teloorgang Thomas Cook voor de Grieken

De teloorgang van de Britse reisgroep Thomas Cook zal een grote impact hebben in Griekenland. De toeristische sector houdt rekening met een klap van tot €500 mln. Er is sprake van “de zwaarste klap sinds de financiële crisis”, zo schrijft de Griekse zakenkrant Naftemporiki. De Griekse toerismefederatie verwacht dat de sector €250 tot €500 mln minder zal verdienen door het ineenklappen van Thomas Cook. De hoteluitbaters rekenen met een verlies van €300 mln.
Griekenland stond op de derde plaats in de rangschikking van belangrijkste bestemmingen voor Thomas Cook-reizigers. Vooral Kreta, Rhodos en Kos waren populair. Thomas Cook baat in Grie
kenland ook vier eigen hotels uit en telt er 640 werknemers. Het is nog niet duidelijk wat er daarmee zal gebeuren. (bron: hln.be)

De Europese auto-industrie waarschuwt voor de rampzalige gevolgen van een brexit zonder akkoord

Dat zou het effect van een “aardschok” hebben op de productie van voertuigen in Europa. “Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie zonder akkoord zou een aardbeving veroorzaken voor de handelsomstandigheden, met miljarden euro’s aan taksen die de keuze van consumenten aan beide kanten van het Kanaal dreigen te beïnvloeden”, waarschuwen de Europese branchevereniging van autoconstructeurs ACEA, de vereniging van de onderaannemers (CLEPA) en 21 nationale verenigingen in een gezamenlijk persbericht. De autosectoren van de EU en het Verenigd Koninkrijk hebben een vlotte handel nodig en zouden erg bestraft worden door taksen en administratieve lasten op de onderdelen en de voertuigen”, aldus Bernhard Mattes, voorzitter van de Duitse sectororganisatie. “Het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie moeten alle noodzakelijke maatregelen treffen om een Brexit zonder akkoord te vermijden.”De verenigingen van de Europese autobouwers oordelen dat de bijkomende douanerechten in het geval van een ‘no deal’ op ongeveer €5,7 mrd zouden uitkomen. Autoconstructeurs zoals het Duitse BMW, het Franse PSA en het Japanse Nissan hebben momenteel fabrieken in Groot-Brittannië. De toekomst van die fabrieken is onzeker bij een brexit zonder akkoord. (bron: hln.be)

Economische Zaken staat postfusie PostNL met Sandd toch toe op grond van artikel 47 van de Mededingingswet

De overname van Sandd door PostNL mag toch doorgaan. [na bekendmaking van het nieuws steeg de koers van het aandeel PostNL met 10%; kassa voor de aandeelhouders, die Mona daarvoor graag bedanken] Dat heeft staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken bekendgemaakt. Eerder blokkeerde de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de overname, omdat die zou leiden tot een monopolie op de postmarkt. Keijzer beroept zich hiervoor op artikel 47 van de Mededingingswet. Het kabinet mag het oordeel van een toezichthouder negeren als er “gewichtige redenen van algemeen belang” zijn. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat het kabinet hiervan gebruikmaakt.

Keijzer staat de overname onder strenge voorwaarden toe. Zo komt er een rendementsplafond van 9%, waardoor bijvoorbeeld de postzegelprijs niet harder stijgt dan de daadwerkelijk daarvoor gemaakte kosten. Ook beperkt ze de prijsstijging van zakelijke brieven, die de toezichthouder op zo’n 30% tot 40% had geschat. [ik heb al weinig vertrouwen in het vage beleid dat deze staatssecretaris voert, maar hier bepaalt ze een rendementsplafond van 9% om de prijzen voor postbezorging beheersbaar te houden. Dat rendement van 9% is in deze tijden veel te hoog: 3% zou veel reëler zijn geweest. Nu de concurrentie van tafel is, kan PostNL doen wat ze willen. Postzegels gaan gegarandeerd weer omhoog en de concurrerende tarieven voor zakelijke post van Sanddt zullen fors worden verhoogd. Mona, je had naar de toezichthouder moeten luisteren] De toezichthouder had de overname begin september verboden, omdat de postprijzen door het monopolie flink zullen gaan stijgen. Zowel bedrijven als consumenten zouden hiervan nadelen ervaren, die volgens de ACM niet opwegen tegen de voordelen van de fusie. Een andere voorwaarde van het kabinet is daarom dat PostNL toegang verleent tot het landelijke netwerk aan regionale postvervoerbedrijven. Het kabinet wil bovenal de kwaliteit van de postbezorging behouden, tegen een eerlijke prijs en met goede arbeidsvoorwaarden voor de bezorger. [over de overname van al het personeel van Sanddt door PostNL lees ik niets, terwijl die toezegging door PostNL wel is gedaan. Ik sluit helemaal niet uit dat meer dan de helft van het Sanddt-personeel binnen twee jaar is weggerangeerd]

Deutsche Bank in witwasproblemen

De Duitse autoriteiten hebben een inval gedaan bij het hoofdkwartier van Deutsche Bank in Frankfurt, bevestigt het Duitse ministerie van Justitie. Ze zijn op zoek naar informatie met betrekking tot de witwaszaak bij de Deense branchegenoot Danske Bank. Het Duitse ministerie van Justitie onderzoekt of de grootste Duitse bank het witwassen van de Estse tak van Danske Bank faciliteerde door als een soort tussenpersoon te fungeren. Ook wordt gekeken of Deutsche Bank verdachte transacties niet te laat bij de autoriteiten meldde. Danske Bank wordt inmiddels in meerdere landen onderzocht vanwege de witwaszaak, waaronder in de Verenigde Staten, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Estland. De kleine Estse tak van Dankse Bank zou bij in totaal €200 mrd aan verdachte transacties betrokken zijn. Bij het onderzoek zijn drie aanklagers en negen agenten van de federale politie betrokken. Justitie kon niet zeggen hoelang het onderzoek in Frankfurt zal duren. In een verklaring laat Deutsche Bank weten mee te werken. “Deutsche Bank heeft de feiten onderzocht en heeft de opgevraagde documenten, voor zover dat mogelijk was, geleverd”, schrijft de bank.

Boete voor Daimler Benz

Autofabrikant Daimler heeft een boete van €0,87 mrd gekregen voor betrokkenheid bij het dieselschandaal, maakte het Duitse Openbaar Ministerie en de automaker bekend. De fabrikant gaat niet tegen de boete in beroep. De maker van onder meer Mercedes-Benz-auto’s schoot volgens de rechter sinds 2008 tekort bij toezichthoudende taken en moet daarom binnen zes weken het boetebedrag betalen. In 2015 werd het dieselschandaal bekend. Autofabrikanten, waaronder Daimler, bleken op grote schaal sjoemelsoftware te gebruiken om de stikstofuitstoot van dieselauto’s minder hoog te laten lijken. Zo kwamen auto’s door de keuring terwijl die in werkelijkheid toch te veel schadelijke stoffen uitstootten.

Econoom slaat alarm: ‘Minstens 50% kans dat eurozone uit elkaar valt’

Paul Diggle, econoom bij Aberdeen Standard Investment (ASI) trekt aan de bel. Volgens hem is de kans minstens 50% dat de eurozone uit elkaar valt bij de volgende recessie, schrijft de Telegraaf. Bij een volgende recessie ontstaat er economische krimp die per land verschilt. De sterkere economieën kunnen een grotere klap verdragen dan de zwakkere economieën. Diggle voorspelt dat bij een volgende recessie deze klappen ervoor zullen zorgen dat de verschillen tussen landen te groot zullen worden en daarmee onhoudbaar op de lange termijn. Grote verschillen zorgen namelijk voor politieke fragmentatie (denk aan de Griekse schuldencrisis), helemaal als zo’n beetje alle EU-landen met een recessie te maken krijgen. Diggle ziet eigenlijk maar twee opties: verdere integratie of het uiteenvallen van de muntunie. Die laatste lijkt hem het meest waarschijnlijke, vanwege het scenario uit de vorige alinea. Mocht het inderdaad zo lopen, dan zullen volgens de econoom landen met hoge schulden keihard afgestraft worden door de financiële markten. Die munten zullen dan namelijk gedevalueerd worden. De schade zou volgens hem vele malen groter worden dan toen in 2008 met de val van Lehman Brothers. Totaal geen prettig vooruitzicht dus! Een paar jaar geleden verwachtte men wel weer een crisis die EU-integratie juist verder zou aanzwengelen, maar Diggle komt dus met aardige argumenten tegen dat idee. Misschien komt er dan toch een Neuro en een Zeuro? Of misschien alleen een Neuro en ontstaat er regelrechte paniek in de Zuid-Europese landen. De angst is in ieder geval bij deze econoom aanwezig. (bron: DDS)

Beleggers halen hun goud weg uit Hong Kong

Beleggers hebben de afgelopen weken goud weggehaald uit Hong Kong en overgebracht naar opslaglocaties in Singapore en Zwitserland. Volgens de FTmaken beleggers zich zorgen over de aanhoudende politieke crisis in de stadstaat. China wil haar grip op Hong Kong versterken, maar een deel van de lokale bevolking verzet zich daar hevig tegen. Zij gaan al wekenlang de straat op om hun zelfstandige status te verdedigen. Ook werd er bij het vliegveld gedemonstreerd. Volgens een goudhandelaar in Hong Kong hebben de ongeregeldheden veel impact op de goudmarkt. Beleggers hebben volgens hem al voor miljoenen dollars aan edelmetaal uit de stadstaat weggehaald en overgebracht naar andere locaties. Ook komen er sinds de demonstraties geen nieuwe klanten binnen die hun goud daar willen opslaan. Een van de belangrijkste opslagplaatsen voor goud in Hong Kong zit op de luchthaven. Tussen deze locatie en Singapore vinden regelmatig goudtransporten plaats. Een escalatie van de politieke situatie kan het lastiger maken om goud uit de kluis te halen en naar het buitenland te transporteren. Vermogende Chinezen, die tot voor kort goud kochten in Hong Kong, doen dat nu liever in Singapore. Albert Cheng, hoofd van de Singapore Bullion Market Association, heeft meer verzoeken gekregen van particulieren die goud in Singapore willen kopen. Volgens Philip Klapwijk, analist bij Precious Metals Insights, is er al langer een verschuiving van vermogen gaande van Hong Kong naar Singapore. De politieke crisis heeft deze trend alleen maar versneld. Kredietbeoordelaars als Moody’s en Fitch hebben de stadstaat onlangs een afwaardering gegeven vanwege de aanhoudende protesten.

In zijn column op DFT schrijft Jaap van Duijn, econoom, wetenschapper, bestuurder en buitengewoon hoogleraar, deze week over: uitvoering overheidstaken

De eerste taak van iedere regering is ervoor te zorgen dat de essentiële overheidstaken, zowel kwalitatief als kwantitatief, naar behoren worden vervuld. Zij is immers de enige partij die daarvoor kan zorgen. Burgers kunnen zelf geen leger onderhouden en bedrijven kunnen de rechtspraak niet verzorgen. Een overheid hoeft niet groot te zijn. Het liefst hebben we een kleine, goed georganiseerde en efficiënte overheid. Maar die moet wel alle taken uitvoeren, voorkomen dat er tekort aan personeel en materieel is en zorgen dat overheidsdienaren fatsoenlijk worden betaald. Rutte liep vorige week vrolijk rond en er lijkt ineens geld genoeg te zijn, maar hoe hebben zijn kabinetten het er tot dusver van afgebracht? Hoe staat het met onze defensie, met justitie, de politie en het onderwijs? Het antwoord is: niet best. In 1995 gaf Nederland nog 2% van het bbp aan defensie uit – het door de NAVO geëiste percentage – maar onder Rutte is het gedaald naar 1,1%, waarmee Nederland ver onder het NAVO-gemiddelde zit. Tot vorig jaar ging er ieder jaar meer personeel bij Defensie weg dan er bijkwam. Voor deelname aan internationale missies is er nauwelijks nog capaciteit. En dan de openbare orde en veiligheid, onderwerpen waar de VVD van Rutte zich altijd zo graag mee identificeert en waarvoor de partij ook de ministers heeft mogen leveren. Commentaar is eigenlijk overbodig: voortdurend gedoe op het departement, overbelaste rechters (dus veel te weinig rechters), zaken die jaren blijven liggen, nauwelijks greep op de georganiseerde criminaliteit. Men zou denken dat de kabinetten van Rutte fors op openbare orde en veiligheid zouden hebben ingezet, maar de uitgaven zijn relatief gezien eerder gedaald dan gestegen. Terwijl de economie gegroeid is, werken er in het openbaar bestuur nauwelijks meer mensen dan tien jaar geleden. De politie krijgt voortdurend nieuwe wetgeving voorgeschoteld die gehandhaafd moet worden, maar heeft de mankracht niet om dat te doen en verklaart openlijk welke overtredingen ze maar laat begaan, wat uiteindelijk het gezag van de politie alleen maar verder aantast. Blauw is op straat nauwelijks te zien en hoewel meer niet altijd de oplossing is, hebben landen als Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië in ieder geval veel grotere politiekorpsen. Over het lerarentekort is al veel geschreven. Het is een geweldige blamage voor Rutte c.s. dat ze het zover hebben laten komen. De cijfers liegen niet: de uitgaven aan onderwijs zijn onder de kabinetten-Rutte stelselmatig ieder jaar als percentage van het bbp gedaald. Over zaken als milieubeheer en cultuur zullen we het maar niet eens hebben. In euro’s zijn de overheidsuitgaven aan cultuur nu lager dan in 2010, terwijl de cultuurbarbaar Halbe Zijlstra niet eens meer in het kabinet zit.

Duitse inflatie daalt verder

De inflatie in Duitsland is in september gezakt naar 1,2% op jaarbasis, van 1,4% een maand eerder. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van voorlopige cijfers. Op maandbasis bleven de Duitse consumentenprijzen onveranderd. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 0,9%, tegen 1% een maand eerder. [op de vraag waardoor die ontwikkeling zich voordoet heb ik geen antwoord]

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 27 sep 2019; week 39: AEX 578,31; Bel20 3712,08; CAC40 5.640,58; DAX30 12.380,94; FTSE 100 7.426,21; SMI 10.038,00; RTS (Rusland) 1347,72; DJIA 26.820,25; NY-Nasdaq 100 7.681,58; Nikkei 21.878,9; Hang Seng 25.954,81; All Ords 6.824,1; SSEC 2.932,17; €/$1,094103; BTC/USD $8.226,75; 1 troy ounce goud $1495,90, dat is €43.967,81 per kilo; 3 maands Euribor -0,412%; 1 weeks -0,502%; 1 mnds -0,462%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,438%; 10 jaar VS 1,6949; 10 jaar Belgische Staat -0,27%, 10 jaar Duitse Staat -0,584, Franse Staat -0,287; VK 0,418; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,8%, 10 jaar Japan -0,239%; Spanje -0,147; 10 jaar Italië 0,825%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,602.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stabiel tpt wat lager, de goudprijs schommelde deze week maar sloot lager en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier daalden, c.q. de negatieve rente noteerden hoger, ook de 5-jarige negatieve rente steeg weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,45%; Duitsland -0,125%; Nederland -0,109%; Japan 0,321%; Frankrijk 0,515%; GB 0,954%; Spanje 1,03%; Canada 1,5407%; Italië 1,897%; VS 2,143%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,85%; Duitsland -0,773%; Denemarken -0,749%; Nederland -0,704%; Frankrijk -0,639%; België -0,56%; Japan -0,3579%; Spanje -0,295%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.