UPDATE 21032020/522 COVID-19 slaat hard toe, Nederland is stil geworden

De Minister-President sprak maandagavond het Nederlandse volk toe over Corona. Voor de vorm en de presentatie krijgt hij van mij een 10 met een griffel, voor de inhoudelijke zaken krijgt hij een onvoldoende. Hij kondigt wel veel ‘noodzakelijke’ besluiten aan maar onderbouwde die niet. Het lijken veel losse flodders. Wat mij opviel was dat hij duidelijk was over het gebrek aan kennis om de besmetting te beheersen. Wij volgen de deskundigen, die daarover wel de kennis van zaken hebben. In China is momenteel, na 9 weken, corona onder controle en er komen geen nieuwe besmettingen meer bij. Wij zijn nu drie weken onderweg, dus zouden wij eind april verlost zijn van nieuwe corona-besmettingen.. Het Nederlandse volk wordt niet juist voorgelicht over de omvang van de besmettingen door het RIVM, dat spreekt over aantallen van onder de 4500, maar de GGD indiceert er veel meer. Premier Rutte zei dat het coronavirus onder ons is en voorlopig onder ons zal blijven. “De realiteit is dat de komende tijd een groot deel van de Nederlandse bevolking besmet raakt”. “Veel mensen hebben het gevoel dat we in een achtbaan zitten, die steeds harder gaat rijden”, zei de premier. Hij noemde de coronamaatregelen ongekend en benadrukte dat bij die maatregelen advies van deskundigen leidend is. Het land is platgelegd door het kabinet, de AEX heeft al €250.000.000.000 verlies geleden, de financieel/economische gevolgen zullen ons nog jaren achtervolgen, maar het kabinet neemt daarvoor de verantwoording niet, nee wij hebben hier geen verstand van, wij doen wat de deskundigen ons adviseren. Zijn aankondiging van beleid om groepsimmuniteit na te gaan streven waarbij 60% van het Nederlandse volk besmet zou worden met een milde vorm van COVID-19, stel 10 miljoen inwoners, waarbij tussen de 40.000 en 60.000 actief besmette mensen zullen overlijden, is woensdag in de Kamer afgezwakt. Daarbij zouden we een jaar lang moeten leven in een periode van corona-besmettingen. Dat overleeft dit land niet want dan zijn we straatarm. Er is een probleem en daar moeten we met z’n allen doorheen. Dat de media ‘gekleurd’ informeren, waarschijnlijk ze omdat ook de kennis van zaken niet in huis hebben, deel ik wel. Dat politici achter de feiten aanlopen, is waar. Dat ze vrijwel dagelijks feiten en beleidsvoornemens moeten ‘bijstellen’, corrigeren dan wel anders inkleuren is allemaal juist. Maar de vraag is of het verwijtbaar is dat deskundigen en de politieke en monetaire leiders het intelligente virus nog niet onder controle kunnen krijgen. Het blijft passen en meten de komende maanden. In China met een bevolking van 1383.000.000.000 inwoners telde 81.054 besmettingen. Stel dat dat het dubbele zou zijn of misschien wel het driedubbele dan is dat nog maar 0,000018% van de totale bevolking. Het zijn grote getallen maar slechts een heel klein deel is door COVID-19 besmet en in 9 weken is de kans op besmettingen verdwenen. De vraag is echter wel of het virus niet terugkeert, mogelijk in een aangepaste vorm. In het 2e kwartaal verwacht China weer normaal te functioneren. Dan heeft de industriële productie daar haar volume weer hernomen. De Chinezen zeggen over bewijzen te beschikken dat Trump het virus heeft laten ontwikkelen en dat het door het Amerikaan leger in oktober vorig jaar is uitgezet in Wuhan. Er waren toen Amerikaanse militairen daar die deelnamen aan een internationaal militair sportevenement. Juist daar omdat daar het centrum ligt van de Chinese productiebedrijven. Er wordt gesuggereerd dat Trump China in het hart wilde treffen om ze op achterstand te zetten in de strijd om de nieuwe wereldmacht. Dat dat virus een pandemie zou veroorzaken en een gigantische financiële schade zou gaan toebrengen, ook aan de VS, heeft hij nooit rekening mee gehouden. Nu is het de vraag wie van de twee er het sterkste uit komt. Het blijft zoeken naar de balans tussen maatregelen nemen, die nodig zijn en het gewone leven zoveel mogelijk door laten gaan. Tegelijkertijd kunnen en zullen we onze ogen niet sluiten voor de economische gevolgen van deze crisis. Veel mensen maken zich zorgen over hun baan. Want voor heel veel bedrijven, groot en klein, is dit een extreem moeilijke periode. Minister Wiebes zei vorige week zondag bij WNL dat zzp’ers “wel de groep zijn die zelf hebben gezegd: ik hoef geen vast dienstverband. Deze mensen hebben bewust dat risico genomen”. Hij voegde er aan toe dat er voor hen wel vangnetten, zoals de bijstand, beschikbaar zijn. Later in de week stelde hij bij Op1 dat hij dat niet zo bedoeld had en dat lang niet alle zzp’ers vrijwillig ondernemers zijn geworden. Er wordt nu ook gewerkt aan een bijstandsregeling, uitgevoerd door de gemeentes, voor zzp’ers in problemen. Maar die uitkering is te laag voor zzp’ers met vaste lasten.

Corona-besmettingen

Aantal besmettingen : 316.959, aantal doden: 13.578

China: 81.054 en 3261; Italië: 53.578 en 4825; VS: 27.021 en 344; Spanje: 25496 en 1381; Duitsland: 23.974 en 92; Frankrijk: 14.459 en 562 en op de 13e plaats Nederland: 4.204 en 179 doden.

Nieuwsuur: Een diepe recessie lijkt onontkoombaar

Een pakket aan noodmaatregelen van tientallen miljarden euro’s van de Nederlandse overheid en voor de hele EU ook nog eens €1000 mrd van de ECB zijn in de stijgers gezet, bedoeld om stappen voorwaarts in onze economie te zetten, die langzaam tot stilstand is gekomen door de corona-crisis. Is het genoeg en hoe komen we straks weer uit de ellende? “Een diepe recessie lijkt onontkoombaar”, voorspelt econoom Mathijs Bouman. “We zitten nu in een heel gekke stilte voor de storm.” Vanochtend kregen we nog het positieve bericht dat de werkloosheid in februari verder is gedaald tot 2,9%, het laagste percentage sinds 2003. “Maar dat betekent helemaal niks”, zegt Bouman. “Want nu liggen bedrijven stil en stort de productie in.” Het verschil met eerdere recessies is dat we nu te maken hebben met een ‘kunstmatige recessie’: het overkomt ons niet, maar de overheid heeft besloten een deel van de economie uit te zetten. “Daarmee hebben we nu dus niet te maken met een probleem aan de vraagkant, maar ligt het aan het aanbod”, legt Bouman uit. “Anders: het is niet dat we niet meer willen eten, maar de kok staat niet achter het fornuis omdat hij niet meer mag koken.” Zowel de ECB als de Nederlandse overheid en de banken hebben daarom noodmaatregelen uit de kast getrokken. Die maatregelen zijn gericht op het aanbodprobleem. “Wij moeten stoppen met ons restaurantbezoek en daarom moeten de maatregelen ervoor zorgen dat de restaurants nog wel genoeg geld hebben. Zo hopen ze dat als deze crisis over bijvoorbeeld drie maanden voorbij is, de bedrijven er nog zijn.” Ook hopen ze dat faillissementsverkopen met extra geld voorkomen worden. “Omdat bijvoorbeeld de machines, die anders uit nood verkocht moeten worden, na de crisis weer nodig zijn.” Het pakket aan maatregelen moet ervoor zorgen dat de economie straks, na de crisis, snel weer kan opstarten en dat we niet in een neerwaartse spiraal eindigen. Maar of het genoeg is, is maar de vraag. Want als deze periode een tijdje aanhoudt, zal er een verschuiving komen van een probleem in aanbod naar een probleem in vraag. “Als mensen werkloos worden of minder inkomsten hebben, gaan ze zich inhouden. Dat zie je nu al gebeuren”, zegt Bouman. Daarom zijn de maatregelen zogenoemde ‘open einderegelingen’. “De banken, regeringen en de ECB willen daarmee ook vertrouwen uitstralen dat ze met zulke noodpakketten nog wel even door kunnen gaan.” En daarmee gaat het volgens Bouman niet om hoe lang de economie nog gespekt kan worden, maar hoe lang die maatregelen voor bijvoorbeeld restaurants en cafés nog nodig zijn. “En wanneer dat is, zou ik niet weten.” (bron: NOS) Als onderbouwing wordt hier gebruikt de aanname dat het bbp van Nederland dit jaar €692 mrd bedraagt (volgens mij €830 mrd), en dat de omzetverliezen in de sectoren luchtvaart, reizen en toerisme, hotels en restaurants, sport en recreatie, cultuur en winkelomzetten een daling kan veroorzaken van 7%. Dat kan er toe leiden dat wij in een diepe recessie terechtkomen. Maar de klap kan nog zwaarder worden als het consumentenvertrouwen gaat dalen, de werkeloosheid weer gaat stijgen, de economische activiteiten afnemen en de staatsschuld gaat stijgen tenzij de rente nog verder daalt. Maar daaraan zitten weer andere haken en ogen n.l. een verder dalend vertrouwen in ons geld door het bedrijfsleven en de burgers.

Het kabinet rekent erop dat de komende drie maanden 45 tot 65 mrd nodig is voor het economische pakket in de corona-crisis. Dat komt door een combinatie van minder belastinginkomsten en meer uitgaven. Het ministerie heeft nu ook becijferd hoeveel inkomsten de staat de komende tijd misloopt door de mogelijkheid om uitstel van belasting aan te vragen. Hoekstra houdt er rekening mee dat 50% tot 75% van de bedrijven om uitstel gaat vragen. Daarnaast lopen belastinginkomsten sowieso al terug omdat bedrijven nu minder omzet en winst maken. De schatting is dat er daardoor ongeveer 35 tot 45 mrd minder geld binnenkomt in de komende drie maanden. Het brengt de totale ’financieringsbehoefte’ voor die periode op 45 tot 65 mrd, meldt minister Hoekstra. „Uiteraard heeft dit alles gevolgen voor de staatsschuld”, schrijft de minister in een brief aan de Tweede Kamer. „Dat kunnen we dragen want de overheidsfinanciën zijn op orde.” De overheid zal het geld moeten lenen op de financiële markten.

In de Telegraaf op https://www.telegraaf.nl/financieel/1554720094/deze-goeroe-zat-goed-met-beursval-en-voorspelt-dat-het-nog-veel-erger-wordt staat een artikel van de beursgoeroe Charles Nenner, die een nieuwe kredietcrisis voorspelt. De corona-crisis zou namelijk vrijwel niets te maken hebben met het instorten van de financiële markten in de afgelopen 3 weken. Zijn modellen gaan ervan uit dat de bodem van deze beurscrisis pas in 2022 wordt bereikt. Zijn cyclus-modellen worden gevoed met 200 indicatoren als aandelenkoersen, rentes en grondstoffen. Hij verwacht dat Nederland gaat wegzakken in een deflatie. Nenner stelt dat net als in het verleden iedereen zoekt naar de oorzaak van de koersbewegingen op de financiële markten. Er wordt dan verwezen naar Trump, de Brexit, de schuldeberg (die steeds verder stijgt) en nu het corona-virus. Maar achteraf kan pas de echte reden van de crisis worden bepaald. Nederland zal nu terechtkomen in een periode met een negatieve economische groei, dalende prijzen en lagere lonen. We moeten leren van de crisis van de Dertiger Jaren, nu 90 jaar geleden. Deze crisis zullen niet alle ondernemers overleven, verwacht Nenner. Voor mij komt deze visie niet onbekend voor. Ik doceer dit beeld in feite al enige jaren. Er is mij vaak gevraagd waardoor dat proces zou worden ingezet met datum en tijd. Mijn antwoord is steeds geweest dat datum en tijd in de toekomst liggen. Ik heb steeds gesteld dat het kan volgende week, maand zijn of pas over 5 jaar zijn. ‘Waardoor’ is door mij wel nader gepreciseerd: dalende vertrouwen in ons geld, dalende economische groei die resulteert in een recessie, een mogelijke extreme inflatie dan wel een deflatie en natuurrampen van een extreme omvang. Het werd dus het corona-virus. En wat betreft de terugblik naar 24 oktober 1929 en de crisis van de Dertiger Jaren en de daarop gevolgde Tweede Wereldoorlog, baseer ik mij op de ‘lange economische golf-theorie’ van Kondratieff. Niemand van de ‘knappe koppen’ wil die theorie volgen want wij zijn nu 90 jaar verder en hebben veel geleerd hoe het niet moet, maar over hoe het verder moet weten de monetaire autoriteiten niets anders te bedenken dan enorme hoeveelheden geld in de markt te pompen, maar dat zal verworden tot een ‘doos van Pandorra’. De figuur Pandorra komt uit de Griekse mythologie. Zij was de eerste vrouw die werd geschapen en zij kreeg een doos mee die zij niet mocht openen op aarde. Pandora werd al snel opgenomen door de mannen die onder de indruk waren van haar schoonheid. De nieuwsgierige Pandora kan zich op een dag niet meer inhouden en besluit de bijzondere doos te openen. Uit de doos vliegen alle rampen die de mensheid sinds die tijd teisteren, zoals hongersnood, ziekte, aardbevingen en oorlog. Het onheil verspreidt zich bliksemsnel onder de mensen, die tot die tijd vrij van problemen en ziekten hadden geleefd. Geschrokken sluit Pandora de doos weer, maar alleen de hoop zit nog in de doos als deze weer gesloten wordt. Het is de enige goede gave die in de doos verborgen was. Volgens een andere lezing moet ook de hoop beschouwd worden als een giftig geschenk. De mythe van Pandora wordt soms gezien als een pre-christelijke beeld van de Bijbelse zondeval. Dat verhaal veronderstelt het scheppingsverhaal in Genesis 2:4b-25 over de schepping van de eerste mensen, Adam en zijn vrouw Eva en hun overplaatsing naar de Hof van Eden. Zo zijn daar “de boom de kennis van goed en kwaad”, de boom in het midden van de tuin” ende boom des levens“, Ergens na de schepping van de eerste mensen werd de eerste vrouw Eva door een slang verleid om een vrucht van de boom “in het midden van de tuin” te eten, terwijl God dit eerder verboden had. God had hen gewaarschuwd dat als ze van deze vruchten zouden eten, zij zouden sterven. De slang beweerde dat als zij van de vruchten van die boom zouden eten, zij helemaal niet zouden sterven, maar integendeel hun ogen zouden opengaan, zij als goden zouden zijn en kennis zouden hebben van goed en kwaad. De vruchten kregen een grote aantrekkingskracht op de vrouw: de “vruchten zagen er heerlijk uit, ze waren een lust voor het oog, en ze vond het aanlokkelijk dat de boom haar wijsheid zou schenken”. De vrouw plukte daarop een paar vruchten en at ervan. Ze gaf ook wat aan haar man en die at er ook van. Hun ogen werden hierdoor geopend en zij merkten dat zij naakt waren. Daarom regen ze vijgenbladeren aan elkaar en maakten er lendenschorten van. Toen de man en vrouw God in de koelte van de avondwind in de tuin hoorden wandelen, verborgen zij zich. God vermoedde dat zij hadden gegeten van de verborgen vruchten en vroeg de man of dit klopte. De man gaf de vrouw de schuld en de vrouw vervolgens de slang. Waarom ik de doos van Pandorra en Zondeval hier nader verklaar is zeker niet omdat daarin een vrouw de hoofdrol vervult, maar wel om te duiden dat al in de verre Oudheid hongersnood, ziektes, aardbevingen, natuurrampen en oorlog deel uitmaakten van het leven. Het proces dat wij momenteel meemaken is van alle tijden: 100 jaar geleden hadden wij de Eerste Wereldoorlog met de Spaanse griep en 10 jaar later hadden een diepe financieel/economische crisis gevolgd door de Tweede Wereldoorlog. Nu kampen we met financieel/economische problemen met de corona-pandemie. Hoe lang dit proces duurt weet niemand maar ik geloof dat we decennia: er is nog steeds geen visie op de wereld van morgen, nodig hebben voor een gezonde herstart. In een artikel op deze website https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/03/knetter-rob-de-wijk-eist-dictatuur-want-coronacrisis/ wordt de waanzin beschreven van het politieke steekspel dat door politici wordt gespeeld. Van een nationaal beleid is geen sprake. In deze context plaats ik ook de tijdelijke invulling van de vacature van de ministerspost van de VVD’er Bruno Bruins, die om gezondheidsredenen moest terugtreden als gevolg van de ballast van het beleid van het corona-dossier, door de oud-PvdA-staatssecretaris Martin van Rijn, die in een vorige kabinet ouderenzorg in zijn portefeuille had. Volgens mij was dat niet zo’n groot succes, maar voor premier Rutte was hij de enige persoon die in staat zou zijn – voor drie maanden – Hugo de Jonge te gaan ondersteunen op het Ministerie van VWS. Per 1 juli zou de VVD dan wel een opvolger voor Bruins hebben gevonden. Ik heb er mijn twijfels over of van Rijn in staat is de huidige problemen onder controle te houden en aan te sturen. Ik betwijfel zelfs of Rutte op zoek is geweest naar een krachtige bewindspersoon. Zwakke leiders zoeken geen krachtige medewerkers. Mogelijk is van Rijn ingestapt omdat het Vaderland een beroep op hem doet.

Van de beursvloer gekeken naar de financiële markten

De wereld staat op z’n kop door de corona-crisis. Op de beurs leidt dat dagelijks tot extreme koersbewegingen. Toonaangevende aandelenindices schieten zo 5% tot 10% omhoog of omlaag op één dag. Beleggers zijn extreem nerveus, omdat overheden buiten China nog maar beperkt in staat lijken om de uitbraak van het corona-virus in te dammen. De onzekerheid voor de economie is extreem groot en de impact van de corona-crisis zal groter zijn, naarmate het langer duurt om de verspreiding van het virus te beteugelen. Die onzekerheid over de duur van de crisis maakt dat er voortdurend grote uitschieters zijn op aandelenmarkten. Het is verleidelijk om te hopen op een begin van herstel op de beurs. Maar om een beter idee te krijgen van de klap die corona-crisis heeft veroorzaakt, is het beter om langere horizon te nemen. Vanaf het piekniveau van 629 punten dat op 10 februari dit jaar werd bereikt, is de AEX gezakt naar een voorlopig laagste slotstand van 404 punten afgelopen woensdag (tussentijds zakte de AEX zelfs naar 389 punten). Dit komt neer op een daling van 36%. Dit is natuurlijk dramatisch, maar hoe zit dat in historisch perspectief? Tijdens de de dotcomcrisis van 2001-2003 maakte de AEX een duik van in totaal 66%, van de top naar de bodem. En tijdens de kredietcrisis van 2008-2009 ging er vanaf het piekniveau dat in 2007 was bereikt, 61% vanaf. Gelet op de ernst van de corona-crisis is de koersimplosie van ongeveer een derde voor de AEX-index dus minder extreem dan je zou denken, als je dit vergelijkt met eerdere crisis.

‘Dit is een situatie zonder voorgaande.’

Een kwart van het Belgische bedrijfsleven heeft onvoldoende middelen om twee maanden omzetverlies op te vangen, maar ook een lagere financiële buffer dan in hun sector noodzakelijk is. De impact van het corona-virus op het economische landschap is vernietigend. Ruim 215.000 bedrijven of 55% van de Belgische vennootschappen heeft niet de buffers om zonder kleerscheuren de corona-crisis door te komen. Een op de vier Belgische bedrijven verkeert zelfs in acute nood nu de uitbraak van het corona-virus de economie grotendeels tot stilstand heeft gebracht. Nog eens 30% is erg labiel. Dat leert onderzoek van Graydon, een specialist in bedrijfsdata. De cijfers doen er toe, omdat duidelijk werd dat de eerder deze maand afgekondigde quarantaine in ons land niet zal stoppen op vijf april. Ook volgende maand dreigt het normale publieke leven nog niet te hervatten. Vijf april wordt een ‘evaluatiepunt, geen eindpunt’, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme (UAntwerpen) daarover. De crisis dreigt daarmee breed in het Belgische bedrijfsleven te hakken, maar ook bijzonder diep. De sectoren die zich het meest in de gevarenzone bevinden, zijn de horeca en het hotelwezen, de groot- en detailhandel, reisbureaus, uitzendkantoren, verhuur- en leasebedrijven, transporteurs, garagehouders en autohandelaars. Ook de bouw, de cultuurbranche, de chemie- en de metaalverwerkende industrie, de landbouw, veeteelt en visserij dreigen in moeilijkheden te komen als direct gevolg van de maatregelen om het corona-virus in te dijken.

De Koning sprak de natie toe in onzekere tijden

In navolging van de premier afgelopen maandagavond, sprak vrijdagavond Koning Willem Alexander het volk toe. Een warme toespraak met een oproep voor solidariteit en samenhang. Volgens hem is er terecht veel waardering voor de zorgprofessionals. „Wij zijn trots. Duizenden voormalig zorgverleners en andere vrijwilligers melden zich spontaan om bij te springen. Dat is fantastisch.” De koning stond ook stil bij andere beroepsgroepen dan de zorg: „We beseffen ook maar al te goed hoe onmisbaar de mensen zijn die voorkomen dat onze samenleving stilvalt. Mensen in de logistiek, de supermarkten, de schoonmaak, de ict, het onderwijs, de kinderopvang, het openbaar vervoer, bij de politie en op al die andere plekken. U draagt ons door deze moeilijke tijd heen. Heel veel dank.” De situatie is voor iedereen lastig, ook voor kinderen en hun ouders, maar vooral voor de kwetsbaren, sprak de Koning. „Gelukkig is er heel veel wat we wel kunnen doen. We weten immers allemaal wie er in onze directe omgeving aandacht nodig heeft. Dit is iets waar we samen doorheen moeten. Heel veel mensen beseffen dat. Ze houden een wakend oog op anderen en helpen elkaar waar het kan. Laten we samen zorgen dat niemand zich in de steek gelaten voelt.” Wat ik betreur is het feit dat de Koning politieke uitspraken deed, waarschijnlijk ingefluisterd door de premier. Wij zijn trots op de specialisten van RIVM en GGD die ons de weg wijzen. We moeten de aanwijzingen van die specialisten opvolgen. Dat is belangrijk. Wij moeten de specialisten in die organisaties ons vertrouwen blijven geven. Dat zei koning Willem-Alexander vrijdagavond tijdens een uitgezonden toespraak aan zijn volk. Eerder deze week debatteerde Rutte over het corona-virus en het beleid dat hij heeft uitgestippeld. Op maandagavond stelde hij dat hij en zijn kabinet geen kennis van zaken hebben over de werking van COVID-19 en zich laten leiden door specialisten (RIVM en GGD). Er zou een project worden opgestart van ‘groepsimmuniteit’, waardoor het virus nog zeker 1½ jaar kon werken en waarbij tussen de 40.000 en 60.000 mensen zouden sterven. Daarover kwamen vragen, zeker van Baudet en Wilders, in de 2e Kamer, Het werd afgezwakt, om hierover geen onrust onder het volk te veroorzaken. Maar of dat definitief van tafel is, bleef vaag. Wellicht spelen er op de achtergrond commerciële belangen mee over welke partij de octrooirechten verwerft van de anti-stoffen waarmee het virus kan worden bestreden. Maar even een stapje zijwaarts: wat weten onze deskundigen van het virus? Een korte technische beschrijving: het virus bestaat uit eiwitten, die als een kroon om hun mantel zitten, en vetten. Binnen de mantel bevindt zich het genetisch materiaal. Het virus komt binnen door de mond, de neus en en/of de ogen en hecht zich met zijn kroon aan de receptoren in de luchtwegen. Het virus vouwt zich op en brengt daar genetisch materiaal in. En dan cruciaal: de lichaamscel krijgt opdracht kopieën te maken van het complete genetische materiaal van het virus. De lichaamscel gaat vervolgens ook de eiwitten aanmaken die het virus nodig heeft in de mantel en de kroon. Zo worden complete kopieën gemaakt van het virus. Een enkele luchtwegcel kan miljoenen van die kopieën verspreiden. Die nabijgelegen cellen binnendringen of uitgehoest worden op zoek naar een nieuwe gastheer. Er zijn antistoffen, weerstand, nodig om dat proces tot stilstand te brengen. De bron van deze informatie komt van Trouw/Verdieping/Wetenschap. Hoe ver staat de wetenschap met betrekking tot de voortgang van de ontdekking van de antistoffen: in de kinderschoenen. Er wordt in de wereld hard gewerkt aan het verlossende serum, maar het proces bevindt zich nog in de onderzoeksfase. En het duurt nog geruime tijd voordat er een werkbaar serum, in voldoende mate, voorhanden is. Het kabinet vertrouwt op de korte termijn visie van de geroemde specialisten, maar die kennis beslaat slechts de medische aspecten en de gevolgen voor de volksgezondheid. Maar de problematiek is veel groter en ingrijpender. Er zijn de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke aspecten die een rol spelen. De premier heeft deze week aangekondigd dat er €80 tot €90 miljard beschikbaar is, waarmee de bedrijven die zijn stilgevallen, kunnen worden ondersteunt. Een ambitieus programma waarvan het nog maar de vraag is of het ambtelijke apparaat tijdig op stoom kan komen. De minister van Financiën, Wobke Hoekstra, liet weten dat hij de eerste 3 maanden daarvoor €45 en €65 miljard nodig te hebben. Dat zou betekenen dat de buffers in het najaar zijn verbruikt en onze staatsschuld de 60% bbp zou hebben bereikt. Maar geen zorg ‘van Brussel en de ECB mag onze staatsschuld ver stijgen en mag het begrotingstekort de 3% overschrijden’. Dan komt Nederland, dat dan in een recessie verkeert, in zwaarder weer terecht. Over een mogelijk scenario daarover onthou ik mij. Eerst maar eens zien hoe het proces zich de komende maand ontwikkelt.

Is onze maatschappij bestand tegen deze ontwrichtende corona-crisis? In het Parool staat een artikel over dit onderwerp https://www.parool.nl/nederland/is-onze-maatschappij-bestand-tegen-deze-ontwrichtende-crisis~b9604094/ Enkele citaten. </citaat> De opgave waar we voor staan is groot, en we moeten dit echt met zeventien miljoen mensen doen. Samen komen we deze moeilijke periode te boven,” zei premier Mark Rutte in zijn toespraak tot het land. Dat was bedoeld als een hart onder de riem, maar klonk toch vooral alarmerend. Samen? Een volk dat prat gaat op eigenwijsheid, trots zingt dat het zich de wetten niet laat voorschrijven en waar de balans tussen collectivisme en individualisme de afgelopen decennia volledig is doorgeslagen naar het laatste, kan dat een gezamenlijke opdracht van deze omvang wel aan? De maatregelen die hier en elders worden getroffen zijn ongekend voor landen in vredestijd,” zei Rutte. Het woordje ‘vredestijd’ sprak hij niet toevallig uit. Want inderdaad, het is geen oorlog, maar wat iedereen wel op zijn vingers kon natellen, was dat de boodschap die hij verkondigde betekent dat er de komende maanden veel mensen zullen overlijden. Dat in het ziekenhuis misschien wel keuzes gemaakt moeten worden over wie blijft leven en wie moet worden opgegeven. Dat het openbare leven mogelijk nog maanden grotendeels stilligt. Wat staat ons nog te wachten, qua maatschappelijke ontwrichting? Hoe groot is het incasseringsvermogen van een samenleving die gewend is dat alles piekfijn is geregeld? Hoe dun is het laagje beschaving dat ons scheidt van de kladderadatsch? (=de grote de dreigende ineenstorting van de kapitalistische maatschappij) </citaat> Zijn wij niet in oorlog tegen een onbekende vijand? De lege straten doen mij denken aan de oorlogsjaren (1940-1945), de rantsoenen bij de kruideniers, bakkers, slagers, melk- en groenteboeren. Zover is het nog niet maar ik zie in de supermarkten wel op meerder plekken grote lege vakken. Het volk is uit voorzorg beginnen te hamsteren. Kennelijk zijn er twijfels over de goede afloop van deze crisis. Verder moeten we ontwikkelingen in hun juiste proporties zien. We leven in Nederland met z’n 17 miljoenen, daarvan zijn er nu 4204 zijn besmet, er 354 op intensive care verblijven en er 179 zijn overleden. Het aantal doden uitgedrukt in het aantal besmette personen bedraagt 4,26%. In Italië is dat 9,01%, in Spanje 5,42%, in China 4,02%, in Spanje 5,42%, in Frankrijk 3,89%, in de VS 1,27% en in Duitsland slechts 0,38%. Bij deze vergelijking moet in acht worden genomen dat de besmettingen in China vrijwel zijn weggevallen en dat in de VS de crisis net is begonnen. Verder sterven er in Nederland jaarlijks 153.000 personen, dat zijn er 420 per dag. Alle overleden personen aan corona in ons land bevinden zich in de leeftijdsgroep vanaf 57 jaar: ouderen, met een zwakke gezondheid. Het is de vraag hoeveel van hen, gezien over een periode van 6 maanden, ook zouden zijn overleden als er geen corona-virus zou zijn geweest. Stel, het corona-virus waart nu 4 weken rond waarin onder normale omstandigheden al 11.720 Nederlanders zouden zijn overleden. Ik neem daarbij wel in acht dat het aantal besmettingen, ondanks dat het halve land plat ligt, nog verder zal stijgen. Deze relativering betekent zeker niet dat overlijden door verstikking geen zware dood is. De vraag blijft overigens wel hoe sterk het incasseringsvermogen en de solidariteit van het Nederlandse volk is. Inwoners met een andere culturele achtergrond dan autochtonen kunnen andere reacties oproepen. <citaat> Toch valt niet uit te sluiten dat de betrekkelijke rust van de afgelopen week omslaat. Als in ziekenhuizen onvoldoende capaciteit is om corona-patiënten op te nemen, en er keuzes moeten worden gemaakt over wie wel en wie niet geholpen wordt, kan het sentiment omslaan. “Dat zijn situaties die we in Nederland niet kennen, situaties waarbij mensenlevens in het geding zijn. Zeker als er kinderen bij betrokken zijn, roept dat heel heftige emoties op. Mensen die het niet pikken en het heft in eigen hand nemen,” zegt William Cuijpers, oprichter en directeur van Cuijpers Consultancy, gespecialiseerd in rampenbestrijding en crisisbeheersing. Hij onderscheidt drie fases: rust, hectiek en chaos. Bij de laatste fase ontstaat er complete wetteloosheid. Dan vinden er plunderingen plaats en geldt het recht van de sterkste. Dat zie ik niet zo snel gebeuren. Maar er kan wel hectiek ontstaan. Mensen die in kazernes of noodhospitalen worden opgenomen. Met name in en rond ziekenhuizen kunnen ordeverstoringen ontstaan, en moet misschien het leger eraan te pas komen.” “De samenleving wordt nu getest op een schaal die we niet eerder hebben meegemaakt, maar het fundament van Nederland is goed. Dat er geen Europese aanpak komt is ook geen verrassing: voor deze crisis hadden de lidstaten het al moeilijk om tot gezamenlijke afspraken te komen.” Een ander aspect dat een rol kan gaan spelen: de tijd. Want hoewel deskundigen van mening verschillen over wat de beste aanpak is, zijn ze het over een ding wel eens: dit gaat nog wel eventjes duren. De strijd tegen het corona-virus zal er een van de lange adem zijn. Hoe houdt Nederland zich als alle beperkende maatregelen nog maanden doorgaan? </citaat> De blik op mogelijke komende sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen draagt veel onzekerheden in zich. Op zich moment is er nog voldoende draagvlak in de samenleving voor voldoende solidariteit, maar naartoe de tijd vordert en er geen vorderingen worden gemaakt in de bestrijding van het virus, zal er erosie optreden. Mensen worden eenzamer, mantelzorgers verliezen hun energie en daardoor hun inzet, de onrust neemt toe, het volk gaat oplossingen eisen van de leiders, de staatskas raakt leeg, het land verkeert in een recessie en herstel dient zich nog niet aan. Kortom ……… <citaat> De realiteit die zich de komende periode zal opdringen, is hoogstwaarschijnlijk een stuk harder. Heel veel mensen zullen ernstig ziek worden, geliefden en familieleden zullen overlijden, en het leven zal voorlopig een stuk soberder worden dan we gewend waren. En dat terwijl de bevolking, met een steeds kleiner wordend deel dat de Tweede Wereldoorlog bewust heeft meegemaakt, bestaat uit opeenvolgende generaties die nooit écht een levensbedreigende crisis hebben gekend. De babyboomers, de patatgeneratie, de millennials: allen kenden ze perioden van tegenspoed, maar toch vooral van groeiende welvaart. Als de pandemie die zich nu voltrekt werkelijk zo’n dramatische impact heeft als wordt voorspeld, zal de weerbaarheid danig op de proef worden gesteld.

Mogelijk een wereldwijde voedselcrisis

Bedrijven die halsoverkop enorme hoeveelheden granen en zaden inkopen vanwege de uitbraak van het corona-virus drijven de prijzen van die producten snel op, met mogelijk een wereldwijde voedselcrisis als gevolg. Dat vertellen deskundigen in gesprek met Reuters. Analisten binnen de agrarische sector en economen van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) waarschuwen voor snelle prijsstijgingen. De prijs van rijst in bijvoorbeeld Thailand, de tweede grootste importeur ter wereld van de graansoort, zou in korte tijd al zijn gestegen tot het hoogste bedrag sinds 2013. Econoom Abdolreza Abbassian van de FAO voorziet dat het ‘Thailand-scenario’ met enkele maanden ook wereldwijd gevoeld kan worden. “Wat als grote Europese importeurs in mei of juni denken dat zij geen tarwe of rijst meer kunnen krijgen en massaal gaan inslaan? Snel oplopende prijzen kunnen zorgen voor een wereldwijde voedselcrisis. Dat terwijl de belangrijkste exportlanden voldoende voorraden hebben opgeslagen.” Volgens Abbassian speelt er ook een tweede probleem. “Er is voldoende voedsel, maar men komt handen tekort om het op de juiste plek op de juiste plaats te krijgen, waardoor de vraag langer blijft.”

Recessie in Duitsland onvermijdelijk

Een recessie in Duitsland is „onvermijdelijk” geworden nu het coronavirus zich steeds verder verspreidt. Dat heeft Jens Weidmann, het hoofd van de Duitse centrale bank, gezegd in een interview met de krant Die Welt. Van een recessie is sprake als een economie in twee achtereenvolgende kwartalen krimpt. Dat het menens is, is overigens ook al bij de Duitse overheid bekend. Berlijn heeft al laten weten nationalisatie van belangrijke bedrijven niet uit te sluiten en wil ook miljardenhulp gaan bieden aan kleine en zelfstandige ondernemers om de crisis te overleven. Weidmann zei ook dat het deze week door de Europese Centrale Bank (ECB) aangekondigde noodprogramma voor de opkoop van €750 mrd aan obligaties, niet betekent dat de schatkist van de centrale bank in Frankfurt nu leeg is. Wel benadrukte de Duitser dat centrale banken slechts ondersteuning kunnen bieden en dat regeringen voorop moeten lopen in de strijd tegen het virus en de economische gevolgen ervan. (bron: DFT) De vraag is hoe groot de spankracht van de ECB is voor de inkoop van obligaties om te bepalen of de centrale bank aan het einde van zijn mogelijkheden is gekomen. Ook de ECB heeft een balans en een V&W rekening. Maar de vraag is veel meer zover de ECB nog kan gaan met de liquiditeiten op de markten te vergroten zonder dat het vertrouwen van de euro daardoor wordt aangetast. Houdt het beleid van lage/negatieve renten stand en wat gebeurt er als we in een deflatie terecht gaan komen of als de rente weer gaat stijgen omdat overheden massaal geld gaan lenen voor verliesfinancieringen van bedrijven door het corona-virus.

Hebben wij de wijsheid in pacht: de sociaal/maatschappelijke en financieel/economische gevolgen

Duitse economie zakt net zo hard in als in 2008 – (lager bod op ) NIBC en GrandVision onderuit op grillige beurs – economie China krimpt 9% – benzine wordt nog goedkoper – prijs luxe vis ingestort door sluiten horeca – run op dollars – bijna 50.000 bedrijven willen werktijdverkorting – staatssteun overmijdelijk bij coronavirus – hele stomme actie Trump tegen FED – reisorganisaties kunnen klanten niet restitueren – Rutte doet lafhartige poging economie te redden- Business KLM totaal ingestort – MKB Nederland: eerste bankroet al deze week – recorddreun voor Amerikaanse beurzen – centrale bankiers kunnen val beurzen niet stuiten – bij de pensioenfondsen is het nu crisis – winkelstraten leeg, vastgoedaandelen in de ‘sale’ – gevoelige uitglijer van Lagarde – tandartsen en oogartsen behandelen alleen nog spoedeisende zaken – Volkswagen legt het gros van de autofabrieken in Europa stil – Airbus onderbreekt productie in Frankrijk en Spanje – Rusland sluit alle grenzen – Russische voetbalcompetitie stilgelegd – Eurovisie Songfestival gaat dit jaar niet door: grote financiële schade – grote onzekerheid over doorgaan van wielerwedstrijden – vrees dat er dit jaar niet meer op gravel wordt getennist – PSV vraagt ook werktijdverkorting aan voor personeel – EK voetbal verzet naar 2021 – in Duitsland sluiten de meeste winkels – Frankrijk is in oorlog met een onbekende tegenstander en Fransen mogen 2 weken lang hun huis alleen nog maar uit om te werken, winkelen en naar de dokter te gaan – EU mogen dit jaar €180 mrd om uit te geven aan de bestrijding van het coronavirus – Ikea, Bijenkorf, C&A, H&M, Etam, WE, Zara, Perry Sport, Coolblue, Primark, van Haren, Ici Paris, Holland Casino, Pathé, KPN, T-Mobile en Vodafone/Ziggo hebben tijdelijk hun winkels gesloten – musea zijn gesloten en culturele activiteiten zijn afgelast – Eurosongfestival Rotterdam en F1 Zandvoort zijn verschoven naar ‘later’ – kappers, horeca, seksclubs, coffeeshops zijn dicht (soms open voor afhaal) – sportactiviteiten, waaronder voetbal, liggen stil – de Amstel Gold Race is afgelast – de bedrijvigheid in winkelcentra is stilgevallen – verpleegtehuizen en bejaardencentra zijn afgesloten voor bezoek.

Rechtbanken,bijzondere colleges en gerechtshoven zijn dicht. Alleen urgente zaken gaan nog door. De maatregel geldt tot zeker 6 april. Urgente rechtszaken zijn zaken waarbij een rechterlijke beslissing niet achterwege kan blijven, bijvoorbeeld omdat de rechten van verdachten dan worden geschonden. Het gaat dan om de voorgeleiding van verdachten, verplichte zorg of zorgmachtigingen, faillissement en familiezaken als uithuisplaatsingen of ondertoezichtstellingen. Publiek is niet welkom. De zittingen gaan zoveel mogelijk via een video- of telefoonverbinding. (bron: NOS)

Rutte bezweert dat zijn corona-aanpak deugt: Wilders en Baudet betwijfelen dat. Een meerderheid in de Kamer staat achter hem, ondanks dat er kritische opmerkingen over de haalbaarheid van alle toegezegde tegemoetkomingen. Is het ambtelijke apparaat wel in staat op heel korte termijn termijn de ondersteuning aan het bedrijfsleven te realiseren zonder dat er gefraudeerd wordt? In principe zijn burgers snel in staat ongepast gebruik ervan te maken. https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/03/veel-lof-voor-het-optreden-van-baudet-in-de-kamer-baudet-rivm-is-hartstikke-oneerlijk-over-feitelijke-draai-groepsimmuniteit-is-helemaal-niet-het-doel/

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 maart 2020; week 12: AEX 431,98; Bel20 2.771,49; CAC40 4.048,80; DAX30 8.928,95; FTSE 100 5.190,78; SMI 8.676,78; RTS (Rusland) 924,22; DJIA 19.173,98; NY-Nasdaq 100 6.994,29; Nikkei 16.552,83; Hang Seng 22.805,07; All Ords 4.854,30; SSEC 2.745,62; €/$1,07; BTC/USD $6.205,28; 1 troy ounce goud $1498,80, dat is €45.026,43 per kilo; 3 maands Euribor -0,371%; 1 weeks -0,496%; 1 mnds -0,45%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,071%; 10 jaar VS 0,9787%; 10 jaar Belgische Staat 0,152%; 10 jaar Duitse Staat -0,316%; Franse Staat 0,102%; VK 0,551%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,21%; 10 jaar Japan 0.0859%; Spanje 0,735%; 10 jaar Italië 1,609%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,524.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week vlak in Europa tot dalend in de VS. Wel daalde de euro van $1,11 naar $1,07. De rentetarieven noteerden opnieuw lager, behalve in de landen die waar COVID-19 besmettingen stijgen (Italië en Spanje), ook het 30-jarige papier steeg weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,6%; Duitsland 0,023%; Nederland 0,152%; Japan 0,4439%; Frankrijk 0,646%; GB 0,947%; Spanje 1,38%; Canada 1,3325%; VS 1,5856%; Italië 2,454%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,6%; Duitsland -0,513%; Denemarken -0,341%; Nederland -0,655%; België -0,186%; Frankrijk -0,2%; Japan -0,0442%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 21032020/522 COVID-19 slaat hard toe, Nederland is stil geworden

UPDATE 14032020/522 Zwarte Zondag, Zwarte Maandag, Zwarte Donderdag

De macht van de idioterie van het bestuur

Ik geloofde mijn ogen en oren deze week niet toen ik de besluiten van Rutte c.s. volgde, die genomen werden ter bestrijding van de besmetting door het coronona-virus (COVID-19). De toevloed van informatie, voornamelijk vanuit West-Europese landen was dermate groot, dat ik een groot aantal artikelen hebben moeten laten vallen dan wel heb verschoven naar volgend weekend. Voorbeelden van het beleid van dit kabinet: de kinderopvang gaat dicht, maar blijft open voor kinderen van ouders die in cruciale beroepen werken. Restaurants moesten binnen 1 uur na aankondiging hun deuren sluiten en het eten dat ze in huis hadden voor gasten die voor zondagavond hadden gereserveerd in de afval kunnen gooien. Café’s ook gelijk sluiten. Ook scholen en universiteiten dicht tot 6 april. Over hoe groot het aantal besmettingen is in restaurents, café’s en scholen wordt er niet bijgezegd. Hoe krijgen supermarkten het voor elkaar dat het winkelend/hamsterend publiek een meter afstand houdt van anderen? Dit beleid is de idioterie ten top. En wat mogen verwachten van de minister-president die maandagavond het Nederlandse volk op TV gaat toespreken. Gaat hij eindelijk aankondigen dat hij, wegens onbekwaamheid, zijn ontslag gaat aanbieden bij de Koning? Ik vrees van niet: ik verwacht dat hij zich zal profileren als de leider van dit volk.

Corona pandemie in China op de terugweg

De corona-epidemie in China is over zijn piek heen, melden autoriteiten in het land. In China worden steeds minder nieuwe gevallen gerapporteerd. Ook in de provincie Hubei, de grootste besmettingshaard van het virus, wordt de industriële productie voorzichtig hervat. In de miljoenenstad Wuhan staan de fabrieken nog stil. China zegt krachtig te zullen optreden om de internationale handel te stabiliseren. In China zijn bijna 80.844 mensen besmet geraakt, van wie zo’n 80% hersteld is. Het coronavirus heeft in China aan 3199 mensen het leven gekost. (bron: NOS) Hoe ernstig is het Sars-Cov-2 (eerder geheten COVID-19) eigenlijk? Het aantal besmettingen per miljoen inwoners: Italië is koploper met 205, daarna Zuid-Korea met 150, China met 54, Nederland met 28, Duitsland met 25 en de VS met 5. Op de 2e plaats staat Italië met 21.157 besmettingen en 1441 doden; 3. Iran met 12.729 en 611; 4. Zuid-Korea met 8162 en 75 doden; daarna volgen Spanje, Frankrijk, Duitsland, de VS, Zwitserland, Noorwegen, Diamant Princess (cruise schip), Japan, Zweden, Denemarken, Nederland met 1135 besmettingen en 20 doden, het VK, België, Oostenrijk, Quatar en Bahrain. In Europa 30.000 besmettingen met tot dusverre 1800 doden, waarvan 80% in Italië.

De VS voert vanaf de nacht van 13 maart een inreisverbod in voor de Europese Schengen-landen. De maatregel is bedoeld om de uitbraak van het coronavirus te beperken en zal 30 dagen van kracht blijven. Er zijn wel een paar uitzonderingen. Zo geldt het verbod niet voor mensen met familie in de VS. Ook mogen Amerikanen die zich in de 26 Schengenlanden bevinden terug naar de VS keren. Ook geldt het verbod niet voor vracht uit Europa. President Trump maakte dat woensdag bekend in een toespraak vanuit de Oval Office in het Witte Huis. Hij verweet de EU-landen dat ze te weinig hebben gedaan om corona in te dammen. Eerder legden de Amerikanen al een inreisverbod op aan reizigers uit China en Iran. (bron: NOS)

Trump beschreef corona als ‘een buitenlands virus’ dat in de VS nog niet heel erg om zich heen heeft gegrepen dankzij zijn daadkrachtige optreden tegen reizigers uit China. Volgens hem liet de EU dat na, waardoor er nu zoveel ziektegevallen zijn dat reizigers uit het gebied zorgen voor besmettingshaarden in de VS. En doordat Europese burgers in het Schengengebied vrij kunnen reizen, kan de Amerikaanse grenspolitie niet nagaan wie er uit een gebied komt waar het met de coronabesmettingen uit de hand loopt. Met de maatregel laat Trump zien dat hij de dreiging van het nieuwe coronavirus serieus neemt. Dat zal veel experts op het gebied van volksgezondheid opluchten, want de afgelopen weken droeg de president vooral de boodschap uit dat het allemaal wel meeviel. Hij voorspelde dat het virus in de lente vanzelf zou verdwijnen, of dat er anders wel binnen een paar maanden een vaccin voor zou zijn. Daarover had hij het niet meer, al verklaarde hij wel dat geen land beter voorbereid of veerkrachtig was dan de VS: “We hebben de beste economie, de meest geavanceerde medische zorg, de meest getalenteerde artsen, wetenschappers en onderzoekers waar ook ter wereld.” En dus ‘heeft het virus geen kans tegen ons’ en zal het ‘uiteindelijk, en vlot, verslagen worden.” Iets wat overigens niet zal worden bevorderd door zijn advies om bij niezen of hoesten ‘je gezicht en mond te bedekken.” Voor het virus verslagen is, zal ook de Amerikaanse economie echter zware klappen krijgen, zo werd deze week duidelijk. Scholen en universiteiten sloten, congressen werden afgelast, vluchten geschrapt. Bijna net zo veel aandacht als de presidentiële speech kreeg woensdagavond in de media het nieuws dat de professionele basketbalcompetitie van de NBA is stilgelegd. Speciaal pijnlijk voor Trump is dat de beurzen de gestage koerswinst die tijdens zijn presidentschap was opgebouwd voor een flink deel weer kwijt zijn. Om de economie te ondersteunen, kondigde Trump maatregelen aan die het bedrijfsleven moeten helpen, vooral de kleine bedrijven. Hij wil hen uitstel geven van het betalen van belasting – normaal gesproken moet de rekening op 15 april betaald zijn. Dat zal volgens hem tijdelijk >$200 mrd in de economie pompen. De overheidsdienst voor het midden- en kleinbedrijf zal meer leningen verstrekken om bedrijven door de moeilijke tijd heen te helpen. Voor dat laatste vraagt Trump €50 mrd van het Congres. Hoeveel bevoegdheden de president ook heeft, voor het uitgeven van extra geld heeft hij de instemming van de volksvertegenwoordiging nodig. Dat geldt ook voor het tijdelijk stopzetten van de inning van sociale premies, een andere wens van Trump. Maar die wordt vermoedelijk niet vervuld, want zowel de Democraten als de Republikeinen in het Congres voelen er niet voor. De meeste premies worden immers betaald door degenen met de hoogste inkomens, en dat is niet de groep die nu de steun vooral nodig heeft. Trumps dringende behoefte om iets voor de economie te doen, gekoppeld met die afhankelijkheid van het Congres, geeft zijn grootste politieke tegenspeler daar, voorzitter Nancy Pelosi van het Huis van Afgevaardigden, de gelegenheid om eisen te stellen. Kort na de toespraak van Trump publiceerde de Democratische meerderheid in het Huis het wetsontwerp waarin hun corona-wensen staan: geld voor doorbetaald verlof wanneer werknemers of hun gezinsleden ziek zijn, geld voor werkloosheidsuitkeringen en voedselbanken, en gratis testen voor wie wil weten of hij of zij besmet is. (bron: DFT) Dit is de Amerikaanse president ten voeten uit. De zet die hij plaatst past in zijn herverkiezings-beleid. Het is een probleem dat van buiten komt: uit China en Europa. En dat dat er deze week toe heeft geleid dat er een bloedbad heeft plaatsgevonden op de financiële markten, heeft hij zeker niet veroorzaakt. Verder geeft hij, zoals altijd, een valse voorstelling van zaken, als hij/VS het slachtoffer is. Maar hoe het ook zij, hij voelt het gehijg van Joe Biden achter zich en hij vreest die man, die hij heeft zwart te maken met het doel hem buitenspel te zetten. Dat mislukte en Trump bleef met de ‘zwarte piet’ zitten.

Op https://www.welingelichtekringen.nl/politiek/1607691/chinese-overheid-het-virus-komt-uit-de-vs.html staat dit artikel: Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken beweert op Twitter dat het coronavirus in de VS is ontstaan of gemaakt en dat het Amerikaanse leger het naar China heeft gebracht. Een tamelijk krankzinnige complottheorie, die al circuleerde op social media, maar die nu van officiële zijde steun krijgt. In zijn tweet plaatst woordvoerder Zhao Lijian een video van de directeur van de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Die zei tegen het Amerikaanse congres dat er Amerikanen gestorven zijn aan Covid, voor de ziekte bekend was. Dat werd aangenomen dat ze dood waren gegaan door griep, maar dat na hun dood bleek dat ze waren overleden aan Corona.“De CDC is op heterdaad betrapt. Wanneer verscheen patiënt nul in de Verenigde Staten? Hoeveel mensen zijn besmet?” vraagt Zhao Lijian. “Het kan dat het Amerikaanse leger de epidemie naar Wuhan heeft gebracht. De Verenigde Staten moeten transparant zijn! En moeten hun gegevens publiceren! De Verenigde Staten zijn ons een verklaring verschuldigd.”

De Amsterdamse AEX-index kelderde maandag, na het bekend worden van een ontstane oliecrisis tussen Saoedi-Arabië en Rusland. bij opening met (met enige vertraging) -5,2% tot 459,05 punten. Ook de andere Europese beurzen gingen hard onderuit na de zware koersverliezen in Azië en op Wall Street. Het inreisverbod zette de al zwaar getroffen luchtvaartsector verder onder druk en joeg beleggers schrik aan. Op het Damrak kelderde luchtvaartcombinatie Air France-KLM ruim 15%. Het inreisverbod heeft dramatische gevolgen voor de reiswereld, zei directeur Frank Oostdam van brancheorganisatie ANVR in het NOS Radio 1 Journaal. “De afgelopen dagen buitelde het ene na het andere aangepaste reisadvies over elkaar heen. Maar dit is toch wel een flinke flinke domper voor ons, de vakantiegangers en ook voor zakelijke reizigers.” Voor de reisorganisaties is er nog veel onduidelijk. Maar Oostdam gaat ervan uit dat mensen hun reis kunnen annuleren omdat de reizen niet meer door kunnen gaan. “Als luchtvaartmaatschappijen niet meer kunnen vliegen en reisorganisaties hun reizen niet meer kunnen uitvoeren, krijgen mensen hun geld terug en kunnen kosteloos annuleren. Het is voor de reiswereld een dramatische situatie. We zien dat het hele grote gevolgen gaat hebben voor de sector en de medewerkers. Ik maak mij daar grote zorgen over. Dit is echt dramatisch voor Nederland.”

Lufthansa schrapt van eind maart tot eind april 23.000 vluchten vanwege de uitbraak van het coronavirus, maakt de Duitse vliegmaatschappij bekend voordat Trump bekend maakte het vliegverkeer naar de VS voor inwoners van de 26 Schengenlanden (waaronder dus Duitsland) voor 30 dagen te schappen. Het gaat om 23.000 vluchten in de periode 29 maart tot 24 april. Die maatregelen van de vliegmaatschappij raken vooral vluchten in Europa, Azië en het Midden-Oosten, schrijft Lufthansa. Om hoeveel vluchten het naar en van de VS gaat is op dit moment nog niet bekend. De luchtvaartbranche wordt hard geraakt door de uitbraak van het COVID-19-virus. De vraag naar vliegtickets is de laatste weken ingestort, waardoor verschillende maatschappijen ervoor kiezen om vluchten met weinig passagiers te schrappen. Zo kondigde KLM in februari aan tot eind maart niet meer naar China te vliegen en vliegen verschillende luchtvaartmaatschappijen tot begin april niet meer op Italië. Vrijwel zeker zullen luchtvaartmaatschappijen er in de komende periode nog vaker voor kiezen om vluchten te schrappen. De Europese Commissie maakte bekend de slotregels tijdelijk op te willen schorten. Daarin is bepaald dat luchtvaartmaatschappijen in een seizoen minimaal 80% van hun slots moeten benutten. Doen ze dat niet, dan lopen ze het risico deze slots in het volgende seizoen weer te verliezen. Door het risico op het verliezen van start- of landingsrechten weg te nemen, zullen luchtvaartmaatschappijen er sneller voor kiezen om vluchten te annuleren. Eerder moesten ze het verliezen van slots en de kosten van het schrappen van vluchten namelijk afwegen, maar dat hoeft door de stap van de Commissie niet langer. (bron: nu.nl)

Coronapaniek luchtvaart door inreisverbod VS. Voorzitter Frank Oostdam van reiskoepel ANVR vraagt om staatssteun om te voorkomen dat tientallen leden failliet gaan. „Er zijn nauwelijks inkomsten meer en het regent annuleringen.” Volgens Oostdam is de uitdijende coronacrisis „al erger dan de sars-epidemie en de aanslagen van 9/11 bij elkaar” voor de luchtvaart. Hij vindt het kortzichtig dat landen zichzelf afsluiten voor de buitenwereld. „Dat lost niks op en is een schijnveiligheid. We moeten juist met elkaar samenwerken om deze pandemie onder controle te krijgen.” Ook KLM-topman Pieter Elbers spreekt van dramatische ontwikkelingen. De maatschappij wordt heel hard geraakt door de Amerikaanse reisban voor Chinese en Europese reizigers. KLM vliegt op twaalf Amerikaanse bestemmingen en heeft 20% van de toestellen ingezet op routes van en naar de Verenigde Staten. Het drastische besluit van Amerika heeft ook grote impact op Schiphol. Er vertrekken wekelijks ruim tweehonderd vluchten vanaf Schiphol naar de Verenigde Staten, bijna een vijfde van de totale capaciteit. „Samen met de luchtvaart brengen we nu in kaart wat dit voor die vluchten precies betekent”, aldus een woordvoerder. De vakantieboekingen op korte termijn zijn volgens reisbureaus praktisch stilgevallen. De drukke meivakantie moet al als verloren worden beschouwd. Alle hoop is volgens Oostdam gericht op het hoogseizoen komende zomer. „Maar de situatie rond het virus is uitermate onzeker. We vrezen dat er nog meer ellende op ons afkomt, als meer vakantielanden hun grenzen sluiten en er meer vluchten worden geschrapt.” (bron: DFT) KLM-topman Elbers zegt dat het KLM-personeel alle zeilen moet bijzetten om niet in financiële nood te komen. We moeten de schouders eronder zetten om de coronacrisis te overleven, zei hij in een interne videoboodschap. KLM neemt versneld afscheid van zes Boeing 747‘s. Dat levert nu cash op, dat zorgt dat we de focus op andere zaken kunnen hebben, zei Elbers. KLM schrapt al zo’n 1500 tot 2000 banen. Ook is werktijdverkorting voor 35.000 personeelsleden aangevraagd. Vakbond FNV verwacht dat er in de luchtvaartsector 8000 banen verdwijnen, omdat toeristen wegblijven en veel landen hun grenzen hebben gesloten. (bron: NOS) Ook de toeristenindustrie trekt aan de bel: zij verwachten een grote terugslag van toeristen van en naar het buitenland. Daarmee gepaard gaan ook teruglopende bezettingsgraden in hotels, restaurants en het uitgaansleven. Maar het epicentrum van de pandemie is van China verschoven naar Europa en de verwachting is dat hij daarna naar Zuid-Amerika gaat.

Black Sunday, Black Monday, Black Thursday

Al twee weken daalden de koersen, maar deze week storten ze in. Dat was 32½ jaar geleden dat wij zoiets hebben meegemaakt namelijk toen de koersen op 19 oktober 1987 nog iets dieper daalden dan op 12 maart 2020. Laat ik stellen dat de financiële markten al twee jaar onder druk hadden moeten staan, maar de bomen bleven richting de hemel stijgen. Daarvoor was in feite geen andere reden dan dat de centrale banken zo goed als gratis geld in de markten bleven pompen. Maar de handelsoorlogen van Trump verminderden de wereldhandel en veroorzaakten ook dalende economische groei in de rijke Westerse landen. Beleggers negeerden die signalen, op 14 februari 2020 bereikte de AEX een top op 629,83. 16 beursdagen later was de AEX gedaald naar 490,66, daarna 484,70, 482,65 naar 433,94. In 19 beursdagen een val van 31,1%. Deze beursweek sloot de AEX op 432,85, een verlies deze week van 19,9%. Een tendens die wereldwijd plaatsvond. Laten we kijken waardoor het vertrouwen op de financiële markten verdween. Het gegeven voor deze week was bekend: dalende wereldhandel en een dalende economische groei. Daarvoor waren ook sociaal/maatschappelijke redenen aanwezig als de vergrijzing die nog wel twee decennia doorloopt, de Klimaat- en milieuproblematiek en de verschraling van de natuur, de migratieproblematiek en het gebrek aan een krachtig Europees financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk beleid voor nu en voor toekomstige generaties. Ja en dan niet te vergeten het wispelturige beleid van de Amerikaanse president en het coronavirus dat toen al tienduizenden Chinezen had besmet, waardoor het land op slot zat. Daar kwam eind van vorig weekend een onverwacht verschil van mening op tafel van de OPEC-leden over vermindering van het aantal olievaten met 1½ mln per dag. Maar Rusland, dat geen lid is van de OPEC, deed niet mee en toen sloeg de vlam in de pan. Saoudi-Arabië was niet langer de grote leider van het oliekartel. Het land meldde het aantal vaten te gaan verhogen met 2 mln, Rusland volgde. Op de aandelenbeurzen in het Midden Oosten brak 8 maart paniek uit. De koersen daalden met 10% op Black Sunday. Maandagmorgen bleek naast coronacentra in Zuid-Korea en Vietnam, ook Europa had besmet in Italië. Langzamerhand kwamen de financieel/economische gevolgen in beeld, er ontstonden verkoopgolven. De AEX verloor 7,79% van zijn waarde op 9 maart 2020, Zwarte Maandag. Het coronavirus werd van een epidemie, een pandemie. Italië ging op slot, de EU kwam met steun voor EU-lidstaten die werden getroffen door de gevolgen van het virus. Trump kwam geheel onverwachts met de mededeling dat na de Chinezen ook Europeanen de komende 30 dagen niet meer in de VS worden toegelaten. 12 maart opent de AEX met vertraging, daarna zakken de koersen snel naar >7% Later in de ochtend ging het verlies naar 6,5%. Toen kwam de ECB naar buiten met ‘monetair’ nieuws. De Europese Centrale Bank komt met een pakket maatregelen om de gevolgen van de corona-uitbraak voor de economie op te vangen. Er wordt dit jaar €120 mrd extra in de economie gepompt, dus in totaat 12×20+120=€360 mrd. Voor banken worden de kapitaaleisen versoepeld zodat ze makkelijker geld kunnen uitlenen aan bedrijven die getroffen worden door de gevolgen van het virus. De renteniveaus blijven ongewijzigd. De Europese bankensecror krijgt acute liquiditeitssteun in de vorm van extra langetermijnleningen tegen een negatieve rente van 0,5%. De ECB betaalt dus rente toe aan de banken als ze asjeblieft maar leningen willen opnemen. Daarbij komen ook nog leningen aan banken, voor bedrijfskredieten aan het MKB en daar krijgen de banken een negatieve rente over van 0,75%. We moeten ons nu toch gaan afvragen waar ze in Frankfurt mee bezig. Geld uidelen van onze pensioenreserves en spaargelden. De financiële markten reageerden zwaar teleurgesteld. De banken, die in zwaar weer verkeren door de enorme verliezen op de beurzen, worden geholpen om te voorkomen dat er banken omvallen. De beleggers, die erop hadden gerekend ook mee te delen in de steunmaatregelingen, kregen geen cent. M.i. terecht want alleen de verliezen van banken worden gefinancierd. De AEX sloot op Zwarte Donderdag met een verlies van 10,75% op 432,10. De grote verliezers in ons land zijn de pensioenfondsen, die geconfronteerd worden met een verdere versnelde daling van hun dekkingsgraden (met alle mogelijke gevolgen daarvan voor de opgebouwde pensioenreserves van de deelnemers en de pensioenuitkeringen aan gepensioneerden). Ook de financials kregen zware klappen: ABN Amro 21,2%, ING 19,4%, Aegon 21,5% en NN 17,9%. Shell leverde 15,9% in en Unibail Rodamco, eigenaar van winkelcentra, 21,6%. Ondanks dat de FED ruim $1500 mrd in het financiële systeem pompte, sloot de DJIA met een verlies van 9,99% op 21.200,62 en de Nasdaq100 -9,27% op 7.263,65. De luchtvaartaandelen gingen fors omlaag na de aankondiging van president Donald Trump om het vliegverkeer tussen Europa en de VS vanaf vrijdag op te schorten voor een periode van dertig dagen. Delta Air Lines duikt 16% omlaag, terwijl United 19% inlevert. Vliegtuigfabrikant Boeing (-12%) incasseert ook een fors verlies na woensdag al met 18% te zijn gevallen. Cruisemaatschappijen als Carnival (-17%) en Royal Caribbean Cruises (-26%) krijgen eveneens rake klappen. Beleggers op Wall Street houden er rekening mee dat de coronacrisis de Amerikaanse economie in een tijdelijke recessie kan drukken. Zij gaan ervan uit dat de beurzen pas weer structureel gaan opveren als de groei van het aantal coronabesmettingen gaat dalen in Noord-Amerika en Europa. De dalingen van Black Thursday 2020 zijn trouwens niet uniek. De Dow Jones-index ging op ’zwarte maandag’ 19 oktober 1987 met liefst 23% omlaag. Op 28 oktober 1929 verloor de . graadmeter van de beurs van New York ook al eens 13% op een dag. ING en ABN Amro verloren de laatste maand >50% van hun waarde.

Beurzen hebben groot gelijk: het is goed mis’ Stevenen we af op een historische crisis? De coronacrash op de beurzen roept herinneringen op aan Zwarte Maandag 1987, het uiteenspatten van de internetbubbel en de bankencrisis. „De grootste schade, net als tijdens de kredietcrisis, komt door het psychologische effect, door de paniek die ontstaat.” Niet alleen op de financiële platforms, ook bij de politiek en in de supermarkten. Het land ligt plat, consumenten zijn aan het hamsteren geslagen.

Het nieuwe geld dat sinds een maand in de economie wordt gepompt, werpt al zijn vruchten af, zegt Guido Wolswijk, een van de dertig adviseurs van de Europese Centrale Bank in een interview met NOS-podcast POEN. Sinds een maand komt er vrijwel dagelijks geld in de eurozone bij. De Europese Centrale Bank heeft de omvangrijke steunoperatie opnieuw opgestart en pompt iedere maand 20 miljard euro in de economie van de eurozone. Dat komt neer op meer dan 460.000 euro per minuut. Die operatie is omstreden. Zo is het de vraag of het middel niet veel te zwaar is en of het überhaupt wel effect heeft. “Het is nog vroeg, maar de eerste tekenen zijn hoopgevend”, zegt Wolswijk. Hij adviseert de president van de Europese Centrale Bank, Christine Lagarde, over het te voeren beleid. “We hebben het idee dat onze maatregelen doorwerken in de financiële sfeer, maar het duurt wat langer voordat ze in de reële sfeer doorwerken.” Hij doelt daarmee op bedrijven die meer gaan investeren en lonen die gaan stijgen. “Dan moet je denken aan zo’n twee tot drie jaar”, zegt Wolswijk. Alhoewel de economie van de eurolanden groeit, is de centrale bank niet tevreden over het tempo en de kracht waarin dit gebeurt. De Europese Centrale Bank kijkt daarbij vooral naar het niveau van de prijsstijgingen. Een inflatie van iets onder de 2 procent wordt gezien als een gezond niveau, maar de eurozone zit daar al jaren ver onder, wat de ECB ook probeert om de inflatie op te krikken. Tussen 2014 en 2018 werd bijna €2600 mrd in de eurozone gepompt, met de gedachte dat die operatie de economie weer uit het slop zou halen. In september besloot de centrale bank de schuldenopkoop toch weer op te starten voor onbepaalde tijd, dus net zo lang doorgaan tot het werkt. Het is de laatste bestuursdaad van scheidend bankpresident Mario Draghi. “Er is een aantal economische schokken geweest, zoals het toenemend protectionisme wereldwijd. Die ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat we onze doelstellingen niet hebben bereikt en daar moeten we op reageren,” zegt Wolswijk. Op het besluit om die operatie weer op te starten, kwam veel kritiek. Onder meer de Nederlandse bankpresident Klaas Knot sprak publiekelijk uit dat hij de steunoperatie op dit moment niet het juiste middel vindt. Oud-bankpresidenten uit Europa schreven gezamenlijk een brief met hun bezwaren. Die kritiek heeft geen invloed gehad op het opstarten van de operatie, zegt vice-president van de ECB Luis de Guindos op de site van de centrale bank. “Wat er de afgelopen maanden is gebeurd, heeft niet geholpen. Het heeft niet de effectiviteit van de operatie ondermijnd, die ging door zoals gepland, maar het is veel beter om verenigd te zijn”, zegt De Guindos.

Volgens adviseur Guido Wolswijk wordt de kritiek wel degelijk meegenomen bij toekomstige beslissingen. “Wij luisteren zeker naar de kritiek. Dat houden we goed in de gaten. Als de neveneffecten van ons aankoopprogramma te negatief worden, kan dat ook weer negatief werken op de economie. Wij luisteren daarnaar en houden dat goed in gaten.” De Europese Centrale Bank koopt schuldenpapieren van bedrijven en overheden. Door die operatie komt er meer geld vrij om te lenen en wordt lenen goedkoper. De hoop is dat bedrijven daardoor meer gaan investeren. Hyung-Ja de Zeeuw houdt voor de Rabobank de markt voor leningen van bedrijven, de bedrijfsobligaties, in de gaten. Zij ziet dat bedrijven meer en goedkoper lenen, maar dat geld gebruiken ze vooral om hun eigen financiële positie te verbeteren. Niet voor investeringen. “Als je een investering wilt doen moet je een goed perspectief zien”, zegt De Zeeuw. “De vooruitzichten zijn nu niet zonnig. Ze hebben er weinig vertrouwen in dat er in de toekomst meer vraag komt naar hun producten.” Een deel van het geld dat nu vrijkomt verdwijnt naar het buitenland. “Er komen Amerikanen naar de Europese markt om hier geld op te halen. Omdat het nu goedkoper is”, zegt De Zeeuw. “Dat noemen we reversed yankees. Dit jaar wordt het weer een topjaar qua Amerikanen die hier geld ophalen. Maar het geldt ook voor bedrijven uit bijvoorbeeld India, Rusland, Brazilië, China. Guido Wolswijk van de Europese Centrale Bank erkent dat het geld nog niet direct volledig wordt gebruikt voor investeringen in Europa. “Het vindt gedeeltelijk plaats. We kunnen bedrijven niet dwingen om te gaan investeren, maar we kunnen de omstandigheden zo gunstig mogelijk maken. We zien dat in toenemende mate meer geïnvesteerd wordt.” Hij wijst erop dat ook consumenten voordeel hebben omdat ze goedkoper kunnen lenen en bedrijven uiteindelijk de lonen laten stijgen. Het programma van de Europese Centrale Bank heeft een open einde. Er is nog geen einddatum bepaald. De Zeeuw van de Rabobank maakt zich daar zorgen om.

“Het is een ongelofelijk iets. Niemand weet hoe dit gaat aflopen en hoe je het gaat afbouwen”, zegt De Zeeuw. “Je weet niet of deze operatie helpt. En dit programma kan voor altijd doorgaan.” Wolswijk (58) erkent dat de operatie nog even kan duren. Op de vraag of hij de afbouw van het steunprogramma nog gaat meemaken, antwoordt hij: “Ik weet eerlijk gezegd niet of ik dat nog ga meemaken. Ik heb goede hoop van wel, dat ik de eerste stappen nog ga meemaken. Maar ik durf er geen weddenschap voor af te sluiten.” Hij sluit niet uit dat de geldkraan eerst nog verder opengaat. “Als het nodig is, dan staan we klaar om verdere maatregelen te nemen.” (bron: NOS/POEN)

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft zijn rentetarieven te midden van de coronacrisis ongemoeid gelaten omdat het voor de centrale bank momenteel toch niet mogelijk is om de financiële markten echt vertrouwen te geven. Dat heeft president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) laten weten in televisieprogramma Nieuwsuur. Monetair beleid werkt vaak via het terugbrengen van vertrouwen”, aldus Knot die ook aan de tafel zit bij de ECB in Frankfurt. „Zolang het virus niet onder controle is kunnen ook wij geen vertrouwen terugbrengen naar de markten en dan is het beter dat we dit soort ammunitie bewaren tot het moment dat we dat wel weer kunnen.” Knot heeft het idee dat de financiële sector er nog altijd „robuust” voor staat. De DNB-preses benadrukte dat banken afgelopen jaren „precies voor dit soort periodes” buffers hebben opgebouwd. (bron: NOS) Hier wil ik wel op reageren. Wat Wolswijk aan de orde stelt is het grootste gevaar van het monetaire beleid dat wordt gevoerd door de ECB. Ze weten niet waar ze mee bezig zijn, tot welke gevolgen dat leidt en hoe lang ze door moeten gaan met het monetaire beleid van het voortgaan van steeds meer gratis/negatieve rente-liquiditeiten in de markten te pompen. Dat draagt grote risico’s in zich.

De hysterie is losgebroken

Wat gebeurde er deze week in dit land, in Europa en in de wereld? Politici zijn de weg volledig kwijt en voeren een beleid dat eindigt in een recessie, waardoor de pensioenfondsen zwaar in de problemen komen en ons (spaar)geld straks geen stuiver meer waard is. Dat de luchtvaart, toerisme, horeca en banken in zware weer terechtkomen, allemaal omdat in China 0,00027% van de bevolking aan het coronavirus is overleden. Politici zijn de weg volledig kwijtgeraakt en hollen allemaal achter elkaar aan, maar de vraag is ‘waar naartoe’? De oorzaak van de paniek op de aandelenbeurzen, waar honderden miljarden verloren gingen, is het gevolg van (in deze volgorde): de vergrijzing van de samenleving, de handelsoorlogen van Trump (waardoor de wereldhandel daalde en de economische groei afnam), de uitbraak van het Sars-Cov-2, het coronavirus, in China en de verspreiding in delen van Azië en Europa, zondag een onverwachte oliecrisis tussen Saoedi-Arabië/OPEC en Rusland en vanaf maandag een rigoureuze (sterk overdreven) beleid om verdere besmetting van het coronavirus, dat nauwelijks slachtoffers maakt, te voorkomen. Ons hele land ligt vrijwel plat. Het publiek is aan het hamsteren geslagen, veel vakken in supermarkten zijn al leeg. Zelfs de markten in de open lucht waren vrijdag afgelast als gevolg van de instructies van de centrale overheid. En dat alles omdat er 20 mensen aan zijn overleden van de 17 miljoen inwoners, waar ‘normaal’ 3000 mensen per week overlijden. Er zijn maar drie landen waar het coronavirus echt een probleem is: in Italië zijn 204 mensen per 1 miljoen inwoners overleden; in Zuid-Korea 150 en in China 53. In Spanje, Duitsland en Frankrijk tesamen zijn er tot dusverre 190 personen aan gestorven, maar daar wonen wel >190 miljoen mensen. Waar hebben we het dan over: 0,000001% van de populatie. Dat de Europese en nationale politici geen visie hebben is een gegeven, maar nog veel erger is dat de monetaire autoriteiten hebben toegestaan dat de financiële markten speelhallen zijn geworden waar speculanten de touwtjes in handen hebben, die worden gesponserd door de centrale banken, die het spaargeld van spaarders en de opgebouwde pensioenreserves van werknemers inzetten voor een casinospel op het allerhoogste niveau. In feite is dit een herhaling van hetgeen zich 100 jaar geleden afspeelde: onbekwame politici en corrupte monetaire en financiële autoriteiten brengen de samenleving grote schade toe, waarvoor nog jaren nodig zal zijn om die te herstellen en het vertrouwen van het volk terug te krijgen. Hoe de toekomst eruit ziet, weet ik niet, maar wel dat iedere morgen de zon blijft opkomen.

Niet de uitstoot van benzine-auto’s is schadelijk, maar de slijtage aan de banden is veel erger

Aanhangers van GroenLinks en GroenLinks-achtige filosofieën proberen het al jaren: de hele wereld fan maken van elektrische auto’s. Voor de oppervlakkige toehoorder lijkt het misschien een goed idee. Maar wie het allemaal iets beter onderzoekt komt er al snel achter: ze zijn veel schadelijk op één specifiek gebied, en dat heeft allemaal te maken met de banden. Elektrische auto’s: onze redding in duistere en donkere tijden! Althans, dat is het verhaal dat lieden die een voorkeur hebben voor de partijen van Esther Ouwehand en Jesse Klaver u graag proberen te vertellen. Maar laat u niet bedotten, want nieuw Engels onderzoek werpt nogal nieuw licht op de zaak. Het is namelijk niet de uitstoot van benzine-auto’s die zo schadelijk is, maar de slijtage aan de banden. Emission Analytics beweert dat naar aanleiding van een test die ze deden met een Volkswagen Golf: Emission Analytics rustte een 2011 VW Golf uit met de goedkoopste banden op de markt, laadde de auto vol tot het maximale laadvermogen en testte de auto gedurende 320 kilometer bij hoge snelheden over een bochtige route met gemiddelde asfaltkwaliteit. Dit resulteerde in een totaal verlies van 1.844 gram op de vier banden, wat overeenkomt met 0,58 gram per kilometer. Ter vergelijking: de huidige uitlaatgaslimiet voor fijne stofdeeltjes is 4,5 milligram per kilometer. Daarmee verloren de banden dus tot 1.000 keer meer rubber dan er uit de uitlaat mag komen.” Auto’s die zwaarder zijn, slijten het zwaarst. En welke auto’s hebben er dan daadwerkelijk het hoogste gewicht? Precies: Volgens de onderzoekers zal het probleem de komende jaren waarschijnlijk alleen maar toenemen vanwege de populariteit van SUV’s en de opkomst van de elektrische auto. ,,Elektrische auto’s zijn zwaarder door hun accupakketten en hoe zwaarder een auto, des te groter de bandenslijtage”, aldus Emission Analytics.

Het liberalisme heeft zijn sociale gezicht verloren

Coen Brummer, idirecteur van de Mr. Hans van Mierlo Stichting, het wetenschappelijk bureau van D66, presenteert zijn ‘programma van urgentie’. Het liberalisme eet zijn kinderen op. Om mensen in vrijheid te laten leven, streeft het naar een terughoudende, kleine overheid. Maar onder zijn invloed is zo diep gesneden dat de overheid haar kracht heeft verloren om mensen te beschermen tegen willekeur en machtsverschil. En dat gaat ten koste van juist die hartstochtelijk nagestreefde vrijheid. Dat is een moeilijke vaststelling voor iemand als ik, die al in de collegebanken werd gegrepen door deze mooiste politieke filosofie, met haar strijd voor persoonlijke vrijheid, haar vertrouwen in pluralisme en rationalisme en haar geloof in zelfbeschikkingsrecht en democratie. Maar als we willen behouden wat goed is aan het liberalisme, moeten we diep in de afgrond durven kijken. De verhouding tussen arbeid en kapitaal is ontspoord, door een enorme toename van flexibele arbeidskrachten en zzp’ers. Het ontbreekt aan bescherming voor werkenden, maar ook aan regels die de samenleving beschermen tegen bedrijven en zelfstandigen die de samenleving laten opdraaien voor hun private voordeeltjes. Ons onderwijs slaagt er niet in kansen gelijk te verdelen over kinderen met kansrijke of kansarme ouders, uit sterke of zwakke wijken, met een verleden in Nederland of elders. Het opleidingsniveau van ouders is nog altijd de beste indicatie om te bepalen welk onderwijs een kind gaat volgen.
Woningen zijn onbereikbaar voor mensen met een gemiddeld salaris. Koopwoningen zijn niet te betalen voor starters zonder hulp. Sociale huur is onvindbaar, vrije huur is onbetaalbaar. Degenen die de verzorgingsstaat het hardst nodig hebben, missen de competenties om te navigeren door de jungle van bureaucratie en argwaan. En onder het mom van efficiëntie zijn publieke verantwoordelijkheden naar de markt gebracht of opgegaan in mistige publiek-private samenwerkingen, waar niemand echt de baas over is. Het resultaat van jarenlang liberaliseren, bezuinigen, privatiseren, opheffen, op afstand plaatsen, ombuigen en hervormen is paradoxaal genoeg een overheid die niet meer in staat is alle mensen te bieden wat daadwerkelijke vrijheid vraagt. Als we niets doen, wordt het erger. Nu al zien we de samenleving uiteensplijten in groepen. Scheidslijnen groeien. Tussen hoogopgeleiden – met goede banen, een koophuis, een goed inkomen en spaargeld – en lager opgeleiden zonder dit alles. Waar liberalen het liefst praten over individuen, maakte het controversiële idee van sociale klassen zijn rentree in het publieke debat. Dit is een giftige mix met wat ons nog te wachten staat: de roaring twenties, vol robotisering, flexibilisering en digitalisering. Dat zijn nogal vage begrippen, maar er gaan veranderingen achter schuil met grote gevolgen voor de vrijheid van mensen. De verdere opkomst van robots zorgt voor nieuwe machtsverschillen en economische ongelijkheid tussen eigenaars van machines en mensen die ermee werken. Een ander gevolg is toename van het aantal onzekere banen, door de voortdurende druk van vraag en aanbod via de ondoorzichtige werking van platforms en apps. En de steeds grotere invloed van algoritmes en big data zal minder kansrijke mensen uitsluiten; bedrijven en overheden zullen steeds meer weten van mensen, maar zelf steeds geslotener worden. Deze ontwikkelingen kunnen de scheidslijnen in de samenleving versterken. De combinatie van groeiende scheidslijnen, grote technologische veranderingen en een overheid die decennialang is ontdaan van haar ordeningsmacht is een fundamentele crisis voor het liberalisme. In ideologische zin heeft het liberalisme in Nederland vijftig jaar stil gestaan. En dus is het niet klaar voor de veranderingen die nu op ons afkomen. De historische liberale belofte was een universalisme: vrijheid voor zoveel mogelijk mensen. Maar dat idee lijkt verder weg dan het lange tijd is geweest.
Lees het artikel verder op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/893/pages/68 .
Statushouders uit Syrië komen in ons land niet goed aan de bak

Het lukt statushouders (vluchtelingen die hier mogen blijven) uit Syrië niet goed om in Nederland in te burgeren, terwijl ze dat vaak wel graag willen. Ze lopen aan tegen zaken als slechte taalscholen en bureaucratie, zegt het Sociaal- en Cultureel Planbureau (SCP), dat naar hun ervaringen onderzoek deed. Veel Syrische vluchtelingen zouden de taal liever leren tijdens het werk in plaats van op een taalschool. Ook zouden ze graag zien dat bij toewijzing van een woonplaats meer rekening gehouden wordt met hun leefstijl en vaardigheden. Daarnaast voelen veel Syriërs zich hier ondergewaardeerd. De vluchtelingen zijn vaak goed opgeleid, maar Nederlanders denken dat Syrië onderontwikkeld is. (bron: NOS)

Circulaire economie moet de EU duurzamer maken

De Europese Commissie presenteert haar actieplan voor een circulaire economie (het aloude begrip ‘kringloopeconomie’ raakt in onbruik), vormen een belangrijke pijler onder de Green Deal van eerste vicevoorzitter Frans Timmermans, dat moet ook burgers bewuster maken van hun consumptiepatronen, schrijft Christoph Schmidt in Trouw. Plastic rietjes en wattenstaafjes waren de herkenbare symbolen van een vorig offensief van de Europese Commissie. In een nieuw actieplan zouden dat vooral smartphones, laptops en tablets moeten worden. In het verleden werd onder meer Apple ervan beschuldigd de prestaties van batterijen in smartphones bewust te verslechteren, zodat gebruikers eerder een nieuwe kochten. Zulke ‘geplande veroudering’ moet verleden tijd behoren. Ook moet er nu eindelijk één type oplader komen voor alle merken smartphones en tablets, iets waar het Europees Parlement al jaren voor pleit. Als de apparaten écht op zijn, moet er een goed inzamelsysteem komen zodat de onderdelen kunnen worden hergebruikt. Wat Brussel betreft moeten we met z’n allen (producenten én consumenten) af van het idee dat je elke paar jaar weer een nieuw apparaat koopt en dat je huis vol ligt met verschillende soorten opladers. Van begin tot eind zouden die apparaten duurzamer moeten zijn, ten eerste door het gebruik van gerecyclede materialen bij de productie. Gaat het ding kapot, dan moet de consument het ‘recht op reparatie’ krijgen. Hoe dat er in de praktijk uit gaat zien, is nog niet duidelijk. Maar producenten en winkeliers moeten klanten meer informatie en mogelijkheden geven om defecten te herstellen of updates van software te installeren. Enkele voorstellen: allereerst moet worden voorkomen dat er überhaupt (wat een ‘vies’ woord in deze context) afval ontstaat, onder meer door minder verpakkingsmateriaal. De bouw, een van de grootste voortbrengers van afval, moet meer materiaal hergebruiken. De maatregelen uit 2018 (verbod op wegwerpplastic) worden uitgebreid, ook naar de microplastics (in textiel, wasmiddel, autobanden etcetera). In de textiel-industrie, een van de energie-intensiefste en vervuilendste sectoren. moet de productie duurzamer worden en moeten consumenten bewuster worden over wat ze kopen en hoe vaak. De EU-burger verbruikt per jaar gemiddeld 173 kilo verpakkingsmateriaal. De Europese Commissie wil dat in 2030 alle verpakkingen herbruikbaar zijn. Naar schatting 20% van het geproduceerde voedsel in de EU wordt weggegooid of anderszins verspild.

Het actieplan gaat verder dan consumentenelektronica alleen. Op velerlei terreinen is sprake van enorme verspilling en milieuschade. “In de economie ziet men al in dat circulair de toekomst is”, zegt Timmermans. “We kunnen ons niet veroorloven om door te gaan zoals nu, want dan hebben we tegen 2050 drie planeten nodig om aan hetzelfde consumptiepatroon te voldoen. We moeten een einde maken aan het lineaire productie- en consumptiemodel dat neerkomt op ‘opgraven, maken, gebruiken, weggooien’.” Harde streefcijfers ontbreken in de voorstellen. Die moeten nog worden uitgewerkt in concrete wetten. Dat staat in het actieplan voor de circulaire economie dat de Europese Commissie deze week presenteerde. Maar de richting is nu duidelijk. In feite schakelt dit actieplan een tandje bij in vergelijking met de voorstellen die de vorige Europese Commissie in 2015 deed over de circulaire economie. De vraag is in hoeverre die nieuwe regels giganten zoals Apple en Samsung inderdaad in het gareel krijgen. Die sector zal niet staan te juichen bij de voorstellen. “Nee, maar bedrijven als Apple staan ook niet te juichen als we hardere eisen gaan stellen aan het energieverbruik van hun datacentra”, zegt Timmermans. “De apparaten in die centra geven veel hitte af en moeten vervolgens gekoeld worden. Daar zullen we ook wat aan moeten doen.” Fabrikanten moeten ervoor zorgen dat laptops, smartphones en tablets beter te recyclen zijn en makkelijker gerepareerd kunnen worden. De Europese Commissie wil fabrikanten verplichten producten zo te ontwerpen dat het voor consumenten makkelijker is om ze te repareren. Ook moeten fabrikanten reserveonderdelen beschikbaar stellen en wil Brussel voorkomen dat apparatuur wordt afgedankt, omdat er geen software-updates meer verschijnen. Het doel is om dit recht op reparatie voor 2021 te implementeren in het consumenten- en productbeleid van de EU. Printers en cartridges kunnen ook onder de nieuwe richtlijnen gaan vallen, tenzij die industrie binnen zes maanden met eigen regels komt. Ten slotte overweegt de EU ook een nieuwe regeling in te voeren om consumenten gemakkelijker oude telefoons, tablets en opladers te laten verkopen of retourneren. (bron: Trouw en nu.nl) Op zich passen deze voornemens in het streven naar een duurzamer samenleving. Maar er zit wel een economisch, dus ook een financieel, aspect aan. Als we producten een langere levensduur gaan geven betekent dat, minder grondstoffen gebruiken, maar ook een lagere productie inspanning en minder snel de introductie van nieuwe(re) technieken, minder snufjes, minder omzetten. Mogelijk ook een lagere economische groei en dalende rendementen voor aandeelhouders. Het lijkt noodzakelijk voor de ‘wereld van morgen en overmorgen’ maar de beleggers van de ‘wereld van gisteren en vandaag’ zullen daar vraagtekens bij hebben voor de rendementen op hun belegde vermogens.

Ouders met kinderopvangtoeslag zijn onbehoorlijk behandeld door de Belastingdienst

De commissie onder leiding van oud-minister Donner kondigde het in november al aan: niet alleen de honderden ouders van het zogenoemde CAF 11-dossier, maar ook duizenden anderen werden onterecht beschuldigd van fraude. De commissie heeft de werkwijze van de Belastingdienst geanalyseerd. Waarom werden ouders zo streng behandeld en onterecht beschuldigd van fraude? Waarom greep niemand in toen deze ouders in grote financiële problemen kwamen, terwijl de toeslag juist was bedoeld als ondersteuning? In het rapport staat om hoeveel ouders het gaat en welke regeling de overheid met hen moet treffen. Donner gaf in november al aan hoe hij er tegenaan kijkt. “De ellende kun je nooit goedmaken, dat is altijd het probleem met het vergoeden van schade”, zei hij. “Dus zul je echt moeten zorgen dat de vergoedingen ruimhartig zijn.” De ouders van het CAF 11-dossier, waar het eerste advies van Donner over ging, kregen hun kinderopvangtoeslag alsnog uitbetaald. Voor de immateriële schade kregen de ouders €500 voor elk half jaar dat zij last hebben gehad van de fout en nog niet zijn terugbetaald. Of alle andere ouders die rekenen op een regeling die ook gaan krijgen werd deze week niet duidelijk. Hein-Jan Donner is een jurist en dat sprak overduidelijk uit het rapport van zijn Commissie. In elk geval moet de wetgever worden beschermd, ook al is de wetgeving zo lek als een mandje. Van de 9500 mensen die bij de toepassing van de wetgeving over de Toeslagen door de Belastingdienst ‘schofterig’ zijn behandeld waaronder discriminerend en mogelijk zelfs racistisch. In het rapport van de Commissie zegt hij dat 1800 ouders alsnog in aanmerling komen voor restitutie en een schadevergoeding. Maar ………….. zegt Donner: ‘van de ouders waarvan de schadeclaims die betrekking hebben op een periode ouder dan 15 jaar zijn probleemvol daarvoor nog iets te doen’. Dat is een belangrijke reden waarom het kabinet vandaag nog niet inhoudelijk op het advies zal ingaan. De commissie accepteert dat structurele wijzigingen binnen het toeslagensysteem vanwege ‘de complexiteit van de massaliteit’ niet verwijtbaar zou zijn aan de ambtenaren. Ook als er besluiten werden genomen bij een vermoeden van fraude, zonder daarvoor in kennis werden gesteld en ook geen bezwaar konden maken. Maar gelukkig reageerde staatssecretaris A. van Huffelen: het kabinet wil zoveel mogelijk door de toeslagenaffaire getroffen ouders compenseren, veel meer dan de commissie Donner adviseert. Zo’n twintigduizend ouders kunnen mogelijk een vorm van genoegdoening verwachten. Voor veel ouders zal het nog een klus worden om aan te tonen dat hun kinderopvangtoeslag onterecht is stopgezet of teruggevorderd. Het kabinet trekt ruimhartig de portemonnee. In totaal maakt het 500 miljoen euro vrij om ouders tegemoet te komen. Staatssecretaris Alexandra van Huffelen van financiën spreekt van “een enorme hersteloperatie.” (bron: Trouw en NRC)

Onze ‘sorry’ democratie

Thierry Baudet vindt het volkomen onacceptabel dat koning Willem-Alexander in Indonesië zijn “excuses” heeft aangeboden voor “Nederlands geweld” ten tijde van de onafhankelijkheidsstrijd in dat land. “Steeds maar sorry, steeds maar weer capituleren,” aldus de woedende leider van Forum voor Democratie. Zijn “excuses” worden koning Willem-Alexander bepaald niet in dank afgenomen. De Federatie Indische Nederlanders liet eerder al weten witheet te zijn. “Onze ouders zouden zich omdraaien in hun graf bij het horen van het nieuws, een groep die de Indonesische slachtpartijen maar ter nauwer nood wist te overleven. Helaas laat de Nederlandse regering deze groep opnieuw in de koud staan,” aldus FIN in een officiële verklaring. Steeds maar weer “sorry”, steeds maar capituleren. Als nazaat van trotse Indische Nederlanders schaam ik me voor de Nederlandse regering die onze geschiedenis miskent en de tegen onze bevolkingsgroep gepleegde misdaden negeert. Laten we eerlijk zijn, de meeste politici kunnen helemaal niets — behalve stiekem in achterkamertjes wat macht voor zichzelf verwerven. Als je deze figuren loslaat in de echte wereld eindigen ze met een bijstandsuitkering. (bron: DDS)

Is Rutte de vader des Vaderlands?

Ik vraag me al enige tijd af hoe de premier omgaat met de kritiek op zijn persoon en zijn handelen. In het NRC van afgelopen weekend las ik een opiniërend artikel van Emma Bruns, een arts-onderzoeker en chirurg in opleiding. <citaat> Premier Rutte laat zich er zelfs op voorstaan: met visie kom je nergens, de pragmaticus vindt in het hier en nu een oplossing voor elk probleem en werkt daarbij samen met wie het hem uitkomt. Daar heb je het dan als witte neushoorn, vogelbekdier of bedreigde zomerbij maar mee te doen. Je leeft in een tijd waarbij één soort genoeg hersenen heeft om roofbouw te plegen op de rest, maar die om zichzelf te ontstijgen te weinig neocortex bezit: het deel van de hersenen waar de hogere functies zetelen zoals abstract denken. De neiging om pragmatisch de problemen van vandaag en morgen te laten prevaleren en daarmee te accepteren dat er een massale verarming van de biodiversiteit optreedt, is op mijn zachtst gezegd,, zorgelijk. </citaat>. Dat tekent de premier en met zijn gebrek aan visie toont hij zijn zwakte. Wij kennen de strategie van Rutte: de vriendjes van de multinationals te vriend houden. De markt niet verstoren en de neoliberale doelstellingen uitvoeren. Ooit, op enig moment wordt dat zijn ondergang: het gebrek aan visie en zijn kortetermijnhandelen. Hij is niet de man van het volk. Ja, hij praat als Brugman en is een goede debater, maar nooit met een blik op de toekomst. Hij komt nooit veel verder dan vandaag, morgen is al ver voor hem en overmorgen is voor hem een brug te ver.

Geert Wilders lacht blunderende Mark Rutte uit: ‘Geen handen schudden? Sukkel’

Case in point, onze premier die maandag keihard afging. Heel trots vertelde hij op televisie dat, in samenspraak met het RIVM, besloten is dat Nederlanders vanaf nu geen handen meer mogen schudden. Die maatregel zou nodig zijn om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. “U kunt voetzoenen” of iets met de ellebogen doen, aldus jullie premier (niet de mijne!). Maar handenschudden? Neen! (bron: DDS) Bij dat advies van het kabinet kun je vraagtekens zetten. Wel zoenen en geen handen schudden? Hoe ver ga je daarmee, zeker als de Italiaanse regering besloot om reizen in heel Italië te conditioneren tot 3 april, de dag dat de Paasvieringen beginnen en daarna het toeristenseizoen aanvangt. De Italiaanse regering pakt de coronabesmettingen ‘hard’ aan, wat pijn doet en grote financieel/economische gevolgen zal hebben. Nee, daar kiest Rutte niet voor. Die gaat niet voor het aflassen dan wel verplaatsen van grote evenementen naar een later tijdstip. Denk dan aan de sport, entertainment en het uitgaansleven, culturele manifestaties waar veel mensen op af komen. Nee, hij kiest ervoor de schade voor het bedrijfsleven zoveel mogelijk te beperken. Maar of dat verstandig is zal later wel blijken. Hij blijft toch de premier met zijn beperkte mogelijkheden.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 13 maart 2020; week 11: AEX 432,85; Bel20 2.732,80; CAC40 4.118,36; DAX30 9.232,08; FTSE 100 5.366,11; SMI 8.367,56; RTS (Rusland) 911,69; DJIA 23.185,62; NY-Nasdaq 100 7.995,26; Nikkei 17.431,05; Hang Seng 24.032,91; All Ords 5.590,70; SSEC 2.887,43; €/$1,11; BTC/USD $5.569,52; 1 troy ounce goud $1529,90, dat is €44.258,84 per kilo; 3 maands Euribor -0,428%; 1 weeks -0,527%; 1 mnds -0,48%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,285%; 10 jaar VS 0,8841%; 10 jaar Belgische Staat 0,038%; 10 jaar Duitse Staat -0,586%; Franse Staat -0,014%; VK 0,367%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,72%; 10 jaar Japan -0,0177%; Spanje 0,597%; 10 jaar Italië 1,802%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,539.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden ZEER FORS lager op waarschuwingen voor de economische gevolgen van COVID-19 en de ruime liquiditeiten op de kapitaalmarkten. De grootste verliezen werden genoteerde op de belangrijkse West-Europese beurzen in week 11: RTS (Rusland) 27,5%; Bel20 20,5%; DAX30 20,0%; CAC40 19,9%; AEX 18,5%; FTSE 100 17,0%; Nikkei 16,0%; SMI 14,1%; DJIA 12,4%; SMI 11,7%; All Ords 11,0%; DJIA 10,3%; All Ords 9,9%; NY-Nasdaq 100 6,3%; SSEC 4,8%; . De bitcoin kelderde naar <noteerde $5300. De goudprijs daalde deze week, tegen de verwachting in, licht, rentetarieven noteerden fors lager, behalve in de landen die waar COVID-19 besmettingen stijgen (Italië en Spanje), ook het 30-jarige papier daalde weer waar Nederland en Duitsland weer negatief noteerde . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,59%; Duitsland -0,236%; Nederland -0,099%; Japan 0,3201%; Frankrijk 0,593%; GB 0,835%; Spanje 1,251%; Canada 1,18292723%; VS 1,4488%; Italië 2,538%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,79%; Duitsland -0,786%; Denemarken -0,709%; Nederland -0,655%; België -0,352%; Frankrijk -0,349%; Japan -0,1387%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 14032020/522 Zwarte Zondag, Zwarte Maandag, Zwarte Donderdag

UPDATE 07032020/521 Rutte devalueert het begrip excuses

Dit blog zal deze week een breder scala van actualiteiten dan gebruikelijk: de financiële/economische gevolgen van het coronavirus, de klimaatplannen van Rutte III, een oprukkend leger van vluchtelingen vanuit Idlib richting Europa en het monetaire beleid en de gevolgen daarvoor voor spaarders en pensioenfondsen. Wat mij deze week erg stoorde was de reis van de premier naar Zeeland, om daar voor de tweede keer ‘sorry’ te gaan zeggen tegen de Zeeuwen. Het ontgaat mij waarom hij tot twee keer zijn excuses gaat aanbieden voor besluiten die hij en zijn regering, bij volle bewustzijn, hebben genomen. Ze werden gechanteerd door de mariniers, die niet naar Vlissingen wilden en de vrees dat er een leegloop zou ontstaan. Dat was een aanname waarvoor het kabinet is gezwicht. Voor die zwakte heeft hij twee keer excuses gaan aanbieden. Maar waarvoor? Er was een deal met de Zeeuwen en die hebben ze zonder overleg in de prullenmand gegooid. En dan twee keer gaan zeggen dat hem (en zijn kabinet) dat spijt. Nee, zo werkt dat in een volwassen samenleving niet: man aan man, woord aan woord. Wat is de waarde nog van excuses die door een politicus/politica worden aangeboden? NUL!!

Libanon 9 maart 2020 bankroet

Libanon kan zijn schulden niet meer betalen. Het land blijft aanstaande maandag in gebreke wanneer het verplichtingen ten aanzien van leningen niet kan nakomen. Het land zou 9 maart een miljard euro aan kredietverleners moeten afdragen. Maar premier Hassan Diab zei vandaag dat het land de schuldenlast niet meer kan dragen en dit onmogelijk is. Het geld wat het land nog aan buitenlandse deviezen heeft, is volgens Diab hard nodig voor basisbehoeften van de bevolking. Het land telt zes miljoen inwoners onder wie anderhalf miljoen Syrische vluchtelingen. De economie van het land is al jaren gestagneerd en de omvang van de staatsschuld is gelijk aan 170% van het bruto binnenlands product (bbp). De regering hoopt dat met de crediteurs kan worden gesproken over een herstructurering van de schulden en mogelijk afschrijving van een deel ervan. (bron: DFT) Het grote probleem van dit land zijn het kwart aan Syrische vluchtelingen in het land. De internationale gemeenschap wist dat de last van de 1½ miljoen vluchtelingen het draagvlak van dit kleine land verre overtrof en dat op enig moment tot grote financiële problemen zou leiden. De verplichtingen naar de toekomst verschuiven is zinloos, de enige oplossing is het verlies nemen en een oplossing vinden voor het vertrek van de vluchtelingen.

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

De OESO verwacht dat de uitbraak van het coronavirus een ½% economische groei gaat kosten. In het eerste kwartaal is zelfs kans op krimp. Het vertrouwen bij bedrijven en op de financiële markten is gedaald. Deze denktank waarschuwt dat overheden niet veel mogelijkheden hebben om de impact van het virus te beperken. Er bestaat geen oplossing voor de verstoorde handelsstromen en fabriekssluitingen en het onderbroken reizigersverkeer. Eerder werd gerekend op een mondiale groei van 5,9%. Voor China is de verwachte groei 5%, dat was 6%. (bron: NOS) De uitgesproken verwachting van een krimp met een ½%, komt mij wat optimistisch voor. Daarbij moet worden bijgeteld de dalende wereldhandel en de daaraan gekoppelde terugvallende economische groei (in de eurozone in 4/2019 +0,1%). Ik hou rekening met een val in een recessie.

Centrale banken staan wereldwijd klaar om in te grijpen vanwege de verspreiding van het coronavirus. De Bank of England (BoE) beloofde „alles te doen wat nodig is” om de financiële en monetaire stabiliteit van het Verenigd Koninkrijk te waarborgen. De Japanse centrale bank zegde toe ervoor te zorgen dat de financiële markten in het land liquide blijven. Zowel de BoE als de BoJ zeiden niet welke beleidsinstrumenten zullen worden ingezet als het zover is. De voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve, Jerome Powell, zette vorige week al de deur op een kier voor een nieuwe renteverlaging. Economen bij Goldman Sachs voorspellen dat veel centrale banken binnenkort de renteknop omlaag draaien. Dat zal de grootste ingreep zijn sinds 2008, denken zij. Ministers van Financiën van de G7-landen zullen overigens binnen enkele dagen met elkaar bellen om maatregelen af te spreken om de verspreiding van het virus in te dammen. (bron: DFT) De problemen nemen toe en beleggers verliezen het vertrouwen in de markt. Ik geloof niet in het opnieuw verruimen van de markten. Als sectoren en bedrijven blijven waarschuwen voor dalende omzetten en winsten zullen beleggers niet zo snel instappen, ook al krijgen ze rente toe betaald op geleend geld.

Op https://www.bnr.nl/podcast/kees-de-kort/10403963/centrale-banken-doen-het-opnieuw-verkeerd zei Kees de Kort deze week: Ook tijdens de coronacrisis laten de centrale banken zien dat ze – onbedoeld – de economie aan gort helpen. De economie is al jaren kwetsbaar, wat voorkomen moet worden is dat het grote publiek nerveus wordt, anders krijgt de economie nóg een tikje de verkeerde kant op. Dus wat willen de centrale banken voorkomen? Dat die extra onrust onder het publiek vanuit de financiële markten komt. Dus de centrale banken gaan de financiële markten gerust stellen: de zaken lopen niet spaak, wij garanderen rust. Toch is er onrust onder de mensen, maar niet over of vanuit de economie, maar vanwege het virus. Dus de inspanningen van de centrale banken om de financiële markten rustig te houden hebben in deze context helemaal geen zin.

De president van de Nederlandsche Bank, Klaas Knot zei vorige week in Amsterdam niets nieuws (RD 27-2). Dat de economie in de eurolanden volgend kwartaal in een recessie terecht komt, is vrijwel zeker. Dat de wereldhandel daalt en de economische groei wegzakt, mede door de maatregelen rond het coronavirus, is geen discussiepunt. De schaarse producten zullen duurder worden met een stijgende inflatie en een dalende koopkracht, de werkeloosheid zal weer stijgen en er komt snel een einde aan de stijgende lonen. Wat veel interessanter is, is met welk monetair beleid de ECB daarop gaat reageren. De monetaire autoriteiten hebben geen tools meer in hun gereedschapskist, die kunnen worden ingezet. De geldmarkten nog verder oppompen zal de problemen voor de banken, verzekeraars en financiële instellingen, de spaarders en de pensioenfondsen alleen maar vergroten. De waarde van geld daalt evenredig met de stijgende negatieve rentes, de inflatie en de fiscale heffingen. Is dit monetaire beleid wel duurzaam voor nu en komende generaties? Of is het de onmacht van de monetaire autoriteiten het volledig uit de hand gelopen beleid weer in gezonder en stabieler vaarwater te manoeuvreren? Als de waarde van ons geld daalt, tot welke gevolgen kan dat dan leiden? Onze knappe koppen zijn bezig de problemen vooruit te schuiven door ”pot te verteren”.

Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht dat de Nederlandse economie ietsjes harder gaat groeien dan eerder verwacht, meldde het CPB. Het planbureau gaat uit van een economische groei van 1,4%, 0,1% hoger dan een eerdere voorspelling in december. Het CPB waarschuwt wel dat de uitbraak van het coronavirus de raming onzeker maakt. De economische groei voor dit jaar wordt onder meer hoger ingeschat door de gang van zaken op de Nederlandse arbeidsmarkt. Het CPB merkt op dat de krappe arbeidsmarkt leidt tot hogere lonen, wat gecombineerd met een lastenverlichting leidt tot een hogere koopkracht. Daardoor zal de koopkracht dit jaar toenemen naar 2,1%, schrijft het planbureau. Het CPB maakt wel de kanttekening dat de economische impact van het coronavirus op dit moment nog moeilijk te voorspellen is. Bij de raming is uitgegaan van een scenario waarin de uitbraak van het virus snel onder controle komt. Het planbureau heeft ook een scenario opgesteld waarin de COVID-19-uitbraak niet snel wordt aangepakt en zich verder verspreidt. In dat geval kost het coronavirus de economische groei 0,5% in 2020 en 0,3% in 2021. In dat geval zou de economische groei dit jaar uitkomen op rond de 1%. “Het is duidelijk dat het coronavirus nu al een negatief effect heeft op de economie. Als de verspreiding van het virus niet snel tot staan wordt gebracht, zal dit de economische groei verder negatief beïnvloeden”, schrijft de nieuwbakken CPB-directeur Pieter Hasekamp. (bron: nu.nl) Wat moet ik met deze positieve benadering voor de economie in de komende 2 jaar, als de gevolgen van de dalende wereldhandel en de afname van de economische groei in de eurozone (die waarschijnlijk dit kwartaal al in een recessie terecht komt), de schade die het coronavirus gaan veroorzaken op meerdere sectoren in het bedrijfsleven (Nederlanders boeken minder reizen, toeristenindustrie loopt terug, dalende horecaomzetten, vracht en personenvervoer in de lucht, minder cruisereizen) het risico van het mislukken van de Brexit-onderhandelingen en de terugvallende bouwactiviteiten in ons land. Tegenover de hogere koopkracht door de gestegen lonen staat wel dat het aantal Nederlanders dat gebruikmaakt van de voedselbank in 2019 verder is opgelopen naar 151.000, een groei van 8%. Vooral het aantal mensen dat langdurig gebruikmaakt van de voedselbank neemt toe. In 2018 waren er 140.000 mensen die naar de voedselbank gingen. De Vereniging van Nederlandse Voedselbanken denkt dat de forse stijging het gevolg is van een campagne die de drempel moet verlagen voor Nederlanders om naar de voedselbank te stappen. Opvallend is de stijging van het aantal voedselbankklanten dat na drie jaar nog afhankelijk is van voedselhulp. Het aantal groeide naar 15% van het totale aantal klanten, vier jaar geleden was dat nog 6%. De Vereniging van Nederlandse Voedselbanken stelt dat dit past bij de door het CBS gesignaleerde trend dat de langdurige armoede in Nederland toeneemt. Deze week zijn de onderhandelingen begonnen de EU en het VK over een vrijhandelsverdrag. De verwachtingen daarover zijn niet hooggespannen. Die deel ik. Ik denk dat er bij de Engelsen nog steeds een onbetaalde rekening ligt van de kosten die zij hebben gemaakt voor de bevrijding van Europa van het Duitse naziregime met geld, oorlogsmateriaal en mankracht (450,000 slachtoffers). In hun ogen pleegde de Fransen verraad door na de oorlog in zee te gaan met de verliezers van de Tweede Wereldoorlog en dat Britten aan hun lot over te laten. Engelsen zijn een sterk volk, dat hebben ze in WOII wel laten zien tijdens de Duitse luchtaanvallen in 1940-1941. Nee, dat zijn ze nog niet vergeten. Ik begrijp ook niet waarom de 27 EU-regeringsleiders afgelopen jaar premier May meerdere keren tot op het bot hebben vernederd. Ik begrijp ook niet waarom deze regeringsleiders de Fransman Barnier hebben belast namens hen de onderhandeling met de Britten te voeren. Let op mijn woorden: dit gevecht eindigt met twee verliezers, alleen de Engelsen zullen de armen ineen slaan en binnen de EU zullen landen elkaar verwijten gaan maken, want ook voor een aantal landen, waaronder Duitsland en Nederland, zal verlies van handel (ook de visserij) optreden. De aandelenkoersen herrezen deze week uit hun as, door de toezeggingen van een aantal centrale banken dat zij de financiële markten zullen ondersteunen. Dat betekent nog meer geld in de geld- en kapitaalmarkten pompen. Maar helpen zij daarmee de bedrijven die worden getroffen door de Amerikaanse sancties en heffingen in de handelsoorlogen die Trump voert? Nee. Helpen zij beleggers met verhoging van hun rendementen op lange-termijn-beleggingen? Nee. De koersvorming op de kapitaalmarkten is opgeblazen door de geldexplosie van de centrale banken. De verwachtingen en aannames voor toekomstig rendement hebben vormen aangenomen die weinig realistisch zijn. En die ontwikkelingen worden nu weer verder aangewakkerd door het monetaire beleid. Dat is geen macht van de monetaire bobo’s maar pure onmacht. Hun gereedschapskisten zijn leeg, waardoor ze de financiële markten niet meer kunnen sturen naar ‘gezondere’ wegen. We zijn overgeleverd aan de machten van de speculanten, die slechts voor winst op de korte termijn gaan. Maar wie is daarmee gebaat? Een economie moet gericht zijn op rendementen van investeringen op de langere termijn. In dat toekomstbeeld zijn speculanten een dissonant. De grote problemen van dit moment worden niet alleen veroorzaakt door een gebrekkige visie van onze politici maar zeker ook van onmachtige monetaire leiders. Ik vind dat dit maar een gezegd moest worden. Lees het artikel hieronder in deze context.

Het landsbestuur onder de loep

Iedere dag weer worden we in de media geconfronteerd met de ‘staat van Nederland’. Hier een synopsis van taken die uit de hand lopen. Over de enorme problemen bij de Belastingdienst, heb ik al eerder geschreven en daar komen iedere week wel nieuwe zaken aan de oppervlakte. Ook bij het functioneren van de UWV zijn uitroeptekens te plaatsen en daar deze week bij “fraude bij ziektemeldingen door Poolse arbeiders’. Hier een aantal krantenkoppen van deze week: “De EU moet desnoods met dwang naar een klimaatneutraal 2050”, “Geen regie, geen gevoel van urgentie”, “Asielboete kost één miljoen per week”, “Geen mondkapjes: geen behandeling bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam”, “Kansongelijkheid voor arme kinderen neemt toe”, “Half miljoen euro boete voor verkoop persoonsgegevens van leden van de Tennisbond”, “EU-delegatie naar Ankara voor gesprekken over blokkade Syrische vluchtelingen naar Europa’, “55-jarige man hielp de onderwereld met het witwassen van crimineel geld via hawala-bankieren”, “Een cynisch machtsspel over de ruggen van vluchtelingen, terwijl er een humanitaire ramp gaande is”, “Hij moet bescherming krijgen, als getuige tegen Assad en omdat hij in de war is. Beide kreeg hij hier niet”, “Justitie is grip op cijfers IND kwijt”, “Pensioenfondsen krijgen opnieuw een dreun”, “Woede over afsluiten twee cruciale bruggen door RWS”, “Fiscus hield 31 miljoen in eigen zak”, “Idlib: ziekte en honger in Syrische kampen”, “Woekerprijzen voor (verboden) onderverhuur sociale woningen in Amsterdam”, “Rechtspraak: door capaciteitsgebrek uitstel van 22.700 strafzaken”.

IND onderbezet: kost €1 mln per week

De Immigratie- en Naturalisatiedienst IND moet dit jaar naar verwachting €70 mln betalen aan asielzoekers vanwege te trage asielprocedures. Dat staat in een interne nota van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het bedrag is vier keer zo hoog als de inschatting die staatssecretaris Broekers-Knol in november aan de Tweede Kamer heeft gemeld. De IND heeft zes maanden de tijd om asielaanvragen te beoordelen. Als dat langer duurt, kan een asielzoeker een dwangsom eisen voor elke dag extra vertraging. De vergoeding, die in principe kan oplopen tot €15.000, moet de IND dwingen om de asielprocedure op tijd af te ronden. Broekers-Knol schreef in november aan de Kamer dat de IND vorig jaar al €5,5 mln aan deze vergoedingen kwijt was. Voor dit jaar verwachtte ze €17 mln uit te keren aan asielzoekers die te lang op het oordeel van de IND moeten wachten. De staatssecretaris kondigde toen al een extern onderzoek aan naar de oplopende wachttijden. Uit een interne nota en een ongepubliceerde rapportage maakt NRC op dat de problemen veel groter zijn. Zo staat in de stukken dat de “dwangsomverplichting bij de IND met €1 mln per week oploopt”. (bron: NOS)

Coronavirus en de maatschappelijke reacties

Het aantal besmette personen bedraagt 107.516, waarvan 80.695 in China, 7.313 in Zuid-Korea, 6.566 in Iran, 5.883 in Italië en Nederland op de 13 plaats met 265 besmettingen. 3,4% van de besmette personen: 3.600 zijn overleden en 60.132 (56%) zijn genezen. In Noord-Italië zijn 16 miljoen inwoners in quarantaine geplaatst, voorlopig tot 3 april.

Huisartsen hebben het sinds enkele dagen uitzonderlijk druk met het behandelen van telefoontjes van mensen die ongerust zijn over het coronavirus, zei de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) in gesprek met NU.nl. De LHV maakt zich zorgen over deze plotselinge ontwikkeling. “De telefoontjes zorgen nu al voor een verhoogde druk bij huisartsen”, zegt een woordvoerder van de LHV. “Hoe gaat dit zich de komende dagen ontwikkelen?” Volgens de woordvoerder hebben mensen vooral vragen over de aangescherpte richtlijnen van het RIVM. Mensen die gebieden waar het coronavirus heerst hebben bezocht, moeten volgens deze richtlijnen een dag thuisblijven. Ook willen velen met de huisarts overleggen, omdat zij zich zorgen maken over de uitbraak van het COVID-19-virus. Volgens de LHV is het niet de bedoeling dat huisartsen deze taak op zich nemen. De vereniging ziet het liefst dat mensen met vragen over het coronavirus eerst het noodnummer van het RIVM bellen of Thuisarts.nl raadplegen. “Daarna komt pas de huisarts en eventueel de GGD in beeld”, aldus de woordvoerder. Het COVID-19-virus (coronavirus) in het kort:

  • Het virus verspreidt zich vooral via hoest- en niesdruppeltjes die kort in de lucht hangen. Wie geen symptomen vertoont, vormt amper besmettingsgevaar.

  • Iemand kan gemiddeld twee à drie anderen besmetten (minder dan bij bijvoorbeeld mazelen). Dit cijfer daalt echter door alle voorzorgsmaatregelen.

  • Verreweg de meesten hebben lichte (griepachtige) klachten.

  • Bijna alle sterfgevallen betreffen oudere of al zieke mensen. (bron: nu.nl)

Wat nu aan de orde komt is de vraag hoe gevaarlijk is dit (griep)virus voor gezonde mensen? Op zich is het een milde griep, waarvan iedereen, behalve de drie risicogroepen, na een paar weken onder de wol en wat paracetamol weer aan het werk kunnen. Voor die groep zijn geen ziekenhuisbedden nodig. Anders is het met de kleine groep van 2% tot 5% voornamelijk ouderen en mensen met een zwakke gezondheid b.v. astma. Daar kunnen slachtoffers vallen, maar hoe groot die groep is is niet vast te stellen want in normale tijden sterven er ook ieder etmaal mensen.

De Europese Centrale Bank staat klaar om in actie te komen

Zodra de coronacrisis de economie hard raakt, schrijft https://www.telegraaf.nl/financieel/335226151/baas-franse-centrale-bank-waarschuwt-voor-paniek-om-coronavirus . Maar het kabinet en andere Europese regeringen zijn dan ook aan zet. Zij kunnen de economie ook stimuleren. De president van de Franse centrale bank, François Villeroy de Galhau, zegt in een exclusief interview met DFT dat hij een recessie in de eurozone door het coronavirus niet uit durft te sluiten. Maar vooralsnog blijft hij optimistisch: „De groei in de eurozone zou dit jaar positief moeten blijven.” Wat zijn de economische risico’s van het coronavirus? „De menselijke gevolgen zijn natuurlijk het ernstigst. En het is nog te vroeg om de economische consequenties in cijfers te vangen. Voordat het virus uitbrak, zagen we tekenen van stabilisering en aantrekkende groei. Dit zorgt zonder twijfel voor negatieve gevolgen voor productie en economische groei. De omvang hiervan weten we nog niet.” Oud-DNB-president Nout Wellink waarschuwt zelfs voor een recessie. „De groei zou positief moeten blijven in de eurozone dit jaar. De groei in Nederland is behoorlijk veerkrachtig, net als in Frankrijk en de VS.” In Duitsland is de economische groei 0%. „Ik ga geen voorspellingen doen over andere landen. Maar we weten dat de groei in Italië en Duitsland achterblijft bij de rest van de eurozone. De negatieve impact van het coronavirus hangt af van de duur van de uitbraak. Er zijn duidelijke effecten aan de aanbodkant van de Chinese economie en nu ook elders. Maar gaat het ook effect hebben op de vraag bij consumenten en op de export? Het is de vraag of er een tijdelijke dip komt of een langdurige. Een andere punt is de psychologie: vaak is bij zulke schokken de angst en onzekerheid schadelijker dan het virus zelf.” Moet de ECB in haar rentebeleid rekening houden met deze effecten? „Ons huidige monetaire beleid is al zeer ruim en werkt als een economische stabilisator. Verder zorgen we dat banken voldoende liquiditeit hebben. Banken kunnen daardoor krediet verstrekken aan bedrijven die tijdelijk met problemen door de viruscrisis kampen. Maar het monetaire beleid moet niet langer het enige antwoord zijn. Daarom moeten overheden ook hun steentje bijdragen.” De markten rekenen al op extra stimulans van de ECB. Die gaat er niet komen? „We maken beleid op basis van onze eigen analyse. Als het nodig is, staan we klaar om passende en gerichte maatregelen te nemen, waarbij we de liquiditeitsbehoeften van banken en bedrijven in ogenschouw nemen. Bovendien moeten overheden die er ruimte voor hebben, het begrotingsbeleid gebruiken.” Wat moet de Nederlandse overheid doen? „Jullie doen dat al heel goed. In de begroting voor 2020 is fiscale ruimte gebruikt om de belastingdruk voor huishoudens te verlagen en zo de koopkracht te stimuleren. En in de toekomst kan ook worden geïnvesteerd in digitalisering en de energietransitie. Nederland laat zien hoe het moet, in Duitsland gaat het langzamer.” In september kwam de ECB opnieuw met een stimuleringspakket. Wat vindt u van het gebruik van deze instrumenten in de huidige economische situatie? „Daar was destijds discussie over, ik behoorde tot het kamp dat vraagtekens zette bij een deel van die maatregelen. Maar het ruime monetaire beleid heeft ongetwijfeld een positief effect op de economie gehad. Sinds 2014 zijn er in de eurozone 11 miljoen banen gecreëerd, waarvan tussen de 2 en 3 miljoen dankzij het ECB-beleid. We moeten niettemin de bijwerkingen in de gaten houden.” Waarom verlaagt de ECB steeds de rente terwijl er geen crisis meer is? „Lage rentes hebben andere, structurele oorzaken buiten het monetaire beleid. Er is een wereldwijde trend dat de rente aan het dalen is, door vergrijzing, lagere productiviteit en hogere spaartegoeden. Dat betekent dat de centrale bank nieuwe instrumenten nodig heeft. Want als de evenwichtsrente al structureel lager ligt, dan zijn renteverlagingen alleen niet meer voldoende. Dan dreigt conventioneel monetair beleid steeds minder effectief te worden. Daarom hebben we onconventionele instrumenten ook nu nodig.” Moet u om die reden niet kijken naar het inflatiedoel van de ECB? „We houden vast aan ons mandaat: duurzame prijsstabiliteit. Het ECB-beleid kan alleen cyclische problemen in de economie aanpakken, niet de structurele problemen. Daarom zijn hervormingen door de eurolanden zelf nodig..” Veel mensen begrijpen niet waarom u met uw rentebeleid de pensioenen in de problemen brengt. „Pensioenen worden beïnvloed door de rentestand, maar ook door economische groei. Het monetair beleid steunt, zonder twijfel, de groei nu en in de toekomst. Dus je moet ook kijken naar deze positieve impact. Huishoudens in Nederland profiteren ook van de lage rente via hogere werkgelegenheid en goedkopere hypotheken. Dus kijk naar de economie als geheel.” Onthou de naam: François Villeroy de Galhau, die hier aan het woord is. Ik vraag mij af, wat ik moet met zijn commentaar op de gestelde vragen van een deskundige. Puntsgewijs zal ik reageren op zijn uitspraken. „De groei in de eurozone zou dit jaar positief moeten blijven.” Maar de realiteit is dat in het laatste kwartaal de economieën van de drie grootste landen: Italië, Frankrijk en Duitsland de slechtst presterende zijn in de eurozone. Waar moet die groei uit de 19 eurolanden dan vandaan komen als Italië zwaar getroffen wordt door het coronavirus? De menselijke gevolgen zijn natuurlijk het ernstigst. Die zijn maar zeer beperkt in relatie tot de financieel/economische schade die het virus wereldwijd aanricht. Voordat het virus uitbrak, zagen we tekenen van stabilisering en aantrekkende groei. Aan de cijfers van het vierde kwartaal zijn die niet zichtbaar, behalve dan dat de eurozone nog niet is weggezakt in een krimp. ‘We zagen tekenen van’ waren die ontwikkelingen er wel of wilde iedereen elkaar wijsmaken dat ze er waren? De groei in Nederland is behoorlijk veerkrachtig, net als in Frankrijk. In het 4e kwartaal was de economische groei in Nederland 0,4%, in Frankrijk 0,1% en in Duitsland 0,0%. En er zijn tekenen dat die cijfers dit jaar terugvallen in een krimp. Hoe veerkrachtig zijn de economieën in West-Europa? Die valt in het niet in vergelijking tot veel EU-landen in Oost-Europa. Ons huidige monetaire beleid is al zeer ruim en werkt als een economische stabilisator. Dat laatste betwijfel ik. In ieder geval slaagt het beleid van de ECB er niet in de West-Europese economieën uit het slop te trekken. Ook al gaat de ECB nog meer gratis geld in de markt pompen dan treedt een tegengesteld effect op, omdat voor dat geen sociaal en maatschappelijk draagvlak is. De kapitaalmarkten hebben behoefte aan rust, aan zekerheid en duurzaamheid en dat levert de ECB met dit beleid juist niet. Als het nodig is, staan we klaar om passende en gerichte maatregelen te nemen, waarbij we de liquiditeitsbehoeften van banken en bedrijven in ogenschouw nemen. Maar die aanpak dient alleen maar de belangen van de handelaren, die in het gokpaleis werken: de kapitalisten die handelen met korte termijn transacties. En wat doen de dealers in dienst van de banken met dat gratis geld van de ECB? Juist, speculeren. Het ruime monetaire beleid heeft ongetwijfeld een positief effect op de economie gehad. Maar daarbij moet wel worden meegewogen welke prijs daarvoor betaald moet worden, gezien de negatieve bijwerkingen die dat beleid heeft veroorzaakt en nog altijd doet. Kijk naar de dekkingsgraden van de pensioenfondsen en de negatieve opbrengsten op spaargelden. „Lage rentes hebben andere, structurele oorzaken buiten het monetaire beleid. Er is een wereldwijde trend dat de rente aan het dalen is, door vergrijzing, lagere productiviteit en hogere spaartegoeden. Dat betekent dat de centrale bank nieuwe instrumenten nodig heeft. Hier slaat Villeroy de Galhau de spijker op de kop. Er moet een heel ander monetair beleid komen. Maar dat is er niet en het komt er ook niet aan. Zo is de vraag welke waarde inflatie heeft in die nieuwe aanpak. Al geruime tijd zet ik daar vraagtekens bij zolang de waardestijging van onroerend goed geen deel uitmaakt van de bepaling van de inflatie (wel de huurprijs). Er kan wel worden gesteld dat de vergrijzing en de stijgende spaargelden (hetgeen bestedingen afremt, kijk maar eens naar de kringloopwinkels, die duurzaam handelen door oude goederen weer in omloop brengen) een probleem vormen, maar dat is een gegeven, dat nog zeker drie decennia voortduurt. De behoefte van ouden van dagen neemt af en in de schaarse en ook nog vage toekomstbeelden wordt hieraan geen aandacht geschonken. Dat is voor de monetaire autoriteiten een gegeven, waarop ze geen invloed hebben. Daarop moeten de politieke leiders worden aangesproken, maar die hebben zich de laatste jaren laten toejuichen dat ze erin waren geslaagd de staatsschuld terug te brengen. Alsof dat voor het volk een topprestatie was.

De wispelturigheid van de economie ondermijnt hoe gelukkig Nederlanders zich voelen. Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) is het daarom van belang er voor te zorgen dat de Nederlandse economie zich stabieler ontwikkelt. Dat kan bijvoorbeeld door het pensioenstelsel schokbestendiger te maken of via het afbouwen van fiscale voordelen van een eigen huis. Het is al langer bekend dat de Nederlandse economie in de afgelopen decennia wat betreft groei sterker op en neer ging dan in veel andere Europese landen. „Een volatiele economie kent niet alleen hogere pieken, maar ook diepere dalen, met alle gevolgen voor de arbeidsmarkt van dien”, benadrukt de centrale bank. Denk aan werkloosheid en ontslagen. De Nederlandse economie staat er nog altijd goed voor, al zijn de jaren van vette groei voorbij. Wel kan het nieuwe coronavirus „in potentie grote schade aanrichten” als de verspreiding van het virus niet snel tot staan wordt gebracht. DNB merkt op dat een recessie door de meeste mensen als ruim twee keer onprettiger wordt ervaren dan dat een fase van hoogconjunctuur hen gelukkig maakt. Aangezien veel mensen hun identiteit ontlenen aan hun baan, maakt werkloos worden mensen aantoonbaar ongelukkiger. Onderzoek laat volgens DNB zien dat ontslag zelfs langer en veel sterker negatief doorwerkt op ons geluk dan vele andere levensgebeurtenissen, zoals een scheiding of het overlijden van een naaste. Sowieso gaat het met Nederland economisch de komende tijd waarschijnlijk wat minder. DNB-president Klaas Knot wees er eerder al op dat de Nederlandse economie er nog altijd goed voorstaat, maar „de jaren van vette groei” zijn, volgens hem, wel voorbij. Voor de periode 2020-2025 wordt een groeitempo van gemiddeld 1,3% per jaar verwacht, beduidend minder dan de 2,3% jaarlijkse groei in de afgelopen vijf jaar. De waarschuwing die DNB geeft is terecht: de tijd van de ‘vette varkens’ is voorbij. We zullen een stapje minder gaan zetten, of we dat wel willen of niet. De aanname van een economische groei tot 2025 van 1,3% is wat voorbarig. De centrale bank neemt daarin niet mee de mogelijk dat er ‘schokken’ gaan optreden, zoals de gevolgen van het corona-virus, de terugval van de wereldhandel door de handelsoorlog die Trump voert, de vertraging die optreedt door klimaat- en milieumaatregelen (CO2, stikstof, fijnstof, PFAS) en bescherming van de natuur en uiteraard de ongewisse afloop van de Brexit-onderhandelingen. Ook kan een negatieve invloed uitgaan van een recessie in een aantal eurolanden, waarmee wij een intensieve handel drijven.

Voormalig centralebankpresident Nout Wellink verwacht dat “delen van de wereld” in een recessie belanden als het coronavirus verder om zich heen blijft grijpen. Hij zei dat in het KRO-NCRV-programma ‘1 op 1’ op NPO Radio 1. Volgens de oud-president van De Nederlandsche Bank (DNB) geeft de uitbraak van het coronavirus veel landen waarschijnlijk het laatste zetje richting een recessie. Wellink gaf presentator Sven Kockelmann “groot gelijk” toen die stelde dat “we” weer in een recessie belanden als de coronacrisis langer doorzet. Of Wellink daarmee expliciet Nederland bedoelde bleef onduidelijk. Kockelmann wees voordat hij de stelling aan Wellink voorlegde wel op de Nederlandse economische afhankelijkheid van China en de lage groeicijfers in de Europese Unie. Eerder in het interview wees Wellink al op de haperende groei in Duitsland en Italië en zei hij te verwachten dat die landen “in de mincijfers” komen. “China hield de groeicijfers met enige moeite op 6%. Nu komt daar een klap bovenop, dus het effect van China is ook relatief groot”, zei Wellink, die tegenwoordig toezichthouder is bij de staatsbank Bank of China. De Verenigde Staten doen het volgens Wellink minder dan verwacht. Daarnaast ziet hij problemen in ontwikkelingslanden. “Als gevolg is een recessie in delen van de wereld naar mijn gevoel zeer waarschijnlijk”, zei hij. “Of Amerika door de bodem heengaat, weet ik niet”, voegde Wellink toe. “Daar zit meer marge in.” Wellink liet weten voorlopig niet terug te keren naar China. “Mijn contacten onderhou ik nu via de de mail of via teleconferenties.” (bron: DFT)

Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve (Fed), verlaagde onverwachts de rente dinsdag met 0,5%. Hierdoor moet lenen voor bedrijven uiteindelijk goedkoper worden en dit zou de economie een nieuwe stimulans moeten geven. De FED reageerde hiermee op de flinke koersdalingen op beurzen vorige week, toen het coronavirus zich verder over de wereld verspreidde. Aandelenmarkten noteerden toen het grootste weekverlies sinds de financiële crisis van 2008. In Europa sloten aandelenmarkten verdeeld. De AEX-index was dinsdag geëindigd 1,48% in de plus, maar op Wall Street was de stemming tegengesteld aan de verwachtingen: de DJIA sloot op 25.917,41 (-2,94%) en de Nasdaq 100 op 8594,49 (-3,19%). De G7-landen, Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, het VK, de VS en de EU, nemen nog geen maatregelen om de economische gevolgen van het coronavirus aan te pakken, maar ze staan wel klaar om hun economie te ondersteunen, lieten ze dinsdag weten. De landen beloven wel samen op te trekken in de strijd tegen het virus. “Gezien de potentiële impact van het COVID-19-virus op de groei van de wereldeconomie bevestigen we onze verplichting om alle beleidsmiddelen te gebruiken om sterke, duurzame groei te waarborgen en ons te beschermen tegen potentiële risico’s”, aldus de grote industriële landen. In de verklaring wordt verder niets gezegd over een voorkeur voor een bepaald type beleid. Wel zeggen de G7-landen dat het gewenste beleid per land verschilt. De Japanse minister van Financiën, Taro Aso, bevestigt dat het over zowel monetair beleid als begrotingsbeleid kan gaan. De maatregelen zijn mogelijk nodig vanwege de impact van het coronavirus op de wereldeconomie. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voorspelde eerder al dat de virusuitbraak mogelijk tot de kleinste economische groei sinds 2009 kan leiden. OESO-hoofdeconoom Laurence Boone benadrukte daarom dat overheden zo snel mogelijk maatregelen moeten nemen in getroffen gebieden. (bron: nu.nl)

De uitbraak van het coronavirus gaat luchtvaartmaatschappijen wereldwijd in het ergste geval $113 mrd aan omzet kosten,oftewel 19%. Dat is berekend door brancheorganisatie IATA. Bij die raming wordt uitgegaan van een uitgebreide verspreiding van het virus. Bij een scenario waarin het virus beter wordt ingedamd, zouden de maatschappijen in 2020 zo’n $63 mrd, waarvan $44 mrd door Europese luchtvaartbedrijven, minder omzet draaien. Vanwege het virus wordt er fors minder gevlogen, bijvoorbeeld naar China en Noord-Italië. Eerder berekende Air France-KLM al dat het bedrijf zeker €150 tot €200 mln aan inkomsten misloopt. (bron: NOS)

Het bleef deze week op de financiële markten onrustig, met forse ups en downs. Over een breed scala daalden opnieuw de koersen als gevolg van zorgen over de impact van COVID-19. Ook op de laatste beursdag hadden cruise- en luchtvaartmaatschappijen het op Wall Street buitengewoon lastig door de negatieve impact van de uitbraak van het coronavirus op toerisme en reisverkeer. Zo gingen Carnival, Royal Caribbean Cruises en Norwegian Cruise Line tot 7,5% onderuit. Delta Air Lines, American Airlines, Southwest Arilines en United Airlines leverden tot 6% in. Ook de financiële sector kreeg rake klappen. De grote banken Goldman Sachs, JPMorgan Chase, Citigroup, Bank of America, Wells Fargo en Morgan Stanley verloren tot 6,3% van hun beurswaarde. De AEX sloot de week af op 531,29, een klein week-verliesje. Andere beurzen lieten ook steken vallen. Zondag 8 maart noteerden aandelenbeurzen in het Midden Oosten zware verliezen, enerzijds door de sterk gedaalde olieprijzen, anderzijds wellicht ook door een staatsgreep van de 34-jarigen Mohammed bin Salman, de gevreesde kroonprins van Saoedi-Arabië, die vier vooraanstaande prinsen heeft laten oppakken wegens hoogverraad. Zij zouden een coup hebben beraamd. Onder hen de laatste nog levende broer van zijn vader, koning Salman. De aandelenmarkten in het Midden-Oosten gingen hard onderuit door de sterk gedaalde olieprijzen. Ze zijn gekelderd door het mislukken van een deal rond productiebeperking tussen oliekartel OPEC en Rusland. Daarnaast hangen de zorgen over de negatieve impact van het nieuwe coronavirus boven de beurzen in het Midden-Oosten. De beurs in Riyad ging meer dan 8% omlaag. Het aandeel van het Saudische staatsolieconcern Saudi Aramco verloor bijna 9% en zakte daarbij voor het eerst onder zijn introductiekoers van de beursgang in december. In Koeweit, Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Bahrein, Israël en Oman waren ook rode cijfers op de koersenborden te zien. (bron: DFT)

Amerikanen leven steeds meer op de pof

Steeds meer Amerikanen kunnen niet meer aan hun creditcardverplichtingen voldoen. Het aantal wanbetalingen bij kleinere Amerikaanse banken is sinds 2016 verdubbeld en ligt inmiddels zelfs hoger dan voor de kredietcrisis van 2008. Vooral twintigers met een creditcard komen in de problemen. Dit is een symptoom dat de Amerikaanse economie in de laatste groeifase is beland na ruim tien jaar van expansie”, zegt econoom Christian Schermann van DWS, de vermogensbeheerdochter van Deutsche Bank. Hij ziet de oplopende creditcardschulden nog niet als een risico voor de Amerikaanse economie. Maar hij waarschuwt wel dat meer creditcardklanten in de problemen komen als de VS in een recessie belanden en de rente oploopt. De problemen met creditcards treffen nu vooral kleinere regionale banken in de VS. Zij hebben het aantal creditcardklanten die de rente op hun lening al meer dan dertig dagen niet hebben betaald, zien verdubbelen naar 6%. „Vaak zijn dit twintigers met een baan. Maar zij blijken toch moeite te hebben om hun maandelijkse lasten te dragen”, legt Schermann uit. Volgens de Amerika-expert van DWS verdienen deze creditcardklanten gemiddeld minder door hun lagere opleidingsniveau. Omdat zij als minder kredietwaardig worden gezien, moeten zij ook hogere rentelasten betalen op hun creditcardlening. „Dit kan leiden tot betalingsproblemen met alle gevolgen van dien.”

Stikstofmetingen

De stikstofberekeningen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zijn van voldoende wetenschappelijke kwaliteit om de stikstofneerslag op de Natura 2000-gebieden te meten en te berekenen, concludeert het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof in een deze week verschenen rapport. De meet- en rekenmodellen die worden gebruikt, zijn volgens het adviescollege van “voldoende tot goede kwaliteit”. Ook vergeleken met buitenlandse meet- en rekenmethoden voldoet de Nederlandse aanpak. “De werkwijze en modellen voor het berekenen van stikstof zijn doelgeschikt”, zegt Leen Hordijk, de voorzitter van het adviescollege. Hij wil met dit rapport vooral een einde maken aan de wilde verhalen over niet kloppende berekeningen. “Wij zijn de mythe-doders”, zegt Hordijk. Er is wel verbetering mogelijk. Hordijk: “Wel vinden we dat er verbeteringen nodig zijn om de wetenschappelijke kwaliteit van de meet- en rekenmethodiek voor emissies, verspreiding en depositie van stikstofverbindingen ook in de toekomst te garanderen en de onzekerheden te verkleinen.” Sinds de Raad van State het stikstofbeleid van het kabinet heeft afgekeurd, moeten er maatregelen worden genomen om de uitstoot en neerslag te verlagen om de natuur beter te beschermen. Omdat er vanuit de landbouwsector en de politiek (VVD, CDA en SGP) twijfels waren over de meetmethode, heeft minister Carola Schouten (Landbouw) daar op verzoek van deze partijen onderzoek naar laten doen. Volgens het RIVM is de landbouwsector verantwoordelijk voor 46% van de stikstofneerslag in Nederland. Daarmee is de sector verantwoordelijk voor een veel groter aandeel dan bijvoorbeeld het wegverkeer (6,1%) of de industrie (1%). Deze percentages zijn voldoende wetenschappelijk onderbouwd, oordeelt de commissie. Wel wordt de buitenlandse bijdrage, ongeveer een derde van de stikstofneerslag, onderschat. Hordijk zegt dat de bijdragen “enkele procentpunten” kunnen afwijken. (bron: nu.nl) Dit zijn vage uitspraken van het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof en haar voorzitter. De metingen van het RIVM zijn voldoende tot goed, de rekenmodellen zijn, gerelateerd aan die in het buitenland, voldoende. Dat er 30% van de stikstof uit het buitenland komt, was even niet meegenomen en over ‘wat en hoe’ blijft het duister. Ik zeg zeker niet dat boeren geen groot deel van de stikstofneerslag veroorzaken, maar dit rapport suggereert dat we de cijfers maar moeten accepteren, ook als ze niet exact worden vastgesteld.

Barnier doet verslag

De verschillen in de onderhandelingspositie tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk zijn nog altijd groot. Dat heeft hoofdonderhandelaar namens de EU Michel Barnier donderdag gezegd op een persconferentie na de eerste onderhandelingsronde over de toekomstige relatie tussen de twee partijen. Barnier, die eerder ook al de Brexit-onderhandelingen namens de EU leidde (die mislukten, noemde vier grote verschillen tussen de partijen. Het grootste verschil gaat over het houden van een gelijk speelveld tussen de twee blokken. De EU wil dat het VK in de toekomst vast blijft houden aan Europese regels voor staatshulp, arbeidsvoorwaarden, milieustandaarden en belastingregels. Zo wil Brussel voorkomen dat de Britten Europese bedrijven weg kunnen concurreren. De Britten zijn hier niet happig op, zij zeggen juist uit de EU te zijn gestapt om onafhankelijk regels te kunnen bepalen. Andere grote struikelblokken die Barnier noemde zijn de toekomstige rol van het Europees Hof in het VK, de omvang van een potentieel handelsakkoord en afspraken over visserijen. Vooral laatstgenoemde is een probleem voor landen als Nederland. Europese vissers halen namelijk een groot deel van hun vangsten uit Britse wateren, maar zonder akkoord daarover mogen zij die wateren niet meer in. De persconferentie van Barnier toont maar weer aan hoe moeilijk het gaat worden om voor het einde van dit jaar tot een handelsakkoord te komen. Mocht dat niet lukken, dan dreigt alsnog een potentieel no deal-scenario, waarbij de Britten verder gaan zonder handelsafspraken met de EU en terugvallen op de regels van de Wereldhandelsorganisatie. Dat zou betekenen dat er weer handelsbarrières opgeworpen zouden worden. (bron: nu.nl)

Rozenkwekers in Kenia ontwijken lokale belastingen via brievenbusfirma’s in Nederland en in belastingparadijzen

Romy van der Burgh, Hans Nauta en Linda van der Pol schrijven op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/878/articles/1092754/1/1 dat dankzij internationale financiële constructies bedrijven winst en verlies kunnen verrekenen, en ervoor zorgen dat de winst zo laag mogelijk is in het land met het hoogste belastingtarief. Kenia heeft een hoge winstbelasting. Dankzij belastingverdragen is het eenvoudig om vanuit een Nederlandse bv geld naar een belastingparadijs te sluizen. Bloemenland Kenia verdient daardoor maar weinig aan de grootschalige bloementeelt. Rozenkwekers in Kenia maken gebruik van brievenbusmaatschappijen in belastingparadijzen en in Nederland. Volgens deskundigen zorgen deze financiële constructies ervoor dat Kenia veel belastinginkomsten misloopt en maar weinig verdient aan de grootschalige bloementeelt. Dat blijkt uit onderzoek van het platform voor onderzoeksjournalistiek Investico. Na thee zijn bloemen het tweede exportproduct van Kenia. De sector telt tientallen kwekerijen, waarvan er veel oorspronkelijk Nederlands zijn. Een groot aantal heeft vertakkingen naar de Britse Maagdeneilanden, Jersey, de Bahama’s en het eiland Man. Dit blijkt uit informatie van de Keniaanse Kamer van Koophandel en de Panama en Paradise Papers, verzamelingen vertrouwelijke documenten die in 2015 en 2017 werden gelekt. Voor het eerst is in deze databases gekeken naar bloemenbedrijven. Van de 32 onderzochte bedrijven in Kenia maken er veertien gebruik van offshore-constructies. Een voorbeeld is Oserian, de oudste kwekerij van Kenia, opgericht door de Nederlandse familie Zwager. Dit bedrijf is eigendom van een trust in Liechtenstein. Alle marketing is in een brievenbusfirma in Amsterdam ondergebracht. Deze firma genaamd Mavuno had in 2010 een omzet van €47 mln. De trust in Liechtenstein wordt beheerd door een trust op de Britse Maagdeneilanden. “Het is duidelijk dat hier geprobeerd wordt om belasting te ontduiken”, zegt Vincent Kiezebrink van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen over het web van bedrijfsonderdelen. Mary Kinyua, administratief directeur van Oserian, bevestigt dat de Liechtensteinse trust de eigenaar is van het bloemenbedrijf, maar ontkent dat de constructie wordt gebruikt om belasting te ontwijken. Oserian wil geen financiële gegevens verstrekken. Inzage in een audit uit 2013 bij de Kamer van Koophandel van Kenia laat zien dat er bij Oserian een minimaal bedrag aan winstbelasting in Kenia resteerde. Vergelijkbare constructies zijn bij andere bedrijven aangetroffen: Waridi Flowers Limited heeft 99,9% van de aandelen op de Britse Maagdeneilanden gebivakkeerd onder het bedrijf A.I.E. ltd. En Stokman Rozen heeft haar grootste aandeelhouder, The Greenvale Group, op de Britse Maagdeneilanden zitten. Attiya Waris, hoogleraar fiscaal recht aan de Universiteit van Nairobi, zegt dat internationale belastingverdragen en het Keniaanse belastingstelsel buitenlandse investeerders volop gelegenheid geven onder hun belastingverplichting uit te komen. Hij onderzocht de bloemensector. “Kenia staat grond af aan rozenkwekers, maar de winst die zij maken, valt elders. Het is geen win-win-situatie.” Clement Tulezi, voorzitter van de Kenyan Flower Council, een lobbyorganisatie die 80% van de branche vertegenwoordigt, zegt geen weet te hebben van belastingontwijking door kwekers. Wel geeft hij aan dat de sector moeite heeft het hoofd boven water te houden, omdat de belastingen hoog zijn. Uit onderzoek blijkt dat Kenia jaarlijks in totaal bijna €400 mln aan belastingontduiking verliest. De Keniaanse belastingdienst heeft niet gereageerd op vragen. RoyalFlora Holland, de Nederlandse bloemenveiling, zegt dat westerse bedrijvigheid goed is voor Afrika. De bloementeelt zorgt voor banen en ondernemers brengen expertise mee. “Het onderwerp belasting in relatie tot duurzame ontwikkeling staat nog niet op de agenda”, zegt een woordvoerder. “Het zou goed zijn om het hier eens met betrokkenen over te hebben.” Dit gelezen hebbende moet je je afvragen welke de positie van ons land is met betrekking tot steun aan ontwikkelingslanden. Dit is nog steeds een vorm van slavernij, in een modern jasje.

Willem Vermeend & Rick van der Ploeg in hun wekelijkse column op DFT

Willem Vermeend is internetondernemer en deeltijd hoogleraar economie aan de Open Universiteit. Hij was staatssecretaris en minister. Rick van der Ploeg is econoom en oud-staatssecretaris, momenteel hoogleraar aan de Universiteit van Oxford en de VU. Zij waarschuwen in hun column op https://www.telegraaf.nl/financieel/868303949/column-rekening-houden-met-lage-economische-groei-of-krimp voor te optimistische aannames van de OESO en het CPB voor de gevolgen van wereldwijde ontwikkelingen voor onze economie. <citaat> Daardoor zien we dat analisten in hun prognoses met een ruime bandbreedte gaan werken. Zo zagen we dat de OESO deze week, vanwege de negatieve effecten van het coronavirus, de verwachting voor de groei van de wereldeconomie dit jaar van 2,9% verlaagde naar 2,4%. In het geval dat dit virus tot een pandemie zou leiden, dan zwakt de groei af tot slechts 1,5%. Het was opvallend dat de Amerikaanse centrale bank hierop direct reageerde met de grootste renteverlaging sinds de kredietcrisis van 2008. Met deze verlaging wil de Fed, waarschijnlijk aangemoedigd door president Trump, de economische gevolgen van het virus voor de VS dempen. Economen zijn verdeeld en sommigen menen zelfs dat er sprake is van paniekvoetbal; anderen spreken van alertheid en daadkracht.

Omdat Nederland voor economische groei sterk afhankelijk is van het wel en wee van de wereldeconomie, werden we afgelopen dinsdag verrast door de geruststellende nieuwste groeiraming van het Centraal Planbureau (CPB). Daarin zagen we dat de groei voor dit jaar zelfs licht werd verhoogd van 1,3% naar 1,4%. Bovendien maakte deze rekenmeester van het kabinet ook nog bekend dat in de periode 2022-2025 de economische groei naar verwachting rond de 1,5% zal liggen. Eind vorig jaar ging het CPB nog uit van 1,1%. De actuele prognoses van het CPB zijn in politiek Den Haag met veel gejuich ontvangen. Vooral omdat ze met het oog op de verkiezingsprogramma’s extra financiële ruimte bieden voor leuke dingen voor kiezers. Wij willen de pret niet bederven, maar de parlementaire geschiedenis leert dat de groeiramingen van het CPB vaak bijgesteld moeten worden. Zo legde Raymond Gradus, hoogleraar Bestuur en Economie aan de VU, afgelopen woensdag in het FD uit dat bij een denkbaar ’slecht’ coronavirusscenario onze economie niet met 1,4% zal groeien, maar met 1 à 2% kan krimpen. Omdat bij deze uitkomst er aan de kiezers geen cadeautjes uitgedeeld kunnen worden, zou het goed zijn als politiek Den Haag ook met dit scenario rekening gaat houden. Ook al vanwege het feit dat op dit moment door steeds meer bedrijfssectoren waarschuwingen worden afgegeven voor het inzakken van de omzet. Er zijn ook andere redenen om het optimisme van het CPB te temperen. Zo krijgen we steeds meer last van de stikstofcrisis, de mogelijke effecten van de Brexit en een groot gebrek aan technologisch geschoold personeel. De groei wordt bovendien afgeremd door de vergrijzing in ons land. </citaat>

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 6 maart 2020; week 10: AEX 531,29; Bel20 3.435,09; CAC40 5.139,11; DAX30 11.541,87; FTSE 100 6.462,55; SMI 9.736,82; RTS (Rusland) 1257,96; DJIA 25.864,78; NY-Nasdaq 100 8.530,34; Nikkei 20.749,75; Hang Seng 26.146,67; All Ords 6.287,50; SSEC 3.034,51; €/$1,129; BTC/USD $9.130,761; 1 troy ounce goud $1673,10, dat is €47.632,29 per kilo; 3 maands Euribor -0,473%; 1 weeks -0,52%; 1 mnds -0,501%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,554%; 10 jaar VS 0,7686%; 10 jaar Belgische Staat -0,29%; 10 jaar Duitse Staat -0,706%; Franse Staat -0,341%; VK 0,264%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,84%; 10 jaar Japan -0,1506%; Spanje 0,218%; 10 jaar Italië 1,122%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,60.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden weer lager op waarschuwingen voor de economische gevolgen van COVID-19 en de ruime liquiditeiten op de kapitaalmarkten. Verliezen in week 9: All Ords 3,5%; CAC40 3,29%; DAX30 2,9%; Nikkei 1,9%; FTSE 100 1,8%; Bel20 1,5%; AEX 1,5%; SMI 0,7%; RTS (Rusland) 0,01%. De bitcoin noteerde weer >$9000. De goudprijs steeg weer, rentetarieven noteerden fors lager, ook het 30-jarige papier. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,51%; Duitsland -0,276%; Nederland -0,239%; Japan 0,3052%; Frankrijk 0,329%; GB 0,722%; Spanje 0,952%; Canada 1,0746%; VS 1,3228%; Italië 2,074%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,88%; Duitsland -0,866%; Denemarken -0,821%; Nederland -0,784%; België -0,616%; Frankrijk -0,598%; Japan -0,2924%; Spanje -0,223%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 07032020/521 Rutte devalueert het begrip excuses

UPDATE 29022020/520 Slechtste beursweek sinds 2008

Aandelen noteerden deze week in mineur vanwege onzekerheden over het COVID-19 virus

De Europese beurzen en Wall Street sloten maandag allemaal in het rood. De FTSE sloot op 7156,83 d.i. 3,34%; CAC 40 5791,87 3,94%, DAX 13.035,24 4,01%, SMI 10.712,84 3,58%, AEX 593,30 3,89% en de Bel 20 3917,64 3,94%. DJIA 27.960,80 3,56% en de Nasdaq 100 9073,63 3,89%. De financiële waarden lagen er maandag in Amsterdam aangeboden: ABN Amro 14,24 4,01%, Adyen 823,62 5,21%, Aegon 3,52 5,32%, ING 9,51 3,73%, AF/KLM 8,292 8,68%. De beurzen op Wall Street zijn donderdag diep in het rood gesloten. De onrust onder beleggers vanwege de verspreiding van het coronavirus leidde er onder meer toe dat de toonaangevende Dow Jones maar liefst 1.190,95 punten (ruim 4,4%) lager sloot. Ook de Amerikaanse indices Nasdaq en S&P 500 sloten respectievelijk 4,6% en 4,4% lager: de slechtste dag sinds augustus 2011, aldus CNBC. Het totale verlies liep daarmee deze week op tot boven de 10%: een dergelijke correctie vond nog niet eerder plaats in zo’n korte tijd. Apple en Microsoft kregen met een koersdaling van 6,5% en 7,1% grote klappen. De uitbraak van het COVID-19-virus zou de doelstellingen van de bedrijven dwarsbomen, aldus woordvoerders. 2019 sloot af op 28.462,14. 12 februari noteerde de Dow Jones nog op een recordstand van 29.551,42 punten. Maandag verdween dat positieve nieuws als sneeuw voor de zon, toen de index (27.963,97) het grootste verlies in twee jaar tijd leed. Daarmee ging alle dit jaar geboekte winst verloren. De hele week stonden de aandelenbeurzen in het rood. Opvallend was dat vrijdag in het laatste halfuur van de handel de koersen op Wall Street krachtig herstelden (Nasdaq 100 eindigde met een plusje van 0,3%). De verwachte gevolgen van COVID-19 kwamen de hele week, wereldwijd, tot uiting in fors lagere noteringen. Op de laatste beursdag van februari sloot de AEX op 539,38, een weekverlies van 12,6%. De financiële waarden leverden fors in: ABN Amro sloot de week af op €12,44, Adyen op €797,20, Aegon op €3,071, ING op €8,609 en AF/KLM op €6,908

Wiens brood men eet diens woord men spreekt. Met andere woorden: als je je geld verdient met beleggingen moet je ervoor zorgen dat de opdrachtgevers niet met negatieve beleggingsresultaten worden geconfronteerd. Althans dat is het streven. Om een economie gezond te houden en te laten groeien is het noodzakelijk dat, na verloop van tijd, ballast uit het systeem wordt verwijderd om ruimte te maken voor nieuwe ontwikkelingen. In zo een situatie bevinden wij ons al elf jaar. Ons financieel/economische en monetaire systeem moet grondig worden herbouwd. Niet langer onderhoud plegen maar nieuwbouw. Uit ervaring weten wij dat de pijn doet, niet alleen financieel maar ook in de samenleving: het bedrijfsleven en sociaal/maatschappelijk. ‘Knappe koppen’ hebben bedacht dat zij ons daarvoor kunnen behoeden, althans dat denken zij. Je gaat grote hoeveelheden goedkoop geld in de markt pompen. Daarmee worden de economieën gestimuleerd en kunnen de financiële markten worden behoed voor een terugval. Bijwerkingen daarvan zijn: het waardeloos maken van geld, rendementen op vermogen (pensioen- en spaargelden) sterk verlagen en fors stijgende vastgoedwaarden. Verder ga je noodzakelijke afwaarderingen van pensioenuitkeringen naar de toekomst verschuiven, zodat de koopkracht van ouderen geen te zware last wordt voor economische groei. Maar wat er in werkelijkheid gebeurd is ‘potverteren’. Niet alleen wat er gebeurt bij de pensioenfondsen en bij de negatieve opbrengst van spaargeld, nee ook het beleid van de monetaire autoriteiten werkt daar actief aan mee. Ook politieke leiders participeren in dat proces. Neem Trump. Hij ‘dwingt’ de FED de rente te verlagen, uiteindelijk naar het niveau van de ECB, BoJ, BoE. De groei die daarmee in stand wordt gehouden zal uiteindelijk wegvallen, net als in Japan en Europa. En de schade die dat zal veroorzaken zal ongekend zijn in de geschiedenis, want uiteindelijk zal al het overtollige geld dat in de markten is gepompt worden vernietigd en zal de er voor het lenen van geld weer een billijke prijs moeten worden betaald. Maar zover is het nog lang niet. Er is weinig steun te verwachten van onze politieke leiders voor een ingreep in het huidige systeem. Geen enkel democratisch gekozen politicus gaat een doem scenario schetsen, ook als dat realistisch is. Dan liever samen ten onder gaan en je armen ten hemel richten en uitroepen ‘wir haben es nicht gewuszt!’ Ik weet het, in de media is niemand geïnteresseerd in een doem-scenario, ook als dat realistisch lijkt. Een optimistische visie, a la Rutte, is wat het volk wil horen en de ‘knappe koppen’ trekken de rimpels wel weer strak. Maar bomen hebben nog nooit tot in de hemel gegroeid en zullen dat ook nooit doen. Het paradijs op aarde is een illusie.

Pensioenakkoord weer op de schop; dood of de gladiolen

25 februari schreef DFT dat ABN Amro verwacht dat pensioenfondsen dit jaar opnieuw niet over hoeven te gaan op pensioenkortingen bij lage dekkingsgraden, stelt de bank in een analyse. Pensioenfondsen met een dekkingsgraad van tussen de 90% en 100% zouden dan pas vanaf 1 januari 2022 over moeten gaan op kortingen.’’ Een halve dag later verscheen het bericht dat de vooruitzichten voor de Nederlandse pensioenfondsen er heel slecht uitzien. Het economisch bureau van ABN Amro verwacht daarom dat het kabinet dit jaar opnieuw met tijdelijke maatregelen zal komen om massale pensioenkortingen te voorkomen. Anders zullen veel fondsen enkele maanden voor de Tweede Kamerverkiezingen van volgend jaar flinke kortingen moeten doorvoeren. Ik kan me niet voorstellen dat de politiek dat laat gebeuren”, zegt ABN Amro-econoom Piet Rietman. Afgelopen jaar greep minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken ook al in. Hierdoor hoefden bijvoorbeeld metaalfondsen PME en PMT recent niet te snijden in de pensioenuitkeringen. De econoom verwacht dat de rente dit jaar verder zal dalen. Dat zet de financiële positie van pensioenfondsen verder onder druk. Wat ook meespeelt is dat er volgend jaar een strengere rekenmethode aankomt. Zoals het er nu naar uitziet, komen de zogeheten dekkingsgraden van de fondsen daardoor straks fors lager uit. Met als gevolg dat er massale kortingen dreigen. Eén dag later meldde DFT echter dat op een besloten overleg van de vakbonds- en werkgeversvoorzitters met Koolmees, half februari, is besloten een geheel nieuw pensioenmodel te onderzoeken dat buiten de kaders van het pensioenakkoord gaat. Onderhandelaars hebben vastgesteld dat het polderakkoord van vorig jaar juni niet tot een houdbaar pensioen leidt. Door de snel dalende rente blijft het pensioen uit dat akkoord zeer instabiel. Pensioenfondsen moeten de rekenrente gebruiken om hun financiële situatie te berekenen. De toekomstige pensioenverplichtingen drukken steeds zwaarder op de balans doordat de rente hard daalt. Daardoor blijft de situatie voor pensioenfondsen nijpend, ook in jaren dat ze fantastische beleggingsrendementen boeken. Jaar op jaar dreigen kortingen op de pensioenen. Als de rekenrente wordt afgeschaft, verdwijnt de kortingsdreiging. Pensioenspaarders leggen dan maandelijks hun premie in en aan het einde van de loopbaan wordt dan duidelijk hoeveel pensioen ermee is opgebouwd. Door ook de pensioenaanspraak te schrappen wordt het veel lastiger om vooraf te sturen op een gewenst pensioenresultaat. En nog één dag later schrijft DFT: Even dreigde ik al nieuws vergarend in een semantische soep te verdrinken. Nemen de pensioenonderhandelingen nu een heel nieuwe wending? Schuiven politiek en polder het moeizaam bereikte pensioenakkoord aan de kant op zoek naar alweer een nieuw pensioenmodel? Óf betreft het hier slechts ’een technische verkenning’, een ’doorontwikkeling’ van het pensioencontract waaraan al maanden wordt gewerkt? De pensioenonderhandelingen zijn even fascinerend als (soms) ondoordringbaar. Of je nu minister bent, vakbondsbestuurder of werkgeversvoorman, je hebt allemaal een politiek en financieel belang te verdedigen. En die belangen leiden ertoe dat nieuws altijd met een bepaald ‘frame’ wordt gelekt. Zie daarvan dan maar een eenduidig raamwerk te maken. Op dit moment is het ‘frame’ waaraan de pensioenonderhandelaars zich allemaal op de een of andere manier vastklampen: doe net alsof er niets bijzonders gebeurt. We kleuren weliswaar ver buiten de lijntjes van het pensioenakkoord. Ach ja, de zekerheden kieperen we overboord. En, o ja, de rekenrente gaat er misschien aan. Maar dat is toch logisch? Kwestie van ’doorontwikkelen’. Toch is het zeer opmerkelijk wat half februari is gebeurd op het ministerie van Sociale Zaken. Eerst is er negen jaar lang onderhandeld over een pensioenakkoord. Talloze varianten gingen over tafel. Alle voors en tegens zijn uit en te na besproken. In het regeerakkoord stond nog model x, uiteindelijk kiezen politiek en polder voor model y. En wat gebeurt er acht maanden na het sluiten van het felbevochten akkoord op het departement? De hoofdrolspeler besluiten om model z eens te gaan onderzoeken. Als alle betrokkenen om de vrede in de achterban te bewaren dat model z liever model y2 willen noemen, mij best. Maar feit blijft dat vakbonden expliciet hebben laten vastleggen dat ze terugvallen op het pensioenakkoord als dat nieuwe model óók niet gaat werken. Feit blijft ook dat de rekenrente en de pensioenaanspraak nadrukkelijk in dat akkoord staan vermeld. Nu kieperen de onderhandelaars die overboord. Mocht dat de gewenste doorbraak opleveren, dan heiligt het doel de middelen. Want uiteindelijk is het daarom te doen. Komt er een nieuw pensioen dat wel uit te leggen is, dat transparant is, dat stabiel is. Of dat zo zal zijn, hangt sterk af van de kerstboom die de vakbonden er vermoedelijk van willen maken. Hoe meer solidariteit binnen en tussen generaties de bonden willen afspreken, hoe meer herverdelingsregels en buffers er worden verzonnen, hoe ingewikkelder het allemaal wordt. Dit is een vlucht naar voren. Maar cruciaal is dat dit wel een model oplevert dat vertrouwen wekt. Niet alleen bij de vergrijsde achterban van de bonden, maar ook bij al die jongeren die nu pas beginnen met pensioensparen. Hopelijk houden die onderhandelaars ook dat belang voor ogen. En of ze dit dan een baanbrekend nieuw pensioen noemen of de ’doorontwikkeling’ van bestaande modellen, dat zal me dan verder worst wezen. (bron: DFT en nu.nl) De uitgangspunten dateren van het moment dat de financiële markten nog niet de financieel/economische gevolgen hadden ingecalculeerd van COVID-19, een longvirus dat vooral dodelijk is voor ouderen met een zwakke gezondheid. Maar of deze nieuwe zienswijze echt een oplossing is voor de pensioenproblematiek, daar geloof ik niet in. De 5,6 miljoen deelnemers, die bij pensioenfondsen voor hun pensioen vermogen opbouwen, krijgen in het nieuwe voorstel geen enkele garantie hoeveel pensioen het opgebouwde pensioenvermogen gaat opleveren. Dat is dus een fopsigaar uit eigen doos (vakbonden). Je betaalt 40 jaar premie maar je weet niet hoeveel dat uiteindelijk gaat opleveren. Dat is volledig in strijd met het idee van ‘verzekeren’. Verder zouden de pensioenuitkeringen aan de 3,3 miljoen gepensioneerden niet behoeven te worden gekort. Ik snap hier helemaal niets van. Wie heeft zo’n wanproduct bedacht? Het probleem komt voort uit het monetaire beleid van de ECB. De lage (negatieve) rente, als gevolg van de veel te ruime liquiditeiten die in de markt zijn en worden gepompt, zijn desastreus voor spaarders en pensioenfondsen. Zo wordt er om de nek van werknemers en spaarders een strop getrokken. Zij krijgen de rekening gepresenteerd van een falend neoliberaal systeem, dat Rutte en zijn kabinetten, de EU en de ECB uitvoeren. „De daling van de dekkingsgraden in februari is fors”, concludeert ABN-econoom Rietman, meldt DFT.. Als een pensioenfonds een dekkingsgraad onder de 100% heeft, is er onvoldoende in kas om aan alle pensioenverplichtingen te voldoen. Rietman denkt dat de gemiddelde dekkingsgraad van de pensioenfondsen deze maand zakt van 100% naar 97%. Volgens Rietman zou de dekkingsgraad van ABP, het grootste pensioenfonds, uit kunnen komen op circa 92%. Maandag komen daarover de eerste cijfers. Hij houdt een kleine slag om de arm vanwege een foutenmarge. Vorig jaar hoefden fondsen eenmalig niet te korten als hun dekkingsgraad boven de 90% lag. Voor dit jaar is de grens weer op 100% gesteld. De dalende dekkingsgraden hebben van het pensioenakkoord een dode letter gemaakt”, stelt de ABN-econoom. „Grote fondsen als ABP en de metaalfondsen zitten de komende maanden tussen de 90 en 95%. Vervolgens kunnen ze, als op 1 januari 2021 een nieuwe rekenmethode wordt ingevoerd, onder de 90% zakken. Dat is qua maatschappelijke onrust ondenkbaar, dus is een radicale ommezwaai nodig zoals een stelsel zonder rekenrente.” De klappen voor de dekkingsgraden zullen fors zijn als gevolg van de dalende aandelenkoersen en de dalende rentes.

DFT meldt dat de importprijzen in Duitsland zijn in januari met 0,4% gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat maakte het Duitse statistiekbureau bekend. In december stegen de importprijzen nog met 0,2%. Op jaarbasis was in januari sprake van een daling van de prijzen met 0,9%.

Het kabinet stelt een aanpassing van belastingbox 3 voor: dat is even schrikken

Die zou tegemoetkomen aan belastingplichtigen met vooral spaargeld en aansluiten bij het echte spaarrendement. Helaas pakt het in de praktijk veel slechter uit dan velen denken schrijft Eric-Jan Bakker, gecertificeerd financieel planner (FFP, CFP) en gecertificeerd beleggingsadviseur (DSI) in het bankwezen, op https://www.rd.nl/opinie/nieuwe-box-3-betekent-forse-belastingstijging-1.1634511 Staatssecretaris Snel van Financiën stuurde over het box 3-voorstel in september een brief aan de Tweede Kamer. Voor de zomer gaat het in definitieve vorm naar het parlement. Per 1 januari 2022 moeten de nieuwe plannen ingaan. In het voorstel wordt onderscheid gemaakt naar het soort vermogen. Hebt u enkel spaargeld, dan gaat u veelal minder belasting betalen. Hebt u andersoortig vermogen (aandelen, obligaties, vakantiehuisje, boot enzovoort), dan gaat u fors meer betalen. In het voorstel verdwijnen de verschillende categorieën van de hoeveelheid vermogen. Het maakt dus niet meer uit hoevéél u hebt; het gaat erom wát u hebt. Allereerst moet de ronkende boodschap van de staatssecretaris wat genuanceerd worden. Enthousiast suggereerde hij dat spaarders straks een vrijstelling van €440.000 per persoon hebben (fiscaal partners €880.000). Dat klinkt mooi als verkiezingsretoriek maar is onjuist. Er komt een heffingsvrij rendement (rendementsvrijstelling) van €400 per persoon. Het voorstel is dat spaargeld, bij de start een forfaitair rendement van 0,09% krijgt, maar dat kan jaarlijks worden gecorrigeerd naar de marktprijs. Daardoor valt de eerste (ongeveer) €440.000 euro buiten de belastingheffing (€400/0,09%). Maar zodra de rente (ofwel het forfaitair rendement) stijgt naar bijvoorbeeld 2%, slinkt de ”vrijstelling” van €440.000 al meteen tot slechts €20.000 (€400/2%). Hierbij ga ik ervan uit dat de overheid, in lijn met haar beleidsverleden, niet de vrijstelling evenredig verhoogt. Spaarders zijn in dit systeem dus zeker niet veilig. Bij rentestijging gaan ze heel snel fors meer betalen. Heel slim uitgedacht! Overigens geldt die vrijstelling niet enkel voor de categorie spaargeld maar voor het totale forfaitaire rendement in box 3. Heb je dus nog ander vermogen, dan kan die 400 euro al snel opgebruikt zijn. En dan word je belast voor elke euro boven de 400. Nu lijkt rentestijging nog ver weg. Als de nieuwe box 3-heffing echter eenmaal staat, krijg je die niet zomaar weer omgebouwd, als de situatie wijzigt. Dat heeft het verleden ons wel geleerd. In 2001 werd het forfaitaire rendement van box 3 op 4% gezet. De spaarrente lag toen net iets boven de 4%. Daarna is ze alleen maar gedaald. Pas in 2017(!) is een eerste stap gezet om het stelsel te herzien. En weet u nog wat minister Zalm van Financiën in 2001 zei? „Wie geen 4% risicoloos rendement haalt, is een sukkel.” Hier hebben we dus nog steeds last van, al zijn we nu heel veel kostbare rechtszaken (tot aan de Hoge Raad) en maatschappelijke onvrede verder. Heel merkwaardig is ook dat het kabinet stelt dat het forfaitair rendement moet aansluiten bij de werkelijke rente, terwijl in het voorstel ”0,09%” genoemd wordt. Velen krijgen nu 0 tot 0,01% rente op hun spaarrekening. Hoe verdedig je dan een forfaitair rendement van 0,09%? Er wordt dus toch weer met een onrealistisch spaarrendement gerekend. Nu stelt de staatssecretaris wel dat dit forfaitair rendement de werkelijke rente volgt (met vertraging). We hopen dus maar dat dit in het definitieve voorstel nog beter aangepast wordt aan de realiteit. En krijgen we bij negatieve rente dan belasting terug? We hebben het nu nog niet gehad over het rendement waarmee gerekend wordt bij het overig vermogen. De overheid veronderstelt dat je daarmee maar liefst 5,33% rendement realiseert. Dat dit heel vaak niet zo is, wordt gemakshalve genegeerd. Wel wordt toegegeven dat er een soort uitruil plaatsvindt: de hogere belasting op de overige vermogenscomponenten financiert de lagere opbrengst van belasting op het spaargeld. Als uitsmijter wordt ook nog eens het belastingtarief van box 3 met 10% verhoogd naar 33%. De staatssecretaris spreekt in zijn brief aan de Kamer van een „lichte” verhoging. Leuker kunnen ze het echt niet maken. Eenvoudiger en realistischer blijkbaar ook niet. In de huidige situatie is er een heffingsvrij vermogen van €30.846 per persoon. Dit bedrag wordt dus niet in de belastingheffing betrokken. Bij de nieuwe plannen komt een drempel van €30.846. Blijf je met je (totale) vermogen onder die drempel, dan is er geen heffing in box 3. Kom je er maar één euro boven, dan is gelijk al het vermogen (vanaf de eerste euro!) in box 3 belastbaar. Een eenvoudig voorbeeld ter illustratie van wat dit alles betekent voor de te betalen belasting. We gaan uit van een echtpaar met €30.000 spaargeld en een vakantiehuisje van €250.000, dat enkel voor eigen gebruik dient (dus geen huuropbrengsten). Er zijn geen schulden in box 3. Dit echtpaar krijgt straks te maken met een belastingstijging van maar liefst 242%! In plaats van €1707 nu gaan ze vanaf 2022 €4142 per jaar belasting in box 3 betalen, dus €203 per maand meer. Velen met bijvoorbeeld een vakantiehuisje zullen daarom verkoop ervan overwegen. Ze betalen immers ook nog eens de elk jaar verder stijgende lokale lasten en veelal een forse forensenbelasting. Ik reken nu met een vakantiehuisje, maar er zijn genoeg andere vermogensbestanddelen aan te wijzen die ook geen of weinig rendement opleveren (obligaties, lening aan kinderen, vruchtgebruik/bloot eigendom enzovoort). Mag de overheid zo’n sturende rol hebben in de aanwending van het vermogen van de burger dat die burger na alle belastingheffingen netto heeft overgehouden? Met deze voorstellen voor box 3 stuurt de regering heel sterk naar de vermogenscategorie spaargeld. Het manco in dit systeem is ook het feit dat er naast spaargeld maar één andere categorie is. Je kunt aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn, en waar je dus snel van af kunt, niet vergelijken met bijvoorbeeld onroerend goed, dat niet direct liquide gemaakt kan worden. Toch vallen beide in dezelfde box 3-categorie. Vaak willen ouders hun kinderen helpen bij de aankoop of verbouwing van hun woning. Dat kan door een schenking maar ook door hun een lening te verstrekken uit hun spaargeld. Tot nu toe verandert er dan niets in box 3, maar op grond van de nieuwe plannen komt deze lening voor de ouders ineens in een andere vermogenscategorie. Dan wordt namelijk verondersteld dat dit hun een rendement van 5,33% oplevert. Dat is niet realistisch. Sterker nog: zouden de ouders bijvoorbeeld 6% rente gaan vragen, dan kan dit op bezwaren bij de fiscus stuiten (bij de kinderen is dit dan namelijk vaak aftrekbare rente in box 1). Ouders vragen meestal echter een (veel) lagere rente (je wilt je kinderen helpen), maar betalen over een (veel) hoger verondersteld rendement belasting. Heel krom. De overheid moet het werkelijke rendement op iemands bezittingen belasten. Dat is eerlijk en ook eenvoudig. De belastingdienst heeft hiervoor al bijna alle gegevens: saldo’s, renteoverzichten, beleggingsportefeuilles, dividenden, verkoopprijzen van al het onroerend goed in box 3 enzovoort. Heel veel kan dus direct toegewezen worden als rendement in box 3. Het enige wat de belastingdienst (nog) niet heeft, zijn de verhuuroverzichten van mensen die onroerend goed in box 3 verhuren. We kunnen eindeloos discussiëren over de vraag of het juist is dat de overheid ons bezit belast, maar het zou onze regering sieren als zij steeds een stap terug doet in de belastingheffing als ook de burger minder of geen rendement heeft. Dat zien we helaas niet terug in de nieuwe plannen voor box 3. Lees ook Voorstel hervorming belasting box 3 in 2022. Na lezing vraag ik mij af in hoeverre de overheid hier een eerlijke belasting heft over gelden, afkomstig uit inkomen waarover eerder al Inkomstenbelasting is betaald? In mijn visie: niet dus.

Huishoudketen Blokker en webreus Coolblue hebben problemen met levering van bepaalde artikelen door uitval van productie in China.

Peking heeft duizenden fabrieken op slot gezet om verdere verspreiding van de besmetting via het personeel te voorkomen. Verder is het transport van goederen en mensen sterk gestoord. Coolblue meldt ’zijn verkopen te temperen’ en is gestopt met reclame maken, omdat er minder producten uit China binnenkomen als gevolg van het COVID-19-virus. De webwinkel verhoogde afgelopen dagen online-prijzen van artikelen, tot ergernis van shoppende klanten. Het bedrijf verwacht ’in de komende weken en maanden beschikbaarheidsproblemen bij onze leveranciers.’ Een marketing-medewerker zegt in de mail dat de verkoop wordt geminderd door “de marketing uit te zetten en de prijzen aan te passen”, om zo hun “hele grote schuren tot de nok toe te vullen”. Volgens de medewerker zijn de maatregelen noodzakelijk omdat “de productie in China op een laag pitje staat”. oolblue verwacht volgens de NOS beschikbaarheidsproblemen bij leveranciers te gaan zien in de komende weken en maanden. Ondertussen probeert Coolblue overal voorraden met artikelen aan te leggen om de uitval van miljoenen producten uit China komende tijd te kunnen opvangen. Het gaat bij Blokker voorlopig om een klein deel van de artikelen, aldus het bedrijf. Op korte termijn zouden klanten weinig merken omdat er soms vervanging beschikbaar is. Maar als de Chinese problemen doorzetten, kan het tot de zomer duren voordat nieuwe voorraad in de winkels komt. Eerder werd al bekend dat de productie van iPhones in China ook mogelijk wordt vertraagd door de uitbraak van het coronavirus. Er zijn minder arbeiders beschikbaar om te werken, omdat er reisbeperkingen gelden vanwege het virus. Ook bij meerdere autofabrieken ligt het werk stil. De luchtvaartsector wordt hard geraakt door de problemen rondom het nieuwe coronavirus. Kwam eerder Air France-KLM met een winstwaarschuwing voor het lopende kwartaal, nu waarschuwen ook easyJet en British Airways-moeder IAG, en Finnair voor negatieve gevolgen. De Britse prijsvechter easyJet, een van de grootste gebruikers van Schiphol, kampt met een dalende vraag naar vliegreizen naar Noord-Italië. Ook op andere routes is de reisdrift van consumenten minder. Daardoor zal het bedrijf een aantal vluchten uit het schema schrappen. Volgens de onderneming is nog niet te zeggen wat de impact van het virus op de financiële prestaties zal zijn. IAG, dat ook het bedrijf achter onder meer Iberia en Aer Lingus is, waarschuwde voor de financiële gevolgen dit jaar.

Klaas Knot aan het woord

Het coronavirus zal grotere gevolgen hebben voor de wereldeconomie dan de SARS-uitbraak van begin deze eeuw, voorspelt de voorzitter van De Nederlandsche Bank (DNB) Klaas Knot. “Hoewel het te vroeg is om precies te meten wat de gevolgen van deze virusuitbraak zijn, kan ik veilig zeggen dat het de wereldeconomie harder zal raken dan SARS, zei de DNB-voorzitter in een toespraak in Amsterdam. Met de uitspraken volgt Knot de uitspraken van andere economen, zoals IMF-directeur Kristalina Georgieva, die hetzelfde zeiden over de wereldwijde uitbraak van het COVID-19-virus. “SARS werd door de hele wereld gevoeld en markten verloren er ruim $40 mrd (36,4 mrd) door. Sindsdien is China uitgegroeid van de zesde wereldeconomie, naar de op een na grootste”, aldus de centralebankvoorzitter. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) ziet de economische schade ook al. Een woordvoerder van het IMF zegt dat het VN-orgaan verwacht dat de economische groei naar beneden bijgesteld moet worden.

Grote bedrijven als Microsoft, Apple en Philips hebben inmiddels laten weten dat ze lagere resultaten zullen boeken door het virus. De multinationals worden geraakt omdat de productie van leveranciers in landen als China hapert. Sorry, mijnheer de President van de Nederlandsche Bank, wat U deze week in Amsterdam zei is niks nieuws. Dat hebben anderen al eerder gezegd. Wat ik mis is een visie op de toekomst. Dat de economie in de eurolanden volgend kwartaal in een recessie terecht komt, ik sluit zelfs niet uit dat we dit kwartaal al onder de streep zakken, is vrijwel zeker. Dat zal voornamelijk afhangen van de ontwikkelingen in de drie grootste economische eurolanden. Dat de wereldhandel daalt en de economische groei, mede door de maatregelen rond het coronavirus, wegzakt, is geen discussiepunt. De schaarse producten zullen duurder worden met een stijgende inflatie en een dalende koopkracht, de werkeloosheid zal weer stijgen en er komt snel een einde aan de stijgende lonen. Wat veel interessanter is, is de aanpak met welk monetair beleid de ECB daarop gaat reageren. Op zich hebben de monetaire autoriteiten geen tools meer in hun gereedschapskist, die kunnen worden ingezet. De geldmarkten nog verder oppompen zal de problemen voor de banken, verzekeraars en financiële instellingen, de spaarders en de pensioenfondsen alleen maar vergroten. De waarde van geld daalt evenredig met de stijgende negatieve rentes, de inflatie en de fiscale heffingen. Realiseert U zich wel wat het betekent dat er 30-jarig geld beschikbaar is in Nederland, Duitsland en Zwitserland met een negatieve rente. Kunt U, vanuit Uw positie, de gevolgen daarvan voor de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke aspecten schetsen voor deze en volgende generaties? Is dit monetaire beleid wel duurzaam voor nu en komende generaties? Of is het de onmacht van de monetaire autoriteiten het volledig uit de hand gelopen beleid weer in gezonder en stabieler vaarwater te manoeuvreren? Als de waarde van ons geld daalt, tot welke gevolgen kan dat dan leiden? Onze knappe koppen zijn bezig de problemen vooruit te schuiven door ‘pot te verteren’.

COVID-19 is een mildere versie van een virus

Bij het publiceren zijn 85.727 mensen besmet, waarvan 79.251 in China (en 66.337 in de provincie Hubei), 2.933 doden (waarvan in Hubei 2.727) en nog 7.820 in kritieke toestand. 39.480 besmette personen zijn inmiddels hersteld. Ik vraag mij af of de dreiging van COVID-19 zo groot is, als de wijze waarop wordt gereageerd door overheden. Het Corona-virus is veel minder dodelijk dan eerder SARS (10%) was. Het is een zware griep die een longinfectie veroorzaakt, dat wel, waar maar 3,4% van de besmette personen aan sterft. Of dat ook betekent dat 96% weer opknapt, zonder blijvende bijwerkingen achter te laten, moeten we afwachten. In feite sterven aan dit virus veelal ouderen met een zwakke gezondheid en jonge kinderen met weinig weerstand. In de verste verten treedt het beeld niet op van de Spaanse griep (pandemie) honderd jaar geleden. De schattingen van het aantal doden liggen tussen de 20 en 100 miljoen, waarvan 30.000 in Nederland. Aangenomen wordt dat tussen de 2½% en 5% van de wereldbevolking toen eraan overleed. Bij iedere griep is het besmettingsgevaar groot, maar het lijkt erop dat velen na verloop van enkele weken weer zijn opgeknapt en weer aan het werk kunnen. Voordeel is dan wel dat al die mensen daarna voor hun hele leven immuun zijn voor dit virus en voor virussen die later ontstaan en zijn opgebouwd met bouwstenen van COVID-19. We moeten wel oppassen dat we geen enorme investeringen gaan doen om een relatief klein gevaar te bestrijden. Zoals we het nu aanpakken gaat ons dat én economische groei én financiële baten kosten. Je kunt er ook op een geheel andere wijze naar kijken. Wij mensen leven in de natuur. Die natuur corrigeert als mensen die natuur uitputten dan wel frustreren. Als de warmte op aarde stijgt b.v. door CO2-uitstoot en belasting van het milieu en de natuur, gaat de zeespiegel ook stijgen. Dat proces kunnen wij niet onderbreken. Dat is een autonoom gebeuren. Wij, hier met laaggelegen kustprovincies, kunnen onze kustwering versterken en de dijken verhogen, maar wij kunnen nooit altijd de kracht van het water trotseren. Er zullen altijd zwakke plekken in de verdedigingswerken ontstaan en dat kan er weer toe leiden dat Schiphol op een dag weer een grote plas wordt ten zuiden van Haarlem: de Haarlemmermeer, wat het bijna 200 jaar geleden ook was. Ik kies voor deze opening om duidelijk te maken dat wij mensen afhankelijk zijn van de natuur met al zijn krachten als regen, wind, stormen en orkanen, droogte en bosbranden, aardbevingen, tsunami’s, vulkaanuitbarstingen en de kracht van het water. Maar ook waarmee wij nu worden geconfronteerd: het coronavirus. De laatste 100 jaar zijn wij regelmatig daarmee geconfronteerd. Meestal noemen we dat een griepaanval, soms een epidemie, heel zelden een pandemie. Stel, 70 jaar geleden, heb ik meerdere malen griep gehad. Daar waren toendertijd nog geen specifieke medicijnen voor. Je lag drie weken op bed met koorts en een asperientje en daarmee had je een bepaalde immuniteit opgebouwd tegen dat specifieke virus. Stierven daar mensen aan? Ja zeker, vooral ouderen met een zwakke gezondheid. Daar kun je van zeggen dat dat vreselijk is, maar het is wel de realiteit van het leven. Op zich is COVID-19 een redelijk onschuldig virus, voor zover wij, op dit moment, kunnen vaststellen. 3,4% van de besmette mensen overlijdt tot dusverre aan deze longziekte. Dat zou kunnen betekenen dat veruit de meeste besmette personen weer herstellen. Wat hebben wij te vrezen: hoeveel ouderen zouden er toch ook, als gevolg van een andere oorzaak, zijn overleden. Treffen de overheden geen panische maatregelen om te voorkomen dat mensen besmet raken met dit virus als we weten dat veruit de meesten na drie weken weer gewoon aan het werk kunnen? Ik neem hierbij aan dat er naderhand geen bijwerkingen worden vastgesteld die niet behandelbaar zijn. Dan kijk ik naar de schade die optreedt als gevolg van de voorzorgsmaatregelen die door overheden worden getroffen. De economische schade als gevolg van de wereldhandel die daalt, de economische groei die terug zal vallen, de enorme verliezen op de aandelenmarkten als gevolg van dalende koersen en dan de humane, culturele en sportieve gevolgen. Neem het toerisme dat instort, culturele manifestaties die worden afgelast, grote sportevenementen in Zuid-Korea en Japan die stilgelegd zijn dan wel zijn afgelast. En dan de vraag of de Olympische zomer Spelen wel door kunnen gaan. Misschien ontstaat die discussie ook nog wel voor het WK Voetbal deze zomer. Het moet geen gekte worden want dan worden naast de financieel/economische ook de sociaal/maatschappelijke delen van de samenleving getroffen.

Guy Boscard, de adviserende trader op de beurs

https://www.usmarkets.nl/beursdagboek/trader-guy/2020-02-24

Stevige daling, vertrouwen valt weg, wat doen Centrale Banken nu? Dat ik de afgelopen weken vrijwel als een van de enigen aan het zwaaien was met de boodschap “mensen let op het lijkt 1999-2000 met deze gang van zaken” werd vaak weg gezet als “daar heb je die clown weer” maar toch moeten velen nu merken dat er iets niet in de haak is wat betreft de beurzen. Tijdens het afgelopen weekend moest ik iemand nog uitleggen die aangaf dat er geen andere weg meer was dan dat het geld naar de beurs moest, ik zei gewoonweg dat Amazon nog nooit winst heeft gemaakt, dat Apple bij mindere vooruitzichten ruim verdubbelde in beurswaarde het afgelopen jaar en dat Microsoft bijna 40 jaar erover deed om tot een beurswaarde van $750 mrd te geraken en dat die waarde in nog geen jaar tijd opliep naar het dubbele. Dan zie je in de pers, ofwel beleggers bladen in de VS de uitdaging staan wie er als eerste de $2000 mrd grens zal bereiken. Mensen, het is geen spelletje de beurs, of zijn het allemaal gamers die achter de knoppen zitten bij de grote banken, funds en hedgefunds? Nogmaals moet ik zeggen, ze hebben nog nooit wat meegemaakt, het enige wat er nu wordt gedacht is, de Centrale Banken komen zich er wel mee bemoeien en het zal allemaal wel weer goed komen … Dat zal ook wel maar de put wordt zo steeds dieper, wat betreft vandaag, we zien hoe kwetsbaar de markt is op momenten dat het vertrouwen wegvalt. De reden is niet alleen dat coronavirus, ik gaf het al aan voor dat het speelde, de waarderingen zijn en blijven veel te hoog op Wall Street. Verder snap ik niet zo goed dat beleggers weer in de bekende val trappen, vermogensbeheerders draaien op volle toeren nu je geen rente meer krijgt bij de banken blijven die nog altijd positief. Ga er maar naartoe, vraag eens of je niet moet uitstappen, je gaat altijd als antwoord krijgen nee, het komt wel goed, het geld kan nergens anders heen. En zo blijft de cirkel rond, tot de klap er komt … Hoeft niet nu te zijn, kan zelfs nog maanden en zelfs jaren duren voor we de rekening krijgen.

Wobke Hoekstra is een slechte belegger

Dit schrijft Jim Tehupuring, eigenaar van Pro Beleggen en 1Vermogensbeheer, in een column op DFT. Het gebeurde in de kelders van het Binnenhof. Minister Wopke Hoekstra (Financiën) bereidde in het geniep plannen voor om aandelen Air France KLM te kopen. Het idee: invloed te kunnen uitoefenen op het beleid bij de luchtvaartmaatschappij om zo meer invloed te kunnen uitoefenen op de belangen van KLM. Eigenhandig gaf hij ABN Amro de opdracht om zestig miljoen aandelen te kopen. Een uitgave van €741 mln. Je zou verwachten dat dit in de Kamer was besproken. Maar nee, dat deed Wopke niet. Als een communistische dictator negeerde hij adviezen van zijn ambtenaren, dwong hen geheimhouding af en nationaliseerde hij eigenhandig 14% van Air France KLM. Zijn handelen, zonder toestemming van de Tweede Kamer, probeerde hij na kritische vragen en een formeel onderzoek recht te praten. Hoekstra lijkt ermee weg te komen. Het onderzoek richtte zich op de rechtmatigheid van het proces. Maar je kunt ook vraagtekens plaatsen bij de investering van bijna €¾ miljard publieksgeld. Als belegger zoek je naar bedrijven die een solide winstgevendheid (kunnen) laten zien en groeipotentie hebben. Een van de laatste aandelen waarbij je dan uitkomt is Air France KLM. Het bedrijf wordt dramatisch geleid, gaat gebukt onder een hoge schuldenlast en ziet bijna jaarlijks de resultaten verslechteren. Het bedrijf presteert zo beroerd dat aandeelhouders al meer dan tien jaar lang geen cent dividend ontvangen. Deze week presenteerde de vliegmaatschappij cijfers over 2019: de omzet bleek iets gestegen, maar de kosten waren nog harder opgelopen. De winst daalde met 31%. Wie bedenkt dat gecorrigeerd voor wisselkoerseffecten er helemaal geen winst was, begrijpt dat aandeelhouders wederom teleurgesteld waren. De koers dook stevig in het rood. Exact één jaar geleden verwierf Hoekstra ’zijn’ belang in Air France KLM. Sindsdien is de koers gedaald van €12,35 naar €6,908. De Staat verloor €326 mln publieksgeld, dat in rook opging. Het is niet alleen de wijze waarop, maar ook investering zelf waarop Wopke Hoekstra mag worden aangepakt. Een schandalige gang van zaken en een groot financieel verlies gaan schuil achter de (vooral door hemzelf) vermeende noodzaak om een controlerend aandelenbelang te kopen.

Kinderlijk gedrag van Rutte op de EU-top over de EU-begroting 2021-2027

Kinderlijk gedrag.’ Het is beslist geen alledaagse kwalificatie van een Europese regeringsleider over het handelen van een collega. Afgelopen vrijdag tijdens de mislukte EU-top viel dit harde oordeel toch: en wel van bondskanselier Angela Merkel over de snoeiharde opstelling van premier Mark Rutte. Merkel oordeelt streng over het gedrag van Rutte: hij heeft zijn hand overspeeld. Zij was beslist niet de enige die zich opwond over de manier waarop Rutte – mede namens Oostenrijk, Zweden en Denemarken – weigerde ook maar een duimbreed toe te geven tijdens de onderhandelingen over een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027). EU-president Charles Michel was ontdaan na een afzonderlijk gesprek donderdagnacht (20-02-20) met Rutte en de andere drie ‘vrekken’. ‘Quelle arrogance’, verzuchtte hij. Ook de Franse president Emmanuel Marcon was in zijn wiek geschoten, hij noemde het optreden van Rutte ‘stuitend’. De Spaanse premier Pedro Sánchez tot slot, kon zijn irritatie evenmin inhouden. ‘Weet Rutte wel dat ik meer burgers vertegenwoordig dan zijn zuinige vier landen bij elkaar?’ Rutte heeft het verbruid, stellen diplomaten en ambtenaren die de geflopte top van nabij volgden. Voor even tenminste, iedereen weet dat uiteindelijk Rutte, Merkel, Macron, Sánchez en de andere regeringsleiders toch weer door één deur zullen gaan. Bij een Unie zonder geld heeft niemand baat. Maar daags na de mislukte top, is de irritatie zicht- en hoorbaar hoog. Dat Rutte er hard in zou gaan, was ingecalculeerd. Maar dat hij überhaupt niet wilde onderhandelen – althans volgens zijn criticasters – werd als ongehoord ervaren. ‘Als je niet wilt praten, blijf dan gewoon weg’, zegt een nog steeds boze diplomaat. De ergernis bij Michel kwam die donderdagavond toen hij alle leiders apart wilde spreken om de impasse in de onderhandelingen te doorbreken. Rutte weigerde dat, hij kwam alleen samen met zijn drie zuinige vrienden. Rutte voerde het woord en gaf geen millimeter toe. Hij formuleerde dusdanig scherp dat Michel stil viel. Toen de vier waren vertrokken, kwam het ‘quelle arrogance’. De onverbiddelijke opstelling van Rutte zorgde ervoor dat de leiders na hem – de reeks gesprekken met Michel duurde tot bijna 7 uur ’s ochtends – alleen nog over de rode lijnen van de zuinige vier gingen. Wat Sánchez tot zijn uitspraak over de beperkte demografische omvang van de vrekken bracht. Voor Merkel was vrijdagochtend de maat vol. Terwijl ze voorzichtig met Macron naar openingen zocht, gaf Rutte ook nu niet thuis. Ontzet door zoveel halsstarrigheid liet ze zich de woorden ‘kinderlijke gedrag’ ontvallen. Wat bijdroeg tot de irritatie was dat Rutte tegenover de pers grappen maakte over alle tijd die hij tijdens de top zou hebben om een nieuwe biografie over Chopin te lezen. EU-ambtenaren waarschuwen dat obstinaat gedrag een prijs heeft: er spelen genoeg zaken in Brussel waar Nederland kan worden teruggepakt. Dit dreigement wordt vaker – en meestal te makkelijk – gebruikt. Leiders beseffen ook dat de Tweede Kamer Rutte geen financiële ruimte geeft. ‘Laat eerst het stof even neerdalen’, zegt een diplomaat. ‘Uiteindelijk zal ook Nederland bij een nieuwe EU-top bewegen.’ (bron: VK) Het lijkt erop dat Rutte en zijn drie ‘makkers’ een greep naar de macht doen in de EU, in ieder geval dwingen ‘de gierigen’ een begrotingsbeleid af, dat een grote meerderheid afwijst. Hij speelt het zo hard dat er een slecht compromis tot stand komt, waarmee de macht van Europa wordt ondermijnd. Hang de vlag maar vast halfstok,

Denezwoos

Als U zich nu afvraagt wat ‘denezwoos’ voorstelt, dan kan ik mij dat goed voorstellen. Ik moest er ook even goed naar kijken maar het woord is de afkorting van de landen die binnen de EU de ‘gierige vier’ worden genoemd: Denemarken, Nederland, Zweden en Oostenrijk. Net zoals Benelux staat voor België, Nederland en Luxemburg. Christoph Schmidt schrijft in Trouw dat België en Luxemburg de Nederlandse zuinigheid in het EU-begrotingsconflict hekelen. De hechte Benelux kraakt. Nee, van een nexit uit de EU is geen sprake. Maar de mislukte Europese begrotingstop vorige week was, voor wie het wilde zien, wel het toneel van een kleinere nexit: die uit de Benelux. Die is misschien maar tijdelijk, maar de geïsoleerde positie van Nederland in deze kleine maar doorgaans hechte club is zelden eerder vertoond. In Benelux-verband stond premier Rutte donderdag en vrijdag geheel alleen in zijn hardnekkigheid om de EU-meerjarenbegroting (2021-2027) omlaag te praten. Ongehoord waren de verwijten van zijn ambtgenoten Sophie Wilmès (België) en Xavier Bettel (Luxemburg) tegenover de Nederlandse zuinigheid. Rutte trekt al een tijdje samen op met collega-zuinigerds uit Denemarken, Oostenrijk en Zweden, die tijdens de gesprekken op de top – onderhandelingen waren het nauwelijks te noemen – geen krimp gaven, tot ergernis van een blok van zeventien andere landen uit het oosten en zuiden van de EU. België en Luxemburg zitten iets neutraler in de discussie en hebben zich bij geen van beide blokken aangesloten, maar haalden wel hard uit naar Nederland in het bijzonder. “We hebben verschillende ideeën over de EU”, zei Bettel na afloop van de top. “Ik zie de EU als een kans, niet als een rekening.” De premier onderstreepte dat Luxemburg, als een van de grootste contribuanten aan de EU-begroting, relatief gezien, wel bereid is om meer te betalen. “We waren hier om te laten zien dat de EU geen kruidenierswinkel is, maar een project dat ons in staat stelt economisch te groeien en in vrede te leven.” Wilmès, die als waarnemend premier – België wacht al bijna negen maanden op een nieuwe regering -minder uitgesproken was over haar noorderbuur, zei wel dat de ‘onbuigzaamheid’ van de zuinige vier ‘elke discussie moeilijker maakt dan nodig’. Wat het verschil van inzicht extra pikant maakt, is dat alle drie de Benelux-premiers tot de liberale Europese familie behoren. De begrotingsruzie gaat zo diep, dat die eigenlijk alle grote politieke families verscheurt, ook de sociaal-democratische. De helft van de zuinige vier komt uit dat ‘rode’ nest: de Deense Mette Frederiksen en de Zweed Stefan Löfven. Dat de EU van 27 landen ruziet over de begroting is logisch, maar de Benelux? Doorgaans is de verhouding uitstekend tussen de zo goed als lage landen. Het is inmiddels traditie dat de drie premiers elkaar kort voor elke Europese top treffen om hun inzet waar mogelijk te synchroniseren. Sinds 2012 is het samenwerkingsverband zelfs structureel en institutioneel versterkt. Wat ooit (in 1944) begon als Benelux, heet sindsdien ‘Benelux Unie’. Doel is om niet alleen economisch samen te werken, maar ook op het terrein van politiek, justitie en veiligheid. De Brexit heeft de drie landen nog inniger in elkaars armen gedreven. “We hebben afgesproken ons niet langer te laten belemmeren door mogelijke meningsverschillen”, zei Bettel in 2017 nog tegen het Financieele Dagblad. De vraag is of Rutte wakker ligt van de Benelux-scheuring rond de begroting. Hij is immers in eigen land al jarenlang gewend om per onderwerp pragmatisch naar coalities te zoeken in het parlement. Vooralsnog gooit Rutte zijn volle gewicht in de Deens-Nederlands-Oostenrijks-Zweedse as: de Denezwoos. (bron: Trouw) Ook voor mij is de vraag waar Rutte mee bezig is en welke waarden hij ter discussie stelt. Doet hij een greep naar de macht in Brussel? Hij kiest voor een pragmatische coalitie van blauw en rood (paars dus) en offert daar, hopelijk kortstondig, de samenwerking van de Pays Bas voor op. Ik vrees dat hij nog steeds niet gaat voor langetermijn investeringen, maar voor minder geld voor de kortere termijn. Hij wil daarbij subsidies en fondsen voor de armere regio’s en sectoren opofferen om zijn gelijk te halen. Daarmee raakt hij essentiële broodnodige investeringen voor de toekomst. Ik herhaal nog maar eens dat wij een premier hebben zonder visie, waar wij zo snel mogelijk vanaf moeten. De vraag is alleen ‘wie staan er in de coulissen klaar’? Vanuit de politiek ‘niemand’ dus, moeten wij kijken naar het zakenleven.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 28 feb 2020; week 9: AEX 539,38; Bel20 3.488,60; CAC40 5.309,90; DAX30 11.890,35; FTSE 100 6.580,61; SMI 9.807,82; RTS (Rusland) 1299,69; DJIA 25.409,36; NY-Nasdaq 100 8.461,83; Nikkei 21.142,96; Hang Seng 26.129,93; All Ords 6.511,50; SSEC 2.880,30; €/$1,103; BTC/USD $8.666,51; 1 troy ounce goud $1585,50, dat is €46.234,33 per kilo; 3 maands Euribor -0,424%; 1 weeks -0,518%; 1 mnds -0,488%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,485%; 10 jaar VS 1,1666%; 10 jaar Belgische Staat -0,232%; 10 jaar Duitse Staat -0,612%; Franse Staat -0,295%; VK 0,433%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,82%; 10 jaar Japan -0,1591%; Spanje 0,282%; 10 jaar Italië 1,122%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,623.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden FORS lager op waarschuwingen voor de economische gevolgen van COVID-19 en de ruime liquiditeiten op de kapitaalmarkten. Verliezen in week 9: RTS (Rusland) 14,7%; Bel20 14,5%; AEX 12,6%; DAX30 12,4%; DJIA 12,4%; CAC40 11,9%; SMI 11,7%; FTSE 100 11,1%; NY-Nasdaq 100 10,4%; All Ords 9,9%; Nikkei 9,6%; SSEC 5,2% Hang Seng 4,3%. De bitcoin noteerde $1000 lager. De goudprijs daalde deze week 4,5%, rentetarieven noteerden fors lager, behalve in de landen die waar COVID-19 besmettingen stijgen, ook het 30-jarige papier daalde weer waar Nederland en Duitsland weer negatief noteerde . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,48%; Duitsland –0,156%; Nederland –0,138%; Japan 0,2814%; Frankrijk 0,425%; GB 0,925%; Spanje 1,059%; Canada 1,2723%; VS 1,6743%; Italië 2,094%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,83%; Duitsland -0,772%; Denemarken -0,744%; Nederland -0,708%; België -0,589%; Frankrijk -0,573%; Japan -0,2673%; Spanje -0,2%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 29022020/520 Slechtste beursweek sinds 2008

UPDATE 22022020/519 EU-top over de begroting 2021-2027 mislukt

Sorry, door een computercrash zijn een aantal gereedstaande artikelen verloren gegaan en niet meer te traceren.

CEO Ralph Hamers stapt op bij ING

The Financial Times meldt dat Hamers overstapt naar de Zwitserse vermogensbeheerder (zakenbank) UBS. Na meer dan 29 jaar verruilt Ralph Hamers ING Groep voor UBS. De ING-topman wordt de nieuwe bestuursvoorzitter van de grootste bank van Zwitserland. De nu 53-jarige Hamers leidt ING sinds 2013. Hij wordt bij UBS de opvolger van CEO Sergio Ermotti, die vorig jaar $16 mln verdiende. Onder Hamer’s bestuur raakte ING verwikkeld in twee affaires. De bank kreeg in 2018 een boete van €775 mln, omdat het bedrijf tekortschoot in de strijd tegen witwassen. Het tweede schandaal ging over de beloning van Hamers zelf. De bank wilde het jaarsalaris van de topman in 2018 met 50% verhogen naar ruim €3 mln. Daarover ontstond zoveel ophef dat ING het plan weer introk. (bron: nu.nl) Hamers vertrekt eind juni aanstaande en begint op 1 september aanstaande bij deze 108-jarige bank. De vraag is wat daarvan de reden kan zijn. Er zit mogelijk oud zeer over de forse loonsverhoging van 50%, naar >€3 mln in 2017 die vervolgens weer werd afgeblazen. Dat financiële aspect zal met de overstap naar UBS wel opgelost zijn. Hij zou door alle kritiek die hem de afgelopen jaren in Nederland ten deel was gevallen gecharmeerd zijn van de belangstelling van diverse buitenlandse banken. Een overstap zou alleen niet mogelijk zijn zo lang de zaak van financieel activist Pieter Lakeman nog loopt bij de rechtbank in Den Haag. Lakeman eist dat het Openbaar Ministerie de top van ING alsnog gaat vervolgen voor de jarenlange tekortkomingen bij het voorkomen van witwassen bij ING Nederland. De rechtbank buigt zich nog altijd over deze ’artikel 12-procedure’. (bron: DFT) Dan zou het ook een vlucht kunnen zijn voor de gevolgen van een mogelijke rechtszaak. Voor het juiste beeld hier de inkomens 2018/2019 van de grootverdieners topmannen bij een aantal banken: JP Morgan Chase $30 mln, Bank of America >$20 mln, Citigroup >$20 mln, UBS $16 mln, Credit Suisse $14 mln, Deutsche Bank $10 mln, Barclays $9 mln, Lloyds Banking $7 mln, Banco Santander $6 mln, HSBC $4 mln, ING $3 mln.

Centrale banken over de hele wereld hebben met historisch lage rentevoeten een monster gecreëerd dat niet meer te stoppen is

Dat stelt althans hedgefondsmanager Mark Spitznagel, de oprichter van Universa Investments, een fonds met $5 mrd onder beheer, in een artikel op de website van Vanity Fair.Op https://www.belegger.nl/Column/493926/Centrale-banken-hebben-monster-gecreerd.aspx wordt daaraan gerefereerd. Spitznagel, voorheen handelaar aan de beurs van Chicago en de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley, is een protegé van Nassim Nicholas Taleb, de auteur van de bestseller De Zwarte Zwaan uit 2007. De zwarte zwaan uit de titel is een metafoor voor onvoorspelbare, zeer verstorende gebeurtenissen – het soort dat de markten kan opblazen. Spitznagel was een van de grote winnaars tijdens de crisis van 2008, toen zijn portefeuille met maar liefst 115% steeg. Ondanks zijn defensieve strategie versloeg zijn fonds ook in de tien jaar na de crash de S&P 500-index. Dankzij het beleid van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, zijn de aandelenkoersen volgens Spitznagel niet langer gerelateerd aan de fundamenten van bedrijven. “Dit zijn monetaire verstoringen en ze leiden tot een roekeloze jacht op rendement,” zei hij. “Kijk naar ieder willekeurig scherm en zie: het is behoorlijk bizar. Grote bedrijven, midkappers, kredietmarkten, volatiliteit, het is gestoord. Het geld moet ergens heen en iedereen kan het zien.” Volgens Spitznagel zijn de beleidsmakers van de centrale banken de regie kwijt en hebben ze geen idee hoe ze hun fouten moeten goedmaken. “Ze zullen nooit in staat zijn om de rentevoeten te ‘normaliseren’,” zei hij. “In onze tijd worden recessies en beurscrashes met name in gang gezet door centrale banken, doordat de rentes gaan stijgen, hetgeen leidt tot vertraging en uiteindelijk storten de koersen in.” Volgens hem zijn beleidsmakers van centrale banken niet dom, maar wel roekeloos. “Ze beseffen dat de wereldeconomie zich nu in een situatie bevindt waaruit de centrale banken zich niet kunnen terugtrekken,” zegt hij. “En ze bluffen als ze zeggen dat ze dat wel kunnen.” Spitznagel gaf niet aan wanneer de volgende beurskrach precies zal plaatsvinden. Maar hij verwacht een bloedbad zodra de rente weer begint te stijgen. “Het zal smerig worden,” verwacht hij, die zich voor een relatief klein bedrag heeft ingedekt tegen extreme koersdalingen. Het hedgefonds van Spitznagel heeft namelijk een strategie bedacht om de portefeuilles van grote beleggers als bijvoorbeeld pensioenfondsen te beschermen tegen een eventuele toekomstige correctie. Zijn strategie, die weinig kost, levert veel op als de koersen instorten. Spitznagel, die momenteel werkt aan zijn nieuwe boek Safe Haven: Investing for Financial Storms, waarvoor Taleb het voorwoord schrijft, noemt deze oplossing “bescherming tegen explosieve dalingen.” En wat is die strategie? Mocht de beurs inderdaad crashen, dan zijn Spitznagel en zijn beleggers in elk geval goed beschermd. Maar is er een manier waarop de kleine belegger kan profiteren van zijn wijsheid? “Dat wordt me elke dag gevraagd,” zegt hij. “Elke dag. En ik zou iets voor kleine beleggers moeten doen. Maar ik heb een handvol echt grote klanten. Ja, als ik het niet zo druk had, zou ik dat doen.”

Pensioenfondsen ook geïnfecteerd door COVID-19

Ook de Nederlandse pensioenfondsen krijgen een forse knauw van het nieuwe coronavirus, dat vooral in Azië (vooral China en in mindere mate in Japan en Zuid-Korea) rondwaart, schrijft Dirk Waterval in Trouw. Het Sars-CoV-2-virus nestelt zich inmiddels ook in de Nederlandse pensioensector. De pensioenfondsen leden in januari forse verliezen op aandelenbeurzen in opkomende landen, waartoe ook China behoort. Tegelijk daalde de rekenrente in de eerste maand van het jaar, waardoor de fondsen meer geld opzij moesten zetten voor alle toegezegde pensioenen in de toekomst. Ook dat is deels toe te schrijven aan het virus. De ziektekiem is dus behoorlijk schadelijk voor de financiële gezondheid van pensioenfondsen. Die gezondheid meten ze aan de hand van hun dekkingsgraad: de verhouding tussen het vermogen dat ze in huis hebben en de toegezegde uitkeringen van gepensioneerden vandaag en in de toekomst. Bij ambtenarenfonds ABP daalde de dekkingsgraad in één maand van 97,8% naar 94,1%. Voor elke euro aan toegezegd pensioen heeft ABP nu dus iets meer dan 94 cent in huis. De dekkingsgraad van het tweede fonds van Nederland, zorgfonds PFZW, daalde eind januari van 99,2% naar 95,7%. Voor de twee grote metaalfondsen, PME en PMT, ging het om een daling van grofweg 99% naar 96%. Verandert dat niet voor Oudejaarsdag, in ruim 10 maanden tijd kan er nog veel gebeuren in positieve dan wel negatieve zin, dan moeten deze vier fondsen volgend jaar korten op hun uitkeringen. De maatstaf daarvoor is het jaargemiddelde van de maandelijkse dekkingsgraden: de zogeheten beleidsdekkingsgraad. Die mag niet meer dan vijf jaar op rij onder de 100% uitkomen, en dat dreigt bij de grote fondsen wel te gebeuren. Voor de komst van het virus lagen de aandelenkoersen er relatief florissant bij. Er was optimisme over de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en China, die halverwege januari een stapje verder kwamen met hun handelsakkoord. Maar toen kwam de virusuitbraak, en de economische onzekerheid die dat met zich meebracht. Volgens financieel dienstverlener Aon moesten pensioenfondsen in januari gemiddeld 3,4% verlies slikken op hun aandelen in opkomende landen als China. Op die manier infecteert het virus de bezittingen van de Nederlandse pensioenfondsen. Maar het haalt hun dekkingsgraden ook op een andere manier naar beneden: door een verder wegzakkende rekenrente. Als beleggers hun vertrouwen in aandelen verliezen, willen ze hun vermogen nog weleens verplaatsen naar veiliger beleggingen. Denk aan staatsleningen waarop ze een vaste rente vangen. Als iedereen tegelijk op die staatsobligaties duikt, dan daalt het rendement dat daaruit te halen valt. Met andere woorden: de effectieve rente op die staatsleningen daalt. Dat is jammer voor instanties als pensioenfondsen. Die moeten de waarde van hun pensioentoezeggingen voor ver in de toekomst berekenen aan de hand van de marktrente: hoe lager die is, hoe meer vermogen ze nu opzij moeten zetten voor iemand die pas over veertig jaar met pensioen gaat. En daarom moeten ze meer geld op de plank hebben om hun dekkingsgraad naar de 100% te trekken. Aon ziet het ook voor de komende jaren somber in, wat pensioen betreft. Beleggen zal waarschijnlijk minder opbrengen, omdat de wereldeconomie nauwelijks meer groeit. Daarnaast lijkt de rente nog voor een lange tijd laag te blijven. Mede dankzij het nieuwe coronavirus zijn kortingen in 2021 volgens de dienstverlener ‘echt nog steeds een realistisch scenario’.

‘Nederland bij de economisch meest getroffen landen’ Nederland staat in de top-10 van landen die economisch het hardst worden getroffen door de epidemie van het nieuwe coronavirus. Volgens onderzoeksbureau Altares Dun & Bradstreet zijn er bijna duizend Nederlandse bedrijven die direct worden geraakt. Zij hebben filialen of dochterondernemingen in Chinese regio’s die door het virus zijn getroffen. Andere landen die hoog op de schadelijst staan, zijn bijvoorbeeld de Verenigde Staten, Japan en Duitsland. Globaal opereren 49.000 bedrijven van buiten China in de getroffen gebieden in het Aziatische land. De studie bevestigt nog een keer dat de virusuitbraak over de hele wereld grote economische gevolgen heeft. Meer dan vijf miljoen bedrijven verspreid over de aarde zijn volgens de onderzoekers afhankelijk van Chinese leveranciers in de door het virus getroffen regio’s. Een waarschuwing is hier op zijn plaats: “Boer pas op je kippen”. Het aantal personen die zijn besmet met het COVID-19 virus bedraagt 78.820, 2463 zijn overleden en 11.543 verkeren in een kritische fase.

De WOZ-waarde en de aanslag voor de Gemeentelijke lasten 2020

Bij sommigen lag hij al op de deurmat, bij anderen komt hij binnenkort: de aanslag van de gemeentelijke belastingen. En die kan nog wel eens vies tegenvallen. Een gemiddeld huishouden gaat zo’n €40 meer betalen, maar er zijn uitschieters tot wel €220, blijkt uit een overzicht van de Vereniging Eigen Huis. Die hekelt vooral de verhoging van de onroerendezaakbelasting (ozb). „Veel gemeenten verhogen deze belasting om gaten in de begroting te vullen”, zegt woordvoerder Hans André de la Porte. Het gaat vaak om stijgende kosten voor jeugdzorg en de WMO, waar hulp en ondersteuning voor vooral ouderen onder valt. „Dat zijn kosten van ons allemaal, maar nu draaien daar alleen huiseigenaren voor op. Wij vinden dat kwalijk.” In 353 van de 374 gemeenten (telling 2019) gaan bewoners meer belasting betalen. De verhoging van 5,2% is vier keer hoger dan de verwachte inflatie (1,3%) én een stuk hoger dan vorig jaar: Toen betaalden we gemiddeld 3,4% meer aan onze gemeente. In de gemeente Laarbeek stijgen de lasten het sterkst: bewoners betalen dit jaar zo’n €220 meer. In een persbericht legt de gemeente uit dat dat nodig is ’om de dynamiek in onze Laarbeekse samenleving te waarborgen en het voorzieningenniveau te handhaven’. (bron: DFT) Waarvan acte. IK heb eerder gewaarschuwd dat informatie van het CBS dat de lasten dit jaar niet verhoogd zouden worden, geen juiste informatie was in relatie tot de koopkracht. Dat blijkt nu wel weer: de waterschappen, de Liander’s gaan de stroomprijzen verhogen voor de aanleg van nieuwe, zwaardere netwerken de de gemeentelijke lasten stijgen en de stijging van de WOZ-waarden werkt door bij de IB en de gekoppelde prijzen van derden. Waartoe dat gaat leiden kan ik nog niet in generale zin beantwoorden, maar het leven wordt er niet goedkoper van.

ABN AMRO, ING, Rabobank en de Volksbank hebben in 2018 en 2019 voor bijna €5,3 mln aan meldingen van helpdeskfraude ontvangen

Dit blijkt uit cijfers die het Openbaar Ministerie (OM) deelde met NU.nl. De vier banken rapporteren de bevestigde slachtoffergevallen vanaf maart 2018 aan het OM. Helpdeskfraude is een vorm van oplichting waarbij iemand zich voordoet als een helpdeskmedewerker van een bedrijf. De oplichter probeert het slachtoffer telefonisch te overtuigen om de zogenaamde helpdeskmedewerker op afstand toegang te geven tot de computer, waarna geld wordt gestolen. In 2018 werden volgens de vier banken zeker 1732 mensen slachtoffer van helpdeskfraude. Het totale schadebedrag kwam dat jaar uit op bijna €2,4 mln. In 2019 nam het aantal slachtoffers toe tot 3099. Zij werden bij elkaar voor zo’n €2,9 mln opgelicht.

Kamer steunt Rutte’s opstelling in Brussel: hand op de knip

Op de top waar de bonje over de Europese begroting zal worden uitgevochten, weet premier Mark Rutte zich in zijn harde opstelling gesteund door een meerderheid van de Tweede Kamer, schrijft Wendelmoet Boersema in Trouw. De premier was donderdag en vrijdag in Brussel voor een ingelaste Europese top. De inzet: hoeveel dragen de 27 lidstaten de komende zeven jaren af aan de unie? En waar wordt dit geld aan uitgegeven? In Brussel lag een compromisvoorstel van EU-raadsvoorzitter Michel op tafel waarin lidstaten worden geacht 1,074% van de economie af te dragen. Als lid van de ‘vrekkige vier’ zet Nederland zich met Oostenrijk, Zweden en Denemarken in voor 1%, zonder komma. Voor Nederland gaat het dan om een bedrag van ruim 8 mrd. Rutte zet zich in voor de ‘modernisering’ van de begroting: minder geld naar de traditionele grote kostenposten zoals landbouw en regiosteun, meer geld naar kennis, veiligheid en migratiebeleid. Zolang Nederland maar niet meer hoeft af te dragen. Sommige partijen in de Kamer vrezen voor een uitruil tussen modernisering en de hoogte van de afdracht. Binnen de coalitie is D66 de grootste criticus van de ‘kruideniersmentaliteit’ van Nederland. Fractievoorzitter Jetten bepleit een nog forsere modernisering van de uitgaven: “Van koeien naar kennis, van kippen naar klimaat.” CDA en ChristenUnie hechten vooral sterk aan de koppeling tussen het geld dat lidstaten uit Brussel ontvangen en de mate waarin zij de rechtsstaat respecteren. Met name Oost-Europese lidstaten zijn hier tegen. Moet Nederland in Brussel desnoods zijn veto inzetten? Dat wil alleen Forum voor Democratie. De verwachting was dat het voor Rutte een harde dobber wordt om de komende dagen zijn zin krijgen. Met het vertrek van de Britten uit de EU heeft Nederland een mede-nettobetaler en bondgenoot voor een zuinige begroting verloren. Het Britse blad The Economist had daarom een binnenpretje over het gevecht dat de komende dagen in Brussel losbarst, over een ‘pitiful amount of money’. (bron: Trouw) De begrotingstop van de leiders van de 27 leden van de EU in Brussel over een nieuwe langetermijnbegroting is vrijdag abrupt geëindigd, zonder dat er overeenstemming is bereikt. Dat werd rond half acht in de avond duidelijk. De Europese bestuurders hebben 1½ dag gesteggeld over een nieuwe begroting voor de EU – zonder het Verenigd Koninkrijk – voor de periode van 2021 tot 2027. De vier ‘zuinigen’ stonden tegenover de 17 frugals, de vrienden van een ambitieus Europa’. De Duitse bondskanselier Angela Merkel liet weten dat nog niet bekend is wanneer verder wordt onderhandeld. De Franse president Macron zei dat duidelijk was geworden dat de EU het VK niet nodig had om het niet eens te kunnen worden. Of dat de juiste interpretatie is van het mislukte overleg, vind ik niet op zijn plaats. Ik zou kiezen voor de vaststelling dat zonder de Britten er geen overeenstemming is bereikt. De Europese begroting, officieel het Meerjarig Financieel Kader geheten, legt limieten vast voor de uitgaven van de Europese Unie, zowel in totaal als voor specifieke gebieden. Oftewel: hoeveel mag de EU in de komende zeven jaar uitgeven en waaraan? Het voorstel dat nu op tafel lag, kwam van Charles Michel, president van de Europese Raad. Hij zette in op een begroting van 1,074% van het bruto nationaal inkomen van de EU. In de huidige begroting is dat 1,03%. Er is verschil van mening tussen de lidstaten over de omvang van de begroting en waar het geld precies aan besteed wordt. Nederland, Zweden, Denemarken en Oostenrijk willen de hand op de knip houden. Landen die veel Europese subsidies krijgen zoals Frankrijk en Portugal, en landen als Roemenië, Hongarije en Polen, die veel geld krijgen omdat het armere landen zijn, willen de begroting juist verhogen. De tegenstanders van een grotere EU-begroting willen ook dat de Europese gelden anders besteed worden. De begroting moet moderner. Zo zou er minder geld moeten naar ‘ouderwetse’ subsidiebronnen als landbouw en potjes voor armere landen (het Cohesiefonds), maar meer naar research & development, migratie en bestrijding van klimaatverandering. Er werden nog voorstellen ter tafel gebracht, waarmee landen werden gepaaid, maar het resultaat was dat de norm nauwelijks daalde n.l. 1,069%. Het vertrek van de Britten veroorzaakt een gat in de inkomsten van de EU van €10 tot €12 mrd. Dat is ook nog een twistpunt. Verder willen een aantal landen met het EP meegaan, die 1,3% verlangt. Ik vraag mij af waarmee de meerderheid in de Tweede Kamer en het kabinet onder aanvoering van Mark Rutte bezig zijn? Waar wij mee bezig zijn is het met hand en tand verdedigen van een Europese Unie waarin de 27 EU-lidstaten het beleid bepalen. Maar is dat wel de toekomst van Europa? Voeren Rutte en de Kamer geen achterhoede gevechten? Maakt Europa nog wel enige kans te kunnen delen in de nieuwe wereldmacht, naast de VS, China, Rusland en India als een zo verdeeld gezelschap over de toekomst van geld, kennis en klimaat/milieu en natuur compromissen moeten sluiten om niet uiteen te vallen?

Obama gooit de knuppel in het hoenderhok van Trump

Barack Obama gooide deze week met een niet mis te verstane tweet de knuppel in het digitale hoenderhok. “Precies 11 jaar geleden, op het dieptepunt van de ergste recessie sinds lang, heb ik de ‘Recovery Act’ ondertekend, die het pad effende voor meer dan een decennium van economische groei en de langste periode van jobcreatie in de Amerikaanse geschiedenis,” schreef Obama. Met andere woorden: Obama claimt dat hij de aanzet heeft gegeven tot de langste periode van economische groei, en Trump heeft enkel zijn wagon daar aangehangen. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat die tweet niet onopgemerkt voorbij is gegaan in de VS. Wat volgde, was een heuse strijd op Twitter tussen Democraten en Republikeinen. De Democraten jubelden. In hun ogen is het maar al te duidelijk dat Trump niet verantwoordelijk is voor de recordhoogtes op de beurzen en de enorme daling van de werkloosheid. Volgens hen heeft Trump alleen maar geoogst wat de regering Obama had gezaaid. Indien Hillary Clinton was verkozen, zou de economie het even goed hebben gedaan, beweren ze. Trump zou in het beste geval kunnen claimen dat hij de groei niet heeft afgeremd. De Republikeinen reageerden als door een wesp gestoken omdat ze maar al te goed beseffen hoe belangrijk de economie is in de strijd om het Witte Huis. En dus sloeg Trump op Twitter terug. “Heb je het meest recente waanidee al gehoord?” vroeg hij aan zijn 72 miljoen volgers. “President Obama probeert zich de economische boom toe te eigenen die gerealiseerd is door de regering Trump.” En toen verklaarde hij zich nader en zei dat “Obama verantwoordelijk was voor het zwakste herstel sinds de Grote Depressie en dit ondanks het gunstige rentebeleid van de Federal Reserve”. De krant Washington Post, eigendom van de Amazon-oprichter Jeff Bezos (56) schreef vervolgens: “Economen stellen eensluidend dat de Amerikaanse economie het goed doet. Maar Trump gaat te ver door te claimen dat deze groei de beste ooit is. Het is niet correct om het Obama-tijdperk als hopeloos te omschrijven en zichzelf te presenteren als dé held die de meubelen heeft gered.” Daarop ging acteur en Trumpaanhanger James Woods in de tegenaanval en viseerde op zijn beurt Obama op Twitter: “De aanname dat je iets anders zou hebben gedaan dan onze economie te ruïneren, is belachelijk.” (bron: hln.be) Duidelijk is dat Trump zich voelt aangevallen door zijn voorganger. Dat moet hard zijn binnengekomen bij de president, want Obama heeft zijn praatjes, leugens en bedreigingen aan zijn tegenstanders gefileerd. Er zullen zeker aanhangers van Trump zijn wiens ogen open gaan nu de betrouwbare Obama zich in de verkiezingen gaat mengen. Daarvoor is Trump bang, alhoewel hij uitstraalt voor niemand bang te zijn omdat hij zichzelf als de almachtige ziet.

Amerikanen leven op de pof

Maarten Schinkel schreef een dag of tien geleden in het NRC een artikel over de Amerikaanse begroting en de wijze waarop Trump die bejubelde: lage werkeloosheid en een gestage economische groei bij een dalende rente. Is dit zijn Wirtschaftswunder of slechts een illusie, een luchtspiegeling, vraagt Schinkel zich af. De economische groei duurt nu al 128 maanden en dat is sinds 1854 nooit meer voorgekomen. Is die gestage trage groei van 2,3% toe te schrijven aan Trump? In ieder geval nam hij die over van Barack Obama, die na de recessie aan het einde van het presidentsschap van de Republikein George W. Bush in 2008/2009, de economie weer op orde had gebracht. We moeten daarbij wel in ogenschouw nemen dat die economische groei in de VS gepaard gaat met een oplopende staatsschuld. Het Amerikaanse begrotingstekort bedraagt in het begrotingsjaar, dat op 1 oktober aanvangt, volgens de VS 4,6% bbp, maar volgens de regels van het IMF 5,5%. Dat is ongebruikelijk hoog in een periode van economische groei. In de komende 10 jaar zal die, op basis van Amerikaanse definitie, uiteindelijk stijgen naar 5,4%, waarbij de staatsschuld gaat oplopen van 81% naar 98%. Volgens internationale normen bedraagt de Amerikaanse staatsschuld nu al 108%. Die is dus onderweg naar Italiaans niveau. De federale Amerikaanse staat waar Trump en het Congres over gaan maakt maar 20% van de economie uit. De federale uitgaven bedragen $4.800 mrd, met een tekort van $1.000 mrd. Van iedere uitgegeven dollar zijn 21 cent geleend geld. Meer dan het defensiebudget van de VS wordt met geleend geld betaald. Trump stelt dat de VS zich bevindt in een periode van de ‘Great American Comeback’, maar anderen waarschuwen ervoor dat de Amerikaanse conjunctuur in stand wordt gehouden met paardenmiddelen. Het beeld van de blaaskaak wordt hier nog weer eens aan de orde gesteld. De man komt op mij over als een straatvechter, die geen eerlijke voorstelling van zaken geeft aan zijn volk en de wereld.

Trump steekt zijn kop in het zand

De Verenigde Staten willen niet dat klimaatverandering in het slotakkoord van de G20 genoemd wordt als een mogelijk risico voor economische groei, melden verschillende bronnen aan persbureau Reuters. Ministers van financiën en bankiers van negentien landen, Argentinië, Australië, Brazilië, Canada, Chine, Duitsland, Frankrijk, India, Indonesië, Italië, Japan, Mexico, Rusland, Saoedi-Arabië, Turkijhe, Verenigd Koninkrijk, VS, Zuid-Afrika en Zuid Korea, en de Europese Unie bespreken dit weekend de belangrijkste economische uitdagingen tijdens de top in de Saoedische hoofdstad Riyadh. Die uitdagingen variëren van geopolitieke spanningen tot geplande handelsverdragen en duurzaamheidsvraagstukken. Een conceptversie van het slotakkoord is al gepresenteerd, hoewel de landen van de G20 over sommige onderwerpen nog in beraad zijn. Ze zijn onder meer wel tot de conclusie gekomen dat het coronavirus niet gezien wordt als een risico voor economische groei, zolang het virus goed gemonitord wordt. Een diplomaat op de G20 vertelt aan Reuters dat de Verenigde Staten terughoudend zijn om klimaatverandering te accepteren als een risico voor economische groei. “Normaal verzet China zich hier ook tegen, maar nu is het voornamelijk de VS”, aldus de diplomaat. “Klimaat is nog het laatste struikelblok voor de top”, vertel ook een andere bron aan Reuters. “En voorlopig lijkt er nog geen akkoord te zijn.” De top eindigt zondagavond. (bron: nu.nl)

Moderne oorlogsvoering: IT-project dreigt te mislukken

Trouw, de Groene Amsterdammer en EenVandaag publiceerden deze week een rapport van de onderzoeksjournalisten Investico naar een dreigende mislukking van een cruciaal IT-project “Grensverleggende IT” bij Defensie. Er is behoefte aan een nieuw informatiesysteem: Defensie heeft geen beveiligde cloud. De huidige IT is verouderd, het is een lappendeken van 2000 systemen. Staatssecretaris Barbara Visser meldde in september al dat de ‘continuïteit’ tot 2020-2022 is gewaarborgd. De aanbesteding is in de pauze-stand gezet omdat het Bureau ICT-toetsing, de waakhond voor ICT-projecten, aan de bel trok. De risico’s van zo’n groot project met één leverancier zouden te groot zijn en kennelijk heeft Defensie niet de kennis in huis om de regie op de inhoud en de kosten te voeren. Uit de aanbesteding resteren nog IBM en het Franse Atos, Die werken al drie jaar samen met de ambtenaren aan het project. Eind 2018 doet het consortium een concept-inschrijving. Er is dan al een technisch ontwerp dat door de staatssecretaris is aangekocht voor €14,5 mln. Volgens IMB/ATOS hebben 100 tot 150 mensen al meer dan 2 jaar een ‘bovenmatige inspanning’ geleverd voor de aanbesteding. Zij stellen dat, als de staatssecretaris zou besluiten ‘de stekker uit het stopcontact te trekken’ dat niet alleen ‘onredelijk maar ook onrechtmatig’ zou zijn. Defensie, het ministerie en IBM/Atos geven geen reactie. Het grote probleem is dat wij kennelijk de know-how missen die noodzakelijk is om de regie te voeren zo’n grootschalig technisch project in te voeren en te onderhouden. Wij hebben daar de juiste mensen nog niet voor opgeleid. Mogelijk is er tot dusverre nog geen helder beeld hoe de veiligheid kan worden beschermd. Daarbij komt of het niet veel verstandiger is zo’n investering te doen in een communiteit van landen, die met dezelfde problemen worden geconfronteerd. Dit is een probleem voor Brussel, niet voor den Haag.

Arabische geldstromen naar Nederlandse moskeeën

Een speciale commissie van de Tweede Kamer onderzoekt de gevolgen van de wijze waarop moskeeën worden gefinancierd. Deze week kwam onder meer de omstreden Utrechtse imam Suhayb Salam aan het woord. Zijn verhoor ontaardde in een tumultueuze sessie, waarin de beschuldigingen over de tafel vlogen. De imam van Syrische afkomst predikt sinds 2008 in moskee Al Fitrah in Utrecht het salafisme, een fundamentalistische islamstroming. Hij raadt zijn toehoorders af om zich aan te passen aan de Nederlandse samenleving. Volgens hem spiegelt de ware gelovige zich tot in de kleinste details aan het leven van de profeet Mohammed. Van hoe hij zich kleedde en hoe hij met vrouwen omging, tot hoe de profeet naar het toilet ging. Hoewel Salam zich publiekelijk uitspreekt tegen geweld, passeerde een opvallend groot aantal Nederlandse Syriëstrijders in zijn moskee. Michel Rog, Kamerlid namens het CDA en commissievoorzitter, leek aan het einde van het verhoor te zinspelen op meineed gepleegd door Salam, omdat deze verklaarde geen stukken te bezitten over financiën van zijn moskeeorganisatie. “U beschikt wel degelijk over de stukken. U ontkent nu dat u daarover beschikt,” zei Rog. Salam ontkende ook dat zijn stichting een bankrekening heeft, wat volgens Rog wel het geval is. Meteen na afloop van het verhoor, met de microfoon nog aan, deed Salam het geheel af als ‘een poppenkast’. Eerder sprak hij van een schijnvertoning, waarbij hij niet de kans kreeg leugens te weerleggen. Salam betichtte commissielid Rutger Schonis van D66 van “schofterig gedrag” toen deze hem niet liet uitpraten. Rog dreigde het verhoor te schorsen toen Salam erop stond dat hij kon uitpraten: “Of u laat mij uitpraten of ik ga naar de rechteren: “We zitten hier niet in een rechtbank. Ik hoop dat u weet wat uw grenzen en mijn grenzen zijn”. De stemming werd al voor aanvang gezet, toen Salam weigerde te staan bij het afleggen van de eed. Vervolgens las hij een verklaring voor waarin hij stelde dat grondrechten van moslims “stelsel- en planmatig worden ondermijnd.” Een aantal politici heeft ‘heropvoeding nodig’, zei hij. Later in het verhoor stelde hij dat de Nederlandse overheid “onderdrukkend” bezig is. “Wij moslims bepalen mede de normen en waarden. Of het u bevalt of niet.” Salam zei circa 1,5 mln uit Koeweit te hebben ontvangen, onder andere voor de aankoop van een pand in Utrecht. Volgens hem zijn ‘bemoeials’ van de AIVD-inlichtingendienst de afgelopen jaren tot zes keer toe in de Golfstaat geweest met vragen over mogelijke donaties aan zijn Al Fitrahmoskee. Aan onze collega’s van het AD verklaarde Salam vorige week dat er niets mis is met het buitenlandse geld en dat er nooit sprake is geweest van buitenlandse inmenging. “Daar doen we niet stiekem over. We kregen vroeger geld uit het buitenland, van instellingen en particulieren uit Koeweit. Deze organisaties zijn door de Koeweitse staat goed gescreend. En het geld is ook nog eens gescreend door de Wereldbank”, liet hij optekenen. Eerder op de dag schetste maatschappij-onderzoekster Trees Pels van het Verweij-Jonker Instituut een alarmerend beeld van de organisatie van Salam, waar kinderen tijdens buitenschoolse lessen aangeleerd zou worden zich van de samenleving af te keren. Volgens Salam is dat ver verwijderd van de waarheid. Zijn organisatie doceert op jaarbasis honderden kinderen. “Er is zelfs een jaar geweest dat we de duizend haalden.” Hij zei ‘100 procent’ transparant te zijn over de financiële gang van zaken bij Al Fitrah. Jaarverslagen worden volgens hem mondeling afgehandeld en niet schriftelijk vastgelegd. Hij beschuldigde een eerdere getuige, Saïd Bouharrou, van meineed. De vicevoorzitter van de Raad van Marokkaanse moskeeën verklaarde eerder dat mensen van Al Fitrah hebben geprobeerd in de stad Nijmegen voet aan de grond te krijgen. Salam weigerde ja of nee te zeggen op de vraag of hij islamitische huwelijken heeft afgesloten. “We begeleiden de mensen in hoe zij volgens de islam behoren te leven. Als ze ons vragen: doen jullie aan huwelijken, dan is ons antwoord heel simpel: als deze meid een vader heeft, dan kan hij haar zelf huwen.” Voorzitter Rog wees hem op zijn medewerkingsplicht. “U heeft de commissie meerdere keren geen antwoord gegeven op de vraag of het voorgekomen is dat u of anderen binnen Al Fitrah islamitische huwelijken hebben gesloten.” Hij ontkende dat zo’n huwelijk strafbaar is, hoewel commissielid Chris Stoffer hem artikel 449 uit het Nederlandse wetboek van Strafrecht voorhield. Ook op de vraag of hij moslims doceert niet mee te doen aan Nederlandse feestdagen en hen aanraadt niet-gelovigen niet aan te kijken, kwam geen simpel ja of nee. Zijn omstandige antwoorden klonken wel als een bevestiging, al benadrukte hij dat het de kinderen vrij staat zelf te beslissen. (bron: hln.be) Hier liggen spanningsvelden tussen grondrechten en religieuze opvattingen. Beiden doen aan zieltjes winnen.

Europa’s grootste bank gaat 35.000 full-time banen schrappen

Zo’n honderdduizend banen worden komende jaren geschrapt bij grote Europese banken. De meeste bij het Britse HSBC, schrijft Koos Schwarts in Trouw. De grootste bank van Europa, HSBC, zet het mes in het personeelsbestand. In drie jaar tijd worden zo’n 35.000 voltijdsbanen geschrapt: dat is zo’n 15% van het totaal. De reorganisatie is vooral bedoeld om de bank winstgevender te maken. In 2019 kwam de nettowinst uit op $8,7 mrd, tegen $15 mrd in 2018. Die daling was grotendeels het gevolg van een enorme eenmalige afschrijving van $7,3 mrd op bedrijfsonderdelen die nu veel minder waard zijn dan eerder gedacht. Ook ondervond de bank hinder van de handelsruzie tussen de VS en China en van de onrust in Hongkong. Dit jaar komen daar de effecten van de uitbraak van het nieuwe coronavirus (COVID-19) bij. HSBC – ooit opgericht als de Hongkong and Shanghai Banking Corporation en gevestigd in Londen – snijdt vooral in het personeel in Europa en Noord- en Zuid-Amerika. In Amerika haalde HSBC vorig jaar een beetje winst, in Europa werden dikke verliezen geleden. In de VS zal ongeveer een derde van de kantoren sluiten, in Europa gaat het mes onder meer in de afdelingen die zich bezighouden met aandelenhandel, met het volgen en analyseren van beursgenoteerde bedrijven en in de onderdelen die geld uitlenen aan bedrijven. De kans is groot dat er vooral in Engeland veel banen verdwijnen. Nu werken daar zo’n 40.000 mensen voor HSBC. Omdat de bank in Azië wel veel winst maakt, wil het bedrijf zich vooral op dat continent richten. Groeien in Azië, krimpen in de VS en Europa is het devies. HSBC is niet de enige grote Europese bank die van een flink deel van het personeelsbestand af wil. Volgens The Financial Times verliezen zo’n 100.000 bankmedewerkers hun baan als gevolg van de plannen die sinds het begin van 2019 zijn aangekondigd. HSBC tekent met 35.000 banen voor de grootste reductie. Daarna volgen Deutsche Bank (18.000) en het Italiaanse Unicredit (8000). Percentueel vallen de grootste klappen bij Deutsche Bank (bijna 20% van het personeel), HSBC (15%) en de Duitse Commerzbank (bijna 9%). Nederlandse banken komen in het rijtje van The Financial Times niet voor. Bij Rabobank groeide het personeelsbestand vorig jaar zelfs, voor het eerst in jaren. Dat kwam doordat de bank ongeveer 1800 mensen aantrok die zich moeten bezighouden met het checken en screenen van klanten en hun transacties. De top van HSBC schat dat er over drie jaar nog zo’n 200.000 mensen voor HSBC werken. In 2008 waren dat er nog ruim 300.000. Opvallend is dat beleggers niet erg opgetogen reageerden op de reorganisatieplannen. Vaak leiden aankondigingen van personeelsreducties tot flinke koersstijgingen, omdat beleggers verwachten dat de reorganisaties op de lange termijn leiden tot kostenbesparingen en tot hogere bedrijfswinsten. Dat is ook het doel van HSBC: de bank denkt jaarlijks $4,5 mrd aan kosten te kunnen besparen. Toch verloor het aandeel HSBC in eerste instantie 6% van zijn waarde. Mogelijk komt dat doordat de bankleiding meldde dat zij twee jaar geen eigen aandelen zal inkopen. HSBC zegt daar geen geld voor te hebben, onder meer doordat de reorganisaties dit en volgend jaar gepaard gaan met hoge kosten, zo’n $6 mrd. Daarbij wil de bank blijven investeren om te kunnen groeien in Azië.

Zet de deur open naar een duurzaam Europees pensioen

Dit betogen Pascal Borsjé, advocaat bij Clifford Change LLP, en Hans van Meerten, hoogleraar Europees Pensioenrecht, in Trouw. Ondanks het pensioenakkoord is de vraag of Nederland nu echt op weg is naar een toekomstbestendig pensioenstelsel. De politieke gevoeligheid voor hervorming en het belangenspel in de polder maken een volwassen debat hierover tot een uitermate ingewikkelde zaak. Dat is zuur voor deelnemers die nu maar beperkt inzicht hebben in de toekomst van hun pensioen. De afgelopen jaren transformeerde al voor velen de belofte van een ‘zeker’ pensioen tot gewenning dat kortingen op het pensioen er nu eenmaal bij horen. De Europese Commissie heeft daar in het verleden al over opgemerkt dat kortingen niet passen bij een bestendige pensioenoplossing. En wij vermoeden dat veel Nederlandse pensioendeelnemers het daar mee eens zijn. Ze zouden gediend zijn bij meer helderheid over de toekomst van hun oudedagsvoorziening. Terwijl ontwikkelingen in de economie wijzen in de richting van een pensioenstelsel dat past bij een meer flexibele arbeidsmarkt (denk aan zzp’ers, flexwerker en 0-urencontracten), is het karakter van het Nederlandse stelsel in hoofdzaak gebaseerd op de arbeidsverhoudingen van het midden van de twintigste eeuw. Werknemers zijn verplicht om deel te nemen aan sectorale pensioenfondsen. Meer flexibiliteit zou ook internationale pensioenoplossingen eenvoudiger maken. Voor werknemers en werkgevers is het nu lastig om in internationale situaties sluitende pensioenoplossingen te vinden. Het is begrijpelijk dat de Nederlandse regelgever en toezichthouder goed op de Nederlandse pensioenregelingen let, maar dit lijkt vooral een naar binnen gerichte zorg. Voorstellen van de Europese Commissie en de Europese pensioentoezichthouder EIOPA om alle Europese landen aan een gelijkwaardig toezichtstelsel te onderwerpen worden van Nederlandse kant over het algemeen als onnodige bemoeizucht afgewezen. Die voorstellen faciliteren juist internationale pensioenoplossingen en bevorderen bovendien de stabiliteit in de financiële markten. Zo schermt Nederland zijn lokale pensioenmarkt af, maar wordt Nederlandse werknemers en het bedrijfsleven geen dienst bewezen. Ironisch genoeg heeft de toegenomen internationalisering het juist mogelijk gemaakt dat Nederlandse pensioenfondsen ook buiten Nederland succesvol kunnen beleggen. Door Europese regelgeving zijn ze bovendien in veel gevallen gevrijwaard van buitenlandse (bron)belasting op hun Europese beleggingen. In het buitenland gaat ondertussen de ontwikkeling van flexibele pensioenoplossingen door. Dat heeft het initiatief voor een Pan-Europees Persoonlijk Pensioenproduct (PEPP) bewezen. Dit initiatief van de Europese Commissie is erop gericht om met een flexibele regelgeving het pensioensparen in de Europese landen waar geen ontwikkeld pensioenstelsel bestaat te stimuleren (denk met name aan Oost-Europa). Het initiatief was in de onderhandelingen door onder andere Nederlandse invloed al ingeperkt, en zou voor de Nederlandse pensioenmarkt de facto geen implicaties hebben. Helaas was de Nederlandse regering uiteindelijk toch tegen. Het PEPP stond immers symbool voor de ongewenste ‘Europese bemoeienis’. Toch zou de Nederlandse pensioensector zich Europees moeten aansluiten. Met zijn grote deskundigheid en ervaring is die uitstekend in staat om nieuwe, bestendige pensioenoplossingen te bieden. Een keuze voor meer flexibiliteit kan ook een aanzet geven tot een duurzame pensioenvoorziening voor alle Europeanen. Nederland is in Europa een belangrijk ‘pensioenland’, en heeft alle kans zijn invloed aan te wenden om te komen tot een Europese pensioennorm. Daarbij moeten we bedenken dat sociaal-economische duurzaamheid van een vergrijzend Europa ook in het belang van Nederland is.

Een blok tegen China vormen, met of los van de VS

Frankrijk wil van Europa een wereldmacht maken met een eigen defensie. Amerika hamert op westerse eensgezindheid tegenover China. De grote test wordt de aanleg van 5G-netwerken. Emmanuel Macron blijft praten en handen schudden, terwijl de Chinese minister van buitenlandse zaken staat te wachten. De Franse president heeft zijn tijd op het hoofdpodium van de veiligheidsconferentie in München flink overschreden. “We moeten verder”, roept de voorzitter. Het is een komen en gaan van wereldleiders in een groot hotel dat toch te klein is. Macron trok vorig weekend de aandacht als het belangrijkste staatshoofd in München, met een pleidooi voor een sterker en machtiger Europa. Angela Merkel was er niet bij. “Sommigen zien Europa als een grote markt. Ik zie het als een politieke macht.”
Binnen tien jaar moet dat Europa er staan, met een eigen beleid als het gaat om defensie, buitenlandse zaken en immigratie. Natuurlijk is daarvoor meer geld nodig, zegt Macron. Hij vindt het ‘heel gek’ dat het budget van de Europese Unie de komende jaren gelijk zou blijven, zoals de ‘vrekke-ige vier’ wil. Op die manier zullen de investeringen in nieuwe technologieën achterblijven bij die in de Verenigde Staten en in China en dat zou een ‘historische fout’ zijn. Maar wat moet Europa met een eigen defensie als we de Navo hebben? “We willen geen junior partner meer zijn van de VS”, stelt Macron. Hij is bereid om de Franse kernwapens een rol te geven binnen de Europese defensie, zo kondigde hij een week geleden aan. Dan kan Europa een echte wereldmacht worden, naast de VS en China. De Amerikanen zien de Franse plannen hoofdschuddend aan en hameren op eensgezindheid tegenover China, in hun ogen het grote gevaar. Hun minister van defensie Mark Esper hekelt de ‘agressieve militaire houding’ van Peking. “Onder de leiding van president Xi Jinping gaat de Chinese Communistische Partij steeds harder de verkeerde kant op, ook buiten de eigen grenzen.” China vergroot zijn invloed volgens Esper niet alleen militair, maar ook via infrastructuur, investeringen en leningen. Kleinere landen in Azië en Europa komen daardoor ‘financieel onder druk’ te staan. “Maar Peking zal niet ver komen met zijn slechte gedrag”, waarschuwt Esper. De grote test is het aanleggen van 5G-netwerken in Europa, meent Esper. Want 5G gaat niet alleen om snellere communicatie door privé-personen, waarschuwt hij. “Het is ook essentieel voor militaire communicatie en het uitwisselen van inlichtingen.” Een centrale rol voor het Chinese bedrijf Huawei is daarom ondenkbaar. Als Huawei toch meedoet, is dat ‘een gevaar voor de Navo’. Het uitwisselen van informatie met bondgenoten wordt dan problematisch, zegt Esper. De VS en Europa moeten hun eigen technologie ontwikkelen. “Wij nodigen 5G-aanbieders al uit om hun systemen te testen op militaire bases.” Amerikaans geld in Europese bedrijven als Nokia en Ericsson steken is ook een optie. Espers collega van buitenlandse zaken, Mike Pompeo, noemt Huawei ‘een paard van Troje’. Hij veegt de vloer aan met ‘doemdenkers’ die volgens hem het thema van de conferentie in München hebben bedacht: ‘Westlessness’, het idee dat het Westen minder invloedrijk wordt. “Het Westen is aan het winnen!”, roept Pompeo uit. De Chinese minister van buitenlandse zaken Wang Yi slaat even later terug: alle Amerikaanse beschuldigingen over spionage door Huawei zijn ‘leugens’. Premier Mark Rutte lijkt niet onder de indruk van de grote woorden van de supermachten. Nederland stelt eigen voorwaarden aan de aanleg van 5G en sluit geen landen of bedrijven uit. “Dat gaan we niet ineens anders doen omdat hier in München een paar stevige uitspraken zijn gedaan. Het blijft een nationale afweging.”
(bron: Trouw) Iedereen op de Veiligheidsconferentie in Munchen heeft zijn eigen wensen flink o pgepoetst en zich fors op de borst geslagen. Zodanig dat niemand er nog geloof hecht aan wat daar allemaal is gezegd. Lachwekkend zelfs! Macron presenteerde zich als de Europese leider met ambities, nu Merkel afwezig was. De Amerikanen schoven de ‘zwarte piet’ naar de Chinezen als het grote gevaar. Uiteindelijk zal Europa kleur moeten bekennen of ze de Amerikanen volgen dan wel trachten neutraal te blijven. Die machtsstrijd zal in de komende jaren worden uitgevochten. Wat Rutte zegt over het behartigen van onze nationale belangen is korte termijn politiek want een Europa van de 27 nationale belangen heeft geen toekomst in de wereld van morgen. Dat zijn nog slechts achterhoedegevechten, waarmee wij onszelf aan het belasten zijn.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 21 feb 2020; week 8: AEX 617,33; Bel20 4.078,44; CAC40 6.029,72; DAX30 13.579,33; FTSE 100 7.403,92; SMI 11.110,78; RTS (Rusland) 1524,71; DJIA 28.992,14; NY-Nasdaq 100 9.446,69; Nikkei 23.386,74; Hang Seng 27.308,81; All Ords 7.230,40; SSEC 3.039,67; €/$1,085; BTC/USD $9.666,26; 1 troy ounce goud $1643,00, dat is €48.671,73 per kilo; 3 maands Euribor -0,415%; 1 weeks -0,517%; 1 mnds -0,478%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,36% 10 jaar VS 1,4536%; 10 jaar Belgische Staat -0,226%; 10 jaar Duitse Staat -0,448%; Franse Staat -0,218%; VK 0,579%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,74%; 10 jaar Japan -0,0662%; Spanje 0,212%; 10 jaar Italië 0,894%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,563.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht lager op waarschuwingen over de gevolgen van COVID-19 voor de economische gevolgen en de ruime liquiditeiten. De bitcoin noteerde weer <$10.000. De goudprijs steeg deze week 3,8%, rentetarieven noteerden weer lager, ook het 30-jarige papier. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,41%; Nederland 0,014%; Duitsland 0,029%; Japan 0,3409%; Frankrijk 0,514%; GB 1,004%; Spanje 0,999%; Canada 1,3639%; VS 1,8961%; Italië 1,879%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,75%; Duitsland -0,644%; Denemarken -0,597%; Nederland -0,59%; Frankrijk -0,503%; België -0,505%; Japan -0,1665%; Spanje -0,261%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 22022020/519 EU-top over de begroting 2021-2027 mislukt

UPDATE 15022020/518 President Donald Trump: de straatvechter, de dictator

Na zijn vrijspraak in de impeachment-procedure kiest Trump voor het gevecht 

In blog 517 heb ik geschreven dat ik rekening hou met de optie dat Trump ervoor zal kiezen de strijd voor de verkiezing van de volgende president in november niet aan te gaan. Hij zal zichzelf met een Presidentieel Besluit herbenoemen, vooralsnog voor een periode van vier jaar. Hij zal zich daarvoor verdedigen naar zijn achterban de Republikeinse parlementariërs, gouverneurs en politici dat hij de strijd niet aangaat met de democraten die hij omschreef als “kwaadwillig en gemeen”. De leider van het impeachment-onderzoek, Adam Schiff, noemde hij een “gemene en verschrikkelijke man”, die ook nog eens corrupt is. Ook de speaker in het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, noemde hij ‘verschrikkelijk’. De agenten van de FBI die eerder onderzoek naar hem deden waren ‘schofterig, oneerlijk en smerig’. Hun leidinggevenden zijn ‘tuig’ en een ‘gluiperd’. De enige Republikeinse senator die voor zijn impeachment heeft gestemd, met de aanklacht tegen ‘machtsmisbruik’, de ex-presidentskandidaat van de Republikeinen Mitt Romney, is en was een ‘mislukte’ presidentskandidaat, die een van de slechtste campagnes ooit heeft gevoerd. Trump betuigde, na zijn vrijspraak in de Senaat, spijt dat zijn familie deze ellende, deze nepzaak, heeft moeten doorstaan omwille van een paar kwaadaardige en zieke mensen. Hij beschimpt al deze mensen, ook al is hijzelf de grootste leugenaar en bedrieger, het deert hem kennelijk niet. In de State of the Union sprak hij optimistisch over de staat van de republiek, prees hij uitbundig (en in veel gevallen met overdreven cijfers) de prestaties van zijn regering van jaknikkers. Maar hij sprak niet over de toename van staatsschuld en over het gegeven dat veel Amerikanen op de pof leven. Hij verweet >130 volksvertegenwoordigers dat zij met hun socialistische plannen voor een zorgstelsel het land ‘bankroet’ zouden laten gaan en de medische zorg zouden ‘vernietigen’. Hij sprak niet over samenwerken in het Congres, maar moedigde de Democraten aan in de stemmen met wetsvoorstellen van de Republikeinen. De ‘geest van beschaving en samenwerking’ is ver zoek in Washington. 9 Democraten waren niet verschenen bij de State of the Union en een tiende verliet de zaal toen Trump de benoeming van een conservatieve rechter aan het Suprime Court prees. Wie Trump zegt, zegt tegelijkertijd ‘verslaan en winnen’. Of dat de Democraten zijn, Rusland, China of Europa maakt hem niets uit. Hij moet en zal zijn zin krijgen, tegen elke prijs. Trump is de eerste president die er geen misverstand over laat bestaan dat hij lak heeft aan ‘iedereen’, ook aan het land dat hij regeert. Wanneer hij spreekt over progressieve staten als Californië, New York of Baltimore, dan doet hij dat in termen van afschuw, zoals “vergeven van ongedierte”. De vraag die de journalist van dit artikel, Bas Blokker in het NRC, stelt is – terecht – wie dient het landsbelang? Dit artikel is door mij geschreven met onder meer citaten uit het NRC-artikel van 8/9 februari 2020. Daarvoor mijn dank. Trump bereidt het moment voor dat hij de absolute macht naar zich toetrekt. En hij zich niet langer hoeft te verantwoorden aan de volksvertegenwoordigers. Hij heeft er wel voor gezorgd dat een meerderheid in de Supreme Court zijn beleid steunt. Vrienden en bondgenoten heeft hij zolang hij er geld aan kan verdienen. Hij stelt harde eisen aan zijn ‘tegenpartijen’, tot ze zich onderwerpen aan zijn eisen. Doen ze dat niet dan krijgen ze de volle tegenwind. En wat is de positie van Rutte in dat proces?

Het coronavirus zal ook economisch gigantische gevolgen kunnen hebben

Dat staat op https://www.redactie24.be/news/27201/coronavirus-heeft-gigantische-economische-gevolgen-wereldwijd-dreigen-er-problemen-met-iphone-en-er-is-nog-meer Veel fabrieken in China zijn momenteel gesloten. Ze doen dat om te voorkomen dat het virus 2019-nCoV, nu ook bekend als COVID-19, zich niet verder kan verspreiden. Bij het sluiten van dit blog waren wereldwijd 69.275 mensen besmet, zijn er 1669 overleden en verkeren er 11.299 in een kritieke fase. In de hele wereld zijn er bedrijven afhankelijk van wat er in China gebeurt. Als die bedrijven nog lang dichtblijven, dan dreigen er grote economische gevolgen, niet alleen in China, maar ook elders in de wereld. De automobielsector is bijvoorbeeld erg afhankelijk van leveranties uit China. Als de fabrieken er niet snel openen, dan dreigen die ook zij stil te vallen. De voorraden zijn immers al laag. Het gevolg kan zijn dat er wereldwijd geen nieuwe auto’s meer gemaakt kunnen worden. Maar ook bij Apple kijken ze richting China. Zij hebben onderdelen nodig van twee fabrieken daar. Blijven die nog lang weg, dan komt onder meer de bevoorrading en ontwikkeling van nieuwe iPhones in gevaar. Ik maak daar enig voorbehoud bij. Maandag zijn veel bedrijven weer aan het werk gegaan. Weliswaar stijgt het aantal besmette personen in China met enkele duizenden per dag maar 50.000 besmette Chinezen maken toch maar 0,03% van de bevolking uit. Beleggers hebben hun mineurstemming laten vallen, ondanks dat dat er hier en daar beslist wel economische en financiële schade wordt geleden, die bij lange nog niet is in te schatten in en buiten China. Neem de cruiseschepen, Chinese toeristen die thuis blijven, fabrieken die leveringsproblemen krijgen. Beleggers laten zich daar niet door van de wijs brengen. Er is voldoende gratis geld in de markt om op de financiële markten te blijven kopen. Ook de hoop dat de Chinese centrale bank met verdere stimuleringsmaatregelen komt (meer geld in de markt gaat pompen) om de economische schade door het coronavirus te beperken, deed beleggers massaal in aandelen stappen. Het optimistische sentiment werd ook niet verstoord door het bericht dat ‘door het dieselschandaal en oplopende kosten voor de productie van elektrische auto’s de Duitse autofabrikant Daimler de slechtste prestatie in de afgelopen decennia heeft neergezet. Het moederconcern van Mercedes-Benz zag de €7,6 mrd winst uit 2018 vorig jaar goed ineenschrompelen tot €2,7 mrd. Daimler heeft sinds mei vorig jaar maar liefst vier winstwaarschuwingen afgegeven, onder meer vanwege de kosten die het maakt vanwege het schandaal met sjoemeldiesels uit het verleden. Ook maakt de fabrikant extra kosten om auto’s van de band te laten rollen die voldoen aan de nieuwe CO2-regelgeving in de Europese Unie. Het autoconcern snijdt ter compensatie van die kosten fors in het werknemersbestand. Duizenden banen verdwijnen de komende jaren, maakte Daimler al eerder bekend. Onder meer één op de tien managers moet op zoek naar ander emplooi.

Nederland staat in de top 10 van landen die economisch het meest worden getroffen door het nieuwe coronavirus https://www.welingelichtekringen.nl/economie/1527664/nederland-bij-10-economisch-meest-getroffen-landen-door-virus.html Volgens onderzoeksbureau Altares Dun & Bradstreet zijn er bijna duizend Nederlandse bedrijven die direct worden geraakt. Zij hebben filialen of dochterondernemingen in Chinese regio’s die door het virus zijn getroffen. Andere landen die hoog op de lijst staan zijn bijvoorbeeld de Verenigde Staten, Japan en Duitsland. Wereldwijd zijn er 49.000 bedrijven buiten China die opereren in de betreffende gebieden in het Aziatische land. De studie bevestigt nogmaals dat de virusuitbraak wereldwijd grote economische gevolgen heeft. Meer dan 5 miljoen bedrijven in de wereld zijn volgens Altares Dun & Bradstreet afhankelijk van Chinese leveranciers uit de regio’s. “Wuhan, de plaats waar het coronavirus uitbrak, is een belangrijke transporthub in China”, legt een woordvoerder van Altares Dun & Bradstreet uit. Volgens hem kunnen door de maatregelen die China treft om het coronavirus te beteugelen, bepaalde bevoorradingsketens stil komen te liggen. “Dit heeft desastreuze gevolgen voor een bedrijf en daarom is het essentieel dat organisaties de mogelijke impact goed in het vizier hebben.”

De politieke crisis in Duitsland raakt landen wereldwijd

Nu Duitsland in een politieke crisis verkeert, dreigt het gebrek aan leiderschap op het wereldtoneel alleen maar langer te gaan duren. Europa dreigt achterop te raken. ‘Duitsland is de olifant in de kamer.’ https://www.parool.nl/wereld/de-politieke-crisis-in-duitsland-raakt-landen-wereldwijd~b41bee26/ Al voordat Angela Merkel’s gekozen opvolger deze week de Duitse politiek in een diepere chaos duwde door aan te kondigen dat ze het toch niét doet, waren er klachten over het gebrek aan Duits leiderschap in Europa. Het ontbrak Merkel aan visie, luidde al tijden de kritiek in binnen- en buitenland. De vrouw die 14 jaar lang bondskanselier was, vermeed ieder risico. Haar land had de handen nog vol aan het loskomen van de geschiedenis en was niet in staat een doorslaggevende rol te spelen in het verdedigen van het multilateralisme. Ook niet toen Donald Trump op het punt stond dat geloof in samenwerkende bondgenoten op te blazen. Die zorgen zullen dit weekend alleen maar meer voor het voetlicht worden gebracht. Tijdens de jaarlijkse Veiligheidsconferentie in München – het politieke equivalent van het Wereld Economisch Forum in Davos – ontmoeten analisten en diplomaten van over de hele wereld elkaar om te praten over internationale veiligheidsuitdagingen. Het is veelzeggend dat de stilstaande en ideologisch gespleten Duitse regering nauwelijks een rol van betekenis speelt op de agenda. En dat dertig jaar na de hereniging van oost en west. Merkel komt zelf niet eens naar München. De Duitse kwestie zal niettemin een hoofdonderwerp zijn voor de wereldleiders aan tafel. “Duitsland is de olifant in de kamer,” zegt directeur Jan Techau van het Duitse Marshallplanfonds in Berlijn. “Vandaag de dag denkt iedereen weer aan Duitsland en zijn leiderschap op het gebied van veiligheid. Het ontslag van Merkel’s beoogde opvolger Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK) zal alleen maar meer vragen opwerpen over welke kant Duitsland op gaat. Die onzekerheid betekent dat het land de komende maanden vooral naar binnen toe zal zijn gekeerd. De verlamming waar bondgenoten in de Europese Unie en Washington zich zo aan ergeren, zal nog langer duren. De Duitse elite ziet heus wel in dat de problemen zich alleen maar verder opstapelen. Een klein maar levendig groepje experts op het gebied van buitenlandpolitiek erkent al langer dat er behoefte is aan meer strategisch denken, een sterkere eurozone en investeringen in belangrijke technologieën en groene economie. Het gezelschap heeft oog voor de uitdagingen – van klimaatverandering en Russische inmenging tot de technologische oorlog tussen China en de VS – waardoor Europa riskeert achterop te raken. Maar zelfs terwijl China, Rusland en het Amerika van Trump als roofdieren om Europa heen draaien – of het nu om Oekraïne, Huawei of handel gaat – ontbreekt het aan politiek leiderschap dat zich laat vertalen in beleid waar Duitse kiezers achter staan. “Er is geen gevoel van urgentie in Duitsland,” zegt Techau. “China, Rusland, de situatie met Trump, alleen dat kleine groepje strategen heeft het op de radar.” Een van de redenen daarvoor is dat het goed gaat in Duitsland. Voor de meeste mensen, vooral in het van oudsher dominante westen, is Merkel’s termijn een periode geweest van stabiliteit en welvaartsgroei. “Een terughoudende status quo in de samenleving ondersteunt een terughoudende status quo in de regering,” zegt Timothy Garton Ash, hoogleraar Europese geschiedenis aan de Universiteit van Oxford. De laatste paar jaar is een angst voor de toekomst binnengeslopen, zegt Garton Ash, maar die heeft zich vertaald in een sentiment van ‘laten we genieten van wat we hebben’. Ideeën om te veranderen zijn moeilijk te verkopen aan mensen die in de decennia na de Tweede Wereldoorlog juist door terughoudendheid rijk en invloedrijk zijn geworden, vult Jan Techau aan. “Duitsland is rijk en machtig geworden, heeft zich herenigd en kreeg zijn soevereiniteit terug. En nu verwachten de landen die ons al die jaren onder de duim wilden houden opeens leiderschap. Dat pikken de Duitsers niet.” Duitsland heeft zich traditioneel altijd reactief en pragmatisch opgesteld, zegt hoogleraar politieke economie in Berlijn Henrik Enderlein. “We zijn eigenlijk aan het slaapwandelen. Ondanks de val van de Muur en de eenwording zijn we nog altijd niet hersteld van het idee ‘als we maar lang genoeg wachten, komt vanzelf alles goed’.” Duitsland is bovendien nog helemaal niet klaar om ‘economisch te lijden om er politiek beter van te worden’, zegt Christian Odendahl, als econoom verbonden aan het Berlijnse Centrum voor Europese Hervorming. “Maar toch is het wel veranderd in een land dat zich economisch onzeker voelt over de toekomst.” Die onzekerheid komt voor een deel door het gegeven dat Duitsland meer dan andere landen afhankelijk is van export naar en investeringen in China. Dat heeft invloed op tal van beleidsterreinen – van Huawei tot Hongkong – en zorgt ervoor dat Berlijn uiterst voorzichtig is en liever niet al te veel risico’s neemt. Merkel’s neiging om risico’s uit de weg te gaan is een van de redenen dat het contact is verwaterd met de Franse president Emmanuel Macron. Die heeft strategische visies over Europa te over en zou ze maar wat graag uitvoeren. De twee zijn het niet vaak eens, en ze kunnen het ook al niet goed met elkaar vinden. Dat maakt de richting die de Europese Unie na de Brexit op moet gaan nog veel ingewikkelder. Toen Donald Trump tot president werd verkozen in de Verenigde Staten, verwachtte eigenlijk iedereen dat Merkel voorop zou gaan in het verdedigen van het op regels gebaseerde multilateralisme waar Duitsland en Europa zoveel aan hebben gehad. “Toen Trump werd beëdigd zagen we in Angela Merkel de nieuwe leider van het Westen. Wie zou dat nu nog zeggen?” vraagt directeur van de Noord-Atlantische Raad Anna Wieslander. “Het is een teken dat Duitsland de verkeerde kant op is gegaan,” besluit ze. “Duitsland is een verenigende leider, terwijl Frankrijk alleen verstorend werkt. Maar Merkel geeft niet thuis.” © The New York Times. Vertaling: David van Unen Een artikel waar veel herkenningsaspecten in zitten. Ik plaats hier en daar toch wel enige kanttekeningen bij. Op de eerste plaats vraag ik mij af of de VS van Trump nu zo rouwig zijn dat de kracht van Europa is weggezakt en er nog geen aanwijzingen zijn dat de verdeeldheid in de EU zal omslaan in een krachtdadig beleid. Ik vrees dat Trump zich volledig gaat inzetten Europa bij de VS in te lijven. Dat lijken nu nog illusies, maar de tijd dringt en een sterke leider is nog niet in beeld. Het grote probleem is Merkel geworden. Na tien jaar bondskanselier had ze al moeten gaan investeren in haar opvolging, binnen Duitsland zelf maar ook Europees en mondiaal. Toen ze enkele maanden geleden fysieke problemen kreeg, trillen bij officiële gelegenheden, had ze zich moeten terugtrekken. Maar dat kon niet want er was geen opvolger in de coulissen, die als een Europese leider zou kunnen doorschuiven. Nu zit Duitsland in de problemen: politiek en economisch. In feite verkeert de Duitse economie in dan wel tegen een recessie aan. Daarvoor zijn meerdere redenen voor aan te wijzen. Het verdienmodel is teveel afhankelijk van het buitenland, onder andere China. De diesel-testen van Duitse auto’s gaven een veel te optimistische voorstelling van zaken over de milieu-gevolgen van de uitstoot. Dat kost veel imago- en financiële schade. Duitsland is te weinig voorbereid op de inrichting van de toekomst. De oosterburen doen nu aan potverteren, maar daar komt een einde aan en niemand neemt op dit moment de regie over van Merkel. Trump zal Europa en Duitsland de helpende hand niet toesteken zonder dat daarvoor een hoge prijs wordt betaald. Europa is op dit moment afhankelijk van de politieke en financieel/economische ontwikkelingen. Elders in dit blog staat dat de economische groei in het laatste kwartaal van 2019 in de eurozone is gedaald tot 0,1%. Verwaarloosbaar voor het gemiddelde van de 19 eurolanden. Dat betekent dat er plussende en minnende landen zijn: Finland -0,4%; Italië -0,3%; Frankrijk 0,1% en Duitsland 0,0%; Nederland 0,4%; Hongarije 1,0%; Litouwen 1,3% en Roemenië 1,5%. Voor de macht van Europa is het van het grootste belang dat er snel een krachtige persoon in beeld komt, die orde op zaken gaat stellen. Op dit moment zie ik dat wensbeeld nog niet. Ik vrees eerder dat Europa verder afglijdt op meerdere vlakken met alle mogelijke gevolgen van dien. De economie van de eurozone is in het vierde kwartaal met 0,1% gegroeid ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Dat meldt het Europees statistiekbureau Eurostat op basis van een voorlopig cijfer. Bij een eerdere raming was de groei van het bruto binnenlands product (bbp) ook al op die stand uitgekomen. Wat opvalt is dat de drie grootste economische West-Europese landen, Duitsland, Frankrijk en Italië zonder economische groei, worden ‘gered’ door drie Oost-Europese landen met een groei >1%, waardoor de eurozone nog net boven de 0,0 grens scoort. In vergelijking met een jaar eerder groeide de economie van de eurozone met 0,9%. Voor de gehele Europese Unie meldde Eurostat een groei van 0,1% op kwartaalbasis en 1,2% in vergelijking met een jaar eerder. De werkgelegenheid in de eurozone ging met 0,3% vooruit. In de gehele EU bedroeg die stijging 0,2%. (bron: iex) De Nederlandse economie is volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek vorig jaar met 1,7% gegroeid. Dat is het laagste cijfer sinds 2014. In 2018 was de groei nog 2,6%. De bouw groeide met 4,7% het hardst, ondanks de stikstof- en PFAS-crisis. Sinds mei 2019 worden er minder vergunningen verleend, maar er waren nog genoeg lopende projecten. De groei was wel minder dan in de voorgaande jaren. De consumentenuitgaven namen vorig jaar 1,4% toe. In de twee jaar ervoor was dat nog ruim 2%. Bedrijven investeerden 5,3% meer en de export steeg met 2,6%. (bron: NOS) Ik verwacht niet dat wij erin slagen de ontwikkelingen van 2019 vast te houden. De bouw zal verder in omvang afnemen, als gevolg van milieumaatregelen, vertraging in de afgifte van bouwvergunningen en door de hoge prijzen voor bouwland door de gemeenten. Of wij blijven plussen met onze export zal afhangen van de gevolgen van de COVID-19 en de inzakkende mondiale handelsomzetten onder meer als gevolg van de handelsoorlogen van Trump.

Hoe toekomstige generaties worden geconfronteerd met Artificiële en Kunstmatige Intelligentie

In het Parool op https://www.parool.nl/columns-opinie/de-vraag-of-ai-de-beste-oplossing-is-wordt-nauwelijks-gesteld~b8befdf9/ vraagt Rudy van Belkom, in ‘het hoogste woord’, aandacht voor de gevolgen van artificiële intelligentie (AI). Daarbij stelt hij aan de orde of Kunstmatige intelligentie (KI) juist meer autonomie of meer afhankelijkheid gaat opleveren. Het gaat in de toekomst niet alleen om de prestaties van de technologieën en de beschikbaarheid van de middelen maar ook over strategische belangen en maatschappelijke acceptatie. Het is goed dat in het Strategisch Actieplan voor AI (SAPAI) wordt uitgegaan van economische en maatschappelijke kansen, maar er is nog onvoldoende aandacht voor de gevolgen van deze automatiseringsdrang. De vraag is namelijk of KI de mens gaat ondersteunen dan wel gaat vervangen? Nemen robots het werk over van het personeel dan wel is de mens in staat de baas te blijven in het arbeidsproces? Al eerder heb ik al eens gesteld dat het intelligentie niveau van robots dat van de gemiddelde mens zal overstijgen. Daarbij komt dat robots 7/7 24/24 kunnen produceren en alleen maar technische ondersteuning nodig hebben. Dat maakt de factor arbeid goedkoper. Er is nu €19 mln zwaartekracht subsidie beschikbaar voor een project dat moet bijdragen aan het samenbrengen van menselijke en artificiële intelligentie. Maar uiteindelijk zal de top van het menselijke IQ worden gekoppeld aan die van de KI. Met de komst van nieuwe generaties zullen andere normen en waarden ontstaan. Begrippen als transparantie en uitlegbaarheid zijn daardoor aan verandering onderhevig. Misschien gaan we wel accepteren dat AI vooringenomen is. De uitdaging zit dan meer in het eerlijk verdelen van oneerlijkheid. Wat we hierbij niet moeten vergeten is dat AI als zodanig niet goed of slecht is, het gaat erom hoe de technologie door mensen wordt ingezet. De vraag is dus wat voor samenleving we willen zijn, gegeven alle technologische ontwikkelingen. De maatschappij zal hoe dan ook fundamenteel veranderen. AI kan ons helpen het juiste pad te vinden. We moeten alleen nog wel uitvinden waar we dan precies heen willen. Ik vrees dat de mens die wedloop gaat verliezen. Wij in Europa kunnen niet bepalen hoe sociaal/maatschappelijk meewegen in de wijze waarop KI een plaats krijgt in de financieel/economische krachtenspel. Er zijn twee andere krachten die dat mede gaan bepalen: China en de VS.

De Belastingdienst heeft de voorlopige belastingteruggave van 124.000 mensen stopgezet

Die beslissing is in januari gevallen. Veel mensen hoorden pas dat zij het geld niet meer kregen toen het eigenlijk zou moeten worden overgemaakt. Door het besluit lopen mensen vaak honderden euro’s per maand mis. In duizenden gevallen is de beslissing ook nog eens onterecht, zo schrijft RTL. De stopzetting is het gevolg van een nieuw regel die de belastingdienst heeft ingevoerd. De dienst wil minder risico’s lopen bij het terugvorderen van ten onrechte uitgekeerde bedragen. Wie geld terugkrijgt van de Belastingdienst, bijvoorbeeld vanwege hypotheekrenteaftrek of betaalde partneralimentatie, kan ervoor kiezen dat maandelijks te laten uitkeren. Op basis van gegevens uit eerdere jaren krijg je dan een bedrag. Als er het jaar erop aangifte wordt gedaan, wordt dit al uitgekeerde bedrag verrekend. Als regels of omstandigheden zijn veranderd, moet je het uitgekeerde bedrag terugbetalen of krijg je extra. De Belastingdienst kiest er dus nu voor om bij mensen van wie ze vermoeden dat het uitgekeerde bedrag later weer terugbetaald moet worden, al pro-actief stop te zetten. Dat doet de fiscus dit jaar in veel meer gevallen dan in voorgaande jaren. (bron: meerdere media waaronder DFT)

Huiseigenaren en woningcorporaties zijn meer geld kwijt dan verwacht aan het verduurzamen van woningen

Het AD schrijft dat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft toegegeven dat het de kosten voor de verduurzaming van woningen te laag te hebben ingeschat, maar zegt in een reactie nog achter de berekening te staan. Het planbureau berekende vorig jaar wat de kosten zijn van de maatregelen in het Klimaatakkoord. Onderdeel van het akkoord zijn de kosten voor de vergroening van Nederlandse woningen. Uit de berekeningen van het PBL bleek dat woningcorporaties honderden miljoenen kwijt zouden zijn aan maatregelen, zoals verbeterde isolatie van woningen en huizen van het gas afhalen. Het AD schrijft nu dat deze berekeningen niet kloppen. “Maar van een kostbare rekenfout is geen sprake, de kosten blijven binnen de bandbreedte”, zegt PBL-onderzoeker Nico Hoogervorst in een reactie tegen NRC. Het dagblad schreef onder meer dat PBL geen rekening heeft gehouden met de extra kosten die aannemers in rekening brengen voor winst en risico, maar in een toelichting schrijft PBL dat het planbureau dat wel heeft gedaan. Het planbureau zou ook bepaalde kosten voor architecten, constructeurs en installatieadviseurs, die geplande renovaties moeten voorzien van klimaatmaatregelen, niet mee hebben genomen. Dat klopt ook niet volgens het planbureau. “Door het PBL zijn bijvoorbeeld de kosten die de woningcorporaties toch al maken bij een renovatie, zoals het tijdelijk verhuizen van mensen en het plaatsen van steigers, niet meegenomen.” Daarnaast schrijft het dagblad dat het rentepercentage aan corporaties voor verduurzaming te laag ingeschat zijn, maar ook dat nuanceert het planbureau. PBL zegt in een reactie dat het om een verschil in een rekenmethode gaat. Wooncorporatiekoepel Aedes laat tegenover het AD weten dat de vergroeningskosten zo’n 40% tot 50% hoger liggen dan het planbureau vorig jaar berekende, maar dat klopt volgens het PBL niet. Aedes berekende dit volgens PBL vanuit een geheel anders perspectief. De nationale kosten staan niet gelijk aan kosten voor woningeigenaren, waar Aedes het over heeft, schrijft het planbureau. “Als we deze kosten op basis van actuele gegevens en inzichten opnieuw zouden berekenen, verwachten we dat de nationale kosten slechts enkele procenten hoger zullen uitkomen”, aldus het PBL. Een vreemde en onbegrijpelijke reactie als het Planbureau voor de Leefomgeving zegt dat ze de kosten voor de verduurzaming van woningen te laag te hebben ingeschat en tegelijk stelt dat ze achter hun berekeningen blijven staan. Dat kan natuurlijk niet, zeker niet omdat de Wooncorporatiekoepel stelt dat de kosten van de verduurzaming van de ‘sociale’ huurwoningen 40% tot 50% hoger uitvallen omdat met allerlei bijkomende kosten geen dan wel te laag zijn ingeschat. Die verschillen zijn dusdanig groot dat daar grondig onderzoek naar moet plaatsvinden. Ook in de 2e Kamer worden kritische geluiden gehoord. PBL heeft naar mijn mening de plank fors misgeslagen door te verwijzen naar hun rekenmodellen. (bron: nu.nl)

Comprehensive Economic and Trade Agreement

Het CETA-akkoordis een vrijhandelsverdrag dat in 2017 is afgesloten door de EU en Canada. Het verdrag bevat bijna zestienhonderd pagina’s en heeft het vergemakkelijken van de handel tussen Europa en Canada als voornaamste doel. Om dit te bereiken werd een groot aantal bestaande handelsbarrières opgeheven. CETA betreft een gemengd handelsakkoord: het kan pas in werking treden na goedkeuring door de parlementen van alle 27 lidstaten. Omdat dit erg lang kan duren – zo buigt het Nederlandse parlement zich bijna drie jaar na invoering pas over de kwestie – is een groot deel van CETA sinds 21 september 2017 al in werking. CETA wordt gezien als de kleinere versie van TTIP, het mislukte en minstens zo omstreden handelsverdrag tussen de VS en de EU. Vrijhandelsverdragen zoals TTIP en CETA leiden tot discussie omdat ze van grote invloed zijn op tal van sectoren en velden. Zo bevat het vrijhandelsakkoord tussen de EU en Canada afspraken over samenwerking en afschaffing van tarieven, maar ook over databescherming en juridische kwesties. Dit maakt het tot een allesomvattend akkoord dat veel verschillende individuen, bedrijven en overheden raakt. De Tweede Kamer besprak deze week het controversiële CETA-handelsverdrag tussen Canada en de Europese Unie (EU). Inmiddels zijn parlementen van dertien lidstaten akkoord gegaan. Naast Nederland moeten nog dertien andere landen groen licht geven. Het akkoord is al goedgekeurd door het kabinet en het Europees Parlement, maar de Tweede en Eerste Kamer moeten zich nog buigen over de kwestie. Zo kan Nederland straks de eerste lidstaat zijn die tegen CETA stemt en daarmee mogelijk een stokje steken voor invoering ervan. Voorstanders van het CETA-akkoord, VVD, CDA en D66, zijn met name te spreken over de economische mogelijkheden die het vrijhandelsverdrag biedt. Zo zou het voor meer werkgelegenheid en economische groei kunnen zorgen en verbetert het de mobiliteit tussen de EU en Canada. Tegenstanders van CETA wijzen vooral op de macht die het grote bedrijven geeft. Zo biedt het bedrijven de mogelijkheid om via de rechter overheidsbeslissingen terug te draaien die hun investeringen ondermijnen. Ook biedt het Europese bedrijven de mogelijkheid om diensten aan te bieden op Canada’s van oudsher gesloten publieke sector. Sommige Canadezen vrezen bijvoorbeeld dat Europese waterbedrijven hierdoor de macht overnemen over hun openbare watersysteem. Daarnaast waarschuwen tegenstanders voor het gevaar van sommige producten die door verdere vrijhandel makkelijker in Europa geïmporteerd worden. In Canadees vlees zitten bijvoorbeeld veel groeihormonen. De coalitiepartij CU heeft van minister voor Buitenlandse Handel afgedwongen dat zijn met toezeggingen komt die tegemoetkomen aan hun eisen. Wat nog mee kan spelen is de vrees dat Amerikaanse bedrijven middels hun vestigingen in Canada juridische geschillen met Europa zouden kunnen uitvechten buiten de rechtspraak van de 27 EU-lidstaten om, en zo overheidsbesluiten kunnen terugdraaien, die hun belangen schaden. Dit is recentelijk ook gebeurd in Pakistan. Pakistan moet twee mijnbouwbedrijven betalen, heeft het arbitragehof van de Wereldbank bepaald, schreef Trouw op 2 december 2019. Antofagasta PLC uit Chili en Barrick Gold Corporation uit Canada krijgen $5,9 mrd voor een project dat Pakistan nooit heeft goedgekeurd en dat nooit is uitgevoerd. Ze eisten daarom schadevergoeding. De bedrijven wonnen de zaak voor een arbitragerechtbank van de Wereldbank; die bank is opgericht om ontwikkelingslanden te helpen. De Amerikaanse top-econoom Jeffrey Sachs heeft felle kritiek. Pakistan wordt beroofd, vindt hij, en er is geen eerlijk spel gespeeld. De zaak gaat terug tot 1993, toen de Amerikaanse mijnbouwer BHP een joint venture sloot met de ontwikkelingsautoriteit van de Pakistaanse provincie Balochistan. Het idee was om naar goud en koper te zoeken en, als dat succesvol was, een mijnbouwlicentie aan te vragen. Het project kwam nooit van de grond. Het Pakistaanse Hooggerechtshof stelde in 2013 vast dat de ontwikkelingsautoriteit de mijnbouwwet had overtreden. Er was geen transparante aanbesteding geweest en de autoriteit was niet bevoegd om zo’n vergaand contract te sluiten. De voorzitter ervan leefde boven zijn stand, aldus het hof, wat duidt op corruptie. De schadevergoeding bedraagt bijna 2% van het bruto binnenlands product van Pakistan, dat financiële steun krijgt van het Internationaal Monetair Fonds, een zusterorganisatie van de Wereldbank. “Het is ruim tweemaal zoveel als Pakistan uitgeeft aan gezondheidszorg voor 200 miljoen mensen, in een land waar 7% van de kinderen voor hun vijftiende verjaardag sterft”, schrijft Sachs, professor aan de Columbia University. Sachs is ook betrokken bij de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN. Bij internationale investeringsrechtbanken kunnen bedrijven, buiten de reguliere rechtbank om, een zaak beginnen tegen landen die hun belangen zouden schaden. In dit geval achtte het Hooggerechtshof van Pakistan het mijnbouwproject in strijd met de Pakistaanse wet. Daarop stapten de mijnbouwbedrijven naar de arbitragerechtbank van de Wereldbank, het International Center for the Settlement of Investment Disputes. Drie rechters gaven de mijnbouwers alsnog gelijk. Antofagasta kreeg het contract in 2006 in handen voor $167 mln en verkocht de helft aan mede-eiser Barrick Gold Corporation. De investeringsrechtbank bepaalde de waarde van het project nu op $4 mrd. De schadevergoeding is gebaseerd op de winsten die de mijnbouwers hadden gemaakt als het niet-bestaande project was doorgegaan. Volgens de investeringsrechtbank hadden de mijnbouwers recht op een gebied van 1000 vierkante kilometer, ook al verbiedt de Pakistaanse wet licenties voor zulke grote oppervlaktes, zegt Sachs. Ook stelt de investeringsrechtbank eenzijdig vast dat de mijnbouwers vijftien jaar lang belastingvoordelen zouden genieten. Daarbij komen nog rente met terugwerkende kracht en juridische kosten. In totaal $5,9 mrd. Investeringsrechtbanken liggen vaker onder vuur, ook in verband met CETA, het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada dat het Nederlandse parlement nog moet ratificeren. Het idee achter investeerdersbescherming is dat bedrijven niet de dupe worden van grillige overheden. De EU zegt dat de investeringsrechtbank van CETA is gemoderniseerd: de arbitragecommissie is transparanter en er komt een mogelijkheid om in beroep te gaan. Maar ook dan blijft de vraag waarom grootbedrijven zich buiten de wet kunnen stellen. Maurice de Hond heeft de achterban van politieke partijen geënquêteerd hoe zij denken over CETA. Allen: voor 32%, tegen 38%, geen mening 30%; VVD: 59-13-28; CDA: 53-19-28; D66: 66-10-24. Partijen waarvan een meerderheid van de achterban tegen CETA is: FvD 64%, SP 58%, PvdD 54%, GL 51%.

VS slaat terug en verhoogt heffingen op Europese vliegtuigen

De Verenigde Staten hebben de importheffingen op Europese vliegtuigen verhoogd van 10% naar 15%, meldde de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger USTR. De heffingenverhoging maakt deel uit van een pakket aan tegenmaatregelen die de Amerikanen hebben genomen vanwege de illegale staatssteun die de Europese Unie jarenlang aan vliegtuigbouwer Airbus verleende. De wereldhandelsorganisatie (WTO) besloot in oktober dat de VS in zijn recht stond om tegenmaatregelen te nemen vanwege de Europese staatssteun. Airbus laat in een reactie weten dat de heffingenverhoging niet het door de Amerikanen beoogde effect zal hebben en vooral Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen zal raken, die al met een tekort aan vliegtuigen kampen. “Zij zullen uiteindelijk die heffingen betalen”, aldus Airbus. De twee machtsblokken zijn al zeker vijftien jaar in conflict over steunprogramma’s aan vliegtuigbouwers Airbus en Boeing. Ook dat laatste bedrijf ontving namelijk illegale steun, maar dan van de Amerikanen. Handelsvertegenwoordiger USTR heeft ook enkele aanpassingen gedaan aan heffingen op Europese goederen als Franse kaas, Schotse whisky en olijven. Zo werd de heffing op pruimensap verlaagd. Het grootste deel van de heffingen op Europese producten is gelijk gebleven, op 25%.

Koopkracht werkenden stijgt dit jaar

De lonen zijn in tien jaar tijd niet zo hard gestegen als in januari. Doordat de prijzen tegelijkertijd veel minder hard omhoog gaan, houden werkenden per saldo meer geld over om uit te geven. Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft berekend dat de lonen afgelopen maand in het bedrijfsleven stegen met 3,4%. Over heel 2019 stegen die lonen met 2,4%. Verder is de inflatie gezakt en zijn er dit jaar geen belastingverhogingen die in de prijzen doorwerken en vooral elektriciteit is goedkoper geworden. Het CBS denkt daarom dat de koopkracht van de meeste werkenden dit jaar stijgt. (bron: NOS) Hier wordt een gemanipuleerde voorstelling van zaken gegeven. Voor wat betreft de energieheffing is die voor stroom heel licht gedaald met 0,09 cent per kWh dat is 0,009%, en voor stroom gestegen met 3, 99 cent, dat is een stijging met 13,6%. In geld uitgedrukt is de stijging van de heffing voor gas dus aanzienlijk hoger dan het dalinkje van stroom. Wat betekent de stijging van de verwachte koopkracht voor de samenleving? Er zijn 9 miljoen werkenden, die full-time werken dan wel enkele uren in de week, en 3,3 miljoen gepensioneerden. De inkomsten van gepensioneerden zullen niet tot slechts incidenteel stijgen (AOW), meestal minder dan de inflatie. Die gaan er dus eerder in koopkracht op achteruit dan dat zij profiteren van de stijging van het inkomen van de werkenden. Maar ook daar moet je kritisch naar kijken want huishoudens worden wel degelijk geconfronteerd met stijgende kosten, voor de zorgverzekering, energie (gas, water en waterschapslasten), benzine, huur, en gemeentelijke lasten. Nee, zo positief als de rekenmeesters van het CBS het schetsen, is de realiteit niet.

Slowaakse boeren komen in opstand tegen een grondmaffia

Op https://www.nrc.nl/nieuws/2020/02/04/slowaakse-boeren-pikken-het-niet-langer-de-oligarchen-liquideren-ons-a3989243 een lang verhaal over wantoestanden in Slowakije over landbouwmagnaten en financiële groepen die verknoopt zijn met de politieke macht. De boeren pikken het niet langer. Ze hebben een politieke partij opgericht die deze maand deelneemt aan de parlementsverkiezingen. Boer Cenkner woont hier al vijftien jaar, maar zijn boerderij is nog steeds een onafgewerkte aaneenschakeling van rommelige bijgebouwen: voorin leven de mensen, achterin de varkens, kippen en konijnen. Op de muur langs de straatkant heeft hij een foto aangebracht van het gloriemoment van de opstandige landbouwers: met meer dan honderd tractoren en machines doorkruisten ze het land om in hoofdstad Bratislava hun woede te tonen. Die woede richt zich op wat zij een ‘moderne maffia’ noemen. Zij gebruiken volgens Cenkner hun invloed om grond te ontfutselen van kleine boeren en de bijbehorende EU-fondsen op te strijken. Een van de doelen van die Europese landbouwsubsidies is ‘inkomenssteun’ verschaffen aan boeren die anders moeilijk zouden kunnen overleven. Vele kleine boeren maken er ook op die manier gebruik van. Maar betalingen van meer dan €200 per hectare maken het tegelijk een lucratief systeem voor grote bedrijven. In Slowakije wordt volgens statistieken van de Europese Commissie, 94% van de subsidies – goed voor €400 mln per jaar – opgedweild door 18% van de landbouwbedrijven die subsidie aanvragen, dat zijn eveneens de grootste bedrijven. „Sommige bedrijven dienen gewoon valse aanvragen in”, zegt Cenkner. Andere ‘groten’ maken kleine boeren het leven zuur om zelf meer in de pot te kunnen graaien. Neem nu Cenkner zelf. Hij pacht zijn grond van verschillende eigenaren – de Slowaakse grond is om historische redenen uiterst versplinterd, vaak is het zelfs onduidelijk wie precies de eigenaar is. Door die juridische vaagheid kunnen malafide bedrijven claims leggen op land dat iemand anders al bewerkt – en dus ook op de bijbehorende subsidies. Dat is exact wat een lokale grootgrondbezitter deed met zijn land, zegt Cenkner. Zolang de traag werkende overheidsinstanties geen beslissing nemen over die ‘kruisende’ claims, heeft hij geen toegang tot €10.000 aan subsidies die hij zelf aanvroeg voor hetzelfde land. „Dat betekent dat ik geen geld heb voor meststoffen of zaaigoed. Ze drijven me naar een faillissement.” Zodra een landbouwer failliet is, liggen zijn percelen voor het oprapen. „Zo liquideren de oligarchen ons.” Volgens Cenkner krijgen ze daarbij hulp van politici en ambtenaren. Sinds hij die boodschap openlijk verkondigt, vond hij al een kat zonder hoofd op zijn motorkap en probeerden onbekenden hem al tweemaal van de weg te rijden. Het zijn praktijken die Slowaken tot voor kort met de Italiaanse maffia associeerden, vertelt Andrej Ban, journalist bij dagblad Denník N. Toen hij na de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak in 2018 vanuit hoofdstad Bratislava naar het oosten van het land trok, verwachtte hij daar de Zuid-Italiaanse ’Ndrangheta aan te treffen. Leden van dat misdaadsyndicaat waren het opzienbarendste doelwit van Kuciaks onafgewerkte onderzoek naar fraude op het platteland. „Maar lokale boeren zeiden: focus niet op de Italianen met hun Ferrari’s, wij hebben andere problemen.” Zij wezen naar ex-volksvertegenwoordigster Lubica Roskova, het regionale boegbeeld van de links-populistische regeringspartij Smer-SD. Roskova – ‘de gravin’ – had een reputatie als efficiënt fondsenwerver en netwerker. „Haar familie is een soort clan”, zegt Ban. „Ieder lid heeft een positie in de administratie, de politie, het gerecht. Zelf werkte ze als psychologe die politiemannen moest doorlichten. Wanneer een agent gepakt werd met smeergeld, bepaalde zij mee of hij kon blijven werken.” Ban vlooide uit hoe ze landbouwsubsidies kreeg voor gronden waarvan ze eigenaar noch gebruiker was. „Subsidie-aanvragen gebeuren één keer per jaar”, schrijft hij in een boek over het dossier. „Als je de juiste persoon kent in de afdeling van het kantoor in [districtshoofdstad] Michalovce, kan die je laten weten op welke percelen niemand subsidies aanvraagt. Bingo! Want dan kun je in alle stilte zelf subsidies aanvragen.” Bewijzen dat je het land in bezit hebt of pacht, is niet nodig. Je moet er alleen op werken. In de praktijk, zeggen Ban en Cenkner, volstaat het om een ploeg door de grond te trekken voor de controledienst luchtfoto’s maakt. Op een aantal van Roskova’s percelen, gebeurde zelfs dat niet: ze kreeg subsidies voor een vliegveld, parkeerplaatsen en een stuk industriegebied. In 2017 al stelde het subsidieagentschap onregelmatigheden vast in haar aanvragen. Het nieuws deed toen weinig stof opwaaien. Nadat Ban de zaak-Roskova in 2018 onder de aandacht had gebracht, werd ze uit de partij gezet en aangeklaagd voor fraude met EU-subsidies. Het subsidieagentschap eiste ongeveer €200.000 terug. Dat de hamer pas onlangs neerkwam, voedde beschuldigingen dat Roskova haar invloed gebruikt moet hebben om controles en straffen te ontwijken. Dat klopt niet, zegt ze in een reactie: „Ik heb nooit mijn invloed gebruikt om mijzelf of mijn zaken te bevoordelen.” Verder wil ze geen commentaar leveren zolang het onderzoek loopt. Het subsidieagentschap antwoordde niet op vragen, maar verklaarde eerder dat er „geen systematische fouten” gemaakt zijn in de procedures. Dat evident frauduleuze aanvragen oorspronkelijk door het controlesysteem glipten, zou hebben gelegen aan de verouderde database van het instituut dat de satellietfoto’s verifieert. De commissie voor begrotingscontrole van het Europees Parlement ging, in vergaderingen met de Slowaakse autoriteiten, uitgebreid op de zaak in. „We hadden veel vragen”, zegt de Duitse oud-Europarlementariër Ingeborg Grässle (CDU), die tot vorig jaar voorzitter was van de commissie. „Ondanks verschillende pogingen hebben ze die niet bevredigend beantwoord.” Landbouwsubsidies voor een parkeerterrein: het is lachwekkend, maar het is niet de belangrijkste steen des aanstoots voor Roskova’s tegenstanders. Haar vrienden waren volgens hen ook betrokken in de praktijken die boer Cenkners bloed doen koken: het indienen van ‘kruisende’ claims om gronden en subsidies te bemachtigen. Hij vertelt over een conflict tussen een boer uit een nabijgelegen gehucht en een zakenpartner van Roskova, die in Slowaakse media beschreven wordt als haar handlanger. De zakenpartner, een ex-politieagent, wilde tarwe oogsten die de boer naar eigen zeggen gezaaid had. Nadat de boer achter geraakt was met betalingen bij het nationale landfonds – dat percelen beheert waarvan de eigenaar onbekend is – had dat fonds zijn pachtland overgeheveld naar de ex-politieagent. Volgens de boer gebeurde dat zonder zijn medeweten. De nieuwe gebruiker had meteen subsidies aangevraagd en kwam, met behulp van een privébeveiligingsfirma, ook de oogst opeisen. Toen de boer dat probeerde te verhinderen, kwam het tot een drie dagen durende veldslag waarin bijlen, knuppels en jeeps ingezet werden. „Scènes als uit een film van Tarantino”, schrijft Ban in zijn boek. Cenkner was erbij, zegt hij, en zag hoe twee mensen van het veiligheidsbedrijf de boer vasthielden, terwijl een derde hem sloeg. „De hele tijd stonden drie politiewagens op een kilometer afstand. En toen ik er zelf tussenkwam, kreeg ik een klap met een telescopische wapenstok.” De verhalen van de betrokken partijen lopen sterk uiteen. Er zijn tegengestelde verklaringen over de procedure bij het landfonds, over wie gezaaid heeft, over wie geweld gebruikte en over de vermeende banden tussen de ex-agent en Roskova. Maar dat het subsidiesysteem een ongelijke oorlog om land aanzwengelt tussen groten en kleintjes, staat volgens Frantisek Oravec buiten kijf. We spreken de medeoprichter van de boerenpartij in zijn ommuurde compound bij het dorpje Gynov. Binnen de omheining zien we een kudde koeien met hun kalfjes, graansilo’s en een flinke verzameling landbouwwerktuigen. Met 2.200 hectare land is Oravec geen kleine boer, maar ook hij werd onder druk gezet. „Ik kreeg bezoek van een financiële groep die zei dat ik land moest afstaan.” Ze dienden een claim in op zijn grond en zijn subsidies. Ook hij kreeg naar eigen zeggen klappen van security-mensen. „Nadat ze in andere sectoren alles opgekocht hadden, heeft dat soort groepen zich ook op de landbouw gestort”, zegt Oravec. „Door die rotsubsidies.” Hij klaagde het bedrijf aan, maar dat beschuldigde hem van betrokkenheid in een reeks andere zaken waar Oravec naar eigen zeggen niets mee te maken had. De juridische strijd is eindeloos. „Tot 2015 had ik het nummer van één advocaat”, zegt hij terwijl hij alle juridische adviseurs in zijn telefoonboek toont: „Nu zijn het er tachtig.” In september oordeelde de Slowaakse recherche dat Oravec alvast op één punt gelijk had: ze vervolgde zijn tegenstanders voor het indienen van frauduleuze subsidieaanvragen op zijn land. Een persoonlijke overwinning”, zegt Oravec, „maar kleinere boeren maken geen kans”. De boerenpartij bezit screenshots van sms-gesprekken waarin ambtenaren van het subsidieagentschap om smeergeld lijken te vragen om aanvragen tijdig af te handelen. De Standaard kon de screenshots bekijken, maar de echtheid ervan niet verifiëren. Het subsidieagentschap heeft de aantijgingen van omkoping steeds ontkend. Volgens zijn directeur wordt dankzij nieuwe wetgeving nu sneller over subsidiebetwistingen beslist. Oravec is schamper: „Ik wacht al jaren op mijn geld.” Het zijn bekende problemen met meerdere Oost-Europese EU-lidstaten. De EC van Juncker heeft daar niets van gemaakt. Het werd in zijn regeerperiode alleen maar erger. In feite is dat corruptie, de wijze waarop regeringsleiders betrokken waren en zijn in het bevoordelen van grootgrondbezitter bij de toewijzing van landbouwsubsidies van de EU. In feite een groot schandaal.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 14 feb 2020; week 7: AEX 629,23; Bel20 4.185,44; CAC40 6.069,35; DAX30 13.744,21; FTSE 100 7.409,13; SMI 11.128,81; RTS (Rusland) 1534,89; DJIA 29.398,08; NY-Nasdaq 100 9.623,58; Nikkei 23.687,59; Hang Seng 27.815,60; All Ords 7.227,10; SSEC 2.917,01; €/$1,083; BTC/USD $9.867,43; 1 troy ounce goud $1583,60, dat is €46.968,09 per kilo; 3 maands Euribor -0,413%; 1 weeks -0,509%; 1 mnds -0,48%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,324% 10 jaar VS 1,5746%; 10 jaar Belgische Staat -0,185%; 10 jaar Duitse Staat -0,409%; Franse Staat -0,168%; VK 0,633%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,68%; 10 jaar Japan -0,0371%; Spanje 0,29%; 10 jaar Italië 0,909%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,636.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger op onduidelijke gronden (mogelijke de ruime liquiditeiten). De bitcoin daalde weer <$10.000. De goudprijs steeg, rentetarieven noteerden weer wat lager (behalve in Japan en in het VK). Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,35%; Nederland 0,09%; Duitsland 0,108%; Japan 0,3844%; Frankrijk 0,617%; GB 1,089%; Spanje 1,122%; Canada 1,4706%; VS 2,0283%; Italië 1,922%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,75%; Duitsland -0,643%; Denemarken -0,582%; Nederland -0,598%; Frankrijk -0,49%; België -0,502%; Japan -0,133%; Spanje -0,22%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 15022020/518 President Donald Trump: de straatvechter, de dictator

UPDATE 08022020/517 De gevolgen van 2019-nCoV voor de wereldeconomie

Hoe groot zijn de financieel/economische gevolgen van 2019-nCoV

https://www.tijd.be/opinie/algemeen/het-coronavirus-kan-een-wereldwijde-economische-crisis-inluiden/10204807.html

Lege straten, gesloten restaurants, luchthavens zonder reizigers. In China heeft het coronavirus een impact op alles en iedereen. Ook internationaal worden de gevolgen voelbaar. Luidt het coronavirus het begin van een wereldwijde economische crisis in? De Chinese beurzen openden deze week met een verlies van ca 8% ondanks dat de Chinese centrale bank (People’s Bank of China) 1.2 biljoen yuan ($168 mrd) gereed heeft gezet om in de markt te pompen als dat nodig is om te voorkomen dat er financiële problemen zouden ontstaan als beleggers massaal hun aandelen zouden verkopen. Dat bedrag is net zo groot als de marktkapitalisatie van de bitcon (BTC). Van de bijna 4.000 aandelen die op de beurzen van Shanghai en Shenzhen noteren, crashten er maandag 3.257 zwaarder dan de toegestane marktlimiet van 10% verlies. Slechts 162 aandelen wisten het hoofd boven water te houden. Beleggers drukten massaal op de verkoopknop omdat ze vrezen dat de ingrijpende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan zwaar op de economische groei zullen wegen. Reuters becijferde dat door de verkoopgolf voor $393 mrd aan Chinese beurswaarde op één dag verloren is gegaan. Het coronavirus heeft China in zijn greep. Al meer dan 37.198 mensen zijn met het virus besmet, en 811 mensen zijn er al aan gestorven. Daarnaast zijn er 103 patiënten in twintig andere landen. Het aantal patiënten besmet met het coronavirus en doden als gevolg daarvan ligt nu al hoger dan het aantal SARS-besmettingen tijdens de uitbraak in de periode november 2002 tot juli 2003. Een groot verschil is dat bij SARS 10% van de besmette personen overleed en bij het 2019-nCoV is dat 2%. Maar het aantal besmette personen is > 7x zo groot. Ongeveer 60 miljoen mensen in elf steden in de provincie Hubei, waarin het epicentrum Wuhan ligt, zijn deels of volledig in quarantaine geplaatst. In de stad Wuhan zelf is het dagelijks en economisch leven – bijna letterlijk – tot stilstand gekomen. De economische impact van het coronavirus wordt meer en meer zichtbaar. Wuhan mag tot voor kort zo goed als onbekend geweest zijn in het buitenland, de stad met 11 miljoen inwoners is economisch erg belangrijk voor China. Het Chinese Chicago is een industrieel centrum, heeft een bruto binnenlands product (bbp) van meer dan €200 mrd en kent een jaarlijkse economische groei van meer dan 7,5%. In Wuhan hebben Siemens, PepsiCo en autofabrikanten als GM, Nissan, Renault, Honda en Peugeot grote fabrieken. De drie fabrieken van Honda in Wuhan zijn goed voor 11% van de totale groepsomzet. Al die fabrieken waren al gesloten voor het Chinese Nieuwjaar. Om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan hebben Chinese en buitenlandse bedrijven niet alleen in Wuhan, maar in heel China massaal hun activiteiten tijdelijk opgeschort. De vraag is nu wanneer die fabrieken weer opengaan. Ook de overheid heeft drastische maatregelen genomen. In Peking en Sjanghai blijven scholen nog twee weken na de Nieuwjaarsperiode dicht, en in vele steden wordt bedrijven opgedragen de vakantieperiode met minstens een week te verlengen. In sommige provincies zijn langeafstandsbussen geschrapt en wordt alle transport tot een minimum beperkt. Ook sommige hogesnelheidstreinen rijden niet meer. Daardoor hebben de ruim 220 miljoen ‘migrant workers’, die naar huis waren gereisd voor Nieuwjaar – vaak duizenden kilometers ver – grote moeilijkheden om de komende weken terug te keren naar de steden waar ze werken. Wellicht volgen nog veel meer maatregelen. Bij de Chinese bevolking is van paniek weinig te merken, eerder een grote vastberadenheid om deze moeilijke periode veilig door te komen. Al verwacht iedereen dat de situatie nog erger wordt voor ze verbetert. Veel mensen zijn daarom aan het hamsteren geslagen. Vlees en groenten in supermarkten zijn dagelijks uitverkocht, en ook andere rekken zijn vaak leeg. Beschermende mondmaskers zijn zo goed als in heel China uitverkocht. Iedereen die niet buiten hoeft te komen, blijft thuis. In China heeft het coronavirus dus een impact op alles en iedereen. Lege straten, gesloten restaurants, luchthavens en stations waar zich amper reizigers bevinden, zijn de realiteit. Vooral de dienstensector, die goed is voor 52% van de Chinese economie, krijgt het hard te verduren. Bijna alle 70.000 Chinese filmzalen zijn gesloten. Disney heeft zijn parken in Sjanghai en Hongkong gesloten. 2.000 van de 4.100 Chinese Starbucks-vestigingen zijn dicht. H&M heeft 45 locaties gesloten en zijn werknemers verboden internationaal te reizen. Ook Microsoft raadt zijn werknemers af naar of vanuit China te reizen. Honderden Japanners en Amerikanen zijn uit Wuhan gerepatrieerd. Nu al is in heel China sprake van massale ontslagen en wordt werknemers gevraagd van thuis uit te werken. De gevolgen beginnen ook internationaal voelbaar te worden. Iedereen die ook maar iets met China te maken heeft, wordt getroffen. Net zoals andere luchtvaartmaatschappijen hebben Lufthansa en British Airways vluchten naar China deels of helemaal geschrapt. De Chinese overheid heeft groepsreizen naar het buitenland een halt toegeroepen. Met jaarlijks 150 miljoen buitenlandse reizen vanuit China is dat voor veel landen een grote klap. Elk bedrijf dat vanuit China importeert, kan zich maar beter voorbereiden op grote vertragingen, of zelfs helemaal geen leveringen. Bijna elk bedrijf met activiteiten in China zal worden geconfronteerd met dalende verkoopcijfers. Aangezien Chinese consumenten in 2018 meer dan €100 mrd spendeerden aan luxegoederen (een derde van de wereldmarkt), zagen bedrijven als LVMH (eigenaar van Louis Vuitton en Fendi), Kering (Gucci) en Richemont (Cartier) de voorbije week hun aandelenkoers met gemiddeld 5% dalen. Tijdens de SARS-epidemie vertraagde de Chinese economische groei met 3%, wat de wereldeconomie bijna €40 mrd kostte. Omdat de Chinese economie nu veel groter is, en dus ook de impact op de wereldeconomie, bestaat de vrees dat het coronavirus het begin kan inluiden van een wereldwijde economische crisis. De olieprijs is al met 3% gedaald. De precieze gevolgen zullen pas op lange termijn duidelijk worden. Maar omdat de piek van het coronavirus nog niet bereikt is, zal de mondiale economische impact nog veel groter worden. Iedereen kan zich dus maar beter voorbereiden. (bron: De Tijd) Cruiseschepen zullen grote schade gaan oplopen, want de belangstelling zal afnemen nu op een Japans cruiseschip meerdere mensen zijn besmet met 2019-nCoV en het schip nu 14 dagen ronddobbert op zee en een paar duizend passagiers niet van boord mogen. Amerikaanse cruiseschepen weigeren Chinese passagiers maar de vraag is hoe groot de belangstelling blijft bij anderen. In Japan hoopt men dat de Olympische Spelen (24 juli-9 augustus) door het besmettingsgevaar nu, geen schade zal oplopen. Verder is duidelijk geworden dat het virus kan worden doorgegeven door mensen die besmet zijn maar niet zo ziek zijn dat ze gewoon doorwerken. Verder hebben Chinese wetenschappers het virus in voedsel in de spijsvertering van mensen, die diarree hebben. Er zijn in Frankrijk 5 Britten besmet geraakt die het virus mogelijk opgelopen hebben in het skiresort Contamine Monjoie in het departement Haute-Savoie. Zij verbleven daar in hetzelfde chalet als een Brit die naar Singapore was geweest, meldt de Franse minister van Volksgezondheid, Agnes Buzyn. De persoon was tussen 20 en 23 januari in Singapore en ging direct daarna door naar Frankrijk. Het Japanse ministerie van Volksgezondheid maakt bekend dat nog drie opvarenden van het cruiseschip bij de Japanse kust besmet zijn geraakt met het nieuwe coronavirus. Het totale aantal personen dat besmet is geraakt op het schip is daarmee opgelopen tot 64. De drie besmette personen zijn van boord gehaald en in quarantaine geplaatst. De duizenden passagiers op het cruiseschip mogen nog 10 dagen niet van boord.

Hongkongse economie zakt verder weg in recessie

Op https://www.nu.nl/economie/6028162/hongkongse-economie-zakt-verder-weg-in-recessie-door-chinaprotesten.html las ik dat de economie van Hongkong in het vierde kwartaal met 0,4% is gekrompen ten opzichte van een kwartaal eerder, blijkt uit een schatting van het Hongkongse statistiekbureau. Het is daarmee het derde kwartaal op rij waarin de economie van de speciale administratieve regio van de Volksrepubliek China krimpt. De lokale economie gaat al bijna een half jaar gebukt onder felle protesten tegen de lokale overheid en de bemoeienis van de Chinese overheid. Over geheel 2019 zag Hongkong de economie met 1,2% krimpen, de grootste economische krimp sinds 2009. Toen kromp de economie van de regio met 2,4%. De aanhoudende demonstraties raken vooral de consumentenuitgaven. De privéconsumptie krimpt al maanden en lag in de laatste drie maanden van 2019 3% lager dan een jaar eerder. Met name winkeliers, horeca en andere consumentgerelateerde sectoren hebben hier last van hebben. Maar ook bedrijven voelen de protesten al in de cijfers. Zo moest Cathay Pacific Airways, dat Hongkong als thuismarkt heeft, een winstwaarschuwing afgeven. Ook de aandelenindex van Hongkong, de Hang Seng Index, is sinds april met een kleine 11% gedaald. Voor 2020 is het beeld niet veel rooskleuriger. Analisten verwachten dat de economie verder krimpt, omdat de demonstraties maar blijven voortduren en de regio ook de gevolgen van de coronavirusuitbraak in China gaat voelen. De Hongkongse leider Carrie Lam meldde dat 10 van de 13 grensovergangen met China tijdelijk gesloten blijven door de uitbraak. Beide berichten signaleren een terugval van de economische activiteiten. Maar daarbij zal het niet blijven. Ook elders in de wereld zal het stilvallen van productie en verkoop leiden tot een vermindering van de handel die gevolgen zal hebben voor de economie wereldwijd. Als we naar Europa kijken zien we een forse terugval van Chinese toeristen die Europa komen bezoeken, hetgeen gevolgen zal hebben voor de toeristische industrie, voor de luchtvaart en de horeca. Het personen- en goederenvervoer in de wereld zal schade oplopen. Ook de scheepvaart zal worden getroffen door de dalende wereldhandel. Maar ook ondernemingen die handel drijven met Chinese bedrijven zullen daarvan schade oplopen. Dat kan op de financiële markten grote verliezen opleveren. Er bestaat ook een mogelijkheid dat de inflatie gaat toenemen. Kortom: onrust op vele plekken op het wereldtoneel.

Brexit voltooit nu het vrijhandelscontract nog in 8 maanden, als er in de zomer wordt door onderhandeld en de regeringsleiders beschikbaar zijn tijdens het zomerreces

Ik heb in blog 516 geen aandacht besteed aan de Brexit per 31 januari 23:00 uur GMT. De feestelijkheden waren beperkt: Britse en EU-vlaggen werden gestreken. Het VK heeft zijn soevereiniteit terug, maar de zorgen over de gevolgen zijn er wel. En terecht, denk ik. Het zal nog jaren duren voor de Britten orde op zaken hebben gesteld en gewerkt kan gaan worden aan de toekomst. De brexit-stekeligheden tussen Brussel en Londen zijn helemaal terug. In de aanloop naar de tweede fase van de onderhandelingen lijkt het weer ouderwets alsof beide kampen totaal verschillende talen spreken. Johnson gaat er keihard in, mogen we verwachten. Brussel en Londen zullen elkaar geen millimeter toegeven. De eerste botsing komt eraan: Johnson wil alleen Britse vissers in de Britse wateren. EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier presenteerde maandag de EU-inzet voor dat overleg. De Britten zullen de gevolgen van hun onderhandelingsinzet moeten aanvaarden, is zijn boodschap. De Fransman zet een hoge prijs op de aangekondigde weigering van Londen om zich vanaf volgend jaar te voegen naar de regels en standaarden van de EU. Premier Boris Johnson bevestigde die inzet in een toespraak die hij kort na Barnier hield. Hij schetste daarin een beeld van een onafhankelijk en zeewaardig land dat zijn eigen boontjes kan doppen, desnoods zónder handelsakkoord met de EU. Die mededeling deed het Britse pond op de valutamarkten meteen 1,5% in waarde dalen. “Als het Verenigd Koninkrijk brede toegang wil houden tot een markt van 450 miljoen consumenten, met nul tarieven en geen handelsquota, gaat dat niet zomaar”, waarschuwde Barnier. “Wij zijn voorstander van vrijhandel, maar zullen niet naïef zijn.” De eerste dreigende botsing in de onderhandelingen is concreet, dichtbij en waarschijnlijk frontaal: visserij. Johnson zei opnieuw dat de Britse wateren straks uitsluitend voor Britse vissers zullen zijn. De EU wil alles laten zoals het is: toegang voor onder anderen Nederlandse, Belgische en Franse vissers tot Britse wateren, in ruil voor onbeperkte openstelling van de EU-markt voor Britse visproducten. Vervalt het eerste, dan ook het laatste. Wat de EU betreft moet dit uiterlijk in juni geregeld zijn. En dat is dan nog maar de eerste hobbel. Na het vorig jaar gesloten, relatief eenvoudige akkoord over praktische terugtrekkingskwesties zijn de onderhandelingen over de toekomstige relaties, van handel tot veiligheidssamenwerking, veel ingewikkelder. Dat eerste, ‘makkelijke’ akkoord kostte ongeveer anderhalf jaar bloed, zweet, tranen en schorre kelen in het Britse parlement. Voor de tweede fase zal de zuivere speeltijd slechts een kleine acht maanden bedragen. Weliswaar duurt de huidige overgangsperiode, waarin het VK in de praktijk nog EU-lid blijft, nog iets minder dan elf maanden, maar de onderhandelingen kunnen pas in maart beginnen, nadat de 27 EU-landen op 25 februari hun zegen hebben gegeven aan Barniers onderhandelingsinzet. De deadline voor een akkoord ligt eigenlijk al in oktober. De resterende tijd is nodig om alle afspraken vóór 1 januari te bezegelen. Een herculisch (sterk gespierd) karwei – normaal gesproken kost het de EU minstens zeven jaar om een vrijhandelsakkoord te sluiten met een derde land. Maar ja, de EU is in dit tijdschema geperst door Johnson, niet door ons, wreef Barnier er nog maar eens in. De Britse premier weigert immers categorisch om de overgangsperiode te verlengen. Barnier had moeite om zijn irritatie te verbergen over sommige uitspraken afgelopen weekeinde, onder meer van oud-brexit-minister en huidig minister van buitenlandse zaken Dominic Raab. Die beschuldigde de EU van het ‘verplaatsen van de doelpalen’ met de eis dat het VK sommige EU-regels moet blijven volgen, inclusief zeggenschap door het Europees Hof van Justitie. Barnier wees erop dat deze voorwaarden gewoon in de politieke verklaring staan die vorig jaar oktober nota bene door Johnson zelf is aangepast en onderschreven. In zijn onderhandelingsstrategie staan dan ook ‘geen verrassingen’, onderstreepte hij.
(bron: Trouw)
De panelen zijn in beweging en beide partijen moeten voor zichzelf het best mogelijke resultaat bereiken. De EU gaat daarin geremd worden door de 27 EU-lidstaten die ieder zich voor hun nationale belangen zullen inzetten. De visserij in de Engelse wateren is voor Nederland, België en Frankrijk van belang, maar voor de 24 andere lidstaten niet tot nauwelijks. Dat kan tot tweespalt leiden want wat te doen als Oost-Europese landen juist wel Engelse vis in het vrijhandelsakkoord willen hebben. Als het helemaal fout gaat komt er helemaal geen contract en dan is de vraag of de Britten met Europese landen deals gaan sluiten. Ik zou niet graag in Barnier’s schoenen willen staan. De Amerikaanse president Donald Trump heeft volgens de Financial Times “woedend” op de Britse premier Boris Johnson gereageerd nadat het Verenigd Koninkrijk besloot om de Chinese telecomfabrikant Huawei een beperkte rol in de landelijke netwerken te geven. De Financial Times beschrijft het telefoongesprek als gespannen. De Verenigde Staten lobbyen al maanden bij bondgenoten om Huawei geen rol in telecomnetwerken te geven. Volgens de VS wordt de apparatuur van het bedrijf door China gebruikt om spionage in het Westen te faciliteren. Het Verenigd Koninkrijk maakte in januari bekend dat Huawei een beperkte rol mag spelen in het 5G-netwerk. Apparatuur van het bedrijf mag niet gebruikt worden in de kern van het netwerk. In andere delen, zoals netwerkantennes, mag Huawei maximaal 35% van de apparatuur leveren. Het Lagerhuis had dat in december al geaccordeerd. In Nederland moeten telecomproviders maatregelen nemen om hun netwerken beter te beveiligen. Wat die eisen precies inhouden, is niet bekend. Het is daardoor onduidelijk welke rol Huawei in de Nederlandse 5G-netwerken kan spelen. De veiling van de eerste 5G-frequenties vindt binnen enkele maanden plaats. (bron: nu.nl)

Twee belangrijke getuigen in het impeachment-onderzoek naar president Donald Trump zijn vrijdag ontslagen. Nadat eerst al werd gemeld dat luitenant-kolonel Alexander Vindman, die werkte voor de Nationale Veiligheidsraad, het Witte Huis was uitgezet, raakte vervolgens ook Gordon Sondland, de Amerikaanse ambassadeur voor de Europese Unie, zijn baan kwijt. In een verklaring meldt Sondland dat hij te horen heeft gekregen dat hij per direct op straat is gezet door de president. ,,Ik wil de president bedanken voor de kans die hij mij heeft gegeven’’, aldus Sondland. Sondland getuigde voor het Huis van Afgevaardigden over het telefoongesprek tussen Trump en zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodimir Zelenski. Trump vroeg Zelenski een onderzoek in te stellen naar Joe Biden. Dat leidde tot een aanklacht wegens machtsmisbruik. De Senaat sprak de president deze week vrij. Ook Vindman getuigde hierover. Hij verklaarde destijds dat hij zijn ‘oren niet kon geloven’ toen hij het gesprek tussen de leiders hoorde. Volgens de advocaat van Vindman zal het voor alle Amerikanen duidelijk zal zijn waarom de luitenant-kolonel zijn baan kwijt is. ‘Hij kreeg het verzoek te vertrekken omdat hij de waarheid sprak.’ De advocaat van Vindman reageert in Amerikaanse media verontwaardigd op het ontslag van zijn cliënt. ,,Mijn cliënt is ontslagen voor het vertellen van de waarheid. Kolonel Vindman heeft maar één keer in het openbaar gesproken en dat was omdat hij was gedagvaard door het Huis van Afgevaardigden.” Ook de tweelingbroer van Vindman, Yevgeny Vindman, is naar verluidt zijn functie kwijt. Hij was als jurist verbonden aan de belangrijke adviesraad van het Witte Huis. Hij was geen getuige in de afzettingszaak. (bron: AD) Trump is ‘acquited’ door de Senaat omdat veel Republikeinse senatoren over de beschuldigingen aan het adres van de president, die een meerderheid kregen in het Huis van Afgevaardigden (onze Tweede Kamer) van de Democratische afgevaardigden, zelf geen standpunt wilden innemen maar dat wilden overlaten aan de kiezers bij de presidentsverkiezing in november, Dan hadden ze zich van stemming moeten onthouden, maar dat durfden ze niet vanwege de verwachte toorn van de president die hen ten deel zou vallen. Maar nu treedt een andere optie op de voorgrond. Als op enig moment zal gaan blijken dat de vrijspraak niet rechtmatig is geweest, omdat hij wel de Amerikaanse grondwet heeft overtreden en daarmee het vertrouwen van een meerderheid van het Amerikaanse volk verliest, zal hij een Presidentieel besluit nemen dat er geen verkiezingen in november zullen worden gehouden maar pas over 4 jaar. Als reden zal hij aangeven dat hij de strijd niet wil aangaan met een stelletje bedriegers en leugenaars, zoals hij de Democraten heeft betiteld. Hij onttrekt zich daarmee als een democratische gekozen president en zal gaan regeren als een dictator, waarvan het nog maar de vraag is hoelang de family-Trump aan de macht blijft. In feite gedraagt hij zich al jaren als een dictator en is hijzelf de grootste leugenaar en bedrieger. Het hangt mede af van de ingrepen die de Republikeinen op dat moment gaan doen. Ik zie deze optie als een serieus probleem voor Europa en de wereld als een dictator in het Witte Huis zetelt. Ik heb zelf meegemaakt hoeveel ellende Adolf Hitler in de periode 1935-1945 heeft veroorzaakt.

Europese Unie tegen het Amerikaanse plan voor vrede tussen Israël en Palestina

Het plan van de Amerikaanse president Trump voor vrede tussen Israël en Palestina is volgens de EU in strijd met internationaal overeengekomen uitgangspunten. Alleen directe onderhandelingen tussen beide partijen over de grenzen, veiligheid, vluchtelingen en de status van Jeruzalem kunnen tot een blijvende vrede leiden, stelt EU-buitenlandchef Josep Borrell. Vooral het vooruitzicht dat Israël delen van de Westelijke Jordaanoever zou kunnen inlijven baart de EU zorgen. “Stappen richting annexatie, als die worden genomen, kunnen niet onbetwist blijven. We zijn verontrust over uitspraken over annexaties van de Westelijke Jordaanoever en de Jordaanvallei”, aldus de EU’s hoogste buitenlandvertegenwoordiger. De EU blijft vasthouden aan een onderhandelde tweestatenoplossing gebaseerd op de grenzen van 1967. Beide kanten worden opgeroepen geen eenzijdige acties te ondernemen waardoor de spanningen oplopen. De EU blijft zich inspannen voor een politieke oplossing die voor beide partijen aanvaardbaar is, aldus Borrell. De Palestijnen hebben het vorige week gepresenteerde plan afgewezen, onder meer omdat Jeruzalem daarin de ongedeelde hoofdstad van Israël zou worden. (bron: Trouw) Mag je van Trump iets anders verwachten dan een eenzijdige visie, zonder toekomstbeeld?

ECB-president Lagarde zit in het nauw en zet met stellige bewoording het Europees Parlement op scherp

Om de economie op gang te houden heeft de Europese Centrale Bank (ECB) maatregel op maatregel gestapeld.. In een toespraak gericht aan het Europees Parlement ventileert Christine Lagarde een duidelijke waarschuwing. https://lekkercryptisch.nl/nieuws/2020/02/06/Lagarde-ECB-heeft-weinig-opties-over-om-economie-overeind-te-houden Na meer dan 10 jaar lang stoeien met een kwakkelende economie zijn er weinig opties over om de economie nog te stimuleren. Het belangrijkste gereedschap is al gebruikt, en de monetaire gereedschapskist is vrijwel leeg. Volgens Lagarde zijn de rentestanden door ‘gewijzigde economische trends’ en ‘gevolgen van de financiële crisis’ flink omlaag geduwd. Ondanks de lage rente lukt het maar niet om de inflatie op peil te krijgen. “Het gevolg is dat centrale banken significant beperkt zijn om het monetaire beleid nog verder te versoepelen”, aldus Lagarde. Per saldo is de situatie als volgt: de centrale bank heeft de belangrijkste maatregelen ingezet; die maatregelen hebben beperkt effect en nationaal en internationaal zijn er “aanhoudende gevaren voor de economie”. Een voorbeeld van een gebeurtenis waarmee economieën wereldwijd een deuk kunnen oplopen is de uitbraak van het coronavirus. Tot dusver zijn vooral Chinese fabrieken de dupe, maar het is niet uitgesloten dat het effect daarvan uiteindelijk ook tot ver buiten China te voelen is. En wat te denken van een onverwacht bericht vanuit Duitsland, slechts luttele uren voor de toespraak van Lagarde? Wederom krijgt de grootste economie van Europa een tik, met de snelste daling van industriële orders in meer dan tien jaar tijd. Opvallend is dat Lagarde haar waarschuwing verpakt in stelligere bewoordingen dan tot dusver het geval is geweest. Mogelijk wil ze daarmee de druk op regeringen opvoeren om de centrale bank een helpende hand te bieden om de economie draaiende te houden. Daar heeft Lagarde de afgelopen maanden meerdere keren toe opgeroepen, ook in de richting van Nederland en Duitsland. Daarnaast legt Lagarde vrij expliciet het vergrootglas op de negatieve bijeffecten van het huidige (te) ruime monetaire beleid van de ECB. Eind december sprak ECB’s vicepresident Luis de Guindos zich daar ook al over uit: “de bijwerkingen van het huidige beleid worden steeds sterker zichtbaar”. Concreet gaat het bijvoorbeeld om prijzen van aandelen, obligaties, en huizen die tot onhoudbare niveau’s worden opgedreven. Banken die in de knel komen te zitten. En Europeanen die in hun koopkracht weinig van de verruiming terugzien. Ook De Guindos wijst naar lokale regeringen: “fiscale maatregelen zouden nu een veel grotere impact hebben dan anders het geval is”. Al met al spreekt de ECB steeds explicieter over de kwetsbaarheid van de Europese economie. Tot dusver heeft het zich weerbarstig getoond, maar er zijn talloze bananenschillen waarover het kan uitglijden. In het NRC werd deze week aandacht gevraagd met de vraag of de galopperende huizenprijzen ook niet moeten worden meegeteld bij de bepaling van de HICP-index van de ECB? Voor de goede orde : huurprijzen worden in deze geharmoniseerde consumentenindex wel meegeteld, maar slechts voor een schamele 6½%, terwijl dat in ons land, volgens het Nibud, krap 20% is. Na het vertrek van Draghi wordt er anders gedacht in Frankfurt over het opnemen van ‘huisvesting’ in de inflatieindex. Daarover wordt nu gesteld dat er een ‘aanmerkelijke kloof’ is tussen ‘wat huishoudens waarnemen in de stijging van de kosten van hun levensonderhoud’ en de HICP-index. Er zijn wel berekeningen gemaakt welke gevolgen het heeft voor de HICP als reële aannames worden meegewogen van huisvesting in de eurozone. De index zou dan stijgen van 1,2% naar 1,5%. En omdat de huisvestingskosten in Nederland boven het gemiddelde ligt zou de inflatie dus ook hoger zijn. Koopwoningen zijn in de eurozone sinds 2015 met bijna 20% duurder geworden. In Nederland zelfs >30%. In 2018 stegen bij ons de huizenprijzen 9% en vorig jaar bijna 8%. De stijging van de HICP-index blijft onder de net onder de 2% inflatie, in 2019 slechts 1,2%. Het is de vraag in welke mate een omslag van de berekening van de HICP-index gevolgen heeft voor het accomoderend monetair beleid, veel te ruime liquiditeiten en veel te lage rentetarieven/negatieve rentes, van de ECB?

De Spaanse bank Santander online in Nederland
Voor het eerst in tijden treedt een grote buitenlandse bank toe tot de Nederlandse spaarmarkt, in plaats dat er een vertrekt. Santander, de grootste bank van Spanje en de vijfste grootste van Europa in 2018 (ING is de grootste in Nederland op de 10e plaats, Rabo 18 en ABNAmro 26), wil via Nederland met de onlinebank Openbank de eurozone veroveren. Om grote spaarders te trekken en om consumenten te bewegen hun salaris bij Openbank te laten storten, biedt de Spaanse nieuwkomer de eerste zes maanden 2% rente. Daarna gaat de spaarrente bij de gratis bank op het inmiddels bij grootbanken bekende niveau van 0,01%. Wie een deel al dan niet geautomatiseerd gaat beleggen, krijgt over het restant spaargeld met 0,2% een van de hoogste rentes in Nederland. (bron: DFT)

ING kwam deze week met de cijfers over het vierde kwartaal, die vielen tegen omdat de bank veel geld kwijt is aan maatregelen tegen witwasserij en terrorismefinanciering. Dirk Waterval schrijft daarover op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/862/articles/1081942/15/1 dat het een uitdagend kwartaal was, verzuchtte ING-topman Ralph Hamers bij de presentatie van de cijfers over het einde van 2019. Dat blijkt misschien nog wel het meest uit de nettowinst. Die daalde naar €880 mln, liefst 29% minder dan in het laatste kwartaal van 2018. De grootbank kampt goeddeels met dezelfde problemen – of ‘uitdagingen’ – als andere grootbanken. De winst krijgt van verschillende kanten een tik. Zo is er de negatieve rente die commerciële banken moeten betalen om hun geld te stallen bij de Europese Centrale Bank. En dan staat de hypotheekrente ook nog eens erg laag, zodat huizenbezitters relatief weinig geld hoeven te betalen om te mogen lenen voor hun onderkomen. Maar het meest in het oog springen alle kosten die ING moet maken om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan. Inmiddels heeft de bank daar wereldwijd ongeveer 4000 mensen voor in dienst moeten nemen, zo staat in het kwartaalverslag. Hun taak bestaat voor een groot deel uit ‘het kennen van de klant’, in jargon: Know Your Costumer, KYC. Want hoe komt die klant aan zijn geld? Staan de transacties die hij doet een beetje in verhouding met zijn inkomen? Doet hij geheimzinnig over al dit soort zaken? Die drie letters, KYC, worden steeds belangrijker, nu financiële instellingen op hoge boetes mogen rekenen als blijkt dat ze hier nalatig in zijn. Iets waar ING over mee kan praten. In 2018 schikte hij voor €775 mln met het Openbaar Ministerie. Een recordboete. Ook andere Nederlandse banken hebben boetes gekregen, zien onderzoeken naar zich lopen of krijgen waarschuwingen van toezichthouder De Nederlandsche Bank. Het laatste kwartaal stegen de kosten vanwege klantscreening met €75 mln ten opzichte van een jaar eerder. Maar voor de centrale bank in Italië, Banca d’ Italia, is dat kennelijk nog niet genoeg. Nog altijd mag ING daar geen nieuwe klanten aannemen, nadat de Italiaanse toezichthouder vorig jaar een onderzoek begon omdat de klantenkeuring niet op orde zou zijn. Eerder deze week trof ING daar nog een schikking over met het Italiaanse OM. Naar verluidt betrof dat €30 mln. In het kwartaalverslag staat nu dat de bank ‘stappen blijft ondernemen’ om aan de screeningseisen van Banca d’Italia te kunnen voldoen. Er was meer slecht nieuws. Zo was er in het vierde kwartaal van 2019 ook nog een aantal grote klanten in het buitenland die dreigden hun leningen niet te kunnen terugbetalen. Dat speelde in Zuid- en Noord-Amerika, België en in Azië, schrijft ING. Banken zijn verplicht om geld opzij te zetten voor dat soort situaties. Het afgelopen kwartaal ging het om een afschrijving van liefst €428 mln. Wel kon de bank vorig jaar ruim 800.000 nieuwe klanten verwelkomen die naast een rekening ook een ander product afnemen van ING, zodat het totaal wereldwijd op €13,3 mln uitkomt. “Ik geloof dat je succes vooral afmeet aan hoe tevreden je klanten zijn”, zei Hamers in een persverklaring. ING wist meer inkomen te halen uit de kosten die het die klanten rekent voor allerlei bankzaken. Mede door dat extra inkomen aan gerekende kosten steeg de nettowinst nog wel iets in heel 2019. Vergeleken met 2018 ging die met 1,7% omhoog. Maar dat komt vooral doordat die recordboete van €775 mln in 2018 de winst destijds omlaag haalde. Laat je die even buiten beschouwing, dan daalde de jaarwinst vorig jaar met ruim 11%. Wat verder opvalt is dat ondanks de terugval in resultaten bij de banken de aandeelhouders daar vooralsnog niets van merken in de dividenduitkeringen. Of ING kan blijven volhouden de kosten voor de klanten in stand te houden, laat staan te verhogen is zeer de vraag nu een van de grootste banken in de Eurozone in Nederland gratis bankieren gaat aanbieden en nog een fractie rente geeft op spaargeld. Dat kan binnen de verhoudingen tussen de drie grootbanken verschuivingen teweeg brengen. En het blijft nu nog de vraag of het bij één buitenlandse concurrent blijft.

Zembla trekt aan de bel over afvaldump dat door de overheid, niveau minister, wordt toegestaan

Het TV-programma Zembla toonde eerder al misstanden met vervuilde grond en bagger die wordt gestort in voormalige zandwinningsplassen met nadelige gevolgen voor het milieu. Vanwege de PFAS-discussie liggen veel baggerprojecten stil, toch wordt er in één plas nog volop gestort. De Zembla-onderzoekers gingen op onderzoek. https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/de-afvaldump-door-rijkswaterstaat Zembla ontdekt dat toezichthouder Rijkswaterstaat een zeer opmerkelijke rol heeft bij de afvalstort die op dit moment in een grote natuurplas plaatsvindt. In het voormalige zandwingebied Over de Maas moet natuur ontwikkeld worden. Het 25 meter diepe water in de plas wordt daarom minder diep gemaakt. Maar in de Zembla-uitzending ‘Gokken met bagger’ zetten wetenschappers vraagtekens bij de manier waarop dat gebeurt. Er wordt namelijk vervuilde grond en bagger in de plas gestort. Sinds de jaren tachtig wordt er zand gewonnen in Over de Maas, een plas gelegen in het Land van Maas en Waal in Gelderland. Het schone zand is bedoeld voor de bouw van woningen en de aanleg van wegen. Voor natuurontwikkeling zou het goed zijn volgens overheidsorganisaties en natuurbeheerders om het 25 meter diepe water, minder diep te maken; ook wel ‘verondiepen’ genoemd.
Lees ook: Nederland stort al tien jaar verontreinigde grond in natuurplassen Tijdens een wandeling ziet de Dreumelse vriendengroep veel plastic en andere troep langs de kant liggen van de Over de Maas-plas. De vrienden volgen met hun boot het afvalspoor. Ze treffen langs de kant veel oranje plastic aan dat vooral wordt gebruikt bij bouwprojecten en wegwerkzaamheden in België. Ze willen weten wat er precies in de plas wordt gestort, maar lopen vast bij de inspectie in Nederland vanwege de gebrekkige administratie. De Vlaamse overheid heeft hun documenten wel op orde: het blijkt dat veel grond en bagger dat in Nederland gestort wordt, afkomstig is uit België. De vrienden komen erachter dat maar liefst 11 miljoen ton licht verontreinigd grond en bagger in de Over de Maas-plas is gestort – vergelijkbaar met 10 keer de inhoud van stadion de Kuip in Rotterdam. “Voor ons is dat niet logisch als je de natuur wilt opknappen”, zegt Gert-Jan van Engelen van het burgercollectief. De Dreumelse vriendengroep leggen hun bevindingen neer bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu. “Daar schrokken ze heel erg van, het was een eyeopener”, zegt Dré van Rossum. Het ministerie besluit daarop dat plastic en ander afval alleen nog sporadisch in de grond en bagger mag voorkomen. De gemeente laat, op aandringen van het burgercollectief, de administratie van 25 van de ruim 600 partijen grond en bagger onderzoeken die in de plas ‘Over de Maas’ zijn gestort. Van de zeker 5 van de 25 partijen is niet te achterhalen wat de herkomst is. Toch stort Rijkswaterstaat de grond en bagger in de plas. Inmiddels heeft staatssecretaris Van Veldhoven de opdracht gegeven om te onderzoeken wat het ecologische effect is van het storten van bagger in de voormalige zandwinputten. De resultaten zullen pas in 2021 duidelijk zijn. Ecoloog Pieter-Jan Westendorp doet dit onderzoek en durft nu al te stellen dat het niet per definitie goed is voor de natuur. Hij adviseert Van Veldhoven om direct te stoppen met verondiepingen totdat de resultaten ervan bekend zijn. “Soms zijn de gevolgen niet direct te overzien, maar openbaren die zich pas na vele jaren.”
Lees ook: Staatssecretaris: we kunnen niet stoppen met storten van bagger in natuurplassen
In de Zembla-uitzending ‘
De afvaldump door Rijkswaterstaat’ gaat het wederom naar ‘Over de Maas’. Vanwege de PFAS-discussie liggen veel baggerprojecten stil, toch wordt er in deze plas nog volop gestort. Zembla gaat op onderzoek en ontdekt dat toezichthouder Rijkswaterstaat een zeer opmerkelijke rol heeft bij de afvalstort die op dit moment plaatsvindt. Commerciële belangen spelen een grote rol: volgens minister van Nieuwenhuizen zouden bouwbedrijven in problemen komen als wij de stort van granuliet, waarover discussie is of dat milieuverontreinigend is, zouden blokkeren. Volgens de overheid is dat een schoon product volgens de milieuorganisaties juist niet. De stort van honderdduizenden tonnen granuliet in waterplas ‘Over de Maas’ bij Alphen zorgt voor veel commotie. De Tweede Kamer wil er opheldering over. De Kamer wil van minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat en minister Stientje van Veldhoven van Milieu en Wonen uitleg over de zaak. GroenLinks-kamerlid Suzanne Kröger dringt aan op een hoorzitting met alle betrokkenen. In het televisieprogramma Zembla bleek dat de top van Rijkswaterstaat eigen ambtenaren zwaar onder druk heeft gezet. Ze moesten granuliet dumpen bij Alphen, nadat de ambtenaren de verzoeken hiertoe een paar keer hadden afgewezen. Granuliet is een afvalstof die vrijkomt bij het bewerken van graniet en zandsteen. Het Amsterdamse bedrijf Graniet Import Benelux wilde dat storten, maar ambtenaren van Rijkswaterstaat keurden het afval steeds af. Het bedrijf dat daarbij betrokken is, is bouwonderneming VolkerWessels, waar Halbe Zijlstra, VVD politicus, laatstelijk minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Rutte III, strategiedirecteur is. Waar Graniet Import, VolkerWessels en het ministerie van IebW het afval kwalificeerde als grond, waren de ambtenaren het daar niet mee eens. De ambtenaren van Rijkswaterschap in Limburg werden gedwongen de vergunningen af te geven. Dat deden één keer, daarna deden ze een stapje terug waardoor het bedrijf vrij spel kreeg 500 ton te storten. The show must go on!!

Het Wereld Natuur Fonds Nederland trekt aan de alarmbel

https://nos.nl/artikel/2321790-wnf-helft-minder-wilde-dieren-op-heide-en-boerenland-door-stikstof.html In open gebieden als heidegronden en op het boerenland is het aantal wilde dieren in dertig jaar tijd met gemiddeld de helft afgenomen. Op hoge zandgronden, zoals de Veluwe, zijn er zelfs 70% minder dieren dan in 1990. De teruggang treft vooral vogels, reptielen, vlinders en andere insecten. Stikstof uit de landbouw is de belangrijkste oorzaak, staat in een rapport van het Wereld Natuur Fonds Nederland. Elke twee jaar brengt de organisatie in kaart hoe het gaat met de natuur in Nederland. Dit jaar is specifiek gekeken naar de gevolgen van stikstof voor dierpopulaties. Het rapport is van WWF, Naturalis Biodiversity Center, Stichting ANEMOON, EIS Kenniscentrum Insecten, FLORON, Nederlandse Mycologische Vereniging, RAVON, Sovon Vogelonderzoek Nederland, De Vlinderstichting en Zoogdiervereniging. De cijfers in het rapport komen van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Stikstof werkt als een meststof. Sommige planten gaan er sneller van groeien en verstikken andere planten. Daardoor veranderen natuurgebieden en vinden veel vlinders en andere insecten niet genoeg voedsel meer. Als insecten verdwijnen heeft dat ook negatieve gevolgen voor de dieren die insecten eten. Volgens directeur Kirsten Schuijt van het Wereld Natuur Fonds is de natuur inmiddels diep uitgehold, zonder dat we het in de gaten lijken te hebben. “Heide bloeit nog steeds prachtig paars en weilanden zijn groen. Maar wie weet nog dat vroeger wolken vlinders op de heide te zien waren? En dat het boerenland een walhalla was voor weidevogels, bloemen en insecten?” Vogelsoorten als de korhoen en de tapuit worden ernstig bedreigd, de duinpieper is al verdwenen en ook de boomleeuwerik lijdt volgens het WNF onder de stikstof. Sterke dalers onder de vlinders zijn de kleine heivlinder en het gentiaanblauwtje. Onder de reptielen gaat het slecht met de levendbarende hagedis. In bossen is geen teruggang te zien. Daar zijn de dierpopulaties gemiddeld stabiel. In gebieden waar stikstofneerslag de afgelopen jaren daalde tot bijna het niveau waarbij natuur geen schade oploopt, blijkt de omvang van dierpopulaties met 24% gegroeid. De boomklever, bosuil en de glanskop leefden het meest op. Voor het Wereld Natuur Fonds is dat het bewijs dat herstel mogelijk is, ook in de open natuurgebieden die nu het meest lijden onder de gevolgen van stikstof. “Er zijn veel kansen om optimistisch te zijn, als er maar snel een omslag komt”, zegt directeur Schuijt. “We moeten nu gaan praten met boeren over natuurvriendelijke kringlooplandbouw. Ook moeten we ervoor zorgen dat de natuur veerkrachtiger wordt. Door natuurgebieden met elkaar te verbinden bijvoorbeeld.” De maatregelen die het kabinet tot nu toe nam, noemt Schuijt zwaar onvoldoende. “Het wordt hoog tijd dat de politiek beslist in wat voor soort land we willen wonen. Tot nu toe zorgt Den Haag voor polarisatie door steeds maar een podium te bieden aan radicale partijen. We moeten allemaal tegelijk aan tafel om te zoeken naar een oplossing. Niet boeren, bouwers en natuur apart.” Welke gevolgen stikstof voor zoogdieren heeft, is niet helemaal duidelijk. Veel zoogdieren lijken in eerste instantie te profiteren van vergrassing omdat ze er dekking en voedsel vinden. Voor reeën werkt dat bijvoorbeeld goed. Soorten als das, bever, steenmarter en otter nemen in aantallen toe omdat ze goed beschermd worden. Voor de Zoogdiervereniging is het geen reden tot juichen. De organisatie signaleert dat kleinere insecten- en muizeneters als de eikelmuis, de hamster, de hermelijn en sommige vleermuissoorten het moeilijk hebben. Ze vinden te weinig prooi en hebben last van bestrijdingsmiddelen.

Rutte is tegen het versterken van de macht van de Europese Unie Nederland houdt vast aan de eis de komende zeven jaar hetzelfde te betalen aan de EU als de afgelopen zeven jaar, staat op https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5011781/rutte-diner-eu-president-michel-akkoord-meerjarenbegroting Dat zei premier Mark Rutte na afloop van een werkdiner in Brussel met EU-president Charles Michel deze week. “Wij zijn bereid bij te dragen, rekening houdend met inflatie en economische groei, dat is logisch”, sprak Rutte. “Wij zijn een rijk land en het is ook goed om te investeren in armere landen, want daar profiteren wij van. Maar er zijn grenzen.” Michel ontvangt deze week elke dag meerdere regeringsleiders in de hoop op een speciale top op 20 februari een akkoord te kunnen sluiten over de Europese meerjarenbegroting (MFK) van 2021 tot en met 2027. De opvattingen van de lidstaten over de hoogte en invulling daarvan lopen sterk uiteen. De EU-president heeft de leiders opgeroepen bereid te zijn tot compromissen. “Michel probeert ruimte te vinden. Dat vind ik ingewikkeld. Ik denk niet dat het is gelukt”, zei Rutte, die het “zwak” zei te vinden om vooraf al te dreigen met een veto. De Oostenrijkse kanselier Sebastien Kurz deed dat wel. Nederland vormt samen met Denemarken, Oostenrijk en Zweden de groep zuinigste lidstaten. Zij willen de uitgaven beperken tot 1,00% van het totale EU-inkomen, wat op grofweg €1000 mrd in zeven jaar neerkomt. Rutte wil ook inzetten op modernisering van de begroting. Michel heeft niet gezegd hoe lang de top gaat duren. In Brussel wordt gerekend op een of meerdere nachten doordraaien. Rutte zei bereid te zijn “zo lang te blijven als nuttig is”. Hij was echter niet optimistisch dat het nu al zal lukken. De vraag is waar Rutte staat als het gaat over de EU. Hij streeft ernaar de EU het beleid te laten uitvoeren van de 27 nationale belangen van de EU-lidstaten. Dat is een kansloos project zonder visie en zonder succes. Rutte wil Nederland alleen maar inzetten om maximale inkomsten te genereren uit de interne markt en daarvoor een zo laag mogelijke bijdrage te leveren. Op enig moment loopt hij met zijn streven vast. In de peiling van de Hond ziet de top van de politiek er nu zo uit: VVD 20 zetels (+1); PVV 19, PvdA 18 en het FvD 16 (-1).

Duizenden families verjaagd voor project van Nederlandse bedrijven

Baggerbedrijf Van Oord, ING Bank en kredietverzekeraar Atradius spelen een grote rol bij een dubieus project in Angola, blijkt uit Luanda leaks. https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/846/articles/1071137/1/1

Het Nederlandse baggerbedrijf Van Oord is betrokken bij mensenrechtenschendingen en mogelijke corruptie in Angola. Drieduizend families werden met geweld uit hun huizen verdreven om plaats te maken voor een stadsontwikkelingsproject voor de kust van de hoofdstad Luanda. Van Oord, naar eigen zeggen een van de grootste baggerbedrijven ter wereld, werkte voor het project samen met Isabel dos Santos, dochter van de voormalige president van Angola. Vorige maand legde een rechtbank in Angola voor ruim een miljard dollar beslag op haar bezittingen, omdat ze dat bedrag nog verschuldigd zou zijn aan de Angolese staat. Naast Van Oord zijn ook ING Bank en Atradius, de kredietverzekeraar van de Nederlandse staat, bij het project betrokken. ING leende $400 mln (ruim €360 mln) aan de Angolese staat om het project te financieren, Atradius verzekerde de som. Experts hekelen het gebrek aan onderzoek van de Nederlandse partijen en het gemak waarmee ze in zee gingen met een omstreden persoon als Isabel dos Santos, over wie al jaren verhalen van corruptie de ronde doen. Trouw en Het Financieele Dagblad kregen inzage in de interne administratie van de ex-presidentsdochter. De documenten kwamen via klokkenluidersplatform PPLAAF in handen van het internationale journalistenconsortium ICIJ. Deze week publiceerden 37 media wereldwijd onder de naam Luanda Leaks over de manier waarop Dos Santos via haar politieke connecties zichzelf kon verrijken. Trouw deed ter plaatse onderzoek en interviewde verschillende bewoners die met geweld uit hun huis werden gezet om plaats te maken voor het project van Van Oord. Leger en politie regelden dat de bewoners een week lang geen eten en nauwelijks water kregen, ze sloegen bewoners en spoten met traangas en heetwaterkanonnen, blijkt uit interviews. Na een week van geweld werden de bewoners op straat gezet en raakten ze dakloos. Veel van hen leven nu onder miserabele omstandigheden; de Angolese staat heeft hen nooit nieuwe woningen of compensatie gegeven. Volgens Cees van Dam, hoogleraar onderneming en mensenrechten aan de Erasmus Universiteit, hebben Van Oord, Atradius en ING onvoldoende onderzoek gedaan naar de gedwongen verhuizingen. “Deze partijen moeten nu hun invloed gebruiken om ervoor te zorgen dat de verdreven bewoners afdoende worden gecompenseerd. Doen ze dat niet, dan dragen ze zelf bij aan de schending van mensenrechten.” Van Oord en ING zeggen in een reactie zich te gaan inzetten voor compensatie voor de verdreven bewoners. De toenmalige president van Angola gunde het project van zo’n $600 mln in 2016 aan een consortium van het bedrijf van zijn dochter, Urbinveste, en het Nederlandse Van Oord. Er kwam geen aanbesteding aan te pas, terwijl dat volgens de Angolese wet wel verplicht is. Urbinveste mocht $189 mln in rekening brengen, maar het is onduidelijk wat het in ruil voor dat geld zou doen. Experts die inzage kregen in vertrouwelijke documenten over het project, vinden dat Van Oord, Atradius en ING te weinig hebben gedaan om corrupte betalingen aan de ex-presidentsdochter te voorkomen. “Het is volledig onduidelijk of Urbinveste wel een prestatie levert in ruil voor het geld”, zegt Leen Paape, hoogleraar corporate governance aan Nyenrode Universiteit. “Op basis van wat ik heb gezien zou ik dit niet tekenen.” Jeroen Brabers, bestuurslid van ngo Transparency International Nederland die corruptie bestrijdt, zegt: “Van Oord kan mede verantwoordelijk worden gehouden voor mogelijke corruptie als blijkt dat het bedrijf onvoldoende onderzoek heeft gedaan”. Jan Eijsbouts, hoogleraar maatschappelijk verantwoord ondernemen aan de Universiteit Maastricht, beaamt dat. “Er zijn steeds meer gevallen waarin bedrijven worden aangesproken in verband met corruptie van hun zakenpartner.” Van Oord zegt in een reactie dat het niet wist van de landonteigeningen en ontkent dat er te hoge kosten zijn opgevoerd. Wel bevestigt het bedrijf dat de kosten van Urbinveste ‘wat ruim waren begroot’. Atradius zegt dat de gedwongen verhuizingen plaatsvonden voordat zij bij het project betrokken raakte. De kredietverzekeraar deed geen onderzoek naar Urbinveste, noch naar de prijsstelling van het consortium. ING Bank meldt in een reactie dat het gedegen onderzoek heeft gedaan voordat de lening werd verstrekt, maar zegt dat het niet wist van de gedwongen verhuizingen. De Angolese oud-presidentsdochter Isabel dos Santos beheert vanuit Nederland al jaren honderden miljoenen aan betwiste bezittingen. Via Nederlandse brievenbusmaatschappijen bezit de van corruptie beschuldigde Dos Santos grote belangen in onder andere olie-, telecom- en diamantbedrijven. De Nederlandsche Bank zette al in 2012 vraagtekens bij de belangen van Dos Santos via Nederland, maar haar bedrijven onttrokken zich eenvoudig aan het toezicht en zijn nog altijd actief. De dochter van voormalig president José Eduardo dos Santos van Angola gebruikt zeker negen Nederlandse brievenbusbedrijven voor het beheer van haar belangen in olie, telecom en diamanten. Sommige van die BV’s zijn betrokken bij transacties die volgens de Angolese staat corrupt zijn. De Angolese staat legde eind vorig jaar voor $1,1 mrd beslag op de bezittingen van Dos Santos. Dat bedrag zou zij via Nederlandse b.v.’s hebben onttrokken aan de Angolese staatskas. De Nederlandse connecties van Dos Santos komen naar voren uit onderzoek van Trouw en Het Financieele Dagblad naar de zogeheten Luanda Leaks, de gelekte interne administratie van Isabel dos Santos. De documenten geven inzage in de manier waarop Isabel dos Santos, en haar man Sindika Dokolo, Nederlandse vennootschappen gebruiken om grote investeringen en overnames te doen op rekening van de Angolese staatskas. Ondanks jarenlange bemoeienis van toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) zijn die bedrijven nog altijd actief. Eén van de voorbeelden waarop Isabel dos Santos en haar man Sindika Dokolo via Nederland de Angolese staat benadeeld zouden hebben, betreft een miljoeneninvestering in diamanten. Via een Nederlandse BV nam Sindika Dokolo in 2012 samen met het Angolese staatsdiamantbedrijf Sodiam een groot aandeel in de Zwitserse juweliersketen De Grisogono. Uit onderzoek blijkt dat vrijwel de volledige investering – zo’n $200 mln – voor rekening kwam van Sodiam, maar in de praktijk ging de zeggenschap naar de man van Isabel dos Santos. Volgens de Angolese regering heeft Dokolo zijn deel van de investering nooit betaald. Dokolo betwist dat, maar toonde daarvoor geen bewijs. De huidige directeur van Sodiam, Eugénio Pereira Bravo da Rosa, zegt tegen journalisten van ICIJ dat hij er vanuit gaat dat hij van de investering in De Grisogono niets terug zal zien. João Lourenço, de huidige president van Angola, spreekt van een potentiële strafzaak. De Nederlandsche Bank zette in 2012 al vraagtekens bij de overname, en drong er bij trustkantoor Trust Company Amsterdam (TCA) op aan strenger onderzoek te doen naar de bedrijven van de presidentsdochter. Trustkantoren zijn wettelijk verplicht hun klanten streng te controleren en te onderzoeken waar hun geld vandaan komt, om zo witwassen te voorkomen. Doen ze dat onvoldoende, dan kunnen ze rekenen op boetes en kan zelfs hun vergunning worden ingetrokken. Isabel dos Sdantos en Sindika Dokolo bezaten in 2019 in Angola 81 bedrijven, in Portugal 17, op Malta 14, in Nederland 9, op de Maagdeneilanden 7, Dubai, Mauririus en Madeira5 en in Zwitserland, Hong Kong, Kaapverdië en Mozambique 3 bedrijven. In totaal 155 bedrijven, waarvan een aantal in belastingparadijzen en fiscaal vriendelijke landen. Onder druk van DNB namen Intertrust, en later ook trustkantoren United Trust en TCA en ING Bank afscheid van Isabel dos Santos als klant. Haar vennootschappen worden sinds 2018 niet meer beheerd door een trustkantoor. Ze staan nu ingeschreven op een adres bij Schiphol en worden bestuurd door de voormalige eigenaar van TCA, de 65-jarige Robert van der Velden. Omdat hij formeel niet als trustkantoor optreedt, onttrekt hij zich aan het toezicht van DNB. DNB wil niet inhoudelijk reageren op vragen van Trouw en Het Financieele Dagblad over de bedrijven van Dos Santos. De toezichthouder benadrukt dat het alleen kijkt naar hoe trustkantoren opereren, en niet naar vennootschappen van omstreden personen als Isabel dos Santos en haar man. Robert van der Velden reageert evenmin op inhoudelijke vragen, maar stelt in een reactie dat hij zich houdt aan de anti-witwaswetten. Ook de fiscale opsporingsdienst FIOD en het Openbaar Ministerie willen niet ingaan op vragen over Isabel dos Santos en haar Nederlandse bedrijven. Mooi werk wat de onderzoeksjournalisten van ICIJ en het klokkenluidersplatform PPLAAF hebben gedaan in de Luanda Leaks. Het laat nog maar eens zien hoe machteloos wij in Nederland staan in hoogstaande en omvangrijke corruptiezaken. Hoe in Nederland zaken doen een hogere prioriteit geniet dan – in dit geval – mensenrechten. Maar dat kan ook worden gezegd van klimaat, milieu en natuur en zaken met een sociaal/maatschappelijke achtergrond. Onze wijze van zakendoen stoelt op de neoliberale doelstellingen van vrije handel en kapitalisme. Mensen spelen in veel gevallen nauwelijks een rol van enige importantie. Ook als het slechts gaat om 3000 families in Angola. Omdat het hier gaat om een relatief klein bedrag zullen ING en van Oord mogelijk wel komen met een financieel voorstel voor de gedupeerden. Maar het net zo als in Nederland ‘als iemand een geschil heeft met een leverancier over geleverde goederen of diensten en daar niet uitkomt, is dat binnen de kortst mogelijke wijze geregeld als Radar of Kassa daar aandacht aan besteden. En dan komen de smoesjes: ‘ja, het heeft veel te lang gelopen, foutje onzerzijds, bosje bloemen of iets anders onbenulligs’. Het handelen berust op het negeren van klachten van consumenten, die niet altijd waar voor hun geld krijgen. Ik ben heel benieuwd of justitie nu in actie komt. Wat is de rol van Robert van der Velden?

De opwarming van het Arctische gebied

In de vorige eeuw zijn door toedoen van mensen behoorlijk wat vervuilende stoffen vrijgekomen en in de stratosfeer belandt. Hierdoor ontstond het bekende ‘gat in de ozonlaag’. Hoewel we op dit moment op de goede weg zijn om het gat te dichten heeft het toch duidelijk zijn sporen achtergelaten. In het wetenschappelijke tijdschrift Nature Climate Change doen onderzoekers hun bevindingen uit de doeken. Zo blijkt uit de resultaten dat ozonafbrekende stoffen beduidend hebben bijgedragen aan de opwarming van het Arctisch gebied. Sterker nog, tussen 1955 en 2005 zouden de vervuilende stoffen verantwoordelijk zijn geweest voor zeker de helft van de Arctische opwarming. “Hoewel de dominante rol van kooldioxide onbetwist is, werd in de tweede helft van de twintigste eeuw ook andere belangrijke broeikasgassen uitgestoten: ozonafbrekende stoffen,” zo schrijven de onderzoekers in hun studie. Het heeft alles te maken met de uitstoot van Chloorfluorkoolstofverbindingen (cfk’s); langlevende chemische verbindingen die onder meer massaal werden toegepast in spuitbussen en koelkasten. Wanneer deze ckf’s in de ozonlaag terecht komen, worden ze – onder invloed van UV-straling – afgebroken, waardoor chloorradicalen ontstaan die op hun beurt de ozonmoleculen weer afbreken. Hierdoor ontstond het zogenaamde ‘gat in de ozonlaag’. Vrij snel na de ontdekking daarvan werd er actie ondernomen om de productie van stoffen die de ozonlaag aantasten door middel van het Montreal Protocol uit te faseren. Maar nu pas komt boven tafel wat het gat in de ozonlaag eigenlijk op aarde heeft veroorzaakt. Onderzoekers weten al langer dat het gat in de ozonlaag effect heeft op het klimaat. Vooral op het zuidelijk halfrond zijn veranderingen te merken die een grote weerslag hebben op het voedselweb. Bovendien heeft ‘het gat in de ozonlaag’ de Antarctische Oscillatie (AAO) veranderd. Een verschuiving die rechtstreeks bijdraagt aan de klimaatverandering op het zuidelijk halfrond. Omdat de AAO naar het zuiden is verschoven, zijn ook neerslagpatronen, zeewatertemperaturen en zeestromingen over grote delen van het zuidelijk halfrond verschoven. En dit heeft gevolgen voor ecosystemen. Dat de aarde opwarmt is voor niemand meer een verrassing. Maar hoeveel van deze opwarming valt toe te schrijven aan de uitstoot van cfk’s en het daaropvolgende gat in de ozonlaag? Om die vraag te kunnen beantwoorden, maakten de onderzoekers gebruik van klimaatmodellen. Het team simuleerde twee modellen: één met de natuurlijke en menselijke uitstoot zoals die gemeten is tussen 1955 en 2005, en een model waarin de uitstoot van cfk’s nooit had plaatsgevonden. Op die manier konden de onderzoekers de impact van cfk’s achterhalen. De bevindingen zijn treffend. Want zoals gezegd droegen de ozonafbrekende stoffen bij aan zeker de helft van de Arctische opwarming en het verlies van zee-ijs in het gebied. Bovendien heeft de uitstoot bijgedragen aan bijna een derde van de wereldwijde gemiddelde opwarming. In 1987 werd het Montreal Protocol in werking gesteld. In dat protocol beloofden landen wereldwijd de productie van ozonvernietigende stoffen terug te schroeven. En dat werpt zijn vruchten af. Onderzoek wijst uit dat het gat in de ozonlaag begin deze eeuw langzaam stabiliseerde en de laatste jaren zelfs krimpt. Zo is het tussen september 2000 en september 2015 meer dan 4,4 miljoen vierkante kilometer kleiner geworden. Als we op deze voet doorgaan, kan het gat in de ozonlaag naar verwachting over vier of vijf decennia weer zodanig hersteld zijn dat de ozonconcentratie hier weer vergelijkbaar is met de concentratie die in het jaar 1980 werd gemeten. Dat het herstel zo’n lange tijd in beslag neemt, is te herleiden naar de lange levensduur (50 tot 100 jaar) van de cfk’s. De resultaten uit de studie bieden een nieuw perspectief op de impact van ozonafbrekende stoffen op het klimaat. Maar de bevindingen hebben ook een lichtpuntje. Een blijvend verbod op deze stoffen betekent namelijk dat het Arctisch gebied in de toekomst minder snel zal opwarmen. “In de komende decennia zullen de stoffen steeds minder bijdragen aan de opwarming van de aarde,” zegt onderzoeksleider Lorenzo Polvani. “En dat is een erg goed nieuws.” (bron: Ozone-Depleting Substances Caused Half of Late 20th-Century Arctic Warming, Says Study– Columbia University)

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 7 feb 2020; week 6: AEX 616,46; Bel20 4.095,20; CAC40 6.029,75; DAX30 13.513,81; FTSE 100 7.466,70; SMI 11.001,53; RTS (Rusland) 1518,23; DJIA 29.102,51; NY-Nasdaq 100 9.401,10; Nikkei 23.827,98; Hang Seng 27.404,27; All Ords 7.121,40; SSEC 2.875,96 ; €/$1,095; BTC/USD $10.112,02; 1 troy ounce goud $1570,00, dat is €46.085,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,4%; 1 weeks -0,509%; 1 mnds -0,458%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,285% 10 jaar VS 1,5922%; 10 jaar Belgische Staat -0,148%; 10 jaar Duitse Staat -0,386%; Franse Staat -0,134%; VK 0,593%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,67%; 10 jaar Japan -0,0405%; Spanje 0,285%; 10 jaar Italië 0,943%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,669.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden fors hoger op onduidelijke gronden (mogelijke de ruime liquiditeiten). De bitcoin steeg deze week 8% t/o de $. De goudprijs bleef liggen, rentetarieven noteerden hoger tot variabel. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,34%; Nederland 0,126%; Duitsland 0,134%; Japan 0,3903%; Frankrijk 0,659%; GB 1,082%; Spanje 1,173%; Canada 1,446%; VS 2,0474%; Italië 1,98%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,73%; Duitsland -0,626%; Denemarken -0,562%; Nederland -0,567%; Frankrijk -0,466%; België -0,47%; Japan -0,1398%; Spanje -0,201%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 08022020/517 De gevolgen van 2019-nCoV voor de wereldeconomie

UPDATE 01022020/516 De Britten zijn weer een soeverein land, wat de meerderheid in 2016 wilde

Negatieve rente creëert een doemscenario

In het vorige blog heb ik uitgelegd, tot welke desastreuze gevolgen een monetair beleid van negatieve rente kan leiden. Ik heb laten zien hoe zich dat verhoudt tot een positieve rente bij een extreem hoge negatieve rente van 20% ‘s jaars. Die 20% is door mij gekozen om te tonen hoe dat werkt ook bij lagere rentes, alleen niet zo extreem. Ik heb ook nog een fout gemaakt door de rente maar over 9 jaren te rekenen. Als ik het tiende jaar meetel komt de kapitaalvernietiging uit op 93,1%. Verder heb ik bij de opsomming van denktanks en andere rekenmeesters er twee, voor Nederland van belang, niet zijn benoemd: het CBS en het CPB. Van die zijde zijn waarschuwingen over de ontwikkeling van de economische groei en de overheidsfinanciering in de komende jaren (vergrijzing, toenemende zorg en een verder dalende economische groei) de laatste maanden gegeven.

Klaas Knot legde in Buitenhof afgelopen zondag een statement af. Ik heb mij afgevraagd of we dat moeten duiden als een reactie op de uitspraken van Christine Lagarde, drie dagen eerder, dat alles vooralsnog bij het oude blijft en dat de ECB het monetaire beleid gaat toetsen op effectiviteit en daarvoor 11 maanden uittrekt of dat het als een reactie moet worden beschouwd op de motie van wantrouwen, zo zou ik de noodkreet van de Europese topbankiers willen benoemen, aan het adres van het Bestuur van de ECB? Op https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/01/doen-dnb-president-bij-buitenhof-inkomstenbelasting-kan-omlaag/ lees ik dat de president van De Nederlandsche Bank (DNB) Klaas Knot zich heeft uitgesproken over de inkomstenbelasting en de hypotheekrenteaftrek. Maar hij beperkt zich tot het ‘de richting aangeven’. Op basis van de lage werkloosheid en de eveneens lage stand van de staatsschuld, geeft hij de Nederlandse economie een 9 als rapportcijfer. Dat lijkt mij een tikkeltje (of twee) overdreven, maar hij maakt wel een punt. Want met die 9 ‘kan het alleen maar minder worden’, waarmee hij bedoelt te zeggen dat we als land tegen de grenzen van onze capaciteit aanlopen. Ik interrumpeer hier even want hier speelt zeker ook mee dat de wereldhandel krimpt en daardoor de economische groei afneemt. Een verlaging van de inkomstenbelasting ligt dan voor de hand. Een overheid met lage staatsschuld zou prima met minder inkomsten, of in ieder geval met inkomsten van een andere bron, verder moeten kunnen. Knot laat daarbij in het midden of dit voor álle of specifieke klassen zou moeten gelden. Volgens mij zou op het moment de druk zoveel mogelijk moeten worden verminderd bij de onder- en middenklasse. Pak hem beet iedereen met een inkomen onder de €80.000 per jaar. Als er dan ook nog stimulans is om dat ‘vrijgekomen bedrag’ in iets zinnigs te investeren, heb je er volgens mij als land het meeste profijt van. Maar misschien is dat met de huidige stand van zaken wel puur wensdenken. Alleen al de klimaatmaatregelen en -subsidies, immigratie en stijgende zorgkosten gaan fors meer geld kosten. En de kans dat een VVD-kabinet daar de staatsschuld voor willen laten oplopen acht ik vrij klein. Om ruimte voor groei te behouden zou Den Haag eraan kunnen denken de inkomstenbelasting te verlagen, stelt de DNB-president. „Uiteindelijk denk ik dat dat de meest verstorende belasting is”, aldus Knot. Hoever deze belasting omlaag kan, laat de centralebankpresident over aan de politiek. „Daar zijn kundige mensen voor op het ministerie van Financiën. Ik geef alleen de richting aan.” Ook bepaalde delen van de vermogensbelasting kunnen volgens Knot op de schop. Daarnaast herhaalde hij in Buitenhof zijn pleidooi voor verdere afbouw van de hypotheekrenteaftrek, omdat die huizenkopers bevoordeelt ten opzichte van huurders. Ook extra investeringen in kennis en de overstap op duurzame energiebronnen kunnen de economische groei volgens Knot stimuleren. Wel waarschuwt hij voor te onbezonnen uitgaven, want een buffer in de staatskas blijft nodig.” Als je een recessie krijgt, zou het mooi zijn dat we dan niet op de rem hoeven te trappen.” Knot ging ook in op de lage rente, die ABN Amro er onlangs toe noopte de rente voor spaarrekeningen te verlagen tot nul procent. Hoewel het „jammer is dat een hele generatie opgroeit zonder de sensatie van rente op spaargeld” denkt hij dat sparen ook bij 0 procent rente zin heeft. „Ik spaar ook, omdat ik nog dingen wil doen in mijn leven.” Voor diegenen die hopen op een spoedig einde aan lage rentes, die onder andere pensioenfondsen dwarszitten, had Knot een onaangename voorspelling. Het huidige lage niveau zal volgens de DNB-president de komende jaren niet fundamenteel veranderen. Bij deze laatste uitspraak zet ik ?????? Enerzijds stelt hij dat er een einde moet komen aan een verdere verruiming van de liquiditeiten in de markt, anderzijds de negatieve rente schadelijke bijwerkingen veroorzaakt. Knot heeft twee agenda’s: een Nederlandse en een ECB. De Europese topbankiers hebben Lagarde de wacht aangezegd. En waar staat Klaas Knot? Behartigt hij nog wel de Nederlandse belangen of is hij een uitvoerder van het monetaire beleid van de ECB? Hij bevestigt nogmaals dat de ECB het beleid van negatieve rentetarieven wordt voortgezet zonder daarvoor een gedegen onderbouwing te geven over het succes ervan op de langere termijn. Ik vrees dat die verantwoording ook niet komt., ik vrees dat ‘de knappe koppen’ het ook niet weten. Het is een avontuur die de centrale banken zijn aangegaan op basis van de aanname dat er geen alternatieven waren.

President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank gaf vorige week in een milde bui het rapportcijfer negen voor onze economie. Kijken we naar recente ontwikkelingen en prognoses dan is dit een opvallend hoog cijfer. Een strengere leraar zou met een vooruitziende blik niet hoger dan een zesje hebben gegeven. Dit schrijven de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg in hun wekelijke column op DFT https://www.telegraaf.nl/financieel/1810021593/column-een-zesje-voor-nederlandse-economie-in-onzekere-wereld Zo voorspelt het Centraal Planbureau (CPB) voor de komende jaren, mede door de gevolgen van vergrijzing, een groei van slechts rond de 1% en een gemiddelde koopkracht die voor veel burgers in de buurt van de nul zal liggen. Het CPB verwacht ook dat het huidige begrotingsoverschot de komende jaren zal omslaan naar een tekort. Wij behoren niet tot het kamp van doemdenkers, maar het zou wel goed zijn met deze prognoses meer rekening te gaan houden. In de Haagse politiek zien we dit nog niet. Daar overheerst de gedachte dat het geweldig goed gaat met onze economie en zijn er partijen die menen dat er in de komende jaren ruimte is voor miljarden aan extra overheidsuitgaven. Deze ruimte is er niet en daarnaast kampt ons land ook nog met andere problemen, zoals een torenhoge lastendruk op arbeid. Op het terrein van het klimaatbeleid raken we internationaal verder achterop en op verschillende internationale ranglijsten waarop we tot voor kort hoog in de top tien stonden, zijn we aan het zakken. Zo verliezen we aan innovatiekracht en worden we als handelsland minder aantrekkelijk. Daarnaast is de kwaliteit van ons hoger onderwijs afgenomen en zijn we minder in trek bij buitenlandse bedrijven en investeerders. Bovendien kiezen startende techbedrijven en jonge techtalenten steeds vaker voor het buitenland. Volgens de adviesraad AWTI is er nu al sprake van een ’braindrain’ en dat is slecht nieuws. In de Haagse politiek rommelt het ook. Het afgelopen jaar zagen we veel demonstraties voor extra middelen, zoals voor de zorg, het onderwijs, het klimaat en ga zo maar door en die maken duidelijk dat veel burgers ontevreden zijn over het beleid van het kabinet Rutte III. We schreven al eerder dat het opgeteld gaat om een nieuwe uitgavenpost voor de schatkist van ten minste €10 mrd per jaar. Door de verwachte lage groei en daardoor minder belastinginkomsten is deze uitgavenpost een illusie en is de kans groot dat een nieuw kabinet straks ook met ontevreden en boze burgers te maken zal krijgen. Daarnaast bestaat het risico dat de Nederlandse economie een forse klap oploopt van een harde Brexit en ook nog de negatieve effecten moet opvangen van een lagere groei van de wereldeconomie vanwege de effecten van het coronavirus. Afgelopen woensdag waarschuwde Jerome Powell, voorzitter van het stelsel van Amerikaanse centrale banken, al voor een inzakkende mondiale economie. De komende maanden gaan de politieke partijen aan de slag met het opstellen van de verkiezingsprogramma’s voor de Tweede Kamerverkiezing van maart 2021. Onze boodschap is: „oog voor de realiteit.” Los van de hiervoor geschetste problemen gaat het om de toegenomen onzekerheid in de buitenwereld. Daarbij gaat het onder meer over de opwarming van de aarde, de groei van de wereldeconomie, de effecten van Brexit, onvrede in de wereld over de groeiende kloof tussen arm en rijk, het ongewisse beleid van president Donald Trump en de toekomst van de EU. We stippen twee punten aan. Afgelopen vrijdagnacht zijn de Britten uit de EU gestapt. Voorlopig verandert er nog niets en blijft alles bij het oude. Tot het einde van dit jaar geldt een zogenoemde transitieperiode waarin tussen het VK en de EU wordt onderhandeld over een vrijhandelsverdrag. Hoewel de geschiedenis leert dat dergelijke onderhandelingen in de praktijk zeker vijf tot zeven jaar in beslag nemen, gaat de Britse premier Boris Johnson er vanuit dat het VK al dan niet met een verdrag op 1 januari 2021 vertrekt. Dat kan dus alsnog een harde Brexit zijn die zowel voor de EU, maar vooral voor de Britse economie op korte termijn schade oplevert. Sinds de grote winst van de Conservative Party van Johnson bij de recente parlementsverkiezingen zien we niet alleen bij zijn achterban, maar ook breder en toegenomen optimisme over de toekomt. Ze delen de opvatting van Johnson dat het VK, los van de EU, zal kunnen uitgroeien tot een economische en politieke wereldspeler. Dat binnen de EU daar wat lacherig over wordt gedaan, deert ze niet. Ze wijzen ook op de doemscenario’s die na het Brexit-referendum in 2016 werden voorspeld. Tot op heden zijn die uitgebleven. Voor de EU is het vertrek van het VK geen feestdag. Het is een pijnlijk signaal dat het een impuls moet zijn om meer oog te hebben voor de wensen van veel lidstaten voor minder Brusselse bemoeienis met het nationale beleid van de EU-landen. Alleen zo kan het uiteenvallen van de EU voorkomen worden. Het optimisme van Boris Johnson zien we ook bij de Amerikaanse president Donald Trump. In Davos noemde hij de VS de beste plek van de wereld. Daarbij wees hij op de groei van de Amerikaanse economie, de lage werkloosheid, de records op de aandelenmarkt en de belastingverlagingen voor lagere en middeninkomens. Van verschillende kanten zijn kritische kanttekeningen bij deze loftrompet gezet en is bijvoorbeeld gewezen op zijn desastreuze handels- en klimaatbeleid en de toegenomen armoede en de kloof tussen arm en rijk in de VS. Toch kan niet ontkend worden dat de economie van de VS onder zijn bewind goed draait. Mede daardoor neemt kans toe dat Trump in november wordt herkozen en hij de wereld zal blijven verrassen met internationale onzekerheid. Bij uitspraken van veelal economen lees ik de laatste tijd dat ze, met hun monetair/financieel/economische visie op de toekomst, ontkennen dat zij een doemscenario schetsen. Ik doe daar zeker niet aan mee, alhoewel ik wellicht wel wordt gelabeld als een doemdenker met mijn realistische kijk op toekomstige ontwikkelingen, die zwaar weer kunnen gaan veroorzaken. Als dat beeld de werkelijkheid is, dan is ontkennen ‘misleidend’. Ik ben het met de heren eens dat we ons in een situatie bevinden waarin het aantal onzekere ontwikkelingen gevolgen kunnen hebben voor onze financiële maar ook sociaal/maatschappelijke positie. Wellicht veel ingrijpender dan wij nu voor ogen hebben. Voor dat geluid staan de media niet open.

De ECB veroorzaakt financiële bubbels

De ECB veroorzaakt met haar ruime monetaire beleid mogelijk nieuwe financiële bubbels, die uiteindelijk een nieuwe crisis kunnen veroorzaken. Dat zei ECB-bestuurslid Yves Mersch deze week tijdens een toespraak in zijn thuisland Luxemburg. Hij waarschuwt dat de kredietwaardigheid van de centrale bank in het geding kan komen door de aanhoudend lage rente. Zeker nu het monetaire beleid langzaam naar het fiscale domein verschuift. “Deze ongebruikelijke tijden vragen om een verhoogde waakzaamheid ten aanzien van de impact die ons monetaire beleid heeft op de financiële stabiliteit. Er is geen duidelijke scheidslijn tussen het streven naar monetaire stabiliteit en de financiële stabiliteit op middellange termijn. Een langdurig verlies van vertrouwen in de ECB ondermijnt de brede publieke steun die noodzakelijk is voor onafhankelijkheid van de centrale bank. Dit is met name een punt van zorg wanneer onconventionele maatregelen het monetaire beleid dichter bij het terrein van fiscaal beleid brengen.” De ECB heeft met haar opkoopprogramma nieuwe bubbels gecreëerd, onder andere in aandelen- en obligatiemarkten. Ook zijn de prijzen van vastgoed is in veel Europese landen sterk gestegen door de lage rente. Desondanks kondigde de centrale bank in september een nieuw opkoopprogramma aan, naar eigen zeggen omdat de officiële inflatie beneden de doelstelling bleef. De ECB wil nu onderzoeken hoe ze de effectiviteit van haar monetaire beleid verder kan vergroten. De centrale bank waarschuwde eind vorig jaar in haar Financial Stability Review voor mogelijke marktcorrecties, bijvoorbeeld in vastgoedmarkten. Ook wees het rapport op de negatieve effecten van het rentebeleid voor banken in de Eurozone. Banken betalen de centrale bank tegenwoordig om tegoeden te stallen, wat de winstgevendheid onder druk zet. Banken in de Eurozone hebben in totaal al meer dan €20 miljard aan boeterente naar de ECB gebracht. Mersch waarschuwde voor een gevaarlijke divergentie tussen de steun voor de euro en het vertrouwen in de ECB. Uit peilingen blijkt dat het vertrouwen in de gemeenschappelijke munt de laatste jaren sterk is toegenomen, terwijl het vertrouwen in de centrale bank juist afneemt. Het laatste opkoopprogramma veroorzaakte een stormvloed aan kritiek. Niet alleen in de publieke opinie, maar ook in de kring van centraal bankiers. Klaas Knot, president van de Nederlandsche Bank, sprak een dag na het besluit zijn onvrede uit over het opkoopprogramma. Niet veel later volgde er een open brief, waarin verschillende centraal bankiers het monetaire beleid van de ECB met de grond gelijk maakten. Het is opvallend dat nu ook een actief bestuurslid waarschuwt voor de gevolgen van het beleid. De toon van deze uitspraken komt op hoofdlijnen overeen met mijn waarnemingen.

De economie van de eurozone is in het vierde kwartaal van 2019 bijna tot stilstand gekomen, met een plusje van 0,1% op kwartaalbasis. Dat meldde het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van een voorlopige schatting. In het derde kwartaal werd nog een bijgestelde groei van 0,3 procent voor het eurogebied opgetekend. De economische groei in het vierde kwartaal in de eurozone van 0,1% is de zwakste sinds 2013, mede vanwege de wereldwijde handelsspanningen en onzekerheid rond de Brexit. Voor de gehele Europese Unie van 28 landen werd ook een economische groei van 0,1% op kwartaalbasis gemeld, tegen 0,3% in het voorgaande kwartaal. In Frankrijk en Italië was onverwacht sprake van economische krimp van respectievelijk 0,%1 en 0,3%. In Frankrijk ging het om de eerste krimp in drie jaar, in Italië was het meer dan een jaar geleden dat de economie nog kromp. In Spanje trok de groei juist iets aan in het afgelopen kwartaal. Over heel 2019 liet de economie van de eurozone een groei zien van 1,2% en voor de EU 1,4%, aldus Eurostat. Dat was respectievelijk 1,8% en 1,9% in 2018. Het Europese statistiekbureau komt later met nieuwe schattingen en meer details over de economische ontwikkeling. (bron: meerdere media) Het handelsconflict van de VS met China lijkt met de eerste handelsdeal van media december niet afgenomen, er blijft veel onzekerheid over een handelsverdrag van de EU met het VK dat zijn soevereiniteit terug heeft, dat in de komende 11 maanden vorm en inhoud moet krijgen en eventuele gevolgen van het Wuhan-coronavirus. Verder speelt, later dit jaar, een rol wie er na de presidentverkiezingen in het Witte Huis zal zitten.

Nederland geen belastingparadijs (zegt Rutte): belastingontwijking via ons land kost de wereld €22 mrd

Het Nederlandse belastingklimaat, die ruimte biedt aan brievenbusfirma’s, kost de wereld naar schatting €22 mrd per jaar. Dat blijkt uit een berekening van hoogleraar economie Arjan Lejour van Tilburg University, schrijft Trouw. Hij concludeert daarnaast dat Nederland zelf ook geld misloopt, dat als vennootschapsbelasting geïnd had kunnen worden. Eerder schatte het Europees Parlement dat de belastingontwijking via Nederland andere EU-landen zo’n €11 mrd zou kosten. Volgens Lejour is dat bedrag dus ongeveer twee keer zo hoog. Hij berekende het gemiddelde van de resultaten van tien internationale onderzoeken naar wereldwijd belastingvoordeel. Hij berekende het Nederlandse aandeel op basis van de buitenlandse investeringen die het land binnenkomen en meteen weer uitstromen. De hoogleraar publiceerde al meerdere onderzoeken over de status van Nederland als ‘doorsluisland’. Buitenlandse multinationals besparen veel geld door de winst van dochterondernemingen door ons land te sluizen via brievenbusfirma’s die ze hier opzetten. Zo lopen de landen waar de winst wordt gemaakt belasting mis. Nederland houdt er overigens bijna niets aan over, stelt de hoogleraar. De Belastingdienst heft namelijk geen belasting over het geld. Lejour noemt de praktijk maatschappelijk onwenselijk. “Het druist in tegen de geest van de wet. De brievenbusfirma’s, die dit doorsluizen mogelijk maken, hebben geen enkele andere functie dan het ontwijken van belasting.” De hoogleraar concludeert hiernaast in zijn inaugurele rede dat Nederland waarschijnlijk tussen de €1 en €2,5 mrd aan vennootschapsbelasting misloopt. Multinationals hanteren “ingewikkelde financiële structuren” om weinig tot geen winstbelasting te hoeven betalen. “Lejour baseert dat bedrag op een inschatting die hij heeft gemaakt aan de hand van eigen onderzoek met verschillende coauteurs, de internationale literatuur, statistisch cijfermateriaal en economische theorie”, aldus de universiteit. (bron: nu.nl) Onze premier beweert al jaren dat Nederland geen belastingparadijs is, maar de realiteit is dat wij grote schade toebrengen aan andere landen door bedrijven de mogelijkheid te bieden om belastingen te ontduiken door onze banken te gebruiken als doorsluisland. Wat Rutte en Hoekstra daarmee winnen is nog maar de vraag, want de winst die wij eraan overhouden is slechts ca 7% en de schade die het elders aanrichten, vooral in de armere landen is enorm. Het is voor een rijk land als het onze een schande, waarop wij zeker niet trots kunnen zijn. Stoppen ermee.

Shell heeft in het vierde kwartaal van 2019 een fors lagere winst behaald

Die lagere winst was vooral het gevolg van gedaalde olie- en gasprijzen. Ook over heel het jaar nam de winstgevendheid van het Brits-Nederlandse olie- en gasconcern duidelijk af. De winst op basis van actuele geschatte voorraadkosten (ccs) en exclusief eenmalige posten kwam voor het vierde kwartaal uit $2,9 mrd, wat een daling van 48% op jaarbasis inhoudt. Dat resultaat, maatgevend op de financiële markten, zakte over heel 2019 met 23% tot $16,5 mrd. De cijfers vielen zwakker uit dan analisten hadden verwacht. DFT-verslaggever Edwin van der Schoot: „De laatste loodjes van 2019 wogen zwaar voor Shell. Met name lage gas en LNG prijzen, dalende olieprijzen en zeer tegenvallende marges bij de raffinaderijen en chemietak van Shell waren het probleem. Vlag op de modderschuit was de handelstak van Shell, dat een deel van de verliezen in LNG kon compenseren. Dividend en aandeleninkoop gaan zoals gepland door, maar Shell zal in 2020, in wat wel eens het laatste jaar van topman Ben van Beurden zou kunnen worden, weer betere cijfers op de borden moeten zetten om beleggers te overtuigen.” Topman Ben van Beurden sprak van uitdagende marktomstandigheden bij raffinage en chemische producten, met ook de gedaalde prijzen van olie en gas. Het blijft de bedoeling van Shell om zijn aandeleninkoopprogramma van $25 mrd af te ronden, maar het tempo van de inkoop is afhankelijk van de macro-economische omstandigheden en de verdere schuldenafbouw, aldus de topman. ING vindt het teleurstellend dat Shell zijn aandeleninkoop afzwakt en dat de oorspronkelijke doelstelling om het programma eind dit jaar af te ronden waarschijnlijk niet gehaald zal worden. De bank dat het totale inkoopbedrag eind dit jaar zal uitkomen op $19 mrd. Volgens ING geeft Shell nu voorrang aan schuldafbouw in plaats van de inkoop van aandelen. Het advies is hold en het koersdoel is 30 euro. De koers van het aandeel sloot donderdag op

D66 levert 2 staatssecretarissen voor Financiën

De D66’ers Alexandra van Huffelen en Hans Vijlbrief worden aangesteld als de nieuwe staatssecretarissen van Financiën, melden politieke bronnen zondag aan de NOS. Zij volgen Menno Snel op, die eind vorig jaar vertrok vanwege de kinderopvangtoeslagaffaire. Van Huffelen (51) heeft een primeur te pakken: ze wordt de eerste vrouwelijke bewindspersoon ooit op het ministerie van Financiën. Ze is nu Eerste Kamerlid voor D66 en directeur van het Gemeentelijk Vervoersbedrijf in Amsterdam. Daarvoor was ze onder meer wethouder in in Rotterdam. Vijlbrief (56) is als ambtelijk voorzitter van de Eurogroep een van de topambtenaren van de EU. Daarvoor was hij onder meer onderdirecteur van het Centraal Planbureau en werkte hij jarenlang als topambtenaar bij Financiën. (bron: nu.nl) Hij wordt gesteund door Jeroen Dijsselbloem, of dat een aanbeveling is. Volgens de NOS wordt Van Huffelen verantwoordelijk voor de Douane. Ook zal zij zich buigen over de toeslagaffaire. Honderden ouders werden door de Belastingdienst ten onrechte aangemerkt als fraudeur. Zij moesten grote bedragen terugbetalen, wat in sommige gevallen leidde tot ernstige financiële en persoonlijke problemen. Van Huffelen moet uitzoeken hoeveel mensen slachtoffer zijn geworden van die fraudeaanpak en de gedupeerden compenseren. Vijlbrief krijgt de Belastingdienst in zijn portefeuille en komt aan het hoofd te staan van een grondige hervorming. Na het vertrek van staatssecretaris Snel maakte minister Hoekstra van Financiën bekend dat de fiscus wordt opgesplitst in drie onderdelen: de Douane en de Dienst Toeslagen zullen worden losgekoppeld. Ook wordt Vijlbrief verantwoordelijk voor de vliegtaks en de CO2-belasting die het kabinet wil instellen.

Is het Kifid wel onafhankelijk in haar uitspraken?

Een onafhankelijke commissie gaat het functioneren van het Kifid, klachteninstituut voor de financiële sector, beoordelen. Dat heeft minister Wopke Hoekstra (Financiën) toegezegd, nadat er in onder meer Radar de kritiek werd geuit dat het instituut wel erg op hand is van banken en verzekeraars. De evaluatie was al gepland, Hoekstra zegt toe dat een onafhankelijke partij dit zal doen. Hij kreeg in de Kamer kritiek van onder meer de SP, die het Kifid een thuisfluiter noemt. (bron: DFT)

Sociale lasten

Uitkeringsinstantie UWV heeft €1,6 miljard gereserveerd voor werkgevers met langdurig zieke werknemers en voor ouderschapsverlof. In totaal nemen de uitkeringslasten met €502 miljoen toe ten opzichte van een jaar eerder, is de verwachting in de januarinota van het UWV. (bron: DFT)

Deutsche Bank heeft de financieel adviseur van een lid van de Saoedische koninklijke familie smeergeld betaald in de hoop de rijke klant vast te houden en meer zaken met hem te doen

Op https://marketupdate.nl/nieuws/onderzoek-naar-omkopingszaak-deutsche-bank/ staat een artikel van het ANP over medewerkers van de Deutsche Bank, die een adviseur $1,1 mln (ca €1 mln) hebben betaald. De bank heeft de Duitse autoriteiten de namen van de twee medewerkers gedeeld die in verband worden gebracht met de zaak, op verdenking van omkoping en fraude. Het onderzoek naar de zaak loopt nog. Deutsche Bank is de fraude, die plaats zou hebben gevonden in 2011 en 2012, op het spoor gekomen na intern onderzoek. Na het onderzoek verlieten zes medewerkers de bank. Sommigen van hen bekleden nu topfuncties bij Barclays, UniCredit en Union Bancaire Privée. De Duitse bank heeft de bonussen van twaalf medewerkers opgeschort en heeft geprobeerd om de twee medewerkers die worden onderzocht door justitie te ontslaan. Die hebben dat aangevochten bij de rechter. Een van hen heeft de zaak gewonnen en de ander heeft geschikt. De bankmedewerkers hebben de financieel adviseur ook gepaaid door zijn nicht een stage aan te bieden en haar uit te nodigen voor een exclusief congres in een Zwitsers skiresort. Dit zijn kennelijk de ‘tools’ die door de bankiers van de laatste generatie worden gebruikt om clientèle binnen te halen dan wel te behouden. Het kan ook wat zeggen over de status van een bank, als grote klanten overstappen naar een concurrent met hun megaomzetten. Goedkoper, deskundiger, betrouwbaarder! Anderzijds een miljoen euro smeergeld is ook maar relatief. Niet dat ik het goedpraat, als de informatie juist is blijft het fraude, maar bij echt grote opdrachtgevers kan het een peanut zijn. Een vraag is wat er gaat gebeuren met de bankiers die er bij Deutsche Bank uit werden gegooid en elders in de bankenwereld topfuncties kregen aangeboden. Kennelijk beperkt deze vorm van frauduleus handelen in de financiële wereld zich niet tot één bank. Maar overal in de grote handel komt omkoping door middel van smeergeld voor.

Bijdrage medicijnen in 2021

Minister Bruins (VVD) heeft de Kamer laten weten dat er nieuwe regels komen voor de vergoeding van voorgeschreven medicijnen in 2021. Daardoor lopen 6 miljoen Nederlanders het risico dat ze komend jaar moeten gaan betalen voor medicijnen die ze op dit moment nog volledig vergoed krijgen van hun zorgverzekeraar. De overheid verlaagt namelijk de maximale vergoeding voor een groot aantal geneesmiddelen. Dat levert de staatskas zo’n €140 ln per jaar op. Het is slecht nieuws voor mensen die afhankelijk zijn van bepaalde medicijnen, bijvoorbeeld bij diabetes, hoge bloeddruk of astma. Zij gaan waarschijnlijk extra betalen. Experts houden rekening met een paar tientjes, maar bij sommigen kan de rekening oplopen tot enkele honderden euro’s op jaarbasis. Alle medicijnen die in het basispakket, zijn opgenomen staan in het geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS). Dat systeem gaat straks ‘op de schop’ zou je kunnen zeggen. De overheid spreekt van een modernisering. Medicijnen die nu onderling vervangbaar zijn, belandden in hetzelfde laatje. Voor elke cluster (groep) geldt een maximale vergoeding, ofwel een vergoedingslimiet. De vergoedingslimieten van dit moment stammen echter nog uit 1998 en de toenmalige prijzen en marktsituatie. Maar veel middelen zijn inmiddels goedkoper geworden, bijvoorbeeld omdat patenten zijn verlopen of omdat er meer concurrentie is. Het kabinet vindt dat de maximale vergoeding van veel medicijnen daarom best omlaag kan. De kosten voor zorgverzekeraars worden daarmee ook minder. We willen de medicijnprijzen ook op langere termijn betaalbaar houden. Ik ben ervan overtuigd dat de herberekening een drukkend effect heeft op de tarieven van fabrikanten. Het nieuwe vergoedingssysteem gaat op zijn vroegst in de tweede helft van 2021 in werking. Zo’n 2.700 geneesmiddelen komen door de maatregel in één klap boven het gestelde vergoedingsplafond uit. Het nieuwe vergoedingslimiet wordt bepaald aan de hand van de gemiddelde prijs in een cluster (groep) medicijnen. De patiënt moet dus zelf het verschil betalen tussen het vergoedingslimiet en de daadwerkelijke prijs van het middel. Het idee hierachter is dat als een middel niet volledig wordt vergoed, het minder wordt afgenomen bij de apotheek. Dat is niet in het belang van de fabrikant. Het kabinet hoopt daarom dat medicijnfabrikanten onder deze druk hun tarieven voor de middelen gaan verlagen, zodat ze weer volledig vergoed worden voor de patiënt. Daarnaast is de verwachting dat veel patiënten gaan overstappen op goedkoper merk geneesmiddel met dezelfde werkzame stof. Op die manier wordt bijbetaling door de patiënt voorkomen en hoeft de verzekeraar minder te vergoeden. Win-win zou je denken. Het is echter maar sterk de vraag of farmaceuten hun prijzen gaan verlagen en patiënten bereid zijn om een ‘switch’ te maken. Patiëntenfederatie Nederland is bang dat patiënten onnodig op kosten worden gejaagd, bijvoorbeeld als fabrikanten besluiten de prijzen niet te verlagen. Ook vreest de federatie dat mensen met minder financiële middelen worden gedwongen om te kiezen voor een goedkoop medicijn die mogelijk minder goed werkt. In de volgende drie situaties krijg je jouw geneesmiddel altijd volledig vergoed:

  1. Als je vanwege een tekort aan medicijnen toch een duurder middel moet gebruiken.

  2. Als er voor jouw medicijn geen goedkopere variant bestaat.

  3. Als je vanwege medische redenen een specifiek geneesmiddel moet hebben en niet kan uitwijken naar een goedkoper middel (medische noodzaak). Een arts bepaalt of daar sprake van is. Bruins stelt verder dat er altijd een variant van een middel beschikbaar blijft waarbij geen bijbetaling geldt. (bron: zorgwijzer)

Het is maar zeer de vraag in hoeverre hier sprake is van verstandig beleid. Op de eerste plaats is het goed dat de vergoedingslimieten uit 1998 worden geactualiseerd. Maar waarom gaat dat ten koste van de vergoedingen uit het basispakket. Waarom krijgen verzekerden daarvan een rekening gepresenteerd en krijgen de zorgverzekeraars daarvan de baten. De kans is groot dat artsen massaal duurdere medicijnen gaan voorschrijven, die wel worden vergoed. De minister neemt aan dat de farmaceutische industrie massaal hun prijzen gaan verlagen. Maar daar ben ik helemaal niet zo zeker van. Er speelt namelijk nog een ander aspect mee en dat zijn niet leverbare medicijnen door apotheken aan patiënten. Op dit moment kunnen farmaceutische bedrijven niet altijd voldoen aan de vraag. Wij betalen het liefst de laagste prijs voor medicijnen, maar omdat andere landen bereid zijn meer te betalen dan wij, krijgen wij onze bestelde medicijnen als er capaciteit in productie vrijkomt. Wij zitten daardoor dus nu al in de laatste coupé van de trein en Bruins wil die prijzen nog verder omlaag brengen. Maar zo werkt het lang niet altijd op de vrije markt. Daar wordt handel gedreven op basis van vraag, aanbod en prijs. Er is dus nog een kans dat de levering van medicijnen alleen nog maar grotere problemen gaat opleveren. Daarbij komt dat de komende 20 jaar de vergrijzing zal toenemen en daarmee ook de behoefte aan medicijnen. De beste oplossing is als de Europese Unie voor alle 27 EU-landen de inkoop van geneesmiddelen gaat verzorgen. Verder is het nog geen gelopen race want de kans is groot dat de coalitiepartijen, met de verkiezingen op komst, dit voorstel zullen ondersteunen. De eerste reacties op de plannen zijn er: Menzis en de VGZ waarschuwen dat de aanname van minister Bruno Bruins, dat de farmaceutische bedrijven de prijzen van hun medicijnen gaan verlagen, helemaal geen gelopen race is en dan zijn de burgers er het slachtoffer van. Ook apothekers, (huis)artsen en de fabrikanten tellen aan de bel. Zo zou de prijs van generieke medicijnen, dat 70% uitmaakt van de omzet van apothekers, de afgelopen jaren al fors zijn gedaald. Anderen wijzen erop dat de plannen kunnen gaan leiden tot meer bureaucratie. Nee, dit is nog geen gelopen race voor deze VVD-minister.

Kamervoorzitter Arib roept Rutte tot de orde

De informatiepositie van de Tweede Kamer wordt regelmatig geschaad door het kabinet. Dat schrijft Kamervoorzitter Arib in een brief aan premier Rutte. Zij refereert aan eerdere gesprekken met Rutte hierover en constateert dat er weinig tot niets is verbeterd. De media zijn vaak eerder op de hoogte van beleidsvoornemens van het kabinet dan de Kamer, schrijft Arib. Zij vindt dit “uit staatsrechtelijk oogpunt zeer ongewenst, zo niet onaanvaardbaar”. Een van de belangrijkste taken van de volksvertegenwoordiging is het beoordelen en controleren van kabinetsbeleid. Die taak komt volgens Arib in gevaar. Premier Rutte zegt in een reactie dat Arib 100% gelijk heeft in haar kritiek. Als ministers en hun ministeries eerst de publiciteit opzoeken en daarna pas de Tweede Kamer informeren dan klopt dat niet, zegt hij. Hij spreekt daar ministers op aan. Wie dat zijn wil hij niet zeggen, dat is vertrouwelijk. “Maar ze luisteren niet naar me, dus dat is het probleem”, zegt hij. Rutte vindt dat hij niet alles wat ministers en staatssecretarissen doen kan controleren. Dus hij blijft hen wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid, zegt hij. Arib heeft in haar brief ook kritiek op de nieuwe trend van ministers om “persmomenten” te organiseren. Ministers lichten dan aan journalisten hun nieuwe beleid toe. Vaak hebben Tweede Kamerleden hier nog niets over vernomen, terwijl zij wel al door journalisten worden gebeld om een reactie te geven. Ook de tijdstippen die ministers uitkiezen voor belangrijke aankondigingen zijn tegen de afspraken, schrijft Arib aan Rutte. “De persmomenten vallen bovendien vaak op vroege ochtenden, late avonden en in het weekend.” Ook brieven aan de Tweede Kamer worden regelmatig ‘s avonds laat pas verstuurd. Hierdoor hebben Kamerleden geen normale werktijden en kunnen zij hun werk niet goed plannen. Arib heeft Rutte gevraagd de kwestie in de wekelijkse ministerraad aan de orde te stellen. Dat heeft Rutte gedaan. “Maar ze luisteren niet naar me, dus dat is het probleem”, zegt hij. Rutte vindt dat hij niet alles wat ministers en staatssecretarissen doen kan controleren. Dit is exact de premier zoals ik hem al een jaar profileer. Ik ben de regie kwijt, ik weet niet hoe we de complexe problemen die op tafel liggen moeten oplossen, ministers luisteren niet meer naar mij, ik verlies ‘macht’ in Brussel, ik verlies draagvlak in de samenleving. En wat doet de premier dan: hij blijft zitten en verkondigt ook nog dat hij voor een nieuwe termijn tot 2025 gaat. God verhoede dat!

Tegen de onzin

Syp Wynia is publicist, journalist en essayïst en uitgever van Wynia’s Week. Hij werkte eerder als columnist en commentator voor Elsevier, Buitenhof en BNR Nieuwsradio. Voor Het Parool werkte hij in Den Haag en Brussel. Hij heeft een boek geschreven “Tegen de onzin””, waarin hij schrijft ‘over een land in de war, een land waar alles helemaal anders moet. We moeten in transitie, want alles moet divers, digitaal en duurzaam. Zelden werd daarbij zoveel onzin verkocht’. Op https://tpo.nl/2020/02/01/syp-wynia-dankzij-mark-rutte-is-nederland-inmiddels-een-land-in-de-knoop/# staan een aantal aandachtspunten waar de auteur aandacht aan besteedt. Het boek leest als een kroniek van de Rutte-jaren. Het begin van de jaren twintig van deze 21ste eeuw wordt gemarkeerd door het afschaffen van ‘Holland’. Sinds 1 januari 2020 heet Nederland in het buitenland ‘Netherlands’. Niet ‘The Netherlands’, maar ‘Netherlands’. Dat vond het derde kabinet-Rutte beter. Nederland moet immers anders, het oude Nederland deugt niet meer. O – u is niets gevraagd? Het deed te veel denken aan tulpen, klompen en windmolens. Aan oude windmolens, met name. Weg met de windmolens, we zijn nu van de windturbines! ‘Holland’, dat was provinciaals, bekrompen. ‘Netherlands’ dat moest de toekomst worden: vooruitstrevend, modern, kosmopolitisch, gidsland, duurzaam, dynamisch, divers en digitaal. Het Nederland van de coffee shops, de drugs, de illegale productie van XTC die de hele wereld overgaat, het belastingparadijs voor rijken en bedrijven van overal die hier – zogenaamd legaal – belasting kunnen ontduiken, het land dat onze ‘mensenrechten’ aan de hele wereld indringt. De eerste Rutte-jaren, vanaf 2010, stonden in het teken van de bankencrisis, de economische crisis, de eurocrisis en het begrotingstekort. Eigenlijk was dat begrotingstekort ook al een identiteitsprobleem. Begin 2012 kwamen ze er bij het ministerie van Financiën achter dat Nederland vanwege het te hoge begrotingstekort wel eens op het Europese strafbankje kon belanden. Dat was volstrekt in tegenspraak met het eigen zelfbeeld: het land met het strakke begrotingsbeleid dat standaard in de positie verkeerde om anderen – zuidelijken – op hoge toon de maat te nemen. Dat de eerste kabinetten-Rutte hun positie als morele koploper in Europa wilden terugwinnen was – samen met de angst in Brussel te worden weggehoond – de basis voor het kabinetsbeleid in de jaren 2012-2016. Toen de begroting weer op orde was en het land bijkwam van de bezuinigingen en de lastenverzwaringen werd er eindelijk inkomensverbetering beloofd. Die kwam er niet, of nauwelijks, want nu waren er nieuwe identitaire (de Identitaire beweging is een pan-Europese extreemrechtse beweging die pleit voor het behoud van de nationale identiteit en een terugkeer naar ‘traditionele waarden’ van de westerse wereld zoals de vooroorlogse christelijke leer en het klassieke gezin) kwesties die moesten opgeruimd. De lange formatiezomer van 2017 was ook de zomer van de genderneutrale toiletten en de triomfantelijke tevredenheid bij D66-leider Alexander Pechtold dat hij het hele verkiezingsprogramma van de actiegroep COC (homo’s, transgenders) in het regeerakkoord had weten te krijgen. De vroege Rutte-jaren waren nog nodig voor het herstel van het budgettaire koploperschap. In de latere Rutte-jaren waren zo de handen vrij voor nieuwe koploperschappen en gidsland-rollen. Daartoe moest Nederland wel stevig in transitie. Het boerenland moest een duurzaam stedelijk land worden, ontdaan van zulke smerigheden als stikstof en pfas: problemen waar je in andere landen gek genoeg nooit iets van hoort. Het Nederland van de Rutte-jaren is een Nederland van emobeleid. Niet de ratio, maar de emotie stuurt de besluitvorming. Een treffend voorbeeld is het besluit om alle Nederlandse woningen van het gas af te halen, te beginnen met de nieuwbouw en binnen tien jaar ook al 1,5 miljoen bestaande woningen. De publicist Paul Scheffer was op bezoek bij een regeringsfractie en vroeg waarom Nederland zichzelf van het gas afsluit terwijl de buurlanden er juist aan gaan. Scheffer: ‘Niemand kon of wilde een antwoord geven’. Het echte antwoord had moeten luiden: we waren zo verblind door de aardbevingen in Groningen, dat we in een emotionele vlaag van tunnelvisie en groepsdenken het aardgas zoveel kwaads toedichtten, dat we het aardgas wilden straffen. Daarbij gingen we er aan voorbij dat aardgas het minst slechte van de fossiele brandstoffen is en niet als eerste, maar juist als laatste uitgefaseerd had moeten worden.’ Dat zei natuurlijk niemand, want dan moest je toegeven dat je als Kamerlid of als minister niet verstandiger en misschien wel onverstandiger had gehandeld dan een willekeurige Nederlander. En dus werd de kostbare fout die het gasverbod is nooit toegegeven. Dat het gasverbod – duur, ineffectief en kansloos – een debacle van allure wordt dat vooral andere kabinetten zullen moeten opruimen is een andere zaak. Vast staat, dat het maatschappelijke en dus het politieke debat in Nederland al minstens een halve eeuw gestuurd wordt door wie met succes het morele leiderschap weet op te eisen. Alleen zo is te verklaren dat Nederland altijd maar weer koploper en gidsland wil zijn, ook tegen de belangen van de eigen burgers in. In die sfeer moet de verklaring te vinden zijn voor de vele onzin, die in dit boek wordt gesignaleerd. Hoe Nederland anders moet, niet alleen van naam, maar ook qua geschiedenis, taal, landschap, economie en cultuur – want het Nederland dat was, dat deugt niet meer. Zo werden we een land waar rechters in staat worden gesteld actiegroepen het regeringsbeleid te laten dicteren en zo ook de volksvertegenwoordiging buiten spel wordt gezet. Het is het land waar de leider van een betrekkelijk kleine oppositiepartij op aansturing van een enkele – ruim gesubsidieerde – actiegroep een Klimaatwet aangenomen weet te krijgen waarmee hij het regeringsbeleid voor de komende dertig jaar dicteert. Een land waar de democratie permanent erodeert, maar slechts weinigen zich daar druk over maken en kiezers niet meer beter lijken te weten. Het is het land waar mogelijk niet eerder zoveel hele en halve onwaarheden alsmede kluitjes in het riet werden uitgesproken namens de regering zonder dat de regering daarmee meteen in de problemen komt. Een land waar je maximale invloed kunt uitoefenen als je dan wel een internationaal bedrijf leidt, dan wel namens minimale minderheden spreekt. Lees het boek voor meer feiten en achtergronden. Ik deel de standpunten en overwegingen die hier aan de orde worden gesteld. Alleen dat de Klimaatwet met zijn huidige vorm en inhoud ook uitgevoerd gaat worden in de komende 30 jaar, dat verwacht ik zeker niet. Nieuwe inzichten en technische vooruitgang zullen ertoe gaan leiden dat het Klimaatbeleid omgebogen gaat worden. In WNL op Zondag, te zien op https://www.npostart.nl/wnl-op-zondag/02-02-2020/POW_04525254, deed de sociaal-democratische wetenschapper Dr Salomon Bernard Kroonenberg (1974), tot 2009 hoogleraar toegepaste geologie aan de TU, en Erik Wiebes, minister van Economische Zaken, uitspraken in die richting. Het kabinet en het Parlement kunnen emotionele beslissingen nemen, maar ik hoop en vertrouw erop dat ook de ‘realiteit, haalbaarheid en de noodzaak’ tot politici zal doordringen. In die zin ben ik optimistisch: ik vertrouw dat het volk uiteindelijk het laatste woord zal hebben.

Nederland is het minst duurzaam in de EU

Europa lijkt de duurzame energiedoelen voor 2020 te gaan halen, maar Nederland is het allerslechtste jongetje van de klas. Duurzame energie in 2018 kwam 7,4% van de in Nederland verbruikte energie uit hernieuwbare bronnen. Geen ander EU-land presteerde slechter. De investeringen in windparken op de Noordzee komen te laat voor de doelstelling van 2020 te halen. Om een boete uit Brussel te voorkomen overweegt minister Wiebes, tegen betaling, boekhoudkundige groene stroom van andere Europese landen te adopteren. Zo kan op papier de doelstelling alsnog worden gehaald. Zweden, Finland, Denemarken, Estland, Letland, Litouwen, Oostenrijk, Kroatië, Roemenië, Slovenië en Bulgarije behoren tot de top 11 van de 27 EU-lidstaten, die boven het EU-gemiddelde scoren. De laatste 5 zijn Ierland, België, Luxemburg, Malta en als laatste Nederland. (bron: NRC) Dat Nederland slecht scoort past wel bij het imago dat Nederland heeft: ambitieuze voornemens, maar slechte scores. Het beeld van drie kabinetten Rutte.

Help de energie transitie: een andere kijk op betaalbare CO2 reductie

Marco Bijkerk, manager innovatieve technologieën bij ketelfabrikant Remeha, schreef een boek met als onderwerp: Nederland kan haar CO2-uitstoot in 2050 vrijwel naar nul verlagen zonder extreem hoge kosten als de regering haar beleidsinstrumenten hierop instelt en zich niet blind staart op het verduurzamen van woningen. Een recensie staat op : https://www.technischweekblad.nl/nieuws/van-gas-los-staat-energietransitie-in-de-weg De energietransitie zorgt voor veel onrust, met name bij de woningeigenaar, schrijft Bijkerk aan het begin van zijn boek. Dat komt volgens hem mede door de enorme aandacht vanuit de media en de politiek voor het aanpassen van woningen om de CO2-uitstoot te verlagen. Deze focus is onevenredig en eenzijdig, zegt Bijkerk. Hij schopt in zijn boek een aantal heilige huisjes omver, zoals het streven naar ‘all electric’ en gasloze woningen. Dat doet hij gefundeerd, op basis van betrouwbare cijfers. Zo gebruiken huishoudens volgens het CBS 13 % van de energie in Nederland. Daarmee vormt het verduurzamen van woningen volgens Bijkerk slechts een klein deel van de energietransitie. Volgens hem moet de landelijke overheid zich minder bezig houden met het verduurzamen van woningen en zich meer richten op het verduurzamen van andere sectoren: industrie, mobiliteit, diensten, landbouw en de energiesector. Dat kan door met een nationaal deltaplan te werken aan meer opwekking van duurzame energie en distributie. Bijkerk stelt dat afgeleide doelstellingen zoals het gasloos maken van woningen niet bijdragen aan CO2-reductie. ‘Door van aardgas over te schakelen naar elektriciteit stoten huizen niet minder CO2 uit, want elektriciteit is niet schoon: in Nederland komt elektriciteit voornamelijk uit steenkool en aardgas. Momenteel is elektriciteit meer dan drie keer zo vervuilend dan aardgas’, zegt Bijkerk. Bedoeling is wel dat elektriciteit schoner wordt, maar dat kan ook gebeuren voor gas, schrijft hij. Bijkerk doelt daarmee niet alleen op het vergroenen van gas, maar ook (en vooral) op waterstof. De huidige gasnetten kunnen uitstekend worden gebruikt voor transport van waterstof. Om de energietransitie betaalbaar te houden is een andere aanpak nodig, stelt Bijkerk. Hij schetst een ideale energietransitie in 2050, waarvoor Nederland in 2020 belangrijke besluiten neemt en pleit voor het allereerst koolstofvrij maken van energiebronnen, zodat er geen CO2 meer vrijkomt. ‘Het gaat om de voorkant van het systeem. Dat ligt in de macht van de regering.’ Hij adviseert de overheid om de energiebelasting te vervangen door een CO2-belasting, subsidies meer te richten op schonere producten en meer te sturen in de energietarieven. Daarmee komt volgens hem een betaalbare energietransitie een grote stap dichterbij. In het boek ‘Help de energietransitie’ legt Marco Bijkerk een aantal problemen bloot van de huidige Nederlandse aanpak voor de energietransitie. Hij schetst daarnaast een route voor een betaalbare transitie, waarbij hij adviezen geeft aan burgers, gemeenten en het Rijk. Ook geeft hij uitleg over energiebegrippen en technieken. Ik heb al eerder ervoor gepleit om voor bestaande woningen gebouwd voor 2008 geen energietransitie door te voeren. De prijs van de transitie van gas naar duurzaam voor de oudere huizen is dermate duur/onbetaalbaar dat daarmee een groot deel van de huishoudens in financiële problemen zullen komen. Ik zeg dus wel nieuwbouw verduurzamen en mensen die bereid zijn om in de winter een huiskamertemperatuur van 18 graden accepteren en zomer en winter koud willen douchen, het is hun keuze. Prima, als dat geen schade aan de gezondheid oplevert. Aan ouderen adviseren huisartsen in de winter een kamertemperatuur van 22 graden. Als huishoudens 13% van de uitstoot van CO2 veroorzaken, staat 87% op rekening van andere sectoren. Huishoudens zullen in de komende jaren steeds minder uitstoot veroorzaken doordat gas en stroom schoner gaan werken en er duurzamere energie wordt opgewekt. Maar het betekent wel dat andere sectoren moeten worden gedwongen een forse bijdrage te gaan realiseren van een lagere uitstoot. Het is maar zeer de vraag in hoeverre dit kabinet daartoe in staat is als ze blijven gehoorzamen aan eisen die het neoliberalisme stelt. Je kunt nu eenmaal niet God en de Mammon dienen. Wikipedia zegt daarover “Mammon” is een christelijk symbool voor “het beheerst worden door geld”. De Mammon is een afgod. bekend uit de Bijbel. Het woord is Syrisch voor geld of rijkdom, waarbij vaak gold dat die rijkdom als een god vereerd werd. Het woord mammon wordt vertaald als ‘geldduivel’.

Trumps ‘deal van de eeuw’ spreekt van een tweestatenoplossing, maar lijkt een vrijbrief voor Israëlische annexaties

Drie jaar is erop gewacht, en nu is hij er dan: de ‘ultieme deal’, het vredesplan voor Israël en Palestina van de Amerikaanse president Donald Trump en diens schoonzoon Jared Kushner: Vision for Peace. De Palestijnen wijzen het plan, zoals verwacht, scherp af. Netanyahu en diens rechtse coalitiepartners vatten het op als vrijbrief voor snelle annexatie van de Jordaanvallei. De publicatie is vooral goed voor de verzwakte Israëlische premier en voor Trump zelf. De Palestijnse president Mahmoud Abbas gooit Trumps plan van vijftig pagina’s, plus dertig pagina’s eerder gepubliceerd economisch beleid, ongelezen in de prullenbak. Het bevat talloze elementen die voor de Palestijnen onverteerbaar zijn. Zo is er weliswaar sprake van een Palestijnse staat, maar Jeruzalem blijft de „ondeelbare hoofdstad” van Israël, de Jordaanvallei wordt volgens de door Trump gepresenteerde kaart geannexeerd, net als de meeste nederzettingen. De zogenoemde Palestijnse staat komt er alleen onder veel voorwaarden en zal geen controle hebben over grenzen, noch een eigen leger. Ook het vluchtelingenprobleem wordt terzijde geschoven. Kortom: in grote lijnen volgt Trumps plan de agenda van rechts Israël, al voldoet het niet volledig aan hun wensen. De Amerikaanse president behandelt de kwestie als een vastgoedtransactie. „Het doel is om het beleid van de VS ten opzichte van het Israëlisch-Palestijnse conflict te herdefiniëren”, schreven analisten Aaron David Miller en Robert Malley in 2018 al in The Atlantic, „door de focus te verleggen naar de materiële, economische zorgen van de Palestijnen terwijl hun politieke en nationale zorgen worden gebagatelliseerd.” Daarom blijft Trump er ook vanuit gaan dat de Palestijnen de deal uiteindelijk accepteren, als ze maar gaan inzien dat er meer te winnen dan te verliezen valt. „Maar als we een oplossing hadden kunnen kopen, hadden we dat jaren geleden wel gedaan”, zegt Miller nu. Sommigen vrezen een uitbarsting van geweld nu het vredesplan zoals verwacht weinig hoop bevat voor de Palestijnen. Een Hamas-woordvoerder voorspelde al dat het „de regio zal doen ontploffen”, in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever waren protesten. President Abbas kondigde aan de veiligheidssamenwerking met Israël op te schorten. Al decennia wordt Israël bedolven onder kritiek van de wereldgemeenschap dat het het internationaal recht schendt bij zijn bezetting van de Palestijnse gebieden. Het kreeg de ene VN-resolutie na de andere aan de broek. Vooral de nederzettingen in Oost-Jeruzalem en op de Westelijke Jordaanoever vormen een steen des aanstoots. Het aantal nederzettingen is niettemin gegroeid tot zo’n 240, het aantal joodse kolonisten in bezet gebied tot 630.000. De steun van de VS is zeer welkom voor Israël, zeer onwelkom voor de Palestijnen. De aanwijzing door Israël van Jeruzalem als zijn hoofdstad in 1980 hebben de meeste staten niet erkend. Zij menen dat daarover pas in een later stadium moet worden onderhandeld met de Palestijnen, die Oost-Jeruzalem als hún hoofdstad willen. In afwachting daarvan handhaven de meeste staten hun ambassades in Tel Aviv. Onder president Trump erkenden de VS echter eind 2017 Jeruzalem als Israëls hoofdstad. In mei 2018 werd de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem overgebracht. De grote meerderheid van de internationaal juristen acht de vestiging van al die nederzettingen, zowel in Oost-Jeruzalem als op de Westelijke Jordaanoever, in strijd met de bepalingen uit de zogeheten Vierde Geneefse Conventie over burgers in bezet gebied. Artikel 49 daarvan luidt: „De bezettende mogendheid zal niet delen van haar eigen bevolking weghalen uit of overbrengen naar het gebied dat zij bezet.” Niet alleen heeft Israël volgens zijn critici wel degelijk een deel van zijn bevolking – de kolonisten – overgebracht naar de bezette gebieden, ook placht het soms groepen Palestijnen te deporteren. Aan die laatste praktijk kwam echter in 1994 een einde. Ook de wijze waarop de kolonisten zich van Palestijns land meester maken, kan volgens juristen niet door de beugel. Israël betoogt echter dat de bouw van zulke nederzettingen onder Israëlisch recht mag, met name in Oost-Jeruzalem. Het wijst erop dat het bij de kolonisten ook (deels) gaat om Joden die ook al voor 1967 in de bezette gebieden woonden. In zeldzame gevallen ook ontruimt Israël nederzettingen die zonder instemming van de regering waren aangelegd, zelfs onder Netanyahu. Hij zinspeelde al eerder op annexatie van een deel van de nederzettingen in Palestijns gebied. Daarvoor krijgt hij nu Trumps steun. Een stap die volgens de rest van de internationale gemeenschap echter pertinent illegaal is. Met een kaart onder de arm en de Israëlische premier Netanyahu aan zijn zijde presenteerde de Amerikaanse president Trump dinsdag op het Witte Huis zijn langverwachte vredesplan voor het Midden-Oosten. Toen Trump de kaart via Twitter rondstuurde, was te zien wat de kern is van het plan: de Palestijnen moeten op de Westoever van de Jordaan inschikken op een kleiner oppervlak dan nu, en ze moeten daar ook ruimte geven aan de Joodse nederzettingen die volgens internationale recht illegaal zijn gebouwd op Palestijns grondgebied. In ruil krijgen de Palestijnen extra stukken grond aan de zuidgrens met Egypte, via een smalle rijstrook en tunnel met elkaar en de Gazastrook verbonden. Hun staat zal volgens Trump „gedemilitariseerd” zijn. Volgens een verklaring die het Witte Huis na afloop van de presentatie uitbracht, heeft Israël ingestemd met het Amerikaanse voorstel dat het vier jaar lang geen nieuwe nederzettingen op Palestijns grondgebied zal bouwen. In de eerste berichtgeving van Amerikaanse media klonk dinsdag vooral scepsis door. De afwezigheid van een vertegenwoordiger van de Palestijnse autoriteit spreekt boekdelen, schreven kranten. Sinds het besluit van Trump om de Amerikaanse ambassade in Israël te verplaatsen naar Jeruzalem, in 2017, hebben de Palestijnen de besprekingen met Trumps schoonzoon en adviseur Jared Kushner afgebroken. Vooral erkenning van de Joodse nederzettingen wordt als struikelblok gezien. De verklaring van het Witte Huis leek al vooruit te lopen op Palestijnse afwijzing. „Als Palestijnen een probleem hebben met dit plan, moeten ze dat naar voren brengen in het kader van eerlijke onderhandelingen met de Israëliërs.” Volgens Trump betekent verzet tegen dit plan „simpelweg een keuze voor de hopeloze status quo”. Trump kondigde ‘Vision for Peace’ aan met de inleidende opmerking dat „alle regeringen sinds Lyndon Johnson dit hebben geprobeerd en ze hebben allemaal bitter gefaald”. Hij noemde zijn plan „fundamenteel anders” dan voorgaande vredesvoorstellen. (bron: NRC)

14% van de Nederlandse bevolking heeft geen stabiele financiële basis

Ongeveer een op de zeven Nederlanders kan geen €2.000 opbrengen in het geval van financiële tegenslag, meldt De Nederlandsche Bank (DNB). Vooral huurders, alleenstaande ouders en personen die al rood staan op de betaalrekening zijn financieel kwetsbaar. Personen die het bedrag wel rond kunnen krijgen, kunnen vaak terugvallen op de eigen spaarrekening. Maar een op de zes moet voor dit bedrag een beroep doen op familie en vrienden. Verder gebruiken mensen in dat geval een creditcard, gaan ze leningen aan of verkopen ze bezittingen. Vergeleken met de financiële crisis zijn Nederlanders volgens DNB inmiddels minder kwetsbaar. “Niettemin is het weinig geruststellend dat ondanks meerdere jaren met een gunstige economische ontwikkeling en een dalende werkloosheid nog steeds een substantiële groep Nederlanders financieel kwetsbaar is bij onvoorziene gebeurtenissen”, aldus de centrale bank. De buffer van €2.000 die DNB hanteert, is kleiner dan de financiële reserves die het Nibud adviseert. Bij een inkomen op bijstandsniveau adviseert Nibud een buffer van minimaal €3.500. (bron: nu)

De economie van Nederland draait op dit moment goed, maar de regering doet er goed aan maatregelen te nemen om de groei ook in de toekomst te stimuleren. Den Haag zou onder andere de inkomstenbelasting kunnen verlagen. Dat zegt president van De Nederlandsche Bank (DNB) Klaas Knot in het actualiteitenprogramma Buitenhof. DFT Knot geeft de Nederlandse economie op dit moment een 9 als rapportcijfer, verwijzend naar de lage werkloosheid en de staatsschuld. „Maar als je een 9 hebt, dan kan het alleen maar minder worden”, waarschuwt Knot. „De groei gaat afzwakken, dat kan niet anders. Je loopt tegen de grenzen van je capaciteit aan en de arbeidsmarkt is ontzettend krap.”

De wereld komt in actie tegen Trump

De EU-lidstaten, China en nog vijftien landen hebben de Verenigde Staten buitenspel gezet bij de vorming van een ad-hoc geschillencommissie. Dat schrijven de ministers in een gezamenlijk statement in Davos. Met deze beslissing omzeilen de regeringen de blokkade van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) door de VS. Onder leiding van de Amerikaanse president Donald Trump is de benoeming van nieuwe juristen in de geschillencommissie geblokkeerd, omdat het land boos is dat het een aantal zaken verloor van China. Sindsdien is de scheidsrechter in internationale handelsconflicten lamgelegd. Totdat die commissie weer in werking treedt, behandelt een alternatieve commissie de handelsconflicten tussen de deelnemende zestien landen en EU-lidstaten. “Deze regeling staat open voor elk WTO-lid dat eraan wil deelnemen,” schrijven de ministers. De deal is ondertekend door de ministers van Australië, Brazilië, Canada, China, Chili, Colombia, Costa Rica, Guatemala, Zuid-Korea, Mexico, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Panama, Singapore, Uruguay, Zwitserland en de EU-lidstaten. (bron: nu.nl)

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 31 jan 2020; week 5: AEX 589,50; Bel20 3.907,61; CAC40 5.806,34; DAX30 12.981,97; FTSE 100 7.286,01; SMI 10.627,88; RTS (Rusland) 1517,07; DJIA 28.256,03; NY-Nasdaq 100 8.991,51; Nikkei 23.205,18; Hang Seng 26.312,637.949,64; All Ords 7.121,20; SSEC 2.976,53 ; €/$1,109; BTC/USD $9.347,80; 1 troy ounce goud $1568,50, dat is €46.040,92 per kilo; 3 maands Euribor -0,393%; 1 weeks -0,506%; 1 mnds -0,454%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,334% 10 jaar VS 1,53,17%; 10 jaar Belgische Staat -0,184%; 10 jaar Duitse Staat -0,431%; Franse Staat –0,173%; VK 0,543%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,72%; 10 jaar Japan -0,0682%; Spanje 0,237%; 10 jaar Italië 0,924%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,679.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden fors lager op mogelijke gevolgen van het 2019-nCoV (Wuhan corona virus) voor de economie. De goudprijs bleef liggen, alle rentetarieven noteerden lager. De bitcoin steeg weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,39%; Nederland 0,065%; Duitsland 0,072%; Japan 0,3639%; Frankrijk 0,618%; GB 1,028%; Spanje 1,137%; Canada 1,4284%; VS 2,0057%; Italië 1,948%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,75%; Duitsland -0,661%; Denemarken -0,615%; Nederland -0,604%; Frankrijk -0,499%; België -0,499%; Japan -0,17%; Spanje -0,22%.

.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 01022020/516 De Britten zijn weer een soeverein land, wat de meerderheid in 2016 wilde

UPDATE 25012020/515 De Europese Centrale Bank gaat haar eigen beleid tegen het licht houden

De Derde Wereldoorlog is al 1½ jaar gaande

In blog 514 heb ik over dit onderwerp geschreven. Het begrip ‘wereldoorlog’ is onderhevig aan een grondige reconstructie, terwijl het begrip als zodanig in stand blijft en de gevolgen dezelfde blijven. Dat vraagt om herbezinning. De doelstelling is dezelfde gebleven: Napoleon wilde Europa aan het Franse gezag onderwerpen, Adolf Hitler wilde de Europese volken ondergeschikt maken aan de Arische en Donald Trump wil de hele wereld dienstbaar maken aan aan de doelstellingen van de Verenigde Staten “America First”, het kapitalisme en het neoliberale gedachtegoed. Van de eerste twee weten we hoe dat afgelopen is. Of Trump erin gaat slagen zal de toekomst leren, maar hij zet wel alle middelen in om dat doel te bereiken. Maar niet alleen zijn aanpak is daarbij van belang, ook andere van buiten komende onheilen en ontwikkelingen zullen een rol spelen. Een aardbeving onder de Atlantische Oceaan gevolgd door een tsunami richting de Amerikaanse oostkust dan wel een nieuwe aardbeving van de San Andreasbreuk in Californië. Maar ik hou ook de mogelijkheid open van een veldslag op de financiële markten, waardoor het Amerikaanse (en Europese en Aziatische) verdienmodellen zwaar onder druk komen te staan. Ook de experimenten van de monetaire leiders van de BoJ, FED, BoE, ECB en kleinere landen, om de markten te overstromen met veel goedkoop geld, dragen onoverzienbare risico’s met zich. Zelfs DNB heeft zijn twijfels geuit of het beleid van de ECB wel tot het beoogde doel zal leiden. Hieronder staat een artikel over dalende rentemarges bij banken. We spreken niet over de Derde Wereldoorlog maar wel over een machtsstrijd tussen de VS en China, over de heersende handelsoorlog, de dreiging van een valutaoorlog door de, aan de FED, opgelegde dwang door Trump de rentetarieven voor de dollar te verlagen en daardoor een gunstiger exportpositie te scheppen voor de Amerikaanse economie. Dat betekent wel dat als de waarde van de dollar, door een renteverlaging, gaat dalen, zal onze euro duurder zal worden. Dat is positief voor de import, maar minder aantrekkelijk voor exporterende bedrijven. Of die wereldoorlog wordt niet onderkent, omdat militair geweld ontbreekt en het ‘wapengekletter’ nog niet direct waarneembaar is voor ons. Denktanks waarschuwen wel dat de wereldhandel zal dalen, de economische groei verder zal afnemen, de overheidsuitgaven daardoor zullen moeten worden beperkt, ook door de komende vergrijzings-golf”en de daaraan gekoppelde stijgende zorgkosten. Daarbij komt dat de defensie-inspanningen, vooral op het terrein van cybercrime, en de beveiliging, door internetcriminaliteit, om hogere budgetten zullen vragen. De hele financiële wereld zal zich moeten realiseren dat de bescherming van ons geld, sterk verbetert zal moeten worden. Dat vraagt niet alleen om een grotere inspanning en meer technisch/intelligente kennis, maar ook meer deskundige aanpak van b.v. pishing mails over diefstal van digitale banktegoeden. Ik feite is ook dit terrein sprake van terrorisme. Daarom citeer ik “ De Derde Wereldoorlog wordt niet uitgevochten met legers, kanonnen, tanks en vliegtuigen maar virtueel, strategisch met raketten, drones, heffingen op het goederen- en dienstenverkeer, valutaoorlogen, financieel/economische sancties, dreigementen, waarschuwingen en veel blufpoker. De veldslagen gaan plaatsvinden op de financiële markten, door cybercrime, terrorisme, door hackers die publieke diensten plat kunnen gooien (stroom, water, zorg, verkeer) en door ondermijning van het gezag van de tegenstander. Het volk de straat op krijgen tegen de leiders, maar ook door manipulatie van data en feiten. Ik wijs ook op de mogelijkheid van een instorting van het monetaire systeem met grote gevolgen voor het bankwezen met verliezen voor spaar- en pensioengelden. Door de klimaatproblemen zullen natuurrampen, overstromingen, bosbranden, aardverschuivingen/bevingen en (lichte) stijgingen van de zeewaterspiegel toenemen. Wat is het doel van deze Derde Wereldoorlog, die 1½ jaar geleden door de Amerikaanse president Donald Trump is begonnen door import van goedkope Chinese goederen te belasten met invoerheffingen. Het gaat erom hoe in 2035 de wereldorde zal zijn gestructureerd en wie de nieuwe wereldleider zal zijn. Er zijn nu twee grote spelers, de VS en China en daarna volgers, Rusland, het Midden Oosten, Europa, Japan en India. Zoals de kaarten er nu bijliggen gaat de strijd worden gestreden tussen de VS en China. Maar er kan nog veel gebeuren in de komende 15 jaar. De volgers zullen zo neutraal mogelijk willen blijven, maar zullen gedwongen worden door Trump om kleur te bekennen: ‘wie niet voor mij is, is tegen mij’. Rusland zal zich richten op China en Europa en haar positie in het Midden Oosten, India en Japan zullen trachten zo onafhankelijk mogelijk te blijven. En dan Europa, het Avondland, verdeeld, onbestuurbaar door de structuur van 27 lidstaten met hun eigen regeringen en parlementen, te sterk afhankelijk van de VS. Trump maakt daarvan gebruik door een aanpak van ‘verdeel en heers’. Een dreigementje hier, een dreigementje daar. Maar als Merkel handelt wat Trump niet aanstaat, dan volgen commerciële sancties en komt de aanleg van een pijplijn van Russisch gas naar Duitsland stil te leggen. Als Macron Amerikaanse techbedrijven, met beurswaarden van >$1000 miljard (Google, Appel, Amazon en Microsoft), belasting wil laten betalen over hun omzet in Frankrijk, krijgt hij dreigementen van importheffingen aan zijn broek (waarover nu wordt onderhandeld). De grote vraag is ‘slaagt de VS erin het kapitalisme en het wereldleiderschap’ voor een periode tot 2100 veilig te stellen. Die strijd gaat de wereld in de komende 15 jaar in grote ellende storten met enorme verliezen aan beide zijden. En de vraag is waar Nederland staat in dat proces?” Laat Rutte zich gebruiken als een lakei van het Witte Huis of slagen wij er nog in onze eigen belangen te verdedigen. De tijd van diplomatie is voorbij, de gevechten worden op straat beslecht.

50 jaar Davos

Sinds 1971 bespreken CEO’s van multinationals en wereldpolitici de grote uitdagingen van de tijd in de Zwitserse Alpen. Slechts eenmaal vond de top niet in Davos plaats: in 2002 trok de organisator Klaas Schwab naar New York, als teken van solidariteit na de aanslagen van 11 september 2001. De ontmoetingsplaats voor internationale kopstukken vond dit jaar plaats van 21 tot 24 januari. Naast de Nederlandse vertegenwoordiging van de topmannen van de grootbanken ING, Rabobank en ABN Amro waren bij het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse Davos ook Klaas Knot, de baas bij De Nederlandsche Bank. DSM-topman Feike Sybesma van speciaalchemiebedrijf DSM maakte eveneens zijn opwachting. De Nederlander werd vorig jaar benoemd tot lid van de raad van toezicht bij het WEF. Vanuit die functie moet hij toezien op de „missie en waarden” van de organisatie. Behalve duizenden ceo’s, politici, wetenschappers en (milieu)activisten waren ook aanwezig Donald Trump, Mark Rutte, Christine Lagarde en de 17-jarige klimaatactiviste Greta Thunberg. Organisator Klaus Schwab, die het World Economic Forum in de jaren zeventig begon, wil graag dat zijn congres dit jaar over klimaat en duurzaamheid gaat. In een brief aan alle deelnemende bedrijven heeft hij gevraagd of die zich willen committeren aan een streven om in 2050 klimaatneutraal te produceren. Aan goede voornemens is in Davos nooit gebrek. Het bedrijfsleven voelt de gevolgen van de politieke onrust. Of dat nu gaat om handelsconflicten, het buitenlandbeleid van de VS of de Brexit. „Ceo’s gingen in twee jaar tijd van heel optimistisch naar diep pessimisme.” Donald Trump heeft tijdens zijn bezoek aan Davos een lofrede gehouden over de Amerikaanse economie en zijn eigen verdiensten. De Amerikaanse president riep andere regeringen op het voorbeeld van zijn land te volgen. Hij was dinsdag voor de tweede keer op het World Economic Forum in Davos. In 2018 was hij voor het eerst op het elitefeestje waarover hij zich eerder nogal kritisch had uitgelaten. Toen verdedigde hij zijn handelspolitiek en de strategie van America First. Ik vraag me steeds af of hij blufpoker speelt of dat hij gelooft dat hij geniaal is. Nu presenteerde hij vooral de resultaten van de handelsconflicten van de afgelopen jaren. Trump meldde de voortgang die er vorige week werd geboekt in handelsbesprekingen met China en met Mexico en Canada. Terwijl veel topmensen van het bedrijfsleven zich zorgen maken over de handelsspanningen wees de Amerikaanse president erop dat de afspraken met China nu ’eerlijk en wederkerig’ zijn. „De relatie met China was nog nooit zo goed als nu.” Trump benutte zijn speech tijdens de start van het World Economic Forum om zijn publiek te overladen met economische statistieken. „De werkloosheid is de laagste in vijftig jaar, lager dan onder elke andere president in de geschiedenis.” Hij wees er ook op dat de aandelenkoersen het sinds zijn aantreden zeer goed doen. „Dit alles ondanks het feit dat de Federal Reserve de rente te snel verhoogde en daarna te langzaam verlaagde.” De president riep de rest van de wereld op het Amerikaanse voorbeeld te volgen. „Er is geen tijd voor pessimisme. Er is geen betere plek op aarde dan de Verenigde Staten.” Met trots vertelde Trump dat Amerika niet langer afhankelijk is van ’vijandige staten’ voor zijn energieleveranties. „De VS zijn veruit de grootste producent van energie in de wereld. We roepen onze vrienden in Europa op om gebruik te maken van onze voorraden.” De 17-jarige Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg sprak in Davos de elite van de wereld toe. Ze lokte er een volle zaal: er moesten extra stoelen gehaald worden omdat heel wat bedrijfsleiders moesten rechtstaan. Sommigen maakten zelfs gewag van ‘Gretamania’, omdat tal van jonge activisten uit de hele wereld de Zweedse gevolgd zijn naar Davos. (bron: HLN) Trump richtte zich tot de Zweedse klimaatactiviste. Zij moet zich in plaats van op de Verenigde Staten op andere landen concentreren “die echt wel het milieu vervuilen”. “De VS zijn zuiver en schoon”, zo zei het Amerikaanse staatshoofd op een persconferentie. “Ik denk dat Greta rond die andere meer vervuilende landen moet beginnen werken.” Er is een ander continent “waar rook opstijgt”, aldus Trump, zonder Azië, China of India te noemen. Op de vraag of er een “klimaathoax” is, antwoordde de bewoner van het Witte Huis: “Sommige aspecten zijn het.” Een dag eerder haalde Trump op het WEF uit naar “de onheilsprofeten” die in klimaatveranderingen de ondergang van leven op aarde zien. “We moeten die eeuwige onheilsprofeten met hun voorspellingen over de apocalyps afwijzen.” Onder zijn gehoor was ook de bekende klimaatactiviste Greta Thunberg. De 17-jarige had kort tevoren in Davos geklaagd dat er nog vrijwel niets is gedaan om de opwarming van de aarde te stoppen. Na de speech van Trump zei ze – verwijzend naar haar uitspraken vorig jaar in Davos – “ons huis staat nog steeds in brand”. “Jullie passiviteit voedt de vlammen.” Trump vertelde ook nog dat hij graag de Zweedse had ontmoet in Davos. “Ze heeft me bij Time Magazine verslagen”, zei hij. Het magazine verkoos de klimaatactiviste tot “persoon van het jaar 2019“. Trump vond dat duidelijk maar niets. Hij noemde de keuze van Time eerder “belachelijk” en raadde Thunberg aan om aan woedebeheersing te doen.

De achtergrond waartegen het elitefeest plaatsvindt is toenemend pessimisme over de economie. Maar liefst 53% van de ceo’s denkt dat de wereldeconomie dit jaar minder hard zal groeien dan afgelopen jaar, zo blijkt uit de jaarlijkse ’Global CEO Survey’ van accountants- en advieskantoor PwC, in Davos werd gepresenteerd. Nederlandse ceo’s scoren vergelijkbaar. „Dat verbaast niet”, zegt Ad van Gils, voorzitter van PwC Nederland. „Ceo’s zien iedere dag onzekerheden in de wereld. Van handelsconflicten tot de snelheid waarmee digitalisering doorzet tot geopolitieke ontwikkelingen.” De toenadering tussen de VS en China, en de duidelijke uitslag van de Britse verkiezingen zijn voor ceo’s onvoldoende. Van Gils: „Ceo’s zien dat de politiek wispelturiger is geworden. Opvallend is dat het optimisme van twee jaar geleden is omgeslagen in diep pessimisme. De fluctuaties zijn heftiger.” De opdracht aan bedrijven: „Veel belangrijker nog dan een goede visie op de politiek over tien jaar te hebben, is om wendbaar te zijn.” Is dit een elitefeestje? Ja, je komt hier niet zomaar binnen. En ja, vorig jaar kwamen 135 mensen met een privéjet naar Davos. En ja, vorig jaar vloog it-bedrijf Salesforce zanger Sting in voor een besloten feestje. Maar er zijn meer dan genoeg aanwezigen voor wie het luxeniveau zelfs een tandje omlaag gaat. „Ik vlieg op Zürich en pak vanaf daar gewoon de trein”, zegt Van Dijkhuizen van ABN Amro. „En om van de ene afspraak naar de andere te komen, moet je soms een half uur door de sneeuw ploegen.” Ook dat is de charme van Davos. Iedereen loopt hier vrij rond. Vorig jaar liep ik de baas van Microsoft nog tegen het lijf. Ik heb een woordvoerder mee en voor de rest geen hofhouding om me heen.” Lekker toch om even te kunnen gaan en staan waar je wilt? Van Dijkhuizen: „Dat vinden een heleboel ceo’s inderdaad best wel lekker.” (bron: o.a. DFT) Wat is er daar bereikt onder de elite, daar aanwezig? Gaat Trump nu met de billen bloot en bereikt hij met de Chinezen een allesomvattend handelsakkoord. Dat hij dat ooit gaat sluiten, geloof ik niet, zolang hij daar intern niet toe gedwongen wordt. Mijn vrees dat hij herkozen gaat worden neemt toe en dat kan grote consequenties hebben voor Europa. Hij kent geen bondgenoten en vrienden. Iedereen is een vijand totdat hij is toegetreden tot zijn kamp. Hij heeft nog wel even een deal gesloten met Macron over de digitax. U weet wel die 3% belasting die de grote techbedrijven in Frankrijk moesten gaan betalen over hun omzet daar. Voor een Europese aanpak daarvan was geen consensus. Een aantal landen waaronder Luxemburg en Ierland waren tegen vanwege hun eigen fiscaal aantrekkelijke klimaat, waarmee ze populair zijn als vestigingsland voor grote (Amerikaanse) techbedrijven. Die betalen nu alleen belasting over de winst in het land waar ze gevestigd zijn (veelal Ierland). Maar ook landen als Zweden, Finland en Denemarken zijn tegen de taks. Nederland en Duitsland stellen zich afhoudend op. Dit gebrek aan eensgezindheid gebruikte Trump om te dreigen met importheffingen op Franse wijnen en kazen, want de grote Amerikaanse techbedrijven waren er op tegen. Macron ging door de knieën, ze spraken af dat de OESO voor het einde van het jaar met een voorstel hierover moet komen dat breed gedragen wordt. Daar wordt al twee jaar aan gewerkt zonder dat er veel schot in die zaak zit. Toch is Macron bereid de zaak nog 12 maanden in de ijskast te zetten. Macron blij, Trump blij.

https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/01/fvd-met-gestrekt-been-tegen-desastreus-kabinet-miljoenen-verloren-omzet-banenverlies-mensen-ten-einde-raad/ In dit artikel trekt Thierry Baudet van leer tegen het beleid van dit kabinet, dat hij ‘desastreus’ noemt. In een ingezonden brief van Chris Nierop vond ik een interessante boodschap aan de premier “In een welvarende economie dient welzijn de motor te zijn van welvaart, met economie slechts in een ondersteunende rol.” Bij Rutte gaat het om: de economie groei, de vrije handel en de neoliberale doelstellingen die de spil zijn waar het om draait met het bedrijfsleven, de aandeelhouders en het grootkapitaal in de hoofdrol en de samenleving in een dienende rol, een kostenpost.

Op 20 februari gaan de 27 EU-leiders op een extra EU-top proberen het geschil over de Europese begroting op te lossen. De nettobetalers, waaronder Nederland, staan lijnrecht tegenover de landen die netto juist Europees geld ontvangen. Nederland wil net als Zweden, Denemarken en Oostenrijk niet meer dan maximaal 1 procent van het bbp aan Brussel afdragen. Ook Duitsland wil niet meer gaan betalen. Nu de brexit aanstaande is, is des te meer de vraag wie wat moet gaan betalen. De bijdrage van de Britten aan de totale EU-begroting van €160 mrd is jaarlijks zo’n€14 mrd, Nederland betaalt bijna €8 mrd. Een EU-begroting wordt voor zeven jaar gemaakt, en die periode loopt dit jaar af. Nederland wil dat de EU bezuinigt. “Als je minder geld binnenkrijgt, dan moet je zuiniger aan doen”, zo luidt het motto van premier Rutte. Het kabinet wil dat er minder aan landbouw wordt uitgegeven en ook op de zogenoemde cohesiefondsen voor arme lidstaten kan worden bezuinigd, vindt Nederland. Ook de uitgaven van de Green Deal moeten worden meegenomen.

De Europese Centrale Bank gaat haar eigen beleid tegen het licht houden. Voorlopig blijven de rentes historisch laag.

Dirk Waterval schrijft onder meer op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/850/articles/1073819/16/2 dat de Europese Centrale Bank (ECB) haar eigen doen en laten eens grondig binnenstebuiten gaat keren, mogelijk met verstrekkende gevolgen. Er volgt dit jaar een grondige beleidsevaluatie, zei de net aangetreden president Christine Lagarde donderdagmiddag op een persconferentie in Frankfurt. Uit die persconferentie bleek dat ze ongeveer met dezelfde vragen zit als het aanwezige journaille. Bijvoorbeeld: is de ECB-doelstelling om de inflatie naar ‘2 procent of net daaronder’ te krijgen nog wel van deze tijd? En hoe bereik je die mate van prijsstijgingen dan, met welk beleid? Stimuleert de centrale bank het continent trouwens niet juist de economische afgrond in doordat haar beleid van lage rentes te veel bijeffecten sorteert? En, tot slot, gaat de ECB zich meer met het klimaatbeleid van financiële instellingen bemoeien dan ze nu al doet? Lagarde verwacht de antwoorden daarop uiterlijk in december dit jaar uit de grote beleidsevaluatie. Zo’n introspectie komt niet vaak voor, de laatste was in 2003.
Voorlopig verandert er niets aan het huidige stimuleringsbeleid van de ECB. De ‘spaarrente’ die commerciële banken krijgen voor het stallen van overtollig geld bij de centrale bank blijft negatief, op min 0,5 procent, waardoor banken dus betalen voor dat stallen. De rente waartegen ze mogen lenen van de ECB blijft staan op 0 procent, waardoor dat lenen dus gratis is. Tot slot blijft de centrale bank nog bedrijfs- en staatsleningen opkopen van banken, maandelijks voor 20 miljard euro, om zo meer ruimte te creëren voor het uitzetten van nieuwe leningen. Met dat beleid wil de ECB de bestedingen van consumenten en bedrijven aanjagen. Voor huishoudens en bedrijven is het nu immers goedkoop lenen, en duur sparen. Lagarde zegt deze koers te blijven varen tot de inflatie eindelijk in de buurt komt van 2 procent. Volgens haar gaat het de goede kant op. Afgelopen november bedroeg de inflatie 1%, in december 1,3%. Nu is er wel kritiek op dit zogeheten ‘verruimende beleid’, onder meer van ECB-directieleden, onder wie de Nederlander Klaas Knot. Schiet het zijn doel niet voorbij? Er is bijvoorbeeld kans op bubbels in de aandelen- en huizenmarkt. Bovendien, zo liet De Nederlandsche Bank deze week nog zien: Nederlanders blijken alleen maar méér te gaan sparen bij een lage rente. Een beetje gek, maar enigszins verklaarbaar. Consumenten stellen zich spaardoelen, bijvoorbeeld een studie voor hun kind of een aanbetaling van een huis. Bij een lage spaarrente moeten ze meer sparen om dat doel te bereiken. Niet echt wat de ECB in gedachten had bij het omlaag schroeven van haar rentestanden.
Ze onderstreept met de aangekondigde evaluatie van het monetaire beleid, dat tot stand kwam onder Mario Draghi, dat er twijfels zijn over de effectiviteit ervan en dat de gepleegde aannames mogelijk in dat licht moeten worden herzien. Ze neemt daar een jaar de tijd voor, lang, te lang. Want welke schade wordt in die periode nog aangericht? Inflatie is een moeilijk onderwerp. Jarenlang was het streven een inflatie van net onder de 2%. Al enige tijd worden daar vraagtekens bij gezet. Terecht denk ik, want bij de forse loonsverhogingen gaat onherroepelijk de inflatie stijgen: dat zien we nu ook gebeuren. Ik heb al enige tijd geleden geschreven dat de inflatie tot boven de 2% gaat stijgen. Kennelijk houdt Lagarde dat ook voor mogelijk. Dan gaat stagflatie dreigen, een situatie waarin de inflatie hoog is, de economische groei vertraagt, en de werkloosheid hoog blijft. Dit beeld is in Nederland nu al herkenbaar. En dan is de vraag hoe de ECB daarop gaat reageren. Worden in een periode van stagflatie met een ruim geld beleid met gratis geld de negatieve bijwerkingen ervan juist niet vergroot? En hoe verloopt de waardering van geld in zo’n ontwikkeling? Veel vragen, geen antwoorden. Na de persverklaring van Lagarde hebben de gezamenlijke Europese bankiers een verklaring afgegeven dat
Topbankiers wijzen in Davos op risico’s negatieve rente

Het rentebeleid van de ECB is uitgewerkt, jaagt ongelijkheid aan en ondergraaft de winstgevendheid van banken, aldus topbestuurders van Europese banken schrijft het Financieel Dagblad. Volgens Kees van Dijkhuizen (ABN Amro) zet het rentebeleid Europese banken op achterstand tegenover Amerikaanse concurrenten. De frustratie onder de bestuurders van grote Europese banken die zich op het 50ste World Economic Forum in Davos hebben verzameld is groot. De een na de ander zegt dat de Europese Centrale Bank er goed aan doet zo snel mogelijk het negatieve rentebeleid te beëindigen. Het beleid is uitgewerkt en zou in plaats daarvan de ongelijkheid aanjagen, een wissel trekken op de winstgevendheid van de banken en het vertrouwen in de economie en de financiële stabiliteit ondermijnen, zeggen topbankiers zoals Ana Botín van Banco Santander, Christian Sewing van Deutsche Bank, Tidjane Thiam van Credit Suisse en de Nederlanders van ING en ABN Amro, Ralph Hamers en Kees van Dijkhuizen. Laatstgenoemde voegde daar nog aan toe dat het beleid Europese banken op achterstand zet ten opzichte van hun Amerikaanse concurrenten. Frankfurt zette in 2014 een eerste stap in negatief terrein. Vorig najaar verlaagde de centrale bank het depositotarief naar -0,5%. De ECB denkt ermee de bestedingen en investeringen aan te jagen en daarmee de economie een impuls te geven. In veel landen is de werkgelegenheid nu groter dan ooit en dat weegt zwaarder dan de pijn die kredietverleners en spaarders lijden. Vlak voor hij in november werd opgevolgd door Christine Lagarde zei Mario Draghi dat bankiers niet boos moeten zijn over de negatieve rente, maar in plaats daarvan beter hun businessmodellen kunnen repareren. Deze liet het beleidscomité van de ECB de rentes ongewijzigd. Het depositotarief bleef op -0,5%. De rente gaat eerder nog verder omlaag dan omhoog, maakte de ECB bekend na de reguliere rentevergadering. In een paneldiscussie in Davos zei Deutsche-topman Sewing daarop: ‘Ik denk persoonlijk dat de ECB een uitgang heeft gemist.’ In Duitsland zijn er volgens hem meer verliezers van de negatieve rentes dan winnaars en dat beangstigt de maatschappij. ‘Het gat groeit.’ Hij riep de ECB op het rentebeleid tijdens de strategische herijking die Lagarde gaat uitvoeren tegen het licht te houden. Ook Botín van Santander ziet dat de voordelen van negatieve rentes niet langer opwegen tegen de nadelen voor spaarders. ‘Er wordt niet meer geleend, maar meer gespaard’, zo tekende de Financial Times op. ‘Terecht maken mensen zich zorgen over hun toekomst.’ Woensdag stelde toezichtdirecteur Frank Elderson van DNB op een persbijeenkomst in Amsterdam dat de huidige rentestand inderdaad impact heeft op het spaargedrag. ‘Een superrationeel wezen zou misschien zijn geld uitgeven als er geen vergoeding meer is op sparen, maar zo is het niet. We zien dat mensen zich spaardoelen stellen, bijvoorbeeld voor een studie of een huis. Ook is er het voorzorgbeginsel. Wellicht gelouterd door de kredietcrisis houden mensen graag een appeltje voor de dorst. Bij de huidige marktrentes wordt het steeds moeilijker om kapitaal op te bouwen. De banken beginnen steeds nadrukkelijker de kosten door te berekenen die ze zelf moeten maken wanneer ze geld bij de ECB stallen. Eerder dit jaar verlaagde ABN Amro als eerste van de Nederlandse grootbanken de spaarrente voor alle klanten naar nul. spaarders met meer dan €2,5 mln op hun rekeningen krijgen binnenkort een negatieve rente van 0,5%. ‘Dit vinden mensen niet leuk’, zei ceo Kees van Dijkhuizen vanuit Davos op CNBC. ‘We moeten het uitleggen, dat banken zich in een moeilijke omgeving bevinden om geld te verdienen.’ Hij ging daarin verder door te stellen dat Amerikaanse banken dit probleem niet hebben. Andere bankiers wijzen op het gevaar van de langdurig lage rente voor de financiële stabiliteit. Er zouden zeepbellen ontstaan omdat iedereen rendement zoekt in steeds risicovoller beleggingsklassen. Zo wijst Huw van Steenis van UBS tegenover de Financial Times op commercieel vastgoed en leveraged loans. (bron: FD) Christine Lagarde en de board van de ECB zullen niet gelukkig zijn met de harde kritiek van de Europese topbankiers, bijeen in Davos. Je zult het maar op je bord krijgen. In feite is dit een motie van onvermogen van de centrale bankiers van de 19 eurolanden en het bestuur van de ECB. De kritiek op het huidige monetaire beleid is voor mij niet onverwacht, weten de lezers van dit blog. Datgene wat de topbankiers nu op tafel leggen was voorzienbaar. Ik heb daar in alle toonaarden voor gewaarschuwd. Draghi c.s. gingen een avontuur aan met gratis geld lenen en een negatieve rente om overtollig geld te stallen, zonder te kunnen inschatten welke consequenties dat zou hebben. Erger nog ‘ze weten nu niet hoe nu verder moeten’, dus stellen ze hun beleid niet bij en gaan een jaar nadenken. Sorry, hoor maar moeten wij daarin vertrouwen hebben? Mijn antwoord is NEE. De politiek is nu aan bod: zij zullen de centrale bankiers op het matje moeten roepen en ze vertellen dat het vertrouwen in hun monetaire beleid wegzakt.

Op https://www.volkskrant.nl/economie/interview-met-yale-econoom-schmelzing-al-500-jaar-op-weg-naar-rente-van-0-procent~bbb41e3c/ staat een interview met de Duitse Harvard-econoom Paul Schmelzing met als thema ‘al 500 jaar op weg naar een rente van 0%’. We maken ons steeds drukker over de lage rentestand. De pensioenen kwijnen weg, de schulden blijven maar groeien. Maar moeten we bij al die narigheid ook gaan doemdenken? De gevolgen van die lage rente: wegkwijnende pensioenen, opzwellende zeepbellen en uitdijende schulden. We maken ons steeds drukker over de lage rentestand. Maar moeten we bij al die narigheid ook gaan doemdenken? De reële rente sinds de veertiende eeuw stevent met een gemiddelde van 0,016% per jaar af op het nulpunt. Ik zeg niet dat centrale banken nutteloos zijn maar of het opkopen van obligaties, zoals de ECB en de BoJ doen, de beste optie is, daar ben ik niet zo zeker van. Maar op de korte of middellange termijn kan een juiste mix van overheidsinvesteringen en rentebeleid zeker helpen. Hij zegt dat de kans groot is dat het probleem van de lage rente op zeker moment terugkeert, gezien de historische trend. En dat het probleem dan wel eens heviger zou kunnen zijn dan waar we nu voor staan.’ Op https://bankunderground.co.uk/2017/11/06/guest-post-global-real-interest-rates-since-1311-renaissance-roots-and-rapid-reversals/ staat te lezen dat zijn exposé over de renteontwikkeling sinds 1311 laat zien dat de ‘real-rate’ gemiddelde is 4,78% en dat over de laatste 200 jaar 2,6%. Waarom geen realistisch beeld geven van de huidige stand van zaken ook als de vooruitzichten niet positief gestemd zijn. Als er beren op het pad onze kant opkomen. En als dat een doemscenario heet dan is dat zo. De zaak positiever schetsen dan hij in werkelijkheid is is misleiding en dat kan een strafbaar feit zijn. Dus Rutte is gewaarschuwd, dat hij weet wat hij doet als hij zaken positiever voorstelt dan ze zijn. Ook als de rente al 700 jaar in een lijn ligt zegt dat niets over de voortgang van die trend in de toekomst. Rond 1350 leende de Engelse koning Edward III Engelse kronen bij de Vlaamse bankier Simon de Mirabello tegen een rente van 35%. De nominale rente lag toen op zijn top van >20%. Momenteel is dat 0%. Ergens moet die trend keren, want de consequentie is dat de waarde van geld nog slechts een virtuele verrekenprijs is. Hoe meer geld in omloop hoe minder de waarde is. Als je voor niks geld kunt lenen wat is dat geld dan nog waard. Stel, ik neem aan dat dat nooit gaat gebeuren, de rente wordt 20% negatief. Dan betekent dat dat als je 100.000 leent tegen -20% per jaar je na tien jaar nog maar 13.422 hoeft terug te betalen als de rente wordt aangewend voor aflossing. Dat betekent dat er bij een negatieve rente kapitaalvernietiging plaatsvindt. Dat kan nooit het fundament zijn van een gezond monetair stelsel. Door alle negatieve bijwerkingen gaat de rente weer stijgen naar de ‘real-rate van 4,78%’.

Huishoudens lopen risico bij economische tegenwind

Op https://www.welingelichtekringen.nl/economie/1467620/huishoudens-lopen-risico-bij-economische-tegenwind.html staat een artikel over een uitspraak van de SER over ‘huishoudens, die financieel in de problemen dreigen te komen bij economische tegenslag’. Veel mensen hebben de afgelopen twintig jaar niet of nauwelijks van de welvaartsgroei geprofiteerd. Als het economisch tegenzit moeten zij dus meteen de hand op de knip houden, waarschuwt de Sociaal-Economische Raad (SER). Volgens het belangrijke adviesorgaan van de overheid komt deze situatie door een combinatie van lage vrij besteedbare inkomens, hoge vaste lasten en tekortschietende financiële reserves. De verkennende studie, die deze week bij de SER is besproken, vormt een vervolg op een verkenning uit 2013, naar aanleiding van de vraag waarom de groei van de Nederlandse economie achterbleef bij die van de ons omringende landen. Destijds was de conclusie dat ons land last heeft van relatief hoge pieken en dalen. Dat de vorige recessie zo lang duurde, kwam mede doordat het bankwezen, de woningmarkt, de pensioensector en de financiering van het mkb tegelijkertijd onder druk kwamen te staan. Nu onderzocht de SER in hoeverre Nederland de eerdere risico’s beter in de hand heeft. Een eenduidig antwoord valt echter niet te geven, stelt de organisatie. Het onderzoek levert een wisselend beeld op en er is volgens de SER een grote behoefte aan vervolgonderzoek. (bron: ANP) Ik heb mij al zeker een jaar een roepende in de woestijn gevoeld. Rutte is geen leider met visie, maar slechts een onderhoudsmonteur, die pas in actie komt als problemen zich manifest presenteren. Ook zijn die kabinetten mis(s)(t)en de wijsheid dit land te regeren met een blik op de toekomst. Voorbeeld: Rutte I bedacht een monsterplan om €51 mrd te gaan bezuinigen. Dat was dringend noodzakelijk uit financiële noodzaak, was de argumentatie. Achteraf weten we wel beter, wat die bezuinigen, die opliepen tot €60 mrd, was een kaalslag in het publieke bestel. Pas toen het volk en bedrijven zich roerden kwam Rutte in actie. De arbeidsmarkt, het onderwijs, de zorg, de politie en de veiligheid en de GGD gerelateerd aan de jeugdzorg, het klimaat, het milieu en de natuur, de bouwers, boeren en de grondverzetbedrijven kwamen in actie. Die laatste problemen waren te complex voor dit kabinet, daarvoor werden noodwetten gemaakt. De oplossing van al die problemen werd in handen gelegd van commissies, die het kabinet moesten, met verstand van zaken, het kabinet gaan adviseren. Soms verdwenen die rapporten in de la, soms werd er naar geluisterd en gehandeld. Maar een eigen visie van het kabinet bleef in alle gevallen wazig. Wat gaat er nu gebeuren met vliegveld Lelystad? Het heeft wel even geduurd maar in de media zijn nu geluiden te horen die mijn beeld ondersteunen. De SER, de OESO, de ECB, DNB, het SCP, maar ook op de talkshow Op1 waar een lid van de VVD, de zakenvrouw van 2017, Elske Doets, niet mis te verstane taal sprak over ‘haar’ premier en zijn kabinet. Dat deed mij goed. Als zijn liberale achterban Mark Rutte laat vallen is dat het einde van een tijdperk. Ik hoef het niet in elk blog te herhalen welke de ongewenste bijwerken zijn van het neoliberale en het monetaire beleid, maar ze zijn er wel: de lozers van deze tijd.

ASML en TomTom in de hoofdrol

We kennen het dossier. “Nederland zit klem in de techstrijd China-VS” kopte het NRC. Onze eigen chipmakermachine uit Veldhoven heeft in China veel klanten, waaraan zij hun producten afzetten. De VS hebben er een stokje voor gestoken dat ASML haar nieuwste technologisch ‘wonder’, de hypermoderne chipmachine, die wordt gekoppeld aan sleuteltechnologieën als quantum computing en nano-technologie, nog langer aan Chinese bedrijven wordt geleverd. De veiligheid zou in gevaar komen als aan China deze chipmaker zou worden geleverd. Ze zouden ermee halfgeleiders kunnen fabriceren, waarvan wij niet zouden willen dat Chinezen daarover zouden moeten beschikken. Leidend in die sector zijn Taiwan, Zuid-Korea en de VS en China wil investeren om op een gelijk niveau te komen. De VS wil onder alle omstandigheden voorkomen dat China een eigen chipindustrie op dat niveau gaat bouwen. Als Nederland meewerkt hoopt Trump dat te voorkomen: China als een gelijkwaardige concurrent van de VS. Nederland overlegt al zes maanden of wij aan het verzoek van Trump aan Rutte deze EUV niet aan de Chinezen te leveren, gaan meewerken met als argument dat er een moment kan ontstaan dat deze chipmaker wordt ingezet bij ‘militair materieel’. Dat laatste is denkbaar want drones worden opgebouwd met kwalitatief hoogwaardige chips. Maar wat dan nog. De VS kunnen de technologische vooruitgang niet afstoppen met blokkades en sancties. En waaraan worden we overgeleverd zolang de VS wereldleider zijn en Trump in het Witte Huis zit? En wat gaan de Chinezen doen als wij geen exportvergunning gaan leveren? Hier wordt weer eens duidelijk dat de behoefte aan een krachtig Europees bestuur node wordt gemist. Voor ASML geldt dat ‘de wereld om nieuwe chips vraagt en aan die vraag voldoen wij’. Wij zijn sterk als een handelsland en hebben ons nooit de les laten lezen. Dat moeten we nu ook niet doen. TomTom helpt Huawei met het eigen besturingssysteem Harmony OS voor smartphones te voorzien van kaartinformatie en een routeplanner. Huawei ontwikkelt daarmee navigatiesysteem Map Kit, dat in 40 talen in 150 landen kan worden gebruikt. Dat was nodig toen Trump Huawei in de ban deed, waardoor Android en Google Maps niet langer voor Huawei beschikbaar waren. Daar sprak tot dusverre niemand over. Daarmee helpt TomTom Huawei onder de Amerikaanse sancties uit te komen en het is afwachten of TomTom ook getroffen zal worden Amerikaanse sancties zoals eerder Allseas, die bezig was een gaspijplijn door de Oostzee te leggen naar Duitsland. Dat zinde Trump niet want de VS willen ook graag gas aan Europa leveren.

Banken in het nauw door ECB-beleid

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/845/pages/18 schrijft Dirk Waterval over een onderzoek van vier economen van DNB over een ontwikkeling in de bankenwereld over een dalende rentemarge en de mogelijke gevolgen daarvan. Banken maken moeilijker winst door beleid van de Europese Centrale Bank, toont nieuw onderzoek aan. Daarmee zou dat beleid weleens averechts kunnen werken. Commerciële banken hebben steeds meer last van het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB), die de economie in de Eurozone probeert aan te jagen met renteverlagingen. Winst maken gaat zo steeds moeizamer. Daardoor is de vraag nu of het ECB-beleid niet terugslaat in het gezicht van de bankenkoepel, stellen vier economen van De Nederlandsche Bank op basis van een nieuwe analyse over 120 Europese banken. Dat stimuleren komt grofweg neer op renteverlagingen vanuit het ECB-kantoor in Frankfurt. Daardoor kunnen bedrijven en consumenten goedkoper geld lenen. Ook ontmoedigt het om veel te sparen, aangezien spaarrentes mee dalen. Door die twee effecten zal de Europeaan, zo is de hoop, meer gaan besteden. Maar dit knaagt aan het verdienmodel van gewone banken. Hun voornaamste bron van winst is het verschil tussen de rente die ze vangen op uitgezette leningen zoals hypotheken en kredieten, en de rente die zij zelf moeten betalen op deposito’s en spaarrekeningen. Dat verschil heet de rentemarge. En die krimpt Europa-breed, laat het onderzoeksteam onder leiding van econoom Jorien Freriks zien in vakblad ESB. https://esb.nu/esb/20057008/beperken-systeemrisicos-lage-rente-vereist-nieuwe-instrumenten <citaat> De Nederlandsche Bank ziet de stijgende huizenprijzen ten gevolge van de lage rente als een risico voor de financiële stabiliteit in Nederland. De huidige nationale instrumenten om de stabiliteit te waarborgen, richten zich vooral op de kredietgroei. Kredieten lijken dit keer niet de oorzaak te zijn van de stijgende huizenprijzen. Het beperken van systeemrisico’s lage rente vereist nieuwe instrumenten. (/citaat) Enerzijds blijven de hypotheekrentes dalen. Voor een tienjaarslening betaalde je in 2010 nog gemiddeld 5% rente, inmiddels slechts zo’n 1,1%. Mooi voor de huizenkoper, al heeft dit goedkope geld de vraag naar huizen, en dus de huizenprijs, waarschijnlijk ook omhoog gestuwd. Om de rentemarge een beetje intact te houden, hebben banken de spaarrentes – hun kosten – laten mee dalen. Dan blijft alles in verhouding tenminste hetzelfde. Maar de grens van die dalende spaarrente lijkt bereikt. Afgelopen week besloot ABN Amro als eerste grootbank om particuliere klanten 0% uit te keren voor het stallen van spaargeld. Voor klanten met minder dan een ton aan spaargeld zal de bank die rente niet negatief maken, zei ABN Amro eerder al. Die klanten lopen anders weg. Een andere optie is de hypotheekrente – de inkomsten – niet zo hard laten dalen, en wat dat betreft boven de marktprijs blijven hangen. Maar daar is de concurrentie te moordend voor. Is ECB te ver gegaan? Kortom, het ECB-beleid tast de winstgevendheid aan. De rentemarges van de 120 onderzochte banken dalen de laatste jaren, en komen zelfs lager uit dan tijdens de bankencrisis van ruim tien jaar geleden. De onderzoekers waarschuwen dat banken, door die lagere winstgevendheid, op termijn minder capaciteit hebben om geld uit te lenen. En lenen ze minder geld uit, dan zou het stimulerende ECB-beleid precies niet stimulerend meer zijn. De rentestand vanaf wanneer de boel anti-stimulerend wordt, noemen de DNB-economen de ‘omkeerrente’ (reversal rate, op zijn Engels). Dan is de vraag: is dit punt al bereikt? Is de ECB eigenlijk al te ver gaan? Daar geeft het bestuderen van 120 rentemarges helaas net geen antwoord op, aldus de onderzoekers. Want hoewel lage beleidsrentes de bestedingen moeten aanjagen, doen ze nog meer. Pensioenfondsen varen er bijvoorbeeld totaal niet wel bij, en moeten daardoor misschien korten op de uitkeringen van hun deelnemers. Die besteden dan weer minder. Aandelen stijgen dan wel weer in waarde doordat beleggers de minder renderende obligaties vaker links laten liggen. Al die effecten heeft het DNB-team niet mee kunnen nemen in zijn huidige analyse, waardoor een hard oordeel uitblijft. Toch heeft DNB-baas Klaas Knot inmiddels al meerdere keren openlijk zijn zorgen geuit over het ECB-beleid. Overheden, bedrijven en consumenten zouden zo weleens te makkelijk schulden kunnen maken, aldus Knot. Om dan in de problemen te komen als de rente ooit weer stijgt. Ondertussen drijft een dalende rente de prijzen van aandelen en huizen op, met als gevaar dat die markten op een dag als zeepbellen uit elkaar knappen. Veel economen kijken nu dan ook niet meer naar de ECB als potentiële aanjager van de economie, maar naar overheden van landen die gemiddeld wat slapper in de was zitten. Gaan die meer investeren, dan jaagt dat de economie ook aan. Na lezing heb ik mij afgevraagd wat onze centrale bank nu duidelijk wil maken. De baas in Frankfurt laten weten dat ze zich zorgen maken over de dalende rentemarge bij banken en de gevaren van een luchtballon-implosie op de effectenmarkten en voor de prijzen van vastgoed. Maar dat weet de ECB ook wel. Het probleem van het monetaire beleid dat onder Mario Draghi is gevoerd, is dat we opgescheept zitten met een enorme geldberg van gratis geld, waarnaar nog onvoldoende vraag bestaat. Dat frustreert het financiële beleid bij de banken. De vraag is veel meer hoe lost de ECB dat op zonder al teveel schade te veroorzaken in datzelfde bankwezen. In feite is de oplossing op het eerste oog eenvoudig: de geldkraan weer dicht draaien en de staatsleningen van de centrale banken weer in de verkoop doen. Probleem opgelost, rente stijgt weer, rentemarge wordt weer ‘gezond’. Maat is het wel zo simpel? Het antwoord daarop is niet geruststellend: de derivaten-portefeuilles van de (systeem)banken verhinderen dat. Ik voorzie levensgrote problemen ontstaan voor banken om de risico’s van de derivaten-portefeuilles in evenwicht te houden. En als dat niet lukt ontstaat een domino-effect. Misschien moet dat ook wel, wie zal het zeggen?

Centrale banken komen met eigen cryptomunt

Centrale banken gaan samen een digitale munt ontwikkelen. Dat heeft de banken der banken, de Bank for International Settlements (BIS), bekendgemaakt. Het gaat volgens een bericht op zijn site om de Central Bank Digital Currency. Zij komt voort uit een samenwerkingsinitiatief van een groot aantal centrale banken, zoals de Bank of Japan, de ECB, Bank of England, de Zweedse Riksbank en de Zwitserse nationale bank. BIS benadrukt dat het om een onderzoek naar potentiële kansen gaat, de munt zelf is nog nergens actief in gebruik. De groep, waarvan seniore vertegenwoordigers van alle banken deelnemen, test de bruikbaarheid in de economie en hoe de munt in internationale betalingen kan functioneren. De verwachting is dat de centrale banken een zogeheten stable coin maken, een cryptomunt die gebaseerd is op een vaste waarde, met een directe koppeling aan bijvoorbeeld een serie stabiele munten zoals de dollar en euro. De Nederlandsche Bank werkte zelf al aan een eigen cryptomunt, vooral om daarmee een vinger aan de pols te houden voor de markt van bitcoins en andere cryptovaluta. Beide initiatieven draaien op het digitale netwerk, de blockchain, waarop transacties volgtijdelijk en voor iedereen transparant in zijn public ledger, een soort kasboek, worden vastgelegd. (bron: DFT)

‘Banken gaan vaker betaalgegevens gebruiken om geld te verdienen’

De verleiding voor banken om met betaalgegevens van klanten geld te gaan verdienen, wordt groter. Daarom wil toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) er strenger op toezien dat data niet wordt misbruikt. De vraag is ‘misbruikt’ of ‘gebruikt’. Hier is namelijk overtreding van de privacy-wetgeving (AVG) aan de orde. De klanten zullen daarvoor vrijwillig toestemming moeten geven, zonder dat dwang wordt toegepast en zullen voor hun medewerking jaarlijks door de bank een geldelijke vergoeding moeten ontvangen. “Ik denk dat het gebruik van betaalgegevens onmiskenbaar de toekomst is”, zegt DNB-directeur Frank Elderson. “Er is urgentie bij banken. Ze denken na over hun verdienmodel. De digitalisering biedt mogelijkheden.” ING wilde bijvoorbeeld vorig jaar aanbiedingen aan klanten doen op basis van hun betaalgegevens. Daar kwam zoveel verzet tegen dat de bank het plan voorlopig terugtrok. ABN Amro had een vergelijkbare werkwijze, maar stopte daarmee na klachten van de privacy-waakhond. Banken staan van verschillende kanten onder druk. Techbedrijven zoals Apple en Google proberen een deel van het betalingsverkeer over te nemen, door bijvoorbeeld betalen met de telefoon mogelijk te maken. Op de hypotheekmarkt is er steeds meer concurrentie van pensioenfondsen en verzekeraars en op de spaarrekeningen van klanten leggen de banken steeds meer geld toe. Volgens de toezichthouder hebben consumenten relatief veel vertrouwen in banken dat ze goed met hun data omgaan. “Klanten hebben meer vertrouwen dat de bank goed voor hun data zorgt dan grote techbedrijven”, zegt Elderson. “Met dat vertrouwen moeten banken voorzichtig omgaan. Volgens hem kan een misstap grote gevolgen hebben voor een bank. “Klanten vinden het erger dat de bank hun gegevens zonder toestemming aan iemand anders geeft, dan dat de bank een hoge boete krijgt voor witwassen.” Tegelijkertijd wil De Nederlandsche Bank ook dat banken meer data met elkaar gaan uitwisselen. Om witwassen tegen te gaan zou het volgens de toezichthouder goed zijn als de Nederlandse banken onderling klantgegevens kunnen uitwisselen. Het is nog onduidelijk of dat met de huidige wetgeving is toegestaan. (bron: NOS) Dit is een flagrante schending zijn van de privacy van de klanten van de banken. Ondanks dat de Europese en Nederlandse wetgevers dat verbieden, AVG, trekt niemand zich daar iets van aan. De overheid zelf, publieke instellingen en het bedrijfsleven trekken zich niets aan van het feit dat Facebook zich niets aantrekt van de privacyrechten van de burger. Hun verdienmodellen vereisen nu eenmaal dat, om een Facebook-account aan te houden, je toestemming MOET verlenen dat jouw data verkocht mag worden om de aandeelhouders forse dividenden uit te kunnen betalen. En als er juridisch niet wordt opgetreden tegen Facebook en anderen waarom mogen banken dat dan niet? Ik heb er ook bezwaar tegen, ondanks de wil van DNB, dat er toestemming komt dat banken mijn banksaldi gaan synchroniseren. Wat is mijn belang dat bank A weet wat ik ook nog bij bank B op een rekening heb staan? Nee, dit is een weg die we zeker niet naartoe willen.

Rutte springt uit zijn vel: ambtenaren worden ‘vogelvrij’ verklaard

Het AD meldde dat Minister-president Mark Rutte hard is uitgevaren tegen Kamerleden die ageren tegen de ‘banencarrousel’ voor topambtenaren. Volgens Rutte worden ambtenaren op die manier ‘vogelvrij’ en wordt het steeds moeilijker om goede mensen te vinden voor hoge posities bij de overheid. Opmerkingen van SP-Kamerlid Renske Leijten schoten de premier helemaal in het verkeerde keelgat. Zij vindt het onverkwikkelijk dat topambtenaren die bij de Belastingdienst het veld moesten ruimen binnen de kortste keren een nieuwe baan krijgen, terwijl mensen die de dupe zijn geworden door de toeslagenaffaire soms al jaren in de misère zitten. Volgens Rutte geeft het geen pas om in een debat uitlatingen te doen over individuele ambtenaren. ,,Er wordt met te losse handen over dit onderwerp gesproken”, stelde hij. Deze uitspraak werd gedaan in een Kamerdebat over het plan van Minister Hoekstra de Belastingdienst op te splitsen. De Kamer gaat wel mee om de Douane ‘apart’ te zetten, maar niet voor de Afdeling Toeslagen omdat de ICT systemen waarvan de belastingafdelingen zijn gekoppeld. Pieter Omtzigt heeft zijn twijfels om na jaren met grote problemen de Belastingdienst opnieuw die reorganisatie, zonder nieuwe tegenslag, wel kan uitvoeren. Waar ik mij mateloos aan heb geërgerd is dat hij begrip vroeg aan de Kamer voor het feit dat zowel Hoekstra als hijzelf de laatste tijd alleen nog maar bezig zijn geweest van de Toeslagenaffaire. Mijnheer Rutte, dat is het gevolg van Uw wijze van besturen, nergens anders door. Er gaat heel veel fout in de samenleving maar Uw kabinet komt pas in actie op het moment dat ofwel de stem van het volk niet langer te negeren is dan wel dat er verzet in de Kamer ontstaat. Dat U Uw verontschuldigingen hebt aangeboden aan de duizenden burgers die slachtoffer zijn geworden van ambtenaren, die stelselmatig de wet hebben overtreden, is niet meer dan een verplichte handeling. De chaos die is ontstaan is dermate groot en ondoorzichtig dat het nog heel lang gaat duren voordat alle slachtoffers van dat jarenlange, misschien wel misdadige, fiscale beleid zal zijn opgeruimd. Wat stelt ‘sorry’ dan voor. Het is heel gebruikelijk in de politiek dat bewindslieden, van wiens beleid grote tekortkomingen zijn blootgelegd, gewoon door kunnen functioneren door dat af te kopen met ‘sorry’ en de Kamer accepteert dat. Fout, fout, fout. Zo’n bewindspersoon, ook al het de premier betreft, moet dan een ‘motie van onbekwaamheid’ aan zijn of haar broek krijgen. Als voorbeeld geef ik aan dat de premier in de Kamer het opneemt voor het beleid van een topambtenaar, die jarenlang gehandeld heeft in strijd met de wetgeving, weliswaar is opgestapt maar vrijwel gelijktijdig een nieuwe goedbetaalde overheidsbaan kreeg aangeboden. En dan een Kamerlid bestraffend toe te spreken die opkomt voor de slachtoffers, die onder zijn bewind zijn gemaakt, nee mijnheer de premier fout, fout, fout. Biedt snel je excuses aan en beloof dat je dat nooit meer zult doen. Nog één keer en je kunt met je hele ploeg vertrekken.

De pensioenfondsen staan er belabberd bij

Gepensioneerden die hoopten op een hoger pensioen, komen bedrogen uit. De fondsen hebben vorig jaar prima gedraaid met hun beleggingen maar de lage rente gooit roet in het eten. En experts verwachten verdere versobering van het pensioenstelsel. Bij vrijwel alle pensioenfondsen is de financiële situatie in 2019 verslechterd. De beleidsdekkingsgraad is vorig jaar bijna overal gedaald. Van de grote vijf fondsen zit alleen bpfBouw nog boven de 100%, nl 112,3%. ABP 95,7%, PME 96,9%, PMT 97,6 en Zorg & Welzijn 96,4 hebben alle vier een geraamde dekkingsgraad die lager is dan 100. Deze beleidsdekkingsgraden werden gegeven door DFT op basis van de stand per 31 december 2019, Trouw geeft echter de hogere actuele dekkingsgraden over het vierde kwartaal 2019: 114,1%, 97,8%, 98,7%, 98,8% en 99,2%.. De dekkingsgraad is de financiële thermometer van een pensioenfonds. Heeft het fonds 100 euro in kas en ook €100 aan toekomstige verplichtingen, dan is de dekkingsgraad 100%. De actuele dekkingsgraad wordt elke maand berekend, de beleidsdekkingsgraad is het gemiddelde van de laatste twaalf maanden. Dat de fondsen met veel te lage dekkingsgraden niet hoeven korten, is een gevolg van een ingreep van minister Koolmees (Sociale Zaken). Het kabinet, de werkgevers en werknemers onderhandelen op dit moment over grote aanpassingen in het pensioenstelsel. Om die onderhandelingen niet op voorhand te bemoeilijken, heeft Koolmees besloten dat de fondsen een benodigde korting mogen uitstellen. De pensioenfondsen hebben in het afgelopen jaar uitstekende rendementen behaald met hun beleggingen: PMT 20,8%, PME 19,1%, Zorg & Welzijn 18,8%, bpfBouw 18,1% en het ABP 15,1%. Eigenlijk is het niet uit te leggen dat de fondsen flinke rendementen behalen, maar gepensioneerden er slechter uit komen, vindt Marc Heemskerk, pensioenexpert bij financieel adviesbureau Mercer. Heemskerk legt uit dat de slechte dekkingsgraden te maken hebben met de rentestand. Pensioenfondsen hebben dan misschien meer geld in kas, ze moeten dankzij de lage rente rekening houden met minder rendement om in de toekomst aan die verplichtingen te voldoen. „De prijs die je nu betaalt voor je pensioen is historisch hoog”, zegt Heemskerk. Daarbij komt dat de pensioenfondsen dan wel een recordjaar hadden en extreem veel rendement hebben behaald, maar dat ze er niet op mogen rekenen dat dit in de toekomst nog een keer gaat gebeuren. Slecht nieuws, want pensioenfondsen indexeren ook al jaren niet, wat de koopkracht van gepensioneerden niet ten goede komt. De fondsen kunnen volgens de oude regels alleen indexeren bij een beleidsdekkingsgraad van 110%. Daar zitten de fondsen vrijwel allemaal onder. Bij vrijwel alle pensioenfondsen is de financiële situatie in 2019 verslechterd. De dekkingsgraad is vorig jaar bijna overal gedaald. Minister Koolmees heeft eerder bepaald dat kortingen dit jaar niet hoeven, ook al voldoet de beleidsdekkingsgraad niet aan de huidige rekenregels. In 2021 zullen de fondsen echter wel aan de regels moeten voldoen. ABN Amro econoom Piet Rietman verwacht dan ook dat de pensioenfondsen, als ze voor het blok worden gezet door de overheid, maatregelen moeten gaan nemen. In 2021 verwacht hij vooral opbouwverlaging. Dat betekent dat werkenden voor elke euro premie die zij inleggen bij een fonds minder pensioen toegezegd krijgen. „Waar de babyboomers nog op zo’n 80% van hun laatste loon konden rekenen, moeten goedverdienende millennials het waarschijnlijk met minder dan de helft van hun laatste loon doen tegen de tijd dat ze met pensioen gaan”, zegt Piet Rietman. Het grootste pensioenfonds ABP heeft een geraamde beleidsdekkingsgraad van 95,7%. Het is nog onduidelijk wat er gaat gebeuren onder het nieuwe pensioenakkoord, en bij welke grenzen er bijvoorbeeld gekort gaat worden in 2021, maar pensioen-expert Heemskerk vermoedt dat deze grens op de 100% procent zal liggen. Heemskerk zegt dat het vervelend voelt dat fondsen moeten gaan korten. Maar, zegt Heemskerk: „Je kort om het systeem te waarborgen voor de toekomst.” “Er gaat niemand een boterham minder eten omdat er niet geïndexeerd wordt” De pensioen-expert verwacht niet dat de koopkracht van ouderen daadwerkelijk veel wordt aangetast, als gevolg van de verhoging van de AOW. Ook volgens ABN Amro-econoom Rietman kan de AOW-stijging voorlopig de negatieve effecten van het korten opvangen. De komende vijf tot tien jaar voorziet hij dat de AOW-stijging de koopkracht van ouderen zal beschermen, maar alleen als ze kleine pensioenen hebben. (bron: DFT)

De grote pensioenfondsen hoeven nu geen kortingen door te voeren, maar de kans bestaat dat de pensioenen komende jaren alsnog omlaag moeten. Daarvoor waarschuwt onder meer ambtenarenfonds ABP in zijn jaarbericht. Volgens het grootse pensioenfonds van Nederland is het zaak dat het kabinet en de sociale partners haast maken met de uitwerking van het pensioenakkoord. “Nu hebben we een goed beleggingsjaar achter de rug, maar we verwachten dat de rente de komende jaren laag zal blijven en ook verwachten we, net als andere grote beleggers, lagere rendementen van gemiddeld rond de 4%”, zegt ABP-voorzitter Corien Wortmann-Kool. Het fonds behaalde met zijn beleggingen in 2019 een jaarrendement van bijna 17%, oftewel €67 mrd. Toch blijft de financiële positie penibel. De verplichtingen liepen door de gedaalde rente met €65 mrdop, waardoor de dekkingsgraad bleef steken op 97,8%. Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken kwam in het najaar al met maatregelen om pensioenverlagingen voorlopig te voorkomen. ABP hoefde van die regeling uiteindelijk geen gebruik te maken, maar metaalfondsen PME en PMT wel. De eisen waaraan fondsen moesten voldoen, liepen uiteen. Bij alle vier de grote fondsen klinkt opluchting dat het jaar 2019 met een sisser is afgelopen. Maar de voortdurende dreiging van kortingen, ligt gevoelig. “Onze deelnemers worden er tureluurs van”, zegt werknemersvoorzitter Jos Brocken van PMT. PFZW-directeur Peter Borgdorff ziet graag dat er snel duidelijkheid komt over het nieuwe pensioenstelsel. “Wij kijken uit naar het moment dat we écht goed nieuws kunnen melden: een pensioen dat – als het goed gaat met de economie – kan meegroeien met de stijgende prijzen.” Overigens is het volgens deskundigen niet per definitie goed nieuws dat massale pensioenkortingen nu door tijdelijke maatregelen van minister Koolmees uitblijven. Daardoor wordt de kans dat er later gekort moet worden juist groter, stelde ABN AMRO-econoom Piet Rietman in december nog. Ook toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) heeft al meerdere malen aangegeven geen voorstander te zijn van het vooruit blijven schuiven van kortingsmaatregelen. (bron: RTLZ) Wat minister Koolmees (D66) doet is pure misleiding van het volk in een poging zijn Pensioenakkoord er dit jaar door te krijgen. Het is een politieke daad om zijn eigen positie niet te schaden. Er is geen enkele zekerheid dat het resultaat van zijn pensioenreorganisatie stabielere pensioenuitkeringen zal geven. Het wordt een avontuur zonder enige garantie voor ouderen en jongeren. Daarbij komt dat hij de ‘regeltjes’ uitvoert die de monetaire autoriteit heeft bedacht. Ook al heb je nog geen idee of het monetaire beleid van Draghi nog wel 30 jaar instant wordt gehouden (voortijdig niet instort) is het een aanname waar ik grote vraagtekens bij zet. Hoe lang houdt het beleid van de ‘enorme geldberg van gratis geld’ nog stand gezien de ongewenste bijwerkingen die het veroorzaakt? Het kan kort duren maar ook lang maar zeker is dat de panelen gaan schuiven en dat gaat ertoe leiden dat nieuwe ontwikkelingen onbeheersbaar worden. Niemand geeft een garantie voor de opgebouwde pensioenreserves waaruit pensioenen betaald kunnen gaan worden.

De vaste baan gaat op de schop

Tenminste, als het aan de commissie-Borstlap ligt. Die groep van experts presenteerde haar langverwachte advies over de toekomst van ons werk. Belangrijkste conclusie: de arbeidsmarkt moet flink veranderen. Bestaande verworvenheden gaan eraan. “De huidige regels zijn niet toekomstbestendig.” De vergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt, met payrollers, flexwerkers, uitzendkrachten en gedwongen zzp’ers heeft de bodem bereikt, meent de commissie onder leiding van de oud-topambtenaar Hans Borstlap. En om de flexibele schil een kontje te geven, moet het vaste personeel qua bescherming van arbeidsvoorwaarden een paar trapjes omlaag. Daar staat een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle werkenden tegenover, luidt het advies. Voor elke werkende Nederlander is er dan een vangnet. Het rapport is het definitieve vervolg op een discussiestuk dat afgelopen zomer uitkwam. Daarin gaf commissievoorzitter Hans Borstlap al een voorzet: ‘het verschil tussen vast en flex moet kleiner’. De scheefgroei die tussen beide categorieën werkenden is ontstaan is zelfs een nieuwe ‘sociale kwestie’, schrijft de commissie, verwijzend naar de invoering van wetten die arbeiders moesten beschermen, rond de industriële revolutie. Borstlap spaart de opeenvolgende kabinetten die de huidige arbeidsmarkt hebben vormgegeven niet. Zij hebben met wetten en regels een arbeidsmarkt gecreëerd waarin de ‘zwakste schouders in feite de zwaarste lasten’ dragen. We hebben mazzel dat het op dit moment economisch goed gaat met Nederland, want we zijn slechts een recessie verwijderd van grote maatschappelijke problemen. Want juist de groepen die toch al een zwakkere positie op de arbeidsmarkt hebben (laagopgeleiden en gehandicapten bijvoorbeeld) zitten vaker in flexibele constructies en hebben dus minder bescherming, en minder aanspraak op sociale vangnetten. “Bij een recessie vervallen zij het eerste in armoede”, aldus Borstlap. Niets doen, is dus geen optie, maar de commissie pleit wel voor stapje-voor-stapje. Borstlap komt met een aantal aanbevelingen, waaronder dus het inperken van de bescherming voor mensen met een vast contract. Zo moet een werkgever het aantal uren van een werknemer kunnen verminderen, tot op zekere hoogte. Zelfs ‘deeltijdontslag’ moet mogelijk worden. “We hebben het werkgeverschap de laatste jaren erg duur gemaakt.” Ook moet de termijn waarop je baas je moet blijven doorbetalen bij ziekte (nu 2 jaar), omlaag naar 1 jaar. Daarmee wordt het vaste contract minder prijzig voor werkgevers. Want, ‘we hebben het werkgeverschap de laatste jaren erg duur gemaakt’, aldus Borstlap. Flexibele arbeid wordt dan juist duurder. Er moet een collectief vangnet voor elke werkende komen. Of je nu in loondienst bent, zzp’er of uitzendkracht, iedereen moet meebetalen aan een volksverzekering die het bestaansminimum garandeert als je arbeidsongeschikt raakt. Belastingvoordelen voor zelfstandigen moeten ook verdwijnen, zodat alle werkenden eerlijk bijdragen aan ‘onze schatkist’. Alleen ondernemers die daadwerkelijk bijdragen aan de groei van de Nederlandse economie moeten nog fiscaal gestimuleerd worden. Ook moet er een persoonlijk leerbudget komen voor elke Nederlander. Vanaf je geboorte krijg je een potje met geld, waarmee je kunt studeren. Ook, of zelfs juist, als je al werkt. Zo moeten werkenden ervoor zorgen dat ze aantrekkelijk blijven voor werkgevers, mocht het een keer misgaan. (bron: RTLZ) Dat de reacties van werkgevers en werknemers van elkaar afwijken was te verwachten. Dat er een grotere vraag is ontstaan naar flexwerkers is een gegeven. De commissie heeft gelijk als ze stellen dat de huidige arbeidsmarkt zal leiden tot sociaal/maatschappelijke problemen. Zo kan het niet verder. Er zijn momenteel al een miljoen ZZP’ers, waarvan een deel vrijwillig en een deel verplicht. Het door minister Koolmees bepleitte minimum uurloon voor ZZP’ers van €16, moet weer van tafel: ondoordacht voorstel. Voor alle werknemers moet er een dekking komen voor werkeloosheid, ongeval en langdurige ziekte. De arbeidsmarkt is ontwricht omdat de traditionele partijen, werkgevers en werknemers, er de laatste tien jaar ongewenste ontwikkelingen niet hebben kunnen beteugelen. Werkgevers volgden de vrije markt en de vakbonden waren niet voldoende krachtig, ook door een daling van de leden, in te grijpen. En wat net zo belangrijk is: de overheid zag het gebeuren en greep niet in. Ook hier faalde het sociaal/maatschappelijk beleid dat door drie kabinetten Rutte is gevoerd.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 jan 2020; week 4: AEX 614,24; Bel20 4002,84; CAC40 6.024,26; DAX30 13.576,68; FTSE 100 7.585,98; SMI 10.860,47; RTS (Rusland) 1599,82; DJIA 28.989.73; NY-Nasdaq 100 9.141,47; Nikkei 23.827,18; Hang Seng 27.949,64; All Ords 7.203,20; SSEC 2.976,53 ; €/$1,103; BTC/USD $8.493,26; 1 troy ounce goud $1571,60, dat is €45.839,10 per kilo; 3 maands Euribor -0,386%; 1 weeks -0,503%; 1 mnds -0,451%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,242% 10 jaar VS 1,6953%; 10 jaar Belgische Staat 0,099%; 10 jaar Duitse Staat -0,334%; Franse Staat 0,078%; VK 0,576%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,68%; 10 jaar Japan -0,0251%; Spanje 0,344%; 10 jaar Italië 1,212%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,669.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De goudprijs steeg weer, de meeste rentetarieven noteerden flat. De bitcoin daalde weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,34%; Nederland 0,178%; Duitsland 0,186%; Japan 0,4049%; Frankrijk 0,74%; GB 1,049%; Spanje 1,243%; Canada 1,5143%; VS 2,1405%; Italië 2,28%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,72%; Duitsland -0,588%; Denemarken -0,531%; Nederland -0,532%; Frankrijk -0,422%; België -0,427%; Japan -0,156%; Spanje -0,156%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 25012020/515 De Europese Centrale Bank gaat haar eigen beleid tegen het licht houden

UPDATE 18012020/514 De regering heeft een zorgplicht voor de samenleving

Deze uitspraak is van Dr Kim Putters, hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg en directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In blog 513 heb ik de start gemeld van de beweging NL2025, die zich gaat inzetten voor een betere samenleving voor burgers en bedrijven. Meer info daarover staat op https://www.nl2025.nl/veelgestelde_vragen Wat mij opvalt is dat er nauwelijks ouderen, wijze mensen, bij de initiatiefnemers en aanjagers te vinden zijn. De vraag die aan de orde wordt gesteld is wie er verantwoordelijk is voor de samenleving en van wie die samenleving is. Politici zullen zeggen ‘van ons’, anderen zeggen ‘van ons allemaal’. Behartigt de politiek zo optimaal als mogelijk is de belangen van het volk? Er zijn meerdere ‘partijen’ die erbij betrokken zijn. Het kabinet voert een beleid waarbij de neoliberale doelstellingen prevaleren boven die van de samenleving. En dat doet pijn, dat moet gerepareerd worden. De beweging NL2025 gaat van onderop de samenleving nieuw leven inblazen en de positie van burgers en bedrijven versterken. Een prima initiatief waar ik volledig achtersta. Maar lost dat de problemen op waarvoor wij staan in dit land? Nee, de samenleving en het klimaat zijn deelproblemen, belangrijk dat wel, maar er draaien op de achtergrond scenario’s die onbeheersbaar worden en grote invloed zullen uitoefenen op onze samenleving. Onze economie en daar is ook onze samenleving mee verbonden draait niet alleen op economische groei en de vrije markt. De spil zijn niet de multinationals, het bedrijfsleven en de samenleving waar het om draait, maar dat is ‘geld’. En daar zit een groot probleem: de solvabiliteit van het financieel/monetaire systeem. De centrale bankiers zijn al ca 10 jaar een avontuur gestart om overheden, ondernemers en beleggers te bewegen te gaan investeren door veel en goedkoop, zeg maar gratis, geld, in de markt te pompen. Die investeringen kwamen niet tot onvoldoende van de grond en nu zitten we opgescheept met een berg geld die de prijzen van effecten en vastgoed opjagen. Zodra de waarde van geld als waardeloos zal worden ervaren, verliest geld het broodnodige vertrouwen dat nodig is om het systeem te laten existeren. Met alle gevolgen van dien voor onder andere de samenleving. De ‘knappe koppen’ achter de vragen in de enquête hebben met die optie geen rekening gehouden. Terecht of onterecht? Maar dat we op enig moment worden geconfronteerd met een onbeheersbare ontwikkeling, sluit ik niet uit.

De laatste tijd lees ik steeds artikelen over de kans over een financieel/economische instorting en een dreigende wereldoorlog, die in het Midden Oosten zou uitbreken in 2020. Het eerste signaal kwam uit de hoek van Nostradamus, lees mijn blog van 4 januari j.l op https://www.02051935.nl/financieeleconomisch/update-04012020-512-het-ontbijt-van-de-toekomst-wier-eten-in-een-houten-huis/.: De kwatrijnen van de Franse visionair Nostradamus over 2020. Daarna kwam deze week Ingo Piepers, oud-officier bij het Korps der Mariniers en Doctor of Philosophy (PhD) aan de UvA, waar hij in 2016 promoveerde op oorlogsdynamiek (complexity science) met zijn boek ‘2020 Warning’. In de TeleYouTubeShow zegt hij “wie alle grote oorlogen in de afgelopen vijfhonderd jaar analyseert, kan met wiskundige precisie voorspellen wanneer de volgende ’systeemoorlog’ uitbreekt – in dit geval de Derde Wereldoorlog. Piepers ontwaarde in de laatste honderden jaren steeds hetzelfde patroon rond wereldoorlogen. Die zijn te voorspellen met wiskundige formules. Zo zal de Derde Wereldoorlog zestien jaar gaan duren, vermoedt hij, en snel uitbreken. „Natuurlijk, ik schrok ook toen ik die patronen zag. Ik heb ze nagerekend. Is dat echt waar? De conclusie is dat het weleens zo zou kunnen zijn.” Het hele interview staat op https://www.telegraaf.nl/nieuws/382652218/wiskundig-gezien-breekt-derde-wereldoorlog-in-2020-uit We hebben per oorlog altijd een verklaring, maar zit er niet meer achter?” Twintig jaar geleden begon hij een ’zoektocht’. Hij ging databases analyseren. Startdatum van de oorlog, einddatum, aantal slachtoffers. Uiteindelijk zijn er vier cycli te ontdekken met steeds hetzelfde patroon. „Eerst heb je een stabiele periode met kleine oorlogjes. Daarna zie je dat het vasthouden aan de structuur lastig is. Spanningen bouwen zich op. Op enig moment volgt een grote oorlog waaraan iedereen meedoet”, aldus Piepers. „Daarna worden de kaarten opnieuw geschud. Met een nieuwe wereldorde.” Eerst de Dertigjarige Oorlog (1618-1648), daarna de Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen (1792-1815) en daarna de twee ’wereldoorlogen’. Nu zitten we in de vijfde cyclus. En zoals altijd is er een ’omslagpunt’. Die is er nu in 2011 geweest, betoogt Piepers. „Op basis van het model komt de volgende grote oorlog in 2020, plus of min twee jaar.” De Amerikaanse moord op de Iraanse generaal Qassem Soleimani maakt Piepers ietwat bevreesd. „Kort vóór het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog waren er oorlogen op de Balkan. Op enig moment is een belangrijke wereldspeler vermoord, Franz Ferdinand, de troonopvolger van het Habsburgse Rijk. Dat zette allerlei acties in gang, die leidde tot de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Hij ziet de overeenkomst. „Er is weer een hoge functionaris vermoord, er zijn grote spanningen, en daardoor is een soort kettingsreactie in gang gezet, waardoor een oorlog kan ontstaan. Als ik zijn analyse leg naast de economische lange golf theorie van de Russische econoom Nikolaj Dmitrievitsj Kondratjev (1892-1938), dan zie je eenzelfde patroon. Pieters zet de ‘vijfde cyclus’ in de periode 1945-2011, Kondratieff van 1949 tot 2008. In de opgaande economie vanuit technologische ontwikkelingen heerst er vrede met kleine lokale oorlogen. Als Kondratieff stelt, meestal na 50 tot 60 jaar, dat er een einde is gekomen aan de kracht van de economische groei en sociale vooruitgang, stelt Pieters dat er meer terrorisme op gaat treden als uitlaatklep voor spanningen en opgebouwde ongelijkheid, hetgeen uiteindelijk escaleert in een grote oorlog. Kondratieff spreekt van opschoning van ballast (1929-1940 een enorme kapitaalvernietiging, bedrijven en banken die failliet gaan, grote armoede en werkeloosheid en politici die niet weten hoe die ontwikkeling om te buigen omdat ze vasthouden aan hun principes, die ze blijven koesteren). Dat escaleerde op 1 september 1939 met de inval van het Duitse leger in Polen en daarmee begon de Tweede Wereldoorlog, die in 1945 eindigde met Europa dat tot een grote puinhoop was verworden en al het kapitaal had gestoken in oorlogsmaterieel. Europa was toen straatarm. Beiden stellen dat daarna weer een periode van rust begint met vrede en de economische en sociale wederopbouw en met een nieuwe wereldorde. Daar zie ik gelijkenis in. Dan rijst de vraag of Nostradamus, met de precisie van de klok, dat 450 jaar geleden al heeft ‘gezien’. Ook de klimaat- en milieuproblematiek en het belasten van de natuur als gevolg van de industriële productie met fossiele energie vervult een functie in dit proces. Het is in feite een kwestie van koppelen en deduceren. Ook de volgende drie artikelen kunnen een bouwsteentje aandragen voor verhoging van de spanning in de wereld. De strijd wie de nieuwe wereldleider wordt is al twee jaar in volle gang. De VS willen hun macht niet afgeven en China streeft er als een opkomende macht ook naar. De VS zijn financieel/economisch en militair sterker, maar de Chinezen hebben een voorsprong met technische materialen, algoritmen en KI. De handelsoorlog tussen die twee machten is in volle gang met Trump in de rol van een straatvechter, die vooralsnog niet bereid is terrein prijs te geven. De Amerikaanse president speelt daarin een hoofdrol met zijn ‘straatvechters’ beleid. Neem de fase 1-deal die deze week in het Witte Huis werd getekend getekend tussen de VS en China. In de media werd de indruk gewekt, ook op het NOS Journaal, dat de druk nu van de ketel zou zijn met betrekking tot de opgeworpen handelsbarrières in de afgelopen 1½ jaar. Niets is minder waar. Er is niet meer dan een wapenstilstand tot stand gebracht, maar de oorlog is niet voorbij zolang Trump niet bereid is de importtarieven af te bouwen en de opgelegde sancties terug te trekken. En dat doet Trump pas als hij met grote problemen in eigen huis wordt geconfronteerd en dat is nog niet in zicht. Hij zal eerst in november moeten worden herkozen. Een ander aspect: de confrontatie die de VS zoekt met Iran om de vraag in hoeverre de VS willen toestaan dat, naast vriend Israël, in het Midden Oosten een tweede staat in de toekomst zal kunnen beschikken over kernwapens. Om vriend Saoedi-Arabië te beschermen wil hij dat, onder alle omstandigheden, voorkomen. Iran zijn sjiieten net als een groot deel van de Irakezen en die vreest Trump in de confrontatie met de soennieten. Riskeert hij daarvoor een (wereld)oorlog? Logisch geredeneerd zou je kunnen zeggen ‘nee’, maar het is Trump en dan weet je nooit, wat hem drijft en welke Amerikaanse belangen daarbij een rol spelen, waarbij de macht van Israël niet moet worden onderschat.

De Derde Wereldoorlog is al 1½ jaar gaande

De vraag die gesteld kan worden is ‘komt er een Derde Wereldoorlog’ ? Het antwoord is simpel: daar zitten we al anderhalf jaar in. Die Derde Wereldoorlog wordt niet uitgevochten met legers, kanonnen, tanks en vliegtuigen maar virtueel, strategisch met raketten, drones, heffingen op het goederen- en dienstenverkeer, valutaoorlogen, financieel/economische sancties, dreigementen en waarschuwingen. De veldslagen gaan plaatsvinden op de financiële markten, door cybercrime, terrorisme, door hackers die publieke diensten plat kunnen gooien (stroom, water, zorg, verkeer) en door ondermijning van het gezag van de tegenstander. Het volk de straat op krijgen tegen de leiders, maar ook door manipulatie van data en feiten. Ik wijs ook op de mogelijkheid van een instorting van het monetaire systeem met grote gevolgen voor het bankwezen met verliezen voor spaar- en pensioengelden. Door de klimaatproblemen zullen natuurrampen, overstromingen, bosbranden, aardverschuivingen/bevingen en (lichte) stijgingen van de zeewaterspiegel toenemen. Wat is het doel van deze Derde Wereldoorlog, die 1½ jaar geleden door de Amerikaanse president Donald Trump is begonnen door import van goedkope Chinese goederen te belasten met invoerheffingen. Inmiddels heeft dat tot een niet onaantrekkelijke fiscale opbrengst en dat komt Trump goed uit. Het gaat erom hoe in 2035 de wereldorde zal zijn gestructureerd en wie de nieuwe wereldleider zal zijn. Er zijn nu twee grote spelers, de VS en China en daarna volgers, Rusland, het Midden Oosten, Europa, Japan en India. Zoals de kaarten er nu bijliggen gaat de st rijd worden gestreden tussen de VS en China. De volgers zullen zo neutraal mogelijk willen blijven, maar zullen gedwongen worden door Trump om kleur te bekennen: ‘wie niet voor mij is, is tegen mij’. Rusland zal zich richten op China en Europa en haar positie in het Midden Oosten, India en Japan zullen trachten zo onafhankelijk mogelijk te blijven. En dan Europa, het Avondland, verdeeld, onbestuurbaar door de structuur van 27 lidstaten met hun eigen regeringen en parlementen, sterk afhankelijk van de VS. Trump maakt daarvan gebruik door een aanpak van ‘verdeel en heers’. Een dreigementje hier, een dreigementje daar. Maar als Merkel handelt wat Trump niet aanstaat, dan volgen commerciële sancties en komt de aanleg van een pijplijn van Russisch gas naar Duitsland stil te leggen. Als Macron Amerikaanse techbedrijven, met beurswaarden van >$1000 miljard (Google, Appel, Amazon en Microsoft), belasting wil laten betalen over hun omzet in Frankrijk, krijgt hij dreigementen van importheffingen aan zijn broek (waarover nu wordt onderhandeld). De grote vraag is ‘slaagt de VS erin het kapitalisme en het wereldleiderschap’ voor een periode tot 2100 veilig te stellen. Die strijd gaat de wereld in grote ellende storten met enorme verliezen. En de vraag is waar Nederland staat in dat proces?

Die vraag is actueel voor het kabinet. Minister Sigrid Kaag, minister van Buitenlandse Handel liet weten dat ze in gesprek is met ASML over de exportvergunning van hun technisch zeer geavanceerde EUV-machine, waarmee door middel van een diep ultraviolette laser nóg kleinere chips kunnen worden ‘gelithografeerd’ door op nanoniveau in halfgeleiders te snijden. Ze worden gemaakt voor in computers of mobiele telefoons (van 193 naar 13,5 nanometer – een miljardste van een meter groot) De machine kost voor de Chinese koper €120 miljoen, dat lijkt veel maar, omdat het enige bedrijf is die die machine kan produceren, relatief goedkoop om de technische vooruitgang in smartphones en drones te kunnen volgen. De EUV is zo groot als een bus, weegt 180.000 kilo en bestaat uit 100.000 onderdelen. Voor de export van het gevaarte zijn veertig containers, twintig trucks en drie vrachtvliegtuigen nodig. De VS stellen dat met deze machines in de toekomst geavanceerde chips voor militair materiaal kunnen worden vervaardigd. Maar bewijzen daarvoor zijn er niet. Het ligt veel meer in de lijn dat de VS haar eigen industrie wil beschermen tegen de snelle groei van Chinese techniek. En Rutte is door Trump daarvoor in stelling gebracht.

China heeft beloofd in de zogeheten fase 1-deal meer Amerikaanse goederen te kopen. Volgens de VS zullen Chinese partijen de komende 2 jaar voor $200 mrd extra aan Amerikaanse goederen kopen om zo het handelstekort in de VS helpen te verminderen. Voor alleen al landbouwproducten wordt gesproken over Chinese investeringen van $40 tot $50 mrd gedurende een periode van 2 jaar. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn: dat is fors hoger dan vóór de handelsoorlog. Landbouwproducten die naar verwachting hoog op de Chinese boodschappenlijst staan zijn sojabonen, tarwe, maïs, rijst, noten en veel vee en vlees (varkens- en rundvlees en kip). Maar de omvang van de import van soja en tarwe is veel kleiner dan wat nu is afgesproken. Daarbij komt dat de contracten met de huidige leveranciers, waaronder Brazilië en Rusland, nog niet zijn opgezegd. Daarnaast zegt Peking toe patenten beter te beschermen en de financiële markt verder open te stellen voor buitenlandse partijen. De VS zien af van een eerder aangekondigde ronde van nieuwe importheffingen. De Amerikaanse regering wil na deze ondertekening snel werk maken van een volgende ronde van onderhandelingen. Het resultaat van die toekomstige gesprekken laat mogelijk nog enige tijd op zich wachten. Trump zei onlangs dat een fase 2-deal met China er wellicht pas komt na de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november. Daarmee moet de handelsoorlog ook echt klaar zijn, want Trump denkt niet dat er een fase 3-deal nodig is. Het economische conflict liep eerder hoog op, met importheffingen als geliefd wapen. De VS stelden nieuwe importheffingen in op in totaal €370 mrd aan goederen uit China. Peking sloeg terug met tal van invoerheffingen op Amerikaanse waren. Trump betichtte China onder andere van oneerlijke handelspraktijken. Daarbij wees hij vaak op het handelstekort dat de VS hebben met China. Ook beklaagde hij zich over diefstal van intellectueel eigendom. Dat Trump en Liu hun handtekening onder een fase-1-deal hebben gezet, betekent niet dat al die heffingen worden teruggedraaid. Zo houdt Washington importheffingen van 25% op $250 mrd aan Chinese goederen in stand, als drukmiddel bij vervolgonderhandelingen. Het handelsconflict trok een zware wissel op de wereldwijde economie. Het grillige verloop van de Amerikaans-Chinese onderhandelingen zorgde wereldwijd voor onzekerheid, wat de handel en investeringen drukte. De Wereldbank schatte vorige week nog dat de wereldeconomie in 2019 in het traagste tempo is gegroeid sinds de financiële crisis. (bron: Parool) Maar hoewel het voorlopige akkoord “het bloeden stopt”, een wapenstilstand tot stand brengt, brengt het geen einde aan het conflict, zegt Myron Brilliant, vicepresident van de Amerikaanse Kamer van Koophandel. China blijft de eigen industrie namelijk subsidiëren en de VS heft nog steeds importheffingen op enkele honderden miljarden dollars aan Chinese goederen. Naar verwachting wordt het daarom ook een stuk moeilijker om het akkoord verder uit te breiden. (bron: nu.nl) Sommige critici plaatsen ook vraagtekens bij het uitvoeren van het huidige akkoord. China moet namelijk, als onderdeel van de afspraken, de aankopen van Amerikaanse agrarische goederen flink uitbreiden.

De Amerikaanse regering heeft naar verluidt gedreigd met importheffingen van 25% op Europese auto’s als Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk niet met formele beschuldigingen zouden komen richting Iran. Dat meldt The Washington Post op basis van ingewijden. Dinsdag voerden de genoemde landen de druk op Iran op, omdat het land de naleving van de afspraken uit het atoomakkoord uit 2015 steeds verder heeft teruggeschroefd. Ze maken daarbij gebruik van een regeling in de nucleaire deal die is bedoeld voor de behandeling van klachten over de naleving. Volgens The Washington Post is het niet duidelijk of de Amerikaanse dreigementen in Europa ook echt nodig waren. Mogelijk waren Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk toch al van plan om Iran in staat van beschuldiging te stellen. De Amerikaanse ambassadeur in Duitsland, Richard Grenell, spreekt het bericht van de krant tegen. Volgens hem zou het verhaal „fake news” zijn, zo liet hij weten via Twitter. Berichten over Amerikaanse dreigementen richting Europa liggen momenteel gevoelig. Analisten vrezen dat de Verenigde Staten de handelsspanningen met Europa willen opvoeren, nu ze een gedeeltelijke handelsdeal met China hebben gesloten. Het past exact in de aanpak van Trump om zijn doelen te bereiken. Geen diplomatiek overleg, hij kiest voor de harde confrontatie zodat de tegenstander daarvoor zwicht en zijn opdrachten uitvoert.

De relatie tussen Nederland en China loopt gevaar als het kabinet de export van een chipmachine van ASML naar China blijft blokkeren uit politieke redenen. Dat zegt de Chinese ambassadeur in Nederland, Xu Hong, in Het Financieele Dagblad. “Deze blokkade heeft veel aandacht getrokken in China, omdat dit een typisch voorbeeld lijkt van het politiseren van een handelsrelatie”, zegt hij. “We zouden niet willen zien dat Nederland zwicht voor de politieke druk van de Amerikanen. Mocht dat wel gebeuren dan zal dat de relatie tussen onze landen uiteraard negatief beïnvloeden.” De ambassadeur noemt de beschuldiging van de Amerikanen dat er veiligheidsrisico’s zijn gemoeid met de export van ASML-technologie naar China volledig ongegrond. “China misbruikt nooit bedrijven om buitenlandse inlichtingen te verzamelen. Niettemin moeten wij constateren dat de Amerikanen overal in Europa twijfel zaaien over de bedoelingen van China.”. Door de dreigementen van zowel de VS als China voelt de Tweede Kamer zich klemgezet. Ze worden de dupe van een machtsspel dat zich boven hun hoofden heeft afgespeeld. In feite worden onze economische belangen geschaad, maar Rutte is daarvoor gezwicht. (bron: o.a. nu.nl) Maar de realiteit is dat onze goede relatie met China in gevaar raakt door deze geweigerde exportvergunning. Voor de toekomst zullen er keuzes gemaakt moeten worden.

De lokale lasten rijzen dit jaar de pan uit

Inwoners betalen gemiddeld 5,9% meer voor de afvalstoffenheffing in hun gemeente. De onroerendezaakbelasting (ozb) voor huiseigenaren gaat met 4% omhoog. De gemeentelijke woonlasten laten de sterkste stijging zien sinds 2007”, zegt Corine Hoeben van onderzoeksbureau Coelo, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij heeft de heffingen van 40 grote gemeenten onder de loep genomen. In totaal zien huishoudens hun lokale lasten in 2020 gemiddeld met €30 oplopen naar €734. De hogere lasten komen niet doordat gemeenten ’leuke dingen’ aan het doen zijn, benadrukt Hoeben. „De oorzaak is dat gemeenten bepaalde zaken in hun maag gesplitst hebben gekregen van de landelijke overheid.” Zo heeft de Rijksoverheid de afvalstoffenbelasting voor gemeenten vorig jaar met liefst 139% verhoogd. Gemeenten berekenen dit nu door aan hun inwoners in de vorm van een fors hogere afvalstoffenheffing, benadrukt Fons Potters van de Vereniging Afvalbedrijven. Hij spreekt dan ook van ’een melkkoe’ die is veroorzaakt door de landelijke overheid. De afvalstoffenheffing gaat dit jaar eveneens omhoog omdat ingezameld papier en plastic minder geld opleveren voor gemeenten. Apeldoorn springt eruit met een 38% hogere afvalstoffenheffing. In Arnhem daalt deze heffing echter met 4%, omdat deze gemeente per 1 juli overstapt op een ander tariefsysteem waarbij betaald moet worden per keer dat er een vuilniszak wordt weggegooid. De inwoners van Haarlem betalen dit jaar het meeste om hun vuilnis aan de straat te mogen zetten: €392. Het idee achter de fors hogere afvalstoffenbelasting die de landelijke overheid oplegt aan gemeenten, is volgens Hoeben dat bedrijven en burgers dan minder vuilnis gaan fabriceren. „Maar dat lukt je natuurlijk niet in een jaar”, zegt de onderzoeker. Een meevaller is wel dat de landelijke overheid de afvalstoffenbelasting voorlopig niet verder verhoogt, stelt Potters. Hij verwacht daarom dat de lokale afvalstoffenheffing ook niet fors blijft doorstijgen in de komende jaren. Huiseigenaren krijgen naast een hogere rekening voor vuilnis ook een gemiddeld 4% hogere ozb voor hun kiezen. Daarbij speelt een rol dat gemeenten worstelen met financiële tekorten door de zorgtaken die zij hebben overgenomen van de landelijke overheid, legt Hoeben uit. De gemeente Groningen is een uitschieter met een ozb-verhoging van 15%. (bron: DFT)

Inflatie in Duitsland stijgt

De inflatie in Duitsland is in december uitgekomen op 1,5% op jaarbasis. Dat meldt het Duitse federale statistiekbureau op basis van een definitief cijfer. Een maand eerder gingen de consumentenprijzen met 1,1% omhoog. Op maandbasis stegen de Duitse consumentenprijzen met 0,5%. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 1,5%.

EU wil na Brexit “dag en nacht” werken aan deal met Londen

De EU is bereid na de Brexit “dag en nacht” door te werken om voor de deadline een handelsakkoord met het VK te sluiten. Dat zegt de voorzitter van de Europese commissie, Ursula von der Leyen, die vorige week waarschuwde dat het “vrijwel onmogelijk” was om voor eind 2020 een allesomvattend akkoord rond te krijgen. Von der Leyen beklemtoonde tijdens een bezoek aan Ierland dat na de Brexit niet alleen over handel, maar ook andere onderwerpen moet worden onderhandeld. Ze stelde dat onderhandelaars feitelijk maar acht maanden de tijd hebben, omdat ook nog tijd nodig is om een eventuele overeenkomst te ratificeren. De onderhandelingen over de toekomstige (handels)relatie tussen Londen en Brussel gaan van start na de Brexit, die op 31 januari moet plaatsvinden. Het Verenigd Koninkrijk is dan formeel geen lid meer van de EU, maar houdt zich tijdens een overgangsperiode tot eind 2020 nog wel aan Europese regels. De Britse premier Boris Johnson wil die periode beslist niet verlengen. (bron: DFT) Dat Brussel dat wel wil begrijp ik, maar het was een stuk eenvoudiger geweest als de EU in een eerder stadium, toen May nog premier was, in goed overleg een deal met Londen hadden gesloten. Nu zijn ze afhankelijk van wat Johnson wel en wat hij niet wil. Brussel is de regie kwijt. Hij zal zich willen beperken tot al datgene wat hem goed uitkomt. Hij verwacht dat hij op een later tijdstip zaken kan gaan regelen met specifieke landen zonder dat dat voor alle 27 EU-lidstaten geldt.

De Europese Commissie presenteerde een Duurzaam Investeringsplan van €1000 mrd voor de komende tien jaar om de EU te helpen in 2050 klimaatneutraal te zijn. Het geld moet uit de Europese begroting komen, aangevuld door privé-investeringen en co-financiering van projecten door de lidstaten. De commissie wil ook een nieuw fonds van €100 mrd in het leven roepen voor landen waar de overgang buitensporig veel zal kosten omdat de economie daar nog op vervuilende industrieën draait. Het investeringsplan is onderdeel van de Green Deal die de EU-leiders in december zijn overeengekomen. Alleen Polen legde zich niet vast aan de afgesproken doelstelling. Het land wil eerst zekerheid over financiële compensatie voor zijn inspanningen. Het overgangsfonds moet Polen over de streep trekken. Daarvoor moet volgens ingewijden €7,5 mrd extra in de meerjarenbegroting van 2021 tot en met 2027 worden vastgelegd. Verder wordt er geld gebruikt uit bestaande regionale steunfondsen en gerekend op miljarden aan privé-investeringen. Landen die een beroep doen op het fonds moeten een gedetailleerd plan indienen, bijvoorbeeld hoe ze een kolencentrale gaan sluiten en zorgen dat de werknemers worden omgeschoold. Ze moeten de projecten naar draagkracht co-financieren. (bron: nu.nl) Wilders reageerde des duivels op Timmermans: de klimaatgekte. Weggegooid geld, burgers worden opgezadeld met hoge lasten. Baudet: Green Deal gaat €11.000 mrd kosten. Het grootste open netwerk van snellaadpalen in Europa wordt beheerd door Ionity. CEO Michael Hajesch vertelt nu doodleuk dat “de welkomstfase is afgelopen” en gooit de tarieven een paar keer over de kop: van €8 per oplaadbeurt naar €47-€60 per oplaadbeurt! Is dat even zuur. Terwijl de politiek in Nederland en Europa zich helemaal kapot loopt te deugen met allerlei klimaatmaatregelen en gesubsidieerd wensdenken, worden ze aan alle kanten ingehaald door de meedogenloze kapitalisten die keihard profiteren van al die plannetjes. Zo’n figuur als Hajesch met z’n bedrijf Ionity laat het gevaar zien van dat klimaatdeugen. (bron: DDS) De export van landbouw producten is vorig jaar gestegen naar €94 mrd. Een mooi resultaat. Het buitenland staat in de rij om bij ons bloemen, vlees en groenten en fruit te kopen. Vooral de export naar China van varkens en -vlees is fors gestegen. Onze grootste afnemers zijn Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk. Maar wat doen wij: wij gaan die sector het leven zuur maken en inkrimpen. Dat is nog eens visie: krachtig beleid van een flut kabinet.

Chinese economische groei in 4/19 6%

De Chinese economie groeide in het vierde kwartaal van 2019 met 6% ten opzichte van een jaar eerder. Dat is het laagste groeicijfer sinds 29 jaar. China laat weten dat dit volgens verwachting is. De trage economische groei komt door de handelsoorlog met de Verenigde Staten en afzwakkende binnenlandse bestedingen, maar is nog steeds binnen de doelstelling van de regering, laat een woordvoerder van het Chinese Nationale Bureau voor de Statistiek weten. Die doelstelling is een groei van 6 tot 6,5%. Het bruto binnenlands product (bbp) groeide met 1,5% in het vierde kwartaal ten opzichte van de afgelopen drie maanden. China streeft niet doelbewust een hoge economische groei na en het is normaal dat de groei van het bbp fluctueert, aldus de woordvoerder. (bron: DFT) Amerikaanse beleggers reageerden enthousiast: de koersen op Wall Street stegen.

Peiling Maurice de Hond

De eerste peiling na het Kerstreces toont een aantal verschuivingen: Het CDA en de CU, de PvdA en FVD verliezen ieder 1 zetel, 2 ervan gaan naar 50+ en 1 naar de SGP en D66. Welke wijzigingen zijn er opgetreden sinds de Tweede Kamer verkiezingen van 15 maart 2017: de verliezers zijn: de VVD met 14 zetels, D66 6, CDA en SP 5, GL 2 en de PVV 1 zetel. De winnaars: FVD 15 zetels, PvdA 9, 50+ 5 en de CU, SGP, PvdD en overig ieder 1 zetel.

Opel gaat 11.100 banen schrappen in de komende jaren

Automaker Opel wil in Duitsland tot 4100 banen schrappen. Dat maakt het bedrijf, dat onderdeel is van het Franse PSA, deze week aan het personeel bekend, meldt de Duitse zakenkrant Handelsblatt. Tot eind volgend jaar verdwijnen er zeker 2100 banen. Eerder kondigde Opel al aan een kleine 7000 banen te schrappen, het nieuwe banenverlies komt daar bovenop. Het nieuwe banenverlies gaat in eerste instantie niet gepaard met gedwongen ontslagen. Mensen kunnen vrijwillig vertrekken. Opel laat volgens Handelsblatt weten dat het alle Duitse banen garandeert tot half 2025, waar dat eerder tot midden 2023 gold. Als eind volgend jaar 2100 medewerkers vrijwillig zijn vertrokken wordt de baangarantie voor het overige personeel verlengd tot 2027. Als 3100 medewerkers voor een vertrek kiezen duurt de baangarantie voor de rest zelfs tot 2029. Het maximaal aantal werknemers dat vrijwillig weg mag is 4100. Van de automaker mag personeel dat minimaal 57 jaar is met een regeling weg.

Als gevolg van elektrisch rijden kunnen tot 2030 410.000 Duitse werknemers hun baan verliezen

Door de overstap naar elektrisch rijden kunnen tot 2030 zo’n 410.000 arbeiders in Duitsland hun baan verliezen, schrijft het Handelsblatt. De Duitse zakenkrant baseert zich op een rapport van NPM, de adviesraad van de Duitse federale overheid voor de introductie van elektrische voertuigen. Alleen al bij de productie van onder meer verbrandingsmotoren en -onderdelen zouden in de komende tien jaar 88.000 banen kunnen verdwijnen. Het rapport maakt duidelijk hoe groot de klap van de overgang naar elektrisch rijden kan zijn voor de Duitse industrie. Om de klap op te vangen, moeten Duitse industriële bedrijven beter vooruitkijken bij het aannemen van personeel, zegt Jörg Hofmann, het hoofd van een grote Duitse metaalvakbond, tegen de krant. Ook moeten bedrijven, uitzendbureaus en trainingsbureaus meer met elkaar gaan samenwerken, stelt Hofmann. De VDA, de Duitse branchevereniging van de auto-industrie, is kritisch over de cijfers van NPM. “De veronderstelling dat door de overstap naar elektrisch rijden tot 410.000 banen op de tocht staan, is gebaseerd op een extreem onrealistisch scenario”, zegt Kurt-Christian Scheel, hoofd van de branchevereniging. Scheel wijst er onder meer op dat er in 2030 maar in beperkte mate elektrische auto’s en batterijen worden geproduceerd in Duitsland en dat het door NPM geschetste scenario daardoor veel te negatief is. De overgang naar elektrisch rijden werd begin december door persbureau Bloomberg genoemd als oorzaak van de krimp van banen in de auto-industrie. Volgens het persbureau werden vorig jaar wereldwijd ruim 80.000 banen geschrapt in de autosector. De branche werd ook geraakt door voortdurende handelsconflicten en een teruglopende vraag, aldus Bloomberg. (bron: nu.nl)

Geen rente meer bij de Staatsbank

ABN Amro gaat vanaf 1 april als eerste grootbank geen spaarrente meer uitkeren. Voor de 5.200 (3.000 particuliere en 2.200 zakelijke) klanten met meer dan €2,5 mln op de bank wordt de rente met -0,5% zelfs negatief. Voor alle klanten met minder dan €2,5 miljoen gaat de rente op 1 april naar nul. In oktober verlaagde de staatsbank de rente op gewone spaarboekjes naar 0,01%. Maar dat stelde ook al niks meer voor: voor €100.000, het maximum bedrag dat door het deposito-garantie-stelsel wordt gegarandeerd per bank, leverde dat nog maar €10 rente per jaar op. Dus waar praten we over? Met de stap keert ABN Amro als eerste grootbank in Nederland geen rente meer uit op gewone spaarders. Triodos zette in april 2017 als eerste consumentenbank de rente op spaarboekjes op nul. Rijke spaarders bij onder meer Van Lanschot krijgen ook al enige tijd geen rente meer. De manier waarop ABN-spaarders gaan reageren op de nulrente wordt belangrijk voor het vervolg bij andere banken, zoals ING en Rabobank. De afgelopen jaren volgden de drie grootbanken elkaar steeds met de renteverlagingen. De vraag is of spaarders net zo onverstoord verder blijven sparen, of besluiten iets anders te doen met hun appeltjes voor de dorst. (bron: DFT)

Danske Bank wil van 10% van het bankpersoneel af

Deze Deense bank die verwikkeld is in een witwasschandaal, biedt tweeduizend Deense werknemers een vertrekregeling aan. De bank wil weer winstgevend worden door de kosten te verlagen. In totaal werken wereldwijd 21.000 mensen bij Danske Bank. Sinds het schandaal in 2017 aan het licht kwam, heeft de bank klanten en inkomsten verloren. In 2017 bleken er via het onderdeel van Danske Bank in Estland voor honderden miljoenen euro’s aan omstreden transacties te zijn gedaan. Sindsdien probeert de bank zich staande te houden in onderzoeken van toezichthouders en rechtszaken die investeerders hebben aangespannen. Danske Bank verklaarde in november 1,5 tot 2 miljard Deense kroon (€200 mln tot €270 mln) uit te willen geven aan kostenbesparingen en digitalisering. Toen werd ook al duidelijk gemaakt dat het bedrijf in 2023 minder werknemers zal hebben dan nu. Het streven is om het rendement op het vermogen te herstellen naar 9% tot 10%. (bron: nu.nl)

Geert Mak: Grote verwachtingen – In Europa 1999-2019 https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/na-vijftien-jaar-reisde-geert-mak-opnieuw-door-europa-wat-trof-hij-aan~b3a1bc4a/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.nl%2F Voor het vervolg op zijn bestseller In Europa 15 jaar geleden reisde Geert Mak opnieuw over het continent. Wat is er geworden van de grote verwachtingen uit de vorige eeuw? En hoe moet het nu verder? In het voorjaar van 2011 maakte Geert Mak (72) met vrienden een wandeling door het klassieke Friese weidelandschap. Opeens viel hen iets op: het was doodstil. Normaal gesproken hoorde je hier in het voorjaar de grutto’s, kieviten, leeuweriken, scholeksters, ganzen en ‘andere herrieschoppers’, schrijft Mak in zijn nieuwe boek Grote verwachtingen – In Europa 1999-2019: ‘Rond de eeuwwisseling maakten ze me ’s morgens vroeg nog steeds wakker. Twintig jaar later was het stil.’ Door intensieve veehouderij is de grond te droog geworden voor de weidevogels. Grote delen van Friesland zijn veranderd in een agrarisch industrieterrein, waar de enorme variëteit aan grassen en bloemen heeft plaatsgemaakt voor één variant, raaigras, ook wel ‘groen asfalt’ genoemd. Overal zijn lelijke megaschuren verrezen en de productie is maximaal opgerekt ter wille van de export. In een oude melkfabriek wordt tegenwoordig Bonny-bananenmelk gemaakt voor de Arabische markt, met 55% suiker. Geert Mak staat dan ook ambivalent (dat is iemand die niet kan kiezen tussen twee waarden. Er spelen dan tegenstrijdige gevoelens. Ambivalentie zijn emoties die over hetzelfde object, idee of persoon gaan en die in conflict zijn met elkaar) tegenover het boerenprotest. ‘‘De’ boeren bestaan niet’, zegt hij in het tuinhuis van zijn uitgeverij aan een Amsterdamse gracht. ‘Er zijn zoveel soorten boeren, van de rijke, grote industriële veehouders die eindeloze subsidies vangen en zich nergens iets van aantrekken tot al die kleinere boeren, die vaak best verantwoord boeren. Ze hebben op dit moment wel een gezamenlijk probleem. Je ziet een opstand tegen de bureaucratie die inderdaad regels heeft verzonnen die zo scheef op de realiteit staan dat hele bedrijven over de kop gaan. Maar er moet natuurlijk wel iets gebeuren. Stikstof, fosfaten, antibiotica: het is een fors probleem. Toen ik Hoe God verdween uit Jorwerd schreef, spraken de Friese veehouders schande van de Brabantse varkensboeren die nauwelijks land hadden, maar een partij mest produceerden waar je van omviel. Dat vonden ze allemaal niks. Toch zijn ze gaandeweg in dezelfde situatie beland. De meeste boeren die ik ken, weten diep in hun hart ook wel dat het zo niet door kan gaan. Zoveel productie uit zo weinig land trekken, daarmee maak je de grond op den duur totaal kapot. En dan zwijg ik nog over de rest. De verhouding tussen het boerenbedrijf, de omgeving en de natuur, die niet zo lang geleden nog aardig in balans was, is totaal verstoord. De klassieke boer wilde zo min mogelijk schulden maken, te veel vaste lasten pasten niet bij de grilligheid van het boerenbedrijf. De boerenfamilies die ik sprak voor Hoe God verdween uit Jorwerd hadden vaak pas voor het eerst geld geleend in de jaren vijftig, om een trekker te kunnen kopen. Nu zitten ze tot hun strot in de schulden. De grote aanjager daarvan is de Rabobank geweest. Als jij een lening wilde sluiten voor bijvoorbeeld een stal van 150 stuks vee, zei de Rabobank: nee, dat moeten er 220 worden, want anders is je terugbetalingscapaciteit niet groot genoeg. Die bankennormen hebben veel boeren klemgezet. Als je dan toch de deur van een plechtig pand wilt binnenrijden met een trekker, dan zou ik de Rabobank nemen.’

De boerencrisis is tekenend voor het Europa dat in Grote verwachtingen wordt beschreven. De traditionele leefomgeving is verstoord door mondialisering en commerciële belangen. Grote verwachtingen is een vervolg op de bestseller In Europa, een kroniek van een 20ste eeuw van oorlog en genocide die niettemin optimistisch eindigde in 1999. De Muur was gevallen, het totalitaire communisme was verslagen, de wereld wachtte een periode van vrede, democratie en economische bloei. Die grote verwachtingen werden niet bewaarheid. Europa doorstond een financiële crisis, een eurocrisis, een migratiecrisis en terroristische aanslagen. Mak zag het overal kraken, terwijl hij aan De levens van Jan Six werkte. ‘De journalist in mij werd weer klaarwakker’, zei hij. Hij wilde erbij zijn, bij de grote crises in het hier en nu. Opnieuw reisde hij door Europa. Overal ontmoette hij vervreemding, het gevoel niet meer thuis te zijn in een wereld die zo snel is veranderd. In Grote verwachtingen tekent hij het op, met het gevoel voor detail en persoonlijke tragiek waarmee hij beroemd werd. Was u zelf ook zo optimistisch in 1999, vraagt de interviewer. Ja, de hele sfeer was zo. De Telegraaf had op de laatste dag van de 20ste eeuw de kop: ‘Het kan niet op!’ Dat zag je bijna overal in Europa. Wel werden destijds al de gevolgen van het neoliberale denken voelbaar. Bij Pim Fortuyn zag je daar al een protest tegen, tegen het denken in cijfers, het mechanisch denken. Zijn boek De verweesde samenleving, https://www.pimfortuyn.com/pim-fortuyn/archief-columns/187-de-verweesde-samenleving (1994), noem ik niet voor niets in Grote verwachtingen. Bij zijn oplossingen kun je vraagtekens zetten, maar wat hij aanraakte, was heel relevant. Mensen voelen zich vervreemd in hun bestaan. En dat heeft te maken met veel meer dingen dan alleen met immigratie.’ Toch staat Europa er helemaal niet zo slecht voor, zeker niet vergeleken met de perioden van armoede en oorlog die u beschreef in In Europa. Vanwaar zoveel bitterheid en onvrede? Ik was in Wigan, in Engeland, waar mensen voor de Brexit hebben gestemd, rechtstreeks tegen hun objectieve belangen in. Er staat daar een geweldige soep- en wittebonenfabriek van Heinz. Die fabriek gaat het zwaar krijgen na de Brexit. In zulke steden zijn de oude industrieën weggevallen. Gemeenschappen zijn als het ware verdoofd. Ik gebruik het begrip cultureel trauma. Het hele sociale systeem is totaal uit elkaar gevallen. Die mensen verlangen verschrikkelijk terug naar het oude Engeland, waar ze iets betekenden, waar ze een rol hadden. In de fabrieken, met de vakbonden, de politieke partij. Zulke verhalen komen de hele tijd terug, ook in Frankrijk of de vroegere DDR.’ De werkloosheid in Groot-Brittannië is laag. Ja, maar nieuwe banen zijn vaak laagbetaald en niet vast. Mensen zijn ontzettend onzeker geworden. Ze hebben het gevoel zo afgedankt te kunnen worden. De loyaliteit tussen bedrijf en werknemer is verbroken. Dat zie je in veel sectoren, ook in het onderwijs en de zorg. De mensen in die sectoren zijn te netjes om op de populisten te stemmen. Maar de gevoelens van onvrede en vernedering bestaan.’

Zoals bij uw buurman in Friesland, die het verwijt kreeg dat hij van het lesprogramma afweek toen hij gebruikmaakte van een enorme donderbui in de nacht om les te geven over onweer en elektriciteit. Dat is hét voorbeeld. Hij is een voorbeeldige schoolmeester, echt zo’n dorpsschoolmeester van wie je zegt: kunnen mijn kinderen geen les van hem krijgen? En zijn leerlingen zullen die les over elektriciteit nooit meer vergeten. Toch kreeg hij allerlei gelazer, omdat zijn les buiten de schema’s viel. Toen ik er een stukje over schreef, kreeg hij nog meer problemen. Hij had er niet over mogen praten, met niemand.’

De eeuw was nog jong toen 11 september 2001, https://www.photoart.nl/LycosFGA/Apocalypse.htm, de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen op scherp zette. Mak citeert de journalist Umayya Abu-Hanna, die destijds in Helsinki woonde: voor 11 september was ze ‘de Palestijnse’, daarna ‘de moslim’. Steeds meer mensen raakten op drift, 65 miljoen tussen 1999 en 2019, twee keer zoveel als in de periode daarvoor. De gevolgen van de migratiecrisis waren zelfs voelbaar in het kleine Jorwerd, waar een Syrisch vluchtelingengezin wegging nadat het was bedreigd. Er was een zeer klein groepje in het dorp dat moeite had met deze vreemdelingen. Het begon met kinderruzies. Normaal gesproken praten ouders het dan uit. Maar nu escaleerde het. Dat leidde tot een paar nare incidenten, iemand die een mes trok en naar binnen wilde stormen. Je zag ook het zelfherstellende vermogen van zo’n dorp. Na de incidenten werd gepraat, daar kwam geen regisseur aan te pas, dat doet zo’n dorp gewoon zelf. Het dorp ging om de Syriërs heen staan. Die hebben lang geaarzeld, maar zijn uiteindelijk toch verhuisd. Dat voelde als een nederlaag. Ik denk dat deze incidenten niet hadden plaatsgevonden als er niet al vijftien jaar een heel ranzig debat over immigratie was gevoerd, waarbij dag in dag uit werd verteld dat buitenlanders slecht zijn en vluchtelingen nep. Want de meeste mensen zijn niet racistisch. In het dorp wonen ook mensen die kinderen uit Afrika hebben geadopteerd. Die zijn zwart en spreken Fries.’ U schrijft met veel compassie over vluchtelingen en migranten, maar u bent ook kritisch. Zo schrijft u over een steekproef van NOS-journalisten Saskia Dekkers en Pieter Nijdeken dat slechts een kwart van de mensen die zich als Syrische vluchteling voordeed, Arabisch bleek te spreken. Ja, eerst was het de helft, maar het werd gaandeweg minder. Ik heb geprobeerd eerlijk te schrijven. Je kunt niet zo’n waanzinnige stroom vluchtelingen in Europa toelaten, en blijvend toelaten, zonder dat het de boel gaat ontwrichten. Zoals een van de topmensen van Amnesty International zei bij zijn vertrek: aan alles zit een grens, aan geld, maar ook aan empathie. Je kunt best genereus en humaan zijn, maar dat kan enkel op basis van een gemeenschappelijk Europees immigratiebeleid, zoals Canada dat bijvoorbeeld kent. Asiel laten aanvragen dicht bij de brandhaard, elk jaar een quotum van gewone immigranten toelaten en de grens bewaken. Wat er nu gebeurt, heeft niets met humaniteit en tolerantie te maken. Het is gewoon een bende, en niets anders. Je zou ook een veel intensievere campagne moeten voeren in Afrika en de Arabische wereld: ga niet varen, want je verzuipt en je bestaan is rampzalig in Europa. Ik was in een vluchtelingenkamp op Samos en nog steeds werden daar, in die ellende vol ratten, sms’jes gestuurd: het is hier fantastisch. De leugen regeert. Ik zag ook hoe mensen naar een parkeerplaats liepen, op de mooiste Porsche of Mercedes leunden en een foto lieten maken. Die sturen ze naar huis: kijk, ik heb het gemaakt. Daartegen moet je fel tegenwicht bieden. Je wordt geen linkse gelovige van het schrijven van zo’n boek. Maar ik ben voor een solide immigratiebeleid om de status van echte vluchtelingen te beschermen. Die Syriërs uit Jorwerd, dat waren echte vluchtelingen.’ In navolging van de Franse filosoof Michel de Certeau hanteert Mak een onderscheid tussen ‘ruimte’ en ‘plaats’, tussen espace en place. ‘Ruimte’ staat voor vrijheid, dynamiek en onbegrensde mogelijkheden, maar ook voor de wanorde en de risico’s die daarbij horen. ‘Plaats’ staat voor zekerheid, voorspelbaarheid en orde. In het Europa van de 21ste eeuw is de balans tussen ruimte en plaats zoekgeraakt, aldus Mak. Europa heeft behoefte aan meer ‘plaats’, waardoor de ‘ruimte’ minder angstaanjagend zal schijnen. Zal dat kosmopolitische Europa uiteindelijk zijn opgewassen tegen het nationalisme? In 2014 publiceerde u met Thierry Baudet de bundel Thuis in de tijd. U pleitte daarin voor een evenwicht tussen ruimte en plaats. Dat blijft een moeilijke balanceeract. Baudet wilde gewoon terug naar de natiestaat. Dat is veel duidelijker. Toch denk ik dat het nationalisme een vorm van pseudorealisme is. Mensen zeggen vaak: Europa is idealisme. Dan zeg ik: nee, Europa is realiteit. Juist het nationalisme is een irreële nostalgie aan het worden. De nationale staat is in geen enkel opzicht meer een antwoord op de problemen van de 21ste eeuw. Ik denk weleens: Geert Wilders, man, ga nou eens bij je eigen Venlo staan en kijk eens goed. Die enorme keten aan vrachtwagens, wil je die nou echt gaan tegenhouden met douaniers met petten? De realiteit waarin wij leven en werken, waarin het bedrijfsleven werkt, is allang Europees. Ook de problemen die we hebben zijn op zijn minst Europees, zo niet mondiaal: klimaat, energie. Nu Amerika wegvalt zijn wij een geopolitieke macht. Tegen wil en dank misschien, maar we zijn het wel.’ Maar hoe kun je de enorme diversiteit van Europa in een overkoepelende constructie persen? India is ook een land met een enorme diversiteit. Je kunt heel goed de gemeenschappelijke dingen samen regelen. Houd de rest dan onder dat comfortabele nationale en lokale niveau. Dan krijg je een systeem dat lijkt op het Amerikaanse systeem, met een federale overheid en zelfstandige staten.’

https://www.vprogids.nl/2019/51/inhoud/artikelen/p11–Er-waait-een-andere-wind-.html In zijn boek Grote verwachtingen. In Europa 1999-2019 en als verteller van een nieuwe In Europa-reeks betrapt Geert Mak de Europese geschiedenis van de 21ste eeuw op heterdaad. Deze herfst verscheen Grote verwachtingen, waarin Mak (1946) verder gaat waar hij gebleven was: in het jaar 1999. Optimisme was volgens Mak het sleutelwoord van dat moment, al vreesde men een millenniumbug die alle computers in de war zou brengen. De bug bleef uit, maar het optimisme bleek al even onterecht. Vooral de crisis van 2007-2008 hakte er hard in. Europa werd getroffen door golven van populisme en immigratie. In Grote verwachtingen tracht Mak de geschiedenis van deze jaren (1999-2019) te schrijven: een heidens karwei, aangezien alles nog zo vers is. Maar de uitdaging past goed bij de journalist en auteur, die zich in zijn boeken vaak toelegt op het beschrijven en duiden van de recente geschiedenis. De VPRO brengt dit keer twintig afleveringen onder de vertrouwde titel In Europa, verspreid over twee tv-seizoenen. In de eerste aflevering vertelt Mak hoe hij tijdens een strandwandeling een bordje vond dat hem deed denken aan Victor Klemperer: de romanist die in 1928 een bordje zag met de tekst ‘Juden nicht erwünscht. Later, na de oorlog, ‘verbaasde hij zich over zijn eigen naïviteit,’ zegt Mak aan het begin van In Europa. ‘Hij had het wel opgeschreven in 1928, maar geen moment bedacht dat dit onnozele bordje een voorbode was van alle ellende met Hitler die toen nog zou volgen.’ De documentaires van In Europa gaan op zoek naar zulke momenten in het tijdvak 1999-2019. Ze zijn gemaakt door wisselende regisseurs, met een vast team van researchers van de VPRO en onder eindredactie van Roel van Broekhoven (In Europa, HhhH) en Stefanie de Brouwer (In Europa, Op zoek naar Frankrijk). Samen met Mak trachten de makers de geschiedenis op heterdaad te betrappen. Het leitmotiv zijn die typische ‘Klemperer-momenten’ – historische sleutelmomenten, waarvan je achteraf denkt: dat was een gebeurtenis die ons had kunnen waarschuwen. U schrijft dat mensen vaak wel aanvoelen dat ze zich op een kantelpunt van de geschiedenis bevinden. ‘Ja, ik zie dat nu overal om me heen. Mensen zijn onrustig. Vragen zich af: wat is er in hemelsnaam aan de hand? Mede daarom voer ik een geschiedenisstudent uit 2069 op, die bepaalde dingen beter zal zien dan wij nu. Ik ben jaloers op wat hij weet. Maar tegelijk zien wij nu dingen die hij niet ziet.’ Iedereen kan zien dat het rommelt. Mensen gaan de straat op in Chili, Frankrijk en Libanon. Populistische, illeberale leiders worden gekozen in Groot-Brittannië, Hongarije, Polen en Brazilië. Wat is er aan de hand? ‘Het stormt en het rammelt, maar de meeste democratieën blijven als systeem best overeind. De winst van populisten laat zien dat de democratieën een groot maatschappelijk ongenoegen registreren. Democratie is ook een systeem van waarschuwingen, het meet de temperatuur in de samenleving. Die metertjes blijken nu goed te werken. Maar de boodschap is niet vrolijk stemmend. Veel mensen zijn hun vertrouwen in bestaande politici verloren. Dat komt ook door dertig jaar neoliberalisme. Vanaf de jaren zeventig ontstond een cultuur waarin de vrije markt heilig was, alles meetbaar was en eigenlijk geen politieke keuzes gemaakt werden. ‘De vragen die populisten stellen zijn vaak best terecht. Met de antwoorden heb ik alleen gigantische problemen.’ Populisme is een logische reactie daarop, een gevolg van drie decennia negeren door de politiek, negeren van fundamentele keuzes en fundamentele waarden.’ In uw boek lijkt u erg boos over het marktdenken, dat vanaf 2000 heeft ingezet en de zorg en het onderwijs heeft uitgehold. ‘Bij neoliberalisme hoort een beleid van afbraak van de publieke sector. En in Europa zijn we na de crisis van 2008 gaan bezuinigen. Dat moet je niet doen, daar zijn bijna alle economen het over eens. De VS heeft juist, in een zeldzame samenwerking van Republikeinen en Democraten, miljarden in de economie geïnvesteerd. Zo kwam hun economie er snel weer bovenop. In Europa zijn we dus gaan bezuinigen, en op de onvrede over de gevolgen daarvan kon populisme goed gedijen.’ U schrijft een aantal keer over ‘de nadagen van het neoliberalisme’. Denkt u dat we inderdaad al in de nadagen zitten? En wat komt er dan hierna? ‘Nou, kijk maar in Nederland. Troonrede, regeringsverklaring, debatten: opeens wordt er weer gepraat over kwaliteit van bestaan. Er waait opeens een totaal andere wind. Zelfs bij de VVD begint men te beseffen dat de vrije markt niet zaligmakend is. De discussies over het klimaat zorgen ook voor verandering, zelfs in het bedrijfsleven. En inderdaad is er veel sociale onrust. Ik heb het gevoel dat de manier van denken aan het kenteren is.’ U bent vrij kritisch over Europa en Brussel. Ze liggen soms ‘met het hoofd op de tafel te slapen’, schrijft u, omdat de vergaderingen zo saai zijn. ‘Het komt ook doordat ze keihard werken, daar aan de top in Brussel. Je kunt schelden wat je wilt, maar ze staan voor duivelse dilemma’s. Je kunt mopperen op Juncker, maar ze hadden echt plannen voor een gezamenlijk immigratiebeleid. Dat is door de nationale leiders en parlementen afgeschoten. Ze zitten vaak in onmogelijke situaties.’ U schrijft dat de Brusselse bubbel niet meer wil weten ‘dan absoluut nodig is om als bubbel te blijven voortbestaan’. Dan kan de lezer denken: Mak is in een euroscepticus veranderd.
‘Ik betoog niet zo veel, ik constateer. Iedereen die in Brussel werkt geeft het ook toe. Het probleem met de EU is de hele tijd: het is een soort federatief verband, maar niet echt. De EU is een rijke en welvarende wereldmacht, maar kan niet als zodanig functioneren omdat het te verdeeld is. Dat is steeds het probleem.’ Denkt u dat dit goed kan komen? Aan het einde van uw boek zegt u namelijk: ‘Het is een bijna onmogelijke taak.’ Sceptici zeggen: het zou misschien een federatie moeten worden, maar dat zal niet gebeuren omdat de lidstaten het niet willen en het niet eens kunnen worden – dus dan kunnen we de EU maar beter weer afbreken. ‘Nee! Willen we in de 21ste eeuw overleven als Nederland, of als België of Frankrijk, dan moeten we dat samen doen. Puur om te overleven. Ook om het klimaatprobleem aan te pakken. Maar ook voor onze onafhankelijkheid van machten als Rusland, Amerika en China. We worden ongenadig tegen elkaar uitgespeeld. Als we uiteenvallen worden we echt, zoals de Vlamingen dat zo mooi zeggen, “een vogeltje voor de kat”. Maar detailkwesties moeten veel meer losgelaten worden.’ Ja, u heeft het over het Europa van ‘de geitenkazen’. ‘Al die regeltjes zorgen voor zoveel ruis. Dat kan niet zo doorgaan. Op grote zaken, zoals buitenlands beleid, is er juist te weinig samenwerking. Daar moeten we echt gaan beseffen dat we het gezamenlijk moeten doen. We kunnen leren van de geschiedenis, wat dat betreft. Het debat over Europa doet me denken aan de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Populisten zoals Baudet zijn als de vertegenwoordigers van Holland. Die zeggen: laten we maar weer apart gaan. Zo viel de Republiek in 1795 uit elkaar. We waren allemaal weer op onszelf, Frankrijk marcheerde binnen en weg waren we. In 1815 ontstond er weer een eenheidsstaat, die een voorbode was van de stevige staat die volgde. Ik zal het niet meer meemaken, maar het zou kunnen dat mijn student uit 2069 zegt: tot 2020 had je fase 1 van de EU en daarna, van 2020 tot 2030, kwamen er allerlei crises, waaruit een reële Europese constructie voortvloeide – een beperkt federaal verband voor belangrijke onderwerpen, en de rest laten we over aan de nationale overheden. Dat is een mogelijk toekomstscenario.’
https://www.vpro.nl/buitenhof/speel~POMS_AT_15785725~in-europa~.html Mak is een meester, die zijn leerlingen een beeld schetst van waar we komen, waar we ons nu bevinden en waar we naar toe zouden kunnen gaan. Een groot obstakel, voor mij, is het neoliberalisme met zijn marktgericht denken waarbij ‘geld’ het centrum is waar alles om draait. Of het huidige Europa met zijn 27 EU-lidstaten er ooit in zal slagen de fase te bereiken waarin wij ons kunnen profileren als een van de vier wereldmachten, is voor mij een vraag, waarop ik vooralsnog niet bevestigend reageer. De achterstand van het Avondland is zo groot en de huidige bestuurskracht van de EU zo gering op hoofdlijnen dat er snel veel energie moet worden gestoken in de opbouw van een samenleving voor komende generaties op basis van nieuwe technieken, als nano en kwantum, algoritmen, robotisering en KI ons gaan bieden. Daartegenover staat de mens in dat proces, een arbeidsethos dat sterk gaat wijzigen, de macht van de mega-tech-bedrijven en de vraag wat er met ons democratisch bestel gaat gebeuren. Zolang Rutte c.s. het nog voor het zeggen hebben en de nationale parlementen hun macht niet willen gaan delen met het Europees Parlement, ontstaat er geen voortgang. Het enige wat ik wel zie dat er een kerngroep in de EU met een centraal bestuur en daarachter landen als volgers. Maar de vraag is dan wel wat er dan gaat gebeuren met de Euro. Er zijn zeker vier kernzaken die aangepakt moeten gaan worden door de EU, waarvan er nog drie op de plank liggen en er maar één aangepakt gaat worden: de Green Deal. Maar die is alleen maar succesvol te voeren als dat mondiaal ondersteunt wordt. Maar zolang er geen overeenstemming is met landen met grote belangen in fossiele brandstoffen, zoals Saoudi-Arabië en de andere oliestaten in het Midden Oosten, de VS, Rusland, Canada, Nigeria en Nepal en met multinationals die fossiele energie leveren en belangen hebben in de chemische energie (Shell, Mobil, Chevron, Texaco) is dit een kansloos project, alhoewel ik positief sta ten opzichte van de aanplant van 2 miljard bomen die extra CO2 uitstoot kunnen neutraliseren op termijn. Dat betekent dan wel dat elders, zoals in Brazilië, de rooi van bomen niet doorgaat.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 jan 2020; week 3: AEX 615,57; Bel20 4007,20; CAC40 6.100,72; DAX30 13.526,13; FTSE 100 7.674,56; SMI 10.841,82; RTS (Rusland) 1637,75; DJIA 29.348,10; NY-Nasdaq 100 9.173,73; Nikkei 24.041,26; Hang Seng 29.056,42; All Ords 7.180,30; SSEC 3.075,50; €/$1,109; BTC/USD $8.900,29; 1 troy ounce goud $1556,70, dat is €45.099,21 per kilo; 3 maands Euribor -0,391%; 1 weeks -0,505%; 1 mnds -0,462%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,123% 10 jaar VS 1,8392%; 10 jaar Belgische Staat 0,026%; 10 jaar Duitse Staat -0,21%; Franse Staat 0,048%; VK 0,655%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,57%; 10 jaar Japan -0,0041%; Spanje 0,458%; 10 jaar Italië 1,386%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,659.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger. De goudprijs noteerde flat, de meeste rentetarieven noteerden lager. De bitcoin steeg >10%. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,2%; Nederland 0,298%; Duitsland 0,306%; Japan 0,4555%; Frankrijk 0,877%; GB 1,158%; Spanje 1,378%; Canada 1,7019%; VS 2,3027%; Italië 2,442%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,515%; Denemarken -0,459%; Nederland -0,467%; Frankrijk -0,329%; België -0,356%; Japan -0,105%; Spanje -0,067%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 18012020/514 De regering heeft een zorgplicht voor de samenleving