UPDATE 18-09-2021/599 Motie van afkeuring voor de minister Bijleveld (CDA) en over het Afghanistan beleid van het kabinet Rutte III, minister Kaag, minister van Buitenlandse Zaken en minister Bijleveld dienen hun ontslag in

GEEN DOORBRAAK IN DE INFORMATIE, OVER 8 DAGEN GAAN DE BESPREKINGEN VERDER

Pieter Omtzigt is blij om weer aan het werk te zijn, maar hij vond het woensdagmorgen toen hij het Kamergebouw binnenliep wel een beetje overweldigend. Fotografen, cameraploegen en journalisten wachtten hem op. “Normaal zou je na een burn-out rustig beginnen, met halve dagen. Maar dat kan hier moeilijk”, zei hij op zijn nieuwe werkkamer in de tijdelijke Tweede Kamer. 16 weken zat hij thuis. Ondertussen verliet hij zijn partij, het CDA, en dus keert hij terug als eenmansfractie; de Groep Omtzigt. In die 16 weken ziekteverlof heeft hij de politiek vanaf de bank wel gevolgd, inclusief de haperende formatie. “Wat ik zag, was weinig verheffend. Die beloofde nieuwe bestuurscultuur komt nog niet echt van de grond.” Zijn belangrijkste ambitie is het herstellen van het evenwicht tussen de overheid en de burgers. Om dat te bewerkstelligen, wil Omtzigt zich de komende tijd vooral richten op wetgeving. Zo wil hij een grondwetswijziging om voorstellen te kunnen toetsen aan de Grondwet. Ook denkt hij aan strengere regels voor oud-bewindslieden die gaan lobbyen voor belangenorganisaties en een nieuw kiesstelsel, waarbij Kamerleden meer op basis van hun regionale binding gekozen worden. Hij wil daarbij niet wachten op het kabinet, de Kamer moet wat Omtzigt betreft veel meer zelf het heft in handen nemen. “De Tweede Kamer is het hoogste orgaan. En het kabinet geeft ook niet vrijwillig een stukje macht op en zal dus niet zo gauw met dit soort voorstellen komen.” Op zijn eerste dag doet Omtzigt meteen mee aan het grote debat over de evacuaties uit Kabul. Zijn indruk is dat het kabinet slecht voorbereid was op de val van de Afghaanse hoofdstad, waardoor de evacuaties te laat op gang kwamen en er mensen zijn achtergebleven. “Ik wil weten welke lessen er zijn geleerd van Srebrenica.” Toen bleek volgens Omtzigt dat je je moet voorbereiden op het worstcasescenario. “Dat lijkt nu niet gebeurd.” Ondanks de ruim 340.000 voorkeurstemmen die Omtzigt bij de laatste Kamerverkiezingen kreeg, goed voor bijna vijf zetels, vormt hij volgens de regels van de Tweede Kamer een afsplitsing. Dat betekent dat hij maar recht heeft op één medewerker en in debatten maximaal 2 minuten spreektijd heeft. Ook krijgt hij als afsplitser een beperkt budget. “De werkdruk is idioot hoog, zeker voor een eenmansfractie”, zegt Omtzigt. Om het toch vol te kunnen houden, heeft hij zich voorgenomen veel vaker nee te zeggen tegen mediaverzoeken. Ayfer Koç, echtgenote Pieter Omtzigt, stopt bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 als raadslid van de CDA in Enschede. (bron: nu) Pieter, we gaan je steunen!

Energierekening wordt onbetaalbaar voor lage en middeninkomens, kopt het AD. \De energietarieven stijgen zo hard dat gas en licht in 2022 onbetaalbaar dreigen te worden voor grote groepen Nederlanders. Energiebedrijven bevestigen de trend, schuldhulpverleners reageren bezorgd. Het goedkoopste energiepakket (1 jaar, vast) doet inmiddels bijna 2500. In juli was dat nog 460 minder. ,,Een gemiddeld huishouden is maandelijks al 200 kwijt aan gas en licht.” Energiebedrijven bevestigen de stijgingen en stellen dat die voorlopig aanhouden. Volgens Vattenfall is de toename ‘ongekend hoog’. ,,De prijzen stijgen inderdaad hard, dat zien we in heel Europa, dus ook in Nederland”. Voornaamste oorzaak van de fors stijgende tarieven is een aanzienlijk tekort aan gas in Europa, vertelt marktanalist Rick Marsman. ,,De prijs van aardgas is bepalend voor de energieprijzen.” Gevolg is dat de Nederlandse gasvoorraden momenteel voor slechts de helft gevuld zijn, normaal voor deze tijd van het jaar is 85%, ,Ondertussen is er in Europa weinig gas uit de grond gehaald doordat veel gasvelden tegelijk in onderhoud zijn.” Gas uit Rusland komt er eveneens weinig, mede door onderhoud door Gazprom. De nieuwe Nord Stream 2-pijpleiding, die Russisch gas naar Europa moet vervoeren, is daarnaast pas over vele maanden operationeel. Als dit doorzet is een gemiddeld gezin volgend jaar minimaal 400 extra kwijt voor gas. Ook is de vraag naar gas uit China en de rest van Azië momenteel hoog. De economie herstelde daar al veel sneller van de coronacrisis. ,,In Azië wordt meer betaald en dus varen schepen met extra vloeibaar gas daarheen”, zegt analist Marsman. Energievergelijker Gaslicht.com voorziet dat de energierekening volgend jaar nog eens honderden euro‘s zal stijgen. Sinds 2009 stegen de overheidsheffingen van gemiddeld 355 euro naar 755 dit jaar. Ook de netbeheerkosten gingen licht omhoog. ,,Vraag is wat er met Prinsjesdag gebeurt en of het kabinet energie nóg duurder gaat maken. De rekening van de klimaatdoelstellingen lijkt nu op alle fronten bij de burger terecht te komen.” De energievergelijker krijgt bijval van schuldhulpverleners en het Nibud. ,,De stijgende energieprijzen zijn ontzettend zorgwekkend”, stelt Marco Florijn, voorzitter van de vereniging van schuldhulpverleners NVVK. Hij legt uit dat er 3 bouwstenen zijn die de inkomenspositie van Nederlanders ondergraven: energie, zorg en huur. ,,Nu, de zorgkosten stijgen al jaren, terwijl de huren eveneens de pan uitrijzen. Energie komt daar dus bij.” Door deze ontwikkeling zien schuldhulpverleners steeds vaker mensen met relatief hogere inkomens bij hen aankloppen. ,,Hieronder veel kleine zelfstandigen die door de coronacrisis zwaar getroffen zijn. Voor ons is het dweilen met de kraan open.” De verduurzaming kost veel geld en die kosten worden bij burgers en bedrijven neergelegd. Volgens de NVVK moet de politiek hier dinsdag met Prinsjesdag dan ook stil bij staan, zeker nu de verduurzaming energie voorlopig ook niet goedkoper maakt. ,,Het bestaansminimum is al jaren niet aangepast, de bijstand moet omhoog. Ik wil niet overdramatiseren, maar ik zie een groot probleem. We creëren een kwetsbare klasse.” Het Nibud, dat adviezen over omgaan met geld geeft, pleit eveneens voor verhoging van de bijstand. ,,Uit eerder onderzoek bleek al dat 650.000 mensen moeite hebben met het betalen van hun energierekening, zij lijden aan energiearmoede”, zegt Gabriëlla Bettonville. ,,Door de stijgende energiekosten wordt die groep steeds groter.” Vattenfall zegt er ondertussen alles aan te doen om burgers en bedrijven dit najaar snel duidelijkheid te geven over de tarieven voor 2022. ,,Dat begint met informeren en inzicht geven in verbruik en hoe er energiebesparing mogelijk is.” (bron: AD) Hopelijk leest de Haagse politiek dit artikel ook.

Informatie-ontwikkelingen

CDA-leider Hoekstra wil doorgaan met de formatieonderhandelingen. In een speech op het partijcongres noemde hij de verleiding om in de oppositie te gaan groot, maar naar eigen zeggen wil hij liever verantwoordelijkheid nemen. Hoekstra erkende dat het een lastige periode is voor het CDA. “Maar als wij als partij dan zeggen: wij doen per definitie niet mee, dan maken we het nog moeilijker.” Ook zei hij dat CDA’ers met elkaar moeten praten,niet over elkaar. (bron: NOS)

CDA-leider Hoekstra blijft de deur openhouden voor Pieter Omtzigt, die in juni zijn CDA-lidmaatschap opzegde na felle kritiek van hem over de koers van de partij. Omtzigt heeft eerder al bevestigd dat hij definitief weg is bij het CDA. In een gesprek met het AD zei Hoekstra dat enorm jammer te vinden. Hoekstra zegt dat hij Omtzigt graag aan boord had willen houden. Omtzigt keerde woensdag na 16 weken terug in de Kamer en Hoekstra zegt “in goede harmonie” de samenwerking te blijven zoeken met hem. (bron: NOS) Remkes liet weten dat hij in het weekend gaat brainstormen op landhuis De Zwaluwenberg in Hilversum met de VVD, D66 en het CDA of er overeenstemming kan ontstaan ‘op de inhoud’. Het resultaat was teleurstellend, er werd niet gesproken over een mislukking, maar over ‘de besprekkingen gaan over 8 dagen verder en Sophie Hermans (VVD) gaat peilen in hoeverre de oppositie bereid is een minderheidskabinet te gedogen. PvdA en GL zullen daarop reageren met wij willen deelnemen aan een meerderheidskabinet, zo nodig zelfs met 6 partijen. VVD-leider Rutte zegt dat dat het niet is gelukt al concrete afspraken te maken. Het was volgens Rutte en Kaag “heel heftig” wat er tijdens de heisessie is gebeurd.

Op Trouw.nl schrijft Jan Kleinnijenhuis over een steeds groter wordende groep werkende armen, toenemende woningnood, een afbrokkelende rechtsstaat en een volstrekt verstoorde verhouding tussen overheid en burger. Dat is wat het teruggekeerde Kamerlid Pieter Omtzigt ziet als hij naar Nederland kijkt. En dat is in hoge mate te wijten aan overheidsbeleid dat alleen gericht is op beeldvorming, aldus Omtzigt tijdens een lezing in debatcentrum De Balie op 17 september 2021,, waar hij zijn plannen als Kamerlid uiteenzette. Volgens Omtzigt is er zelfs sprake van een ‘gecorrumpeerde en op beeldvorming gerichte bestuurscultuur’, die ontstaan is onder de voorgaande kabinetten onder leiding van premier Rutte. Daarin worden structurele problemen teruggebracht tot incidenten, zodat die niet opgelost worden, zoals de gaswinning in Groningen, of het toeslagenschandaal. Omtzigt zei in zijn lezing te kiezen voor een aantal onderwerpen waarop hij zich wil richten de komende jaren. De belangrijkste thema’s zijn bestaanszekerheid voor mensen, wonen, en een goed functionerende overheid en rechtsstaat ‘die burgers beschermt en er niet overheen walst’. Het voormalig CDA-Kamerlid hekelde de sturing op statistieken, bijvoorbeeld waar het gaat om de definitie van armoede of bestaanszekerheid. Hij wees op de verdubbeling van het aantal daklozen, terwijl officieel de armoedecijfers gedaald zouden zijn. Het belastingstelsel zou zo hervormd moeten worden dat er pas belasting geheven wordt als zeker is dat een huishouden genoeg heeft om van rond te komen. Op het terrein van de woningmarkt moet de overheid een centrale rol nemen om gebieden aan te wijzen waar grootschalig gebouwd kan worden – ook als dat op landbouwgrond is. De verhuurdersheffing voor woningcorporaties moet afgeschaft worden om hen in staat te stellen meer sociale huurwoningen te bouwen. Volgens Omtzigt gebeurt er al jaren niets, doordat plannen die nu gemaakt worden pas jaren later resultaat opleveren, zodat er voor politici weinig mee te winnen is bij de eerstvolgende verkiezingen. Om de verhouding tussen de overheid en de burger te herstellen, verwees Omtzigt naar de voorstellen die hij eerder deed in zijn boek ‘Een nieuw sociaal contract’ dat voor de verkiezingen verscheen. Daarin pleit hij onder meer naar een grondwettelijk hof waar wetsvoorstellen worden getoetst aan de Grondwet. Een nieuw kiesstelsel waarin zetels per provincie worden verdeeld, zou Kamerleden een sterkere positie moeten geven ten opzichte van partijen. Zo zouden zij hun controlerende en wetgevende taak beter kunnen invullen, los van partij- en coalitiedwang. Over de huidige formatie is Omtzigt niet positief. Hij bepleit een zogeheten extraparlementair kabinet, “bestaande uit bewindspersonen van verschillende politieke kleuren en niet gebonden aan een zeer gedetailleerd regeerakkoord”. De partijleiders blijven in dat geval allemaal in de Tweede Kamer, waar het kabinet op zoek moet naar meerderheden op verschillende onderwerpen. (bron: Trouw)

Het Planbureau voor de Leefomgeving trekt ook aan de bel van de politiek verantwoordelijke leiders voor de lange periode waarin nog geen voortgang is geboekt in het (in)formatieproces. Het PBL waarschuwt dat het halen van de klimaatdoelen in 2030 nog meer in gevaar komt .Om die doelen te halen, zijn sowieso al meer inspanningen nodig en dan is er nog geen rekening gehouden met de extra klimaateisen die de EU heeft opgesteld. Het belangrijkste probleem zit bij de stroomnetten, stelt het PBL. Er is straks veel meer stroom nodig, maar de netten kunnen dat nog niet aan. Er moeten nu snel besluiten worden genomen voor de aanleg van nieuwe hoogspanningsleidingen. Maar ook voor de infrastructuur van het gas en toekomstige waterstofnet moeten besluiten worden genomen. Ook waarschuwt het PBL voor te weinig en erg duur aardgas deze winter. (bron: NOS)

Financieel/economische berichten

Kees de Korte, macro-econoom, aan het woord bij BNR: Zeggen dat het Amerikaanse begrotingstekort fors is, is het understatement van het decennium, zegt de Kort. Want het gaat om welgeteld $2.700 mrd wat neerkomt op 14% á 15% van het bbp ‘dat over de economie heengesproeid is.’ ‘Dus ja, ik vind het niet gek dat de Amerikaanse economie het beter doet dan andere economieën.’ Het geheim van de smid? Iedereen heeft geld gekregen. Waar in Europa alleen die mensen en bedrijven geld kregen die het nodig hadden, daar maakten de Amerikanen geen onderscheid. Iedereen kreeg geld, ook degene die totaal geen last hadden van de coronamaatregelen. ‘Die mensen krijgen geld. En dan? Dan ga je lekker uitgeven. Daar komt dat hele groeiverhaal vandaan.’ En toch pakken donkere wolken zich samen en neemt het vertrouwen in de economie wat af. Uit een recente enquête blijkt dat respondenten niks geloven van het door de FED zo geambieerde inflatiecijfer van 2%. ‘Het publiek denkt dat de inflatie op 5% komt, dat is de resultante van het Amerikaanse beleid.’ (bron: BNR) De inflatie lag in augustus in de VS al >5% en zal niet zo snel dalen, hetgeen de FED wel aangeeft. Andere onderwerpen waar Kees de Korte aandacht aan besteedde: het gaat toch een keer kraken en de centrale banken faciliteren implosie economie.

Omdat de Europese Centrale Bank een flexibel opkoopprogramma heeft, kan de markt een beslissing om minder obligaties op te kopen niet aanwijzen als een kentering in het monetaire beleid, zoals bij de Federal Reserve. “The lady isn’t tapering”, zei voorzitter van de ECB Christine Lagarde onlangs in een toelichting op het rentebesluit. Daarmee parafraseerde ze de legendarische Britse premier Margaret Thatcher die in 1980 liet weten niet te buigen voor druk om haar economische beleid terug te draaien. Wat Lagarde naar eigen zeggen wel deed, is het opnieuw afstellen van de stimulering, op basis van de gunstigere indicatoren, met name op het vlak van de inflatie en de economische groei. Op basis daarvan kan in het komende kwartaal in een “bescheiden lager tempo” worden gekocht dan in het tweede en derde kwartaal. De maandelijkse obligatie-opkopen onder het PEPP-programma zullen vermoedelijk gaan verlaagd worden naar €60 mrd, nadat dit in het tweede en derde kwaal nog circa €80 mrd was, zo verwacht beleggingsstrateeg Joost van Leenders van Van Lanschot Kempen. De afgelopen twee kwartalen was het tempo van opkopen juist opgevoerd vanwege de matige economische vooruitzichten. Inmiddels is de economie van de eurozone in een verder gevorderd stadium van herstel. Volledig herstel zou echter nog kunnen worden vertraagd door de deltavariant van het coronavirus. Het pandemie-stimuleringsprogramma PEPP kan desgewenst weer worden opgevoerd als de omstandigheden daarom vragen, of juist verder worden afgebouwd als de situatie verder verbetert. Het programma loopt in elk geval tot en met maart 2022 en kan lager maar ook hoger uitvallen dan de aangegeven beoogde omvang van €1.850 mrd. Daarmee houdt de ECB alle opties open voor de vergadering in december, wanneer zal worden vergaderd over de afronding van het resterende pandemieprogramma. Dan zal ook ter sprake komen of de grenzen van het reguliere stimuleringsprogramma APP moeten worden bijgesteld, om na afloop van het pandemie-programma de economie te kunnen blijven stimuleren. De ECB dreigt de bovengrens van 33% van de uitstaande leningen van lidstaten te overschrijden. Dit reguliere programma heeft momenteel een omvang van €20 mrd per maand en zal doorlopen tot vlak voor het moment waarop de centrale bank de rente gaat verhogen. “De ECB heeft zijn eerste significante stap naar tapering gezet”, zei Seema Shah van Principal Global Investors. “Op kenmerkende wijze heeft de ECB zich niet vastgelegd op een specifiek tempo van opkopen, maar behoudt een element van flexibiliteit, dat behulpzaam zal zijn op het moment dat de financiële omstandigheden kunnen verkrappen nu de tapering van de FED naderbij komt”. De markt reageerde lauw op het rentebesluit. De centrale bank stelde zijn verwachting voor de inflatie dit jaar bij van 1,9% naar 2,2%, wat boven de doelstelling van 2% is. De hoge inflatie van 3% in augustus zal later in het jaar nog verder stijgen, maar volgend jaar weer dalen. De opwaartse inflatiedruk is daarmee volgens de ECB nog altijd “grotendeels van voorbijgaande aard”. Dit zou kunnen veranderen als de verstoringen van de aanvoerketens aanhouden én als dit ook doorwerkt in de lonen. In dat geval zou de huidige inflatiedruk meer blijvend kunnen zijn. Dit is belangrijk omdat een structureel hoge inflatie een verkrapping van het monetaire beleid tot gevolg behoort te hebben. De ECB paste eerder dit jaar zijn inflatiedoel aan van bijna 2% naar 2%, wat ruimte biedt om het accommoderende monetaire beleid nog wat langer aan te houden. Vooralsnog ziet Lagarde nog geen loondruk en is de verwachting dat die gematigd en bescheiden zal zijn, wanneer de lonen gaan stijgen. Voor 2022 gaat de ECB uit van 1,7% inflatie en voor 2023 van 1,5%, wat ruim onder de doelstelling is en voldoende reden is om de rente nog geruime tijd niet te verhogen. Wel liggen de inflatieverwachtingen hoger dan in juni. De economische groei schat de ECB dit jaar op 5,0% en voor 2022 op 4,6%. In 2023 zakt de groei dan terug naar 2,1%. Dat betekent dat de groeiverwachting voor dit jaar is gestegen, maar voor de jaren daarna ongeveer gelijk is gebleven. (bron: ABM Financial News) De vraag is hoe serieus de aannames van de ECB genomen moeten/kunnen worden. Een onderbouwing van de dalende inflatie voor de komende 2 jaar ontbreekt. Wat zijn de verwachte gevolgen van een wijziging van de inkoop van vastrentende waarden voor de ECB?

De Zuidas verliest veel van haar aantrekkingskracht doordat, nadat eerder APG, de investeringstak van pensioenfonds ABP, aankondigde met 500 werknemers te gaan verhuizen naar Sloterdijk, daarna volgde ABNAmro met een verhuizing en nu gaat De Brauw, Blackstone Westbroek De Rock, bij station Zuid, verlaten. Daarmee komt er 120.000 m2 van de 1.000.000 m2 vrij in de komende jaren.

Klanten van ABN AMRO die jarenlang een torenhoge variabele rente hebben betaald over hun doorlopend consumptief krediet krijgen een veel te lage compensatie van de bank. Deskundigen die Kassa raadpleegde, stellen dat de bank de compensatieregeling niet uitvoert in lijn met uitspraken van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid). Klanten kunnen hierdoor vele duizenden euro’s mislopen.

Uit Europese cijfers blijkt dat de inflatie oploopt, met een stijging van de consumentenprijzen als gevolg. Macro-econoom en BNR-economiecommentator Kees de Kort wijst naar de Europese Centrale Bank (ECB). Hij vraagt zich af wat de ECB nog wil doen als de economische groei afzwakt. Volgens de laatste cijfers over de Europese inflatieontwikkeling stegen de consumentenprijzen in augustus met 3% op jaarbasis. De Kort: ‘Dat komt doordat producentenprijzen ook stijgen en zij zijn beter in staat om die door te berekenen aan de consument. De ECB heeft ooit gezegd: als de inflatie boven de 2% komt gaan wij wat doen. Toen dit gebeurde, hebben ze gezegd ‘het komt wel goed’. Ze hebben zichzelf buiten het speelveld geplaatst.’ De Kort heeft zoals altijd weinig vertrouwen in het beleid van de centrale banken. ‘Stel je voor dat de economische groei gaat afzwakken, wat kan de ECB dan nu nog doen om de economie te stimuleren? Wat de ECB doet maakt eigenlijk geen moer uit, want ze kunnen niks meer doen.’ Volgens de econoom gaat het door de steunmaatregelen allemaal best aardig, maar is onduidelijk wat de centrale bank zal doen als daar een einde aan komt en het door de stijgende inflatie wat minder wordt. Wat goed is voor de financiële markten, is niet per se goed voor de economie, besluit De Kort. (bron: BNR) De Korte stelt 2 zaken aan de orde: de gereedschapskist van de centrale bankiers is zo goed als leeg, alle ‘gebruikelijke’ tools zijn al ingezet en dus behoort nieuw beleid momenteel niet meer tot de mogelijkheden. Als de inflatie doorstijgt, en dat is helemaal niet ondenkbaar, dan wordt duidelijk, wat de Kort stelt, zal blijken dat de ECB alle monetair gereedschap al heeft gebruikt. Vandaar ook dat de ECB maar blijft zeggen dat de inflatiestijging maar van tijdelijke aard zal zijn en dat deze volgend jaar alweer zal dalen naar 1,7%. Zolang de markten daarin blijven geloven, tegen beter weten in, koopt de ECB tijd. Dus blijven de centrale banken goedkoop/gratis geld in de markten pompen. Maar wat er MOET gebeuren is dat ze moeten stoppen met de inkoop van financiële (vastrentende) waarden en daarna moet de rente weer omhoog naar een basiswaarde van stel 4% + inflatiecorrectie. Op dit moment zou dat dus 7% zijn. Maar die monetaire beweging kan niet worden uitgevoerd omdat dan het financieel/monetaire statuut instort.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De Tweede Kamer vindt dat Tata Steel de fabriek in IJmuiden moet sluiten als hij niet wordt omgebouwd tot “groene en gezonde industrie”. Het kabinet moet nu ingrijpen en het bedrijf dwingen tot actie, zeggen verschillende partijen. Over hoe streng dat moet verschillen de partijen van mening. De VVD wil dat het kabinet samen met bedrijf een route vastlegt naar schonere productie. GL, SP en de PvdD vinden dat het meest vervuilende deel, de Kooks 2-fabriek, direct dicht moet. Daar worden cokes gemaakt, een brandstof die in hoogovens wordt gebruikt. Volgens de 3 partijen kan Tata die ook inkopen. De Tweede Kamer is bereid financiële steun te geven voor het plan van staalfabrikant Tata Steel om de productie in IJmuiden te verduurzamen. Een ruime meerderheid roept het kabinet op om per direct steunopties uit te werken. Ook het nemen van een belang in het bedrijf wordt niet uitgesloten. Voorwaarde is wel dat het geld niet mag weglekken naar de aandeelhouder in India. Woensdag maakte de directie van Tata Steel Nederland bekend te gaan stoppen met het gebruik van steenkolen bij de productie van staal, waardoor de uitstoot van fijnstof en CO2 verminderd wordt. In eerste instantie wil het bedrijf overstappen op aardgas en uiteindelijk op groene waterstof. In 2030 moeten de steenkolen niet meer nodig zijn. (bron: NOS) Betekent dit dat de prijs van aardgas voor huishoudens in de komende jaren verder stijgt?

Kolen, de meest vervuilende elektriciteitsbron, maken een comeback. Nederlandse kolencentrales produceerden in het eerste half jaar van 2021 bijna 50% meer stroom dan in dezelfde periode vorig jaar. Door torenhoge gasprijzen is de meest vervuilende bron van elektriciteit weer in trek. (bron: NOS) Dit stemt tot nadenken. In het 2e kwartaal lag de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen 11% hoger dan in dezelfde periode een jaar eerder. Dat melden het Centraal Bureau voor de Statistiek en het RIVM op basis van voorlopige cijfers. De totale uitstoot nadert bovendien het niveau van voor de coronacrisis. In sommige sectoren ligt de uitstoot inmiddels al hoger, waaronder in de industrie en de landbouw. De toename in de uitstoot van broeikasgassen komt vooral op het conto van het hogere aardgasverbruik. Dat was vanwege het koude weer voor huishoudens en kantoren nodig om te stoken, terwijl de glastuinbouw meer aardgas verbruikte voor de eigen warmtekrachtcentrales. Die worden aangedreven door een gasgestookte motor en zorgen voor warmte en elektriciteit. Het was namelijk minder zonnig, waardoor de belichting van kassen vaker ingezet moest worden. Ook de industrie zag de uitstoot toenemen. Er werd in het 2e kwartaal meer geproduceerd dan een jaar eerder, met hogere emissies als gevolg. De uitstoot van de elektriciteitssector viel weliswaar 2% hoger uit, maar blijft onder het niveau van voor de coronacrisis. Hetzelfde geldt voor de mobiliteitssector, al steeg de CO2-uitstoot vanwege de herstel van het vliegverkeer en de transportsector wel ten opzichte van dezelfde periode in 2020. Ook pakten huishoudens in het afgelopen kwartaal weer vaker de auto. (bron: nu)

Klimaatorganisaties kondigen het ‘grootste protest ooit’ aan. Een samenwerkingsverband van klimaatactiegroepen organiseert op 6 november een demonstratie in Amsterdam. Het protest vindt plaats tijdens de VN-klimaatconferentie in Glasgow. Het protest wordt georganiseerd door de Klimaatcrisis Coalitie, een samenwerking van onder meer Oxfam Novib, Fridays For Future, Greenpeace, Extinction Rebellion, FNV, Fossielvrij NL en Milieudefensie. De clubs stellen dat ‘klimaatverandering veel sneller gaat dan eerder werd voorspeld’ en dat de Nederlandse klimaatdoelen tot nu toe te ver achter blijven ‘om zeer ernstige klimaatontwrichting te voorkomen’. De demonstranten verzamelen op de Dam om vanuit daar een mars te lopen door Amsterdam. De details over de tocht worden later bekendgemaakt. In maart van dit jaar organiseerde de Klimaatcrisis Coalitie het Klimaatalarm, waar naar eigen zeggen ruim 35.000 mensen aan meededen, verspreid over 44 plaatsen in het land. “Toen hadden we ons vanwege de coronamaatregelen verspreid,” aldus een woordvoerster van de organisatie. “Nu hopen we weer met z’n allen samen te kunnen komen.” (bron: Parool) In de komende tijd komen wij hierop terug.

Boeren die te veel stikstof uitstoten in de buurt van natuurgebieden moeten hun vergunning kwijtraken. Dat adviseert de landsadvocaat. Het ministerie van Landbouw benadrukt dat het een advies is en dat er ook andere opties zijn. Als de vergunning wordt ingetrokken, moet een boer vrijwel meteen stoppen. Deze handeling gaat verder dan onteigening, een procedure die vaak jaren duurt. De landsadvocaat zegt dat een snelle maatregel nodig is omdat er op sommige plekken snel ruimte moet komen om wegen en huizen te bouwen. Boerenorganisatie LTO noemt het plan schandalig en een schending van de rechten van boeren. (bron: NOS) De landsadvocaat is een jurist die de overheid bijstaat in gedingen. De landsadvocaat is geen politiek adviseur in maatschappelijke onderwerpen. Mijn vraag is dan ook ‘in wiens opdracht heeft hij dat advies uitgebracht’?

Het kabinet heeft meerdere hulpvragen van de ambassade in Kabul genegeerd. Dat schrijft de Volkskrant. Den Haag zou klemmend zijn verzocht evacuatieplannen te maken voor lokaal ambassadepersoneel vanwege de Taliban-opmars. Volgens de krant kreeg het kabinet sinds begin 2020 signalen van bezorgde diplomaten. Toch duurde het tot 2 dagen voor de val van Kabul voordat het kabinet een evacuatiebesluit nam. Het ministerie van Buitenlandse Zaken is het oneens met de conclusies in het stuk. Alle 37 lokale medewerkers zijn zoals beloofd met hun “kerngezin” uit het land gehaald. Verder kwam de Kabul-val “onvoorzien snel”. (bron: NOS) De Kamer wil dat er onderzoek naar wordt ingesteld door een onafhankelijke instelling. Er is in ieder geval van alles fout gegaan bij de evacuatie. Insiders wisten wel degelijk dat de Taliban het zo goed als failliete Afghanistan in de schoot geworpen zou krijgen. Als je een leger hebt van 300.000 soldaten en je betaalt ze al 3 maanden geen soldij uit waarmee ze hun gezin moeten onderhouden, dan is er geen enkele twijfel aan dat het leger uiteen valt en de soldaten naar huis terugkeren. Daarbij komt dat de president en zijn regering corrupt en dus onbetrouwbaar waren, maar dat alles was de verantwoordelijke Westerse politici ontgaan. Zij dachten er zich op te kunnen beroepen dat het Afghaanse leger zwaar bewapend en getraind was, maar dat was een illusie.

We hadden een gehele blinde vlek’, aldus minister Kaag over de dramatisch verlopen evacuatie uit Afghanistan. Toch wil zij en de premier het woord ‘falen’ niet in de mond nemen. Wij hebben datgene gedaan wat veel bondgenoten ook deden. De formatie wordt er alleen niet makkelijker op. Vertrouwen minister-president Rutte en minister Kaag elkaar nog voldoende?”, wil Pieter Omtzigt weten. Het schemert al bijna als het voormalig CDA-Kamerlid aan de beurt is om zijn bijdrage aan het Afghanistan-debat te leveren, op zijn eerste dag na een lange afwezigheid. “Heeft hun verhouding, die toch ijzig lijkt als je op de bank zit in Enschede, geleid tot goede of minder goede samenwerking op dit dossier?” Het antwoord krijgt Omtzigt niet, maar hij legt de vinger op de zere plek. Op het gebrek aan regie rond de evacuatie uit Afghanistan waardoor mensenlevens onnodig in gevaar werden gebracht, én op de politieke gevolgen voor de formatie en de samenwerking tussen de hoofdrolspelers. Dat de vier ter verantwoording geroepen bewindspersonen het debat zullen overleven, lijkt in de eerste uren duidelijk, al zal het debat zich tot half drie voortzetten. Niet dat er geen harde kritiek is op Sigrid Kaag (D66, buitenlandse zaken), Ank Bijleveld (CDA, defensie), Ankie Broekers-Knol (VVD, asiel) en hun demissionaire baas Mark Rutte. Er ging ‘heel veel fout’, er was ‘gebrek aan regie’ en de Kamer is ‘onvoldoende geïnformeerd’, constateert CDA’er Derk Boswijk. Maar VVD, D66 en CDA zijn niet uit op de politieke scalp van hun partijgenoten in vak K. Daarvoor zijn de problemen rond de achtergebleven Afghanen en Nederlanders nog te groot, de verantwoordelijkheden te diffuus. Een motie van afkeuring over het door Kaag en Bijleveld gevoerde beleid werd door vrijwel de hele oppositie en de CU gesteund. (bron: Trouw) Het demissionaire kabinet haalde de eindstreep niet, maar bleef, voor de zoveelste keer, beschadigd achter. Het is opvallend dat de CU het coalitie-front verliet. En dan rijst de vraag of dit demissionaire kabinet Rutte III nog verder kan en in hoeverre een minderheidsregering kan rekenen op voldoende draagvlak in de beide Kamers. En wat deed minister Kaag, zij kreeg geen motie van afkeuring, maar trad wel af en Bijleveld, met een motie van afkeuring, blijft aan. En wat doet Rutte nu? De chaos is nu bijna compleet. Veel fracties in de Tweede Kamer uiten hun respect voor het besluit van D66-leider Kaag om op te stappen als minister van Buitenlandse Zaken. “Veel waardering voor deze zuivere keuze”, zegt GroenLinks-leider Klaver op Twitter. Ook PvdA, SP en Volt prijzen haar besluit. Premier Rutte spreekt van een groot verlies. Hij noemt Kaag “een grote mevrouw, wereldwijd erkend als een groot diplomaat.” (bron: NOS) Het aftreden van Sigrid Kaag levert verschillende reacties op in de media: De politieke verhoudingen aan het Binnenhof waren al ijzig, maar sinds het Afghanistandebat is de stemming gedaald tot ver beneden het vriespunt. Dat raakt ook de toch al sukkelende formatie, al zal het de positie van D66-leider Kaag niet verzwakken schrijft het Parool. Opgestapte Kaag gaat gehavend door, kopt Trouw en NRC schrijft: Kaag houdt woord, haar vertrek zal haar positie in de formatie niet verzwakken. Kabinet Rutte III valt definitief als los zand uit elkaar.

In het CDA heerst grote onrust over het aanblijven van minister Bijleveld van Defensie. Dat valt op te maken uit gesprekken met partijleden uit diverse geledingen. Ook in de CDA-fractie in de Tweede Kamer wordt gesproken over de politieke toekomst van Bijleveld. Partijleider Hoekstra is vrijdag voortijdig vertrokken uit de ministerraad voor crisisoverleg op het ministerie van Defensie. De CDA-ministers Grapperhaus en Bijleveld waren al niet aanwezig op het ministersberaad. Aangenomen wordt dat andere CDA-ministers en partijvoorzitter Van Rij daar ook zijn. Ank Bijleveld had al voor de stemming over de motie van afkeuring laten weten dat ze aan zou blijven. Demissionair minister van Defensie Bijleveld treedt toch af na crisisberaad van de CDA-top. Grapperhaus neemt tijdelijk waar op Defensie. Ik zie het besluit van Kaag als af te treden als minister als een principiële handeling die is voortgekomen uit haar stijl van communiceren en leidinggeven. Daarin staat ze diametraal tegenover Rutte (3x sorry en vervolgens gewoon doorgaan). Dat siert haar. In haar verdediging was ze transparant en eerlijk en daarmee legt zij haar papieren voor het leiderschap op tafel. Waar ik nog op wil duiden dat zij persoonlijk, in tegenstelling tot minister Bijleveld (CDA), geen motie van afkeuring aan haar broek kreeg. Zij trad af vanwege de motie van afkeuring over het Afghanistan/Kabul beleid van het kabinet, waarvoor in feite de premier verantwoordelijk was. Kamerlid Omtzigt stelde terecht de vraag of er door de ministerraad een crisismanager, voor dit dossier, was benoemd. De reactie was ontkennend en de premier zat erbij en hield zijn mond. Maar toen Omtzigt doorvroeg naar de samenvatting van de discussie daarover in de ministerraad antwoordde Kaag niet maar verwees naar Rutte. Die reageerde met ‘daar kom ik later op terug’. Omtzigt stelde vrijdag, nadat Kaag haar ontslag had aangekondigd met stop met deze informatie voor een minderheidskabinet en zet alle energie in voor een extra-parlementair kabinet, waarin Rutte, Kaag en Hoekstra fractievoorzitters worden in de Kamer. Van mij mag Kaag dat kabinet ook gaan leiden en Rutte en Hoekstra uit de politiek verdwijnen. De informatie uit welingelichte kringen wijst op een ‘‘incompatibilité d’humeur‘ tussen Kaag en Bijleveld. In ieder geval had voor de stemming over de drie moties van afkeuring Bijleveld al laten weten dat ze daar geen consequenties aan zou verbinden voor haarzelf. Toen Kaag haar ontslag aankondigde in de Kamer was Bijleveld vooraf niet over geïnformeerd. Hebben Kaag en Bijleveld tijdens de Kabulcrisis qua aanpak niet op één lijn gelegen? Het gevolg is nu dat er in het kabinet Rutte III al tien bewindslieden zijn opgestapt. Zondagmiddag weten we meer over de resultaten van het (informatie) beraad dit weekend ‘op de hei’ in Hilversum.

Nabil B., kroongetuige in het proces rond Ridouan Taghi, wilde financieel het maximale halen uit de deal die hij met het OM heeft gemaakt. Dat schrijft het AD, dat appjes kon lezen die B. in 2017 en 2018 uitwisselde met zijn vriendin, familieleden en een medegevangene. B. legde belastende verklaringen af in ruil voor strafvermindering, maar hij wilde ook geld van het OM. “Helemaal uitzuigen. Tot de laatste cent”, appte hij aan zijn vriendin. De advocaat van B. noemt het AD-artikel “tendentieus, vals en onjuist” en eiste in kort geding een publicatieverbod. De rechter wees die eis af, waarna het AD overging tot publicatie. Advocaat Inez Weski heeft de rechters in het liquidatieproces Marengo gewraakt. De rechtbank heeft volgens haar de schijn van vooringenomenheid gewekt bij het nemen van een beslissing over een presentatie die Weski wil houden. Die heeft te maken met appjes van Nabil B.,de kroongetuige. (bron: NOS) De positie van de ‘kroongetuige’ moet in heroverweging worden genomen, nu wordt het OM in de tang genomen door criminelen, die wil praten over andere criminelen.

Met de brede invoering van het coronatoegangsbewijs blijft testen op corona voorlopig gratis. Er komt extra geld voor handhaving. Minister De Jonge zei dat niemand gedwongen zal worden zich te laten vaccineren. Wel erkende hij dat ongevaccineerden meer beperkt zullen worden, omdat zij zich voor toegang moeten laten testen. De Jonge zei dat vaccineren een vrije keuze blijft, “maar de verstandige keuze is om het wel te doen”. Hij zei dat een vaccin voor 95% beschermt tegen een ziekenhuisopname (bij IC 97%). De Jonge benadrukte dat gevaccineerden het virus minder en korter doorgeven. (bron: NOS) Dit is het standpunt van het kabinet, maar is dit beleid wel uitvoerbaar, is het te handhaven en worden mensen erdoor juist wel gediscrimineerd. De Telegraaf meldde al dat de horeca daartoe niet bereid is de controlefunctie uit te voeren, de BOA’s zullen zich beperken tot het controleren of uitbaters die regel wel uitvoeren maar zij controleren dus niet of de aanwezigen in een restaurant, het terras en in het café beschikken over een legitieme coronapas. Wie vertelt aan iemand die komende vrijdag op een terras zit, dat als hij/zij de volgende dag alleen mag terugkomen als hij/zij een coronapas kan tonen.

De Europese Commissie heeft op de agenda gezet de wenselijkheid van het aanleggen van een register, waarin worden vastgelegd de bezittingen van alle 450.000 inwoners in de 27 EU-landen, niet alleen eigendommen in de vorm van onroerend goed, grond en aandelen worden opgenomen, maar ook bezittingen als edelmetalen, cryptomunten, sieraden, kunstwerken, auto’s en boten. Volgens de Europese Commissie is een dergelijk register noodzakelijk om belastingontduiking en witwassen te voorkomen. Het geeft de autoriteiten meer informatie om geldstromen in kaart te brengen. Uit de tekst van het voorstel: “Het verzamelen van gegevens en de onderlinge koppeling van registers is een belangrijk instrument in het kader van de EU-wetgeving om de toegang van de bevoegde autoriteiten tot financiële informatie te versnellen en grensoverschrijdende samenwerking te vergemakkelijken. In het kader van dit project worden verschillende mogelijkheden onderzocht voor het verzamelen van informatie met het oog op het opzetten van een activaregister dat vervolgens kan worden gebruikt voor een toekomstig beleidsinitiatief. Er zal worden nagegaan hoe men informatie uit verschillende bronnen over eigendom van activa (bv. kadasters, vennootschapsregisters, trust- en stichtingenregisters, centrale bewaarinstellingen voor effectenbezit, enz. ) kan analyseren en hoe het ontwerp, de reikwijdte en de uitdagingen van een dergelijk vermogensregister van de Unie eruit kan zien. Ook zal worden nagegaan of gegevens over de eigendom van andere activa, zoals cryptomunten, kunstwerken, onroerend goed en goud, in het register kunnen worden opgenomen.” Hoewel het slechts een voorstel betreft is dit een bijzonder zorgelijke ontwikkeling. Het geeft overheden nog meer inzicht in het vermogen van burgers, bovenop de informatie die ze nu al verzamelen. Opvallend is dat het voorstel alleen belangen van overheden, toezichthouders, banken en NGO’s belicht en geen rekening houdt met belangen van Europese burgers. Ook maakt het voorstel niet duidelijk waarom een meer gedetailleerde registratie van bezittingen noodzakelijk is. Onder het mom van witwassen en terrorisme wordt de vrijheid en privacy van burgers met een dergelijk register verder aangetast. Overheden gebruiken het als excuus om meer controle uit te kunnen oefenen op de eigen bevolking. Uit verschillende hoeken klinkt dan ook felle kritiek op het voorstel. Volgens de Duitse politicus Markus Ferber gaat de Europese Commissie haar boekje voorbij. “Deze plannen zijn totaal disproportioneel. De relatie tussen de burger en de staat doet me bij dit soort plannen denken aan China, niet aan EU lidstaten”. De Duitse krant Die Welt concludeert dat met dit register alle bezittingen van goud en bitcoins traceerbaar worden, terwijl het de Oostenrijkse krant Die Press doet denken aan een hoofdstuk uit Orwell 1984. Volgens de Oostenrijkse Kroner Zeitung is een dergelijke registratie van bezittingen in de praktijk onuitvoerbaar en bovendien zeer kostbaar. Volgens het Duitse tijdschrift Focus wil de EU het vermogen van alle mensen tot op de laatste zin kaart brengen: “Als dit register tot stand zou komen, dan liggen de gevolgen voor de hand. Voor politiek onwelgevallige burgers – en daar vallen niet alleen criminelen onder – wordt het in de toekomst bijvoorbeeld veel moeilijker om hun activiteiten voort te zetten. Het kan bijvoorbeeld gaan om onderzoeksjournalisten of klokkenluiders, die met meer gerichte represailles worden bedreigd. De controle van geldstromen, investeringen en activa is in strijd met de menselijke waardigheid. Onder het mom van het voorkomen van witwaspraktijken worden we allemaal doorgelicht. Nu is het tijd voor burgerlijke ongehoorzaamheid. De mensen moeten de straat op, zoals de gele hesjes in Frankrijk.” Het in kaart brengen van vermogens is een volgende stap in het verscherpen van de controle op burgers. Eerder pleitte de Europese Commissie al voor strenger toezicht op aanbieders van cryptovaluta. Ze wil alle crypto adressen registreren, zodat er een einde komt aan anonieme transacties. Ook heeft de Europese Commissie deze zomer een richtlijn opgesteld om transacties van meer dan €10.000 in contanten in de hele Europese Unie te verbieden. Een zorgwekkende ontwikkeling, ook voor spaarders die niks te verbergen hebben. (bron: Geotrendlines)

Het elektriciteitsnet blijkt overvol in veel meer delen van de hoofdstad dan gedacht. Daardoor kunnen bedrijven geen stroomaansluiting krijgen. Amsterdam waarschuwt politiek Den Haag dat ook de bouw van tienduizenden woningen hierdoor vijf tot zeven jaar vertraging oploopt. Het deel van de stad waar het elektriciteitsnet aan zijn taks zit breidt zich snel uit. Voor de zomer gold dat al voor een deel van het Westelijk Havengebied en de Buiksloterham in Noord. Donderdagmorgen heeft netwerkbedrijf Liander ‘congestie’ aangekondigd in grote delen van Amsterdam-West en Amsterdam-Noord. Daar is geen capaciteit meer om bedrijven die veel stroom verbruiken aan te sluiten op het stroomnet. In West gaat het onder meer om de Houthavens en Minervahaven, maar ook om het Centraal Station. Boven het IJ is het elektriciteitsnet in de hele westelijke helft van stadsdeel Noord overvol, maar ook in de gemeenten Oostzaan en Landsmeer. Zolang het net niet is uitgebreid, is hier geen ruimte op het net voor nieuwe grootverbruikers, zoals supermarkten, grootschalige horeca, kantoren en fabrieken. Liander schat dat het hier nog 4 tot 6 jaar duurt voordat extra elektriciteitsstations zijn bijgebouwd. Grootverbruikers die zich hier willen vestigen krijgen al die tijd geen stroom, maar het kan ook betekenen dat uitbreidingsplannen van bestaande bedrijven stuklopen. Liander noemt geen namen van bedrijven die nu op de wachtlijst zijn beland, maar het gaat onder meer om horeca, grootschalige laadvoorzieningen voor elektrisch vervoer, datacenters en onderwijsinstellingen. Voor de zomer bleek al dat een distributiecentrum zijn uitbreidingsplannen in de ijskast moest zetten. Het bedrijfsleven stond toen al op zijn achterste benen, vanwege de gevolgen voor de economie en de energietransitie. (bron: Parool)

Corona berichten

55% vindt het terecht dat je in de horeca moet aantonen dat je bent ingeënt, negatief bent getest of hersteld bent. Bij bioscopen is dat 59%. Bij mensen die niet zijn ingeënt ligt dat heel anders, blijkt uit onderzoek van I&O Research in opdracht van de NOS. Slechts in die groep heeft maar 7% er begrip voor. Een ruime meerderheid van de mensen vindt verder dat vaccineren een vrije keus moet zijn (60%). Van de mensen die zich niet laten inenten ervaart 61% ‘sterke dwang’ om dat toch te laten doen. Vanaf 25 september vervalt de regel om 1,5 meter afstand van elkaar te houden, heeft het kabinet bekendgemaakt. De vaccinatiegraad is daarvoor hoog genoeg. Er blijft wel een ‘dringend advies’ overeind om afstand te houden. Daarnaast zal er wel vaker gevraagd worden om een coronatoegangsbewijs. Dat bewijs gaat gelden in alle horeca, bij evenementen (festivals, concerten, sportwedstrijden) en in bioscopen en theaters.1 november wordt geëvalueerd. De sluitingstijd voor horeca blijft 00.00 uur, buitenevenementen mogen wel langer ‘open’. Evenementen binnen zonder vaste zitplaats mogen 75% vol zitten. (bron: NOS) Dit onderzoek is uitgevoerd voor de persconferentie van 14 september 2021 door het duo Rutte/De Jonge. Toen de exacte regels bekend werden gemaakt over de grote verschillen in aanpak tussen grootschalige evenementen als de F1-race in Zandvoort, de voetbalstadions die weer volledig open mogen en festivals slechts mogen plaatsvinden met een ¾ bezetting. Vaccinatie is geen must, maar werkgevers mogen wel vastleggen welk personeel is gevaccineerd. Is dat geen schending van de privacy.

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 1777, aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis 450 + 208 op de IC, maandag 2041, 430, 203, dinsdag 2402, 400, 200, woensdag 2130, 378, 202, donderdag 2172, 372, 194, vrijdag 2051, 359, 192 en zaterdag 1694, 364 en 195.

Wat betreft het aantal ziekenhuis opnamen is het interessant te melden dat Nederland in 2019 116 ziekenhuislocaties telde waaronder 8 Universitaire medische centra’s. Bij de huidige stand van zaken liggen er dan ca 5 coronazieken in elk ziekenhuis en waar praten we dan nog over?

Heel Nederland blijft de komende week op rood staan op de coronakaart van Europa. Dat komt doordat nog altijd meer dan 5% van alle tests positief is. Maandag was het percentage gedaald naar 7,4. Als de daling doorzet, zou de waarschuwingskleur binnenkort kunnen veranderen op de kaart van het Europese gezondheidsinstituut ECDC. Het ECDC publiceert de kaart elke donderdag. Er wordt gekeken naar het aantal vastgestelde besmettingen en het percentage positieve tests in de twee vorige weken. De kaart heeft vier kleuren: groen, oranje, rood en donkerrood. Friesland heeft Flevoland ingehaald en is nu de grootste brandhaard. In de afgelopen twee weken zijn meer dan 1800 Friezen positief getest, omgerekend 277 op elke 100.000 mensen. Dat is 9 procent meer dan op de kaart van vorige week. In Limburg en Zeeland is een lichte stijging te zien, in Drenthe blijft het aantal positieve tests gelijk. (bron: NOS)

Eyeliners

Omtzigt richt zijn pijlen op Rutte en Hoekstra

Kabinet en OMT kiezen met loslaten 1,5 meter voor ‘het risicovolste scenario’

Boa’s gaan vanaf zaterdag 25 september handhaven of horecaondernemers en andere uitbaters controleren op de coronapas bij hun bezoekers.

Kabinet op ramkoers met vaccinweigeraars

Geld is op voor 2e hands elektrische autos

De WAB (Wet arbeidsmarkt in balans) heeft het tegendeel bereikt als het doel van die wet. 77.000 flexwerkers zitten nu in de WW. Het doel was de flexibilisering van de arbeidsmarkt terugbrengen, maar werkgevers werkte tegengesteld

Zorgstelsel op den duur onhoudbaar

Zwak tegenspel van de achterban van het CDA op congressen

AEX breekt record na record, hoe lang nog?

Griep kan hard toeslaan in de winter

Frontberichten

Via Brussel krijgt het bedrijfsleven wel heel makkelijk de politiek mee. Het bedrijfsleven beïnvloedt beleidsmakers in Brussel vaak al jaren voordat de Tweede Kamer over deze plannen hoort. En dat gaat heel gewiekst, schrijft Romana Abels in Trouw. Journaliste Lise Witteman nam in 2018 ontslag bij De Telegraaf en vertrok op goed geluk naar Brussel. Ze zou verhalen leveren voor Follow the Money en De Groene Amsterdammer, als freelancer. Eenmaal daar viel ze van de ene verbazing in de andere: via Brussel weet het bedrijfsleven wel héél makkelijk het beleid te beïnvloeden. Sluiproute Brussel heet haar boek dan ook. Witteman: “Zo ontdekte ik dat diplomaten allerlei voordeeltjes kunnen krijgen, zoals korting op een nieuwe auto. En er was die keer dat ik naar een bijeenkomst ging, georganiseerd door de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel en gesponsord door Heineken. Ik vond dat maf. Maar ik was helemaal verbluft toen ik ontdekte hoe het werkt met congressen.” “Een voorbeeld. Je hebt een bijeenkomst, Eurofi, waar sprekers komen uit de politiek. Die wordt steeds gehouden rond het moment dat de ministers van financiën bij elkaar komen. Allerlei hotshots uit de bankensector betalen grof geld om daarheen te mogen. Journalisten zijn niet welkom. De organisatie, de bankensector, bepaalt de agenda en zo kunnen ze heel slinks een redenering inslijpen.” Dat deden ze bijvoorbeeld bij zogenoemde ‘securisaties’, vertelt Witteman. “Dat is precies het beleggingsproduct waardoor de Amerikaanse bankensector in 2008 is ingestort.” Witteman ontdekte dat de bankensector via de Eurofi-congressen langzaam de geesten rijp wist te maken tegen het plan om die securisaties aan banden te leggen. “Het werd daar vanaf 2010 heel erg gepromoot in allerlei panels. Het verhaal was daar steeds: ‘securisaties zijn nodig om de Europese economie er weer bovenop te helpen. Daardoor krijgen de banken weer geld’.” “Niemand zei: ‘Is dat wel zo? Is er niet een beter verdienmodel?’ Kijk, misschien hebben ze wel gelijk, maar het komt niet eens aan de orde. In Brussel wemelt het van dit soort conferentietjes, waar je als vertegenwoordiger van een sector een politicus kunt aanschieten zonder dat dat wordt geregistreerd in het lobbyregister. Ze maken de geesten rijp.” “Het meest verontwaardigd was ik over het zogeheten innovatieprincipe. Dat bestond tot voor kort niet, maar is door het bedrijfsleven, specifiek de chemie en de tabaksindustrie, ingestoken. Het was zo: als Brusselse beleidsmakers de veiligheid van een product niet helemaal konden overzien, dan kwam het er niet. Dat heette het voorzorgsprincipe. Onder druk van lobbyisten kwam daar iets tegenover te staan. Een ander principe, waarmee de beleidsmakers ‘innovatie niet afremmen’. Wie wil dat nu niet? Maar het is bedacht door de tabaksfabrikanten, zodat hun producten aan zo min mogelijk regels hoeven te voldoen.” “Het is zo vernuftig gedaan. Iedereen trapt erin, zeker Nederland dat erg voor innovatie is. Uiteindelijk kijkt niemand meer waar zoiets vandaan komt. Zo’n lobby voor een nieuw principe kan decennia doorgaan. Want terwijl het hele bedrijfsleven in Nederland al zei: ‘innovatieprincipe, dat moeten we doen’, was de Tweede Kamer überhaupt nog niet op de hoogte dat men hiermee bezig was, laat staan dat ze wisten wat de achterliggende agenda was.” “Telkens als ik iets vond, dacht ik: goh, interessant, hoe zit Nederland erin? Het was vaak helemaal niet zo evident wanneer Nederland met een onderwerp te maken kreeg. Vaak, als ik goed ging kijken, was dat vele malen eerder dan de Tweede Kamer erover werd geïnformeerd.” IIk heb allerlei gevallen samengebracht in mijn boek uit de afgelopen tien jaar, precies de periode waarin Rutte premier was. Ik vraag me af: zou er altijd een Kamermeerderheid zijn geweest voor het beleid dat door hem in Brussel is gevoerd? Er is nooit discussie over geweest in de Tweede Kamer. Ik vraag me af of het dan terecht is dat de VVD met 34 zetels het beleid kan bepalen voor iedereen. Je kunt pas een democratie hebben waarin mensen geïnformeerd hun stem uitbrengen als ze weten wat er gaande is.” Het boek Sluiproute Brussel., de Europese lobby voor de bv Nederland kost € 20,99. (bron: Trouw) Interessant om te lezen hoe het neoliberalisme werkt en waar Mark Rutte en Wopke Hoekstra de hoofdlakeien van zijn.

Luchtvaartmaatschappijen zoals KLM zijn woedend over plannen van Schiphol om de tarieven te verhogen. Ze overwegen juridische stappen tegen de luchthaven, zegt hun belangenorganisatie in het FD. Schiphol heeft sinds de coronacrisis

721 mln verlies geleden en van het kabinet mag het dat deels verhalen op luchtvaartmaatschappijen. Zo komen er hogere havengelden, die worden betaald voor het gebruik van de luchthaven. Volgens het FD wil Schiphol de tarieven

met 40% verhogen. Belangenclub Barin vindt dat misbruik door een monopolist. “Ze laten ons betalen voor diensten, die ze niet geleverd hebben”. Barin overweegt juridische stappen om de coronaheffing te voorkomen. Het kabinet heeft eerder toestemming gegeven om vanaf 2023 een deel van die verliezen te verrekenen met luchtvaartmaatschappijen. Die zijn daar fel tegen. Bij de maatschappijen is er ook onvrede, omdat Schiphol meer kosten maakt voor de aanleg van een nieuwe pier. Die had al anderhalf jaar open moeten zijn, maar de bouw is uitgesteld en de kosten lopen op. Voor die bouwkosten komt er een aparte verhoging van de havengelden aan. (bron: NOS)

Overwegingen

De Hoge Raad moet nog oordelen of de box 3-heffing wel door de beugel kan, maar die uitspraak wil de Belastingdienst niet afwachten. De fiscus eist dat mensen hun individuele bezwaar nu al doorzetten óf intrekken, schrijft Rick van de Lustgraaf in Trouw. Hoe staat de belastingbetaler hierin? De tienduizenden mensen die de laatste jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks, officieel de box 3-heffing, wachten nog op een uitspraak van de Hoge Raad. Die moet voor iedereen in een keer duidelijk maken of die gehate spaartaks, waarin mensen worden belast alsof ze rendement halen uit hun vermogen, door de beugel kan óf inderdaad in strijd is met het recht. Het duurt nog wel even voordat die uitspraak komt, maar daar gaat de Belastingdienst niet op wachten. De fiscus eist namelijk dat al die bezwaarmakers nu al hun individuele bezwaar doorzetten. Ze moeten laten zien waarom zij voor zichzelf vinden dat ze te veel hebben betaald. Dat konden ze tot uiterlijk dit weekend doen, anders trekt de fiscus hun bewaar weer in. Tot ongenoegen van de Bond voor Belastingbetalers. De fiscus zou moeten wachten op het oordeel over de heffing van de Hoge Raad, stelt voorzitter Jurgen de Vries. Vier vragen over de spaartaks. Wat is de spaartaks precies? De fiscus gaat ervan uit dat mensen hun geld vanaf een bepaalde vermogensgrens, sinds dit jaar staat die op €50.000, beleggen. En daar dus rendement aan overhouden. Over dat veronderstelde inkomen moeten zij vervolgens belasting betalen. Het punt is dat lang niet iedereen belegt. Veel mensen stallen hun spaargeld gewoon op een spaarrekening. En daar valt tegenwoordig helemaal geen rendement uit te halen, nu spaarrente iets uit het verleden is. De inkomsten uit het vermogen van deze spaarders zijn dus veel lager als waarvan de fiscus uitgaat. Dus betalen zij in werkelijkheid te veel belasting. Vanwege de massale onvrede hierover heeft het ministerie van financiën samen met de Bond voor Belastingbetalers zes van de tienduizenden mensen die de voorbije jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks geselecteerd. Die zes zaken zullen helemaal worden doorgeprocedeerd tot de hoogste rechter, de Hoge Raad, om eens en voor altijd duidelijk te maken of deze manier van belastingheffing wel mag. De fiscus onderscheidt de bezwaren in twee delen: de algemene rechtsvraag of de spaartaks wel mag en de individuele vraag of de heffing inderdaad een ‘buitensporige last’ is voor de bezwaarmaker. De Belastingdienst wil vraag twee nu al beoordelen, nog voordat de Hoge Raad zich heeft uitgesproken over vraag een. Mensen konden tot uiterlijk dit weekend laten weten of ze hun eigen bezwaar doorzetten of intrekken. De Belastingbond vindt dat de fiscus moet wachten op het oordeel van de Hoge Raad. Bezwaarmakers worden nu voor het blok gezet, vindt de bond. Waarom vindt de Bond dat de fiscus de zaken moet aanhouden? Mensen komen voor een lastig dilemma: individueel procederen is moeilijk, kost veel tijd en loopt misschien ook wel uit op een rechtszaak, met alle kosten van dien. Dus gezamenlijk heeft de voorkeur. Maar het bezwaar intrekken is ook niet ideaal. Want stel nou dat de Hoge Raad over een tijdje oordeelt dat de spaartaks inderdaad in strijd is met bijvoorbeeld het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, wat een reële kans is. Dan is het nog geen uitgemaakte zaak dat de belastingplichtigen ook hebben gewonnen. Want ook de wet zal moeten veranderen. En op de stoel van de wetgever gaat de Hoge Raad niet zitten, verwacht de belastingbond. In dat geval, zegt voorzitter De Vries, zou het rechtsorgaan mensen kunnen adviseren om hun eigen bezwaar door te zetten, met het oordeel van de Hoge Raad als steuntje in de rug. Maar dat kan dan niet meer, als hun eigen bezwaar al is ingetrokken. Die vrees is niet onterecht. 2 jaar geleden zei de Hoge Raad in een andere zaak tegen de heffing al dat de spaartaks oneerlijk is, maar dat betekende niet dat mensen ook hun te veel betaalde geld terugkregen. Ja. De fiscus beroept zich op de Algemene wet bestuursrecht en zegt niet anders te kunnen dan de bezwaren zo snel mogelijk te behandelen. Sympathiek is het misschien niet, zegt Edwin Heithuis, hoogleraar fiscale economie aan de Universiteit van Amsterdam. De fiscus zou de bezwaren ook mogen aanhouden tot na het oordeel van de Hoge Raad, aldus Heithuis. Misschien is het dan helemaal niet meer nodig dat mensen individueel bezwaar maken.

Een nieuwe financiële crisis? Daar zijn we goed op voorbereid, vinden Nederlandse banken. Er is voldoende geld in huis om de klappen van een crisis op te vangen. Sterker, als de buffers van banken nóg verder worden verhoogd, kan dat zelfs negatieve gevolgen hebben, waarschuwde de branchevereniging van banken NVB eerder deze week. Want als banken over meer eigen vermogen beschikken, kunnen de rentes worden verhoogd. En dan moeten klanten meer betalen voor leningen. Dat is onnodig, aldus de NVB, die vindt dat buffers daarom vooral niet hoger moeten worden dan ze al zijn. De branchevereniging loopt vast vooruit op dit najaar, als de regels voor het eigen vermogen van banken worden aangescherpt. Die aanscherping is al in 2017 bepaald door een comité van meerdere bankentoezichthouders die bijeen kwamen in het Zwitserse Bazel. Zij vonden destijds dat banken beter voorbereid moeten zijn op een nieuwe crisis. Banken als ABN Amro en de Rabobank moesten hun buffers met miljarden verhogen. Volgens hoogleraar bankwezen en financiering Harald Benink van de Universiteit Tilburg moeten de regels juist nóg verder worden aangescherpt. Benink zegt dat Nederlandse banken ‘buitengewoon kwetsbaar’ blijven als er een nieuwe financiële crisis uitbreekt. Zo zijn er uiteenlopende meningen. Hier vijf vragen. Wat verandert dit najaar voor de banken? Wat nu vooral verandert is dat Bazel meer risicovolle kredieten (bijvoorbeeld hypotheken) strenger gaat beoordelen. En Nederlandse banken zijn wereldkampioen hypotheekverstrekker – ook nog eens op een relatief risicovolle manier. Want terwijl je hier vaak 100% van de woningprijs leent, is dat in het buitenland soms maar 80%, en moet je de rest zelf bijleggen. Met andere woorden: de kredieten lopen meer risico, dus moeten de buffers van Nederlandse banken in verhouding hoger zijn. En daar wringt het, want Nederlandse banken schatten de risico’s lager in. Zijn Nederlandse banken nu voorbereid op een nieuwe financiële crisis? Nee, zegt hoogleraar Benink. Ze voldoen aan de Bazel-eisen, maar dat is niet genoeg, ziet hij. Simpel gezegd: banken hebben een eigen vermogen van 7% van het uitstaande krediet, maar eigenlijk hebben ze minimaal 10% nodig, aldus Benink. “Bazel is een heel mooie stap, maar wereldwijd zijn wetenschappers het erover eens dat de buffers eigenlijk hoger moeten. Dat blijkt uit onderzoek.” Toezichthouder De Nederlandse Bank houdt zich in een reactie op de vlakte, maar zegt wel dat de aangescherpte regels een ‘belangrijke verbetering’ zijn. Historisch gezien, aldus Benink, potten banken zelfs 15% eigen vermogen op, maar zijn ze die buffers gaan terugbrengen sinds duidelijk werd dat overheden wel te hulp schieten als banken kopje onder dreigen te gaan (zoals in Nederland gebeurde met de overname van ABN Amro). Bovendien staat de overheid sinds enige tijd garant voor een deel van de spaargelden, mocht een bank omvallen. Banken dachten door die ‘overheidshulp‘ hun buffers verder te kunnen verlagen, aldus Benink. En dat argument van de NVB, dat hogere buffers voor hogere rentes kunnen zorgen? De branchevereniging baseert zich op een deze week verschenen rapport van het Centraal Planbureau (CPB), dat zegt dat te hoge buffers bij banken kunnen leiden tot hogere rentetarieven voor klanten. “Maar hoe erg is dat?”, vraagt Benink zich af. “De rente staat historisch zó laag dat dat nog wel even zo blijft. Daarbij zou het misschien wel gezond zijn als lenen iets meer wordt ontmoedigd.” Komt er een nieuwe financiële crisis? Misschien niet volgend jaar, maar wereldwijd maakt men zich wel zorgen over een nieuwe financiële crisis, merkt Benink om zich heen. Ga maar na: aandelenkoersen, huizenprijzen, bedrijfswinsten, alles gaat de lucht in, terwijl de rentes nihil zijn. Het risico op een ‘vertrouwensschok’ neemt toe, ziet Benink, terwijl banken hun buffers alleen maar willen afbouwen. (bron: Trouw) Ik steun de ongerustheid van Benink wel. Wij verkeren momenteel in een geheel nieuwe situatie nu ons geld niet meer is gekoppeld aan onderliggende waarden en nu is gekoppeld aan een inflatie van net onder de 2%. Maar op basis van stijgende prijzen stijgt de inflatie en ik verwacht dat aan die stijging op korte termijn geen einde komt (in ieder geval >2% blijft). Dat betekent dat de centrale banken hun monetaire beleid (geld uit de markt halen, waardoor de rente weer gaat stijgen) moeten kantelen. Maar de tools die daarvoor nodig zijn, ontbreken. Dit kan grote gevolgen hebben voor de stabiliteit van het bankwezen, vandaar dat de buffers omhoog moeten. En als dat tot gevolg zou hebben dat spaarders weer een redelijke rente krijgen op hun spaargeld en als de rente op kredieten weer stijgt is dat maatschappelijk een gezonde ontwikkeling. Ik betwijfel of de stelling van Benink dat de overheid sinds enige tijd garant staat voor een deel van de spaargelden juist is. Ik doe daar onderzoek naar maar DNB komt nog niet met de gevraagde informatie. Inderdaad zet DNB die uitspraak wel op haar website onder ‘consumenten informatie’ maar of dat correct is, betwijfel ik. De overheid heeft de taak, in het kader van het Europese Depositie Garantie Stelsel, om nationale wetgeving te ‘regelen’ waarin gelden van €0,01 tot €100.000 bij deelnemende banken worden ‘gegarandeerd’. Maar nog de Europese Unie, de Europese Centra Bank, nog de Nederlandse overheid, nog De Nederlandsche Bank stellen zich garant voor de betalingsverplichtingen voortvloeiend uit het Deposito Garantie Stelsel. Later meer hierover.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 sep 2021, week 37: AEX 789,49; Bel 20 4.133,21; CAC40 6.570,19; DAX 15.490,17; FTSE 100 6.963,64; SMI 11.935,53; RTS (Rusland) 1.745,04; SXXP (Stoxx Europe) 461,84; DJIA 34.584,88; NY-Nasdaq 100 15.333,47; Nikkei 30.500,05; Hang Seng 24.884,666.183,71; All Ords 7.702,90; SSEC 3.613,97; €/$1.1727; BTC/USD $48.305,10; troy ounce goud $1.753,80, dat is €48.046,49 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,562%; 10 jaar Duitse Staat -0,272%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,237%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,157%; 10 jaar Belgische Staat -0,034%; 10 jaar Franse Staat 0,058%; 10 jaar Japan 0,045%; 10 jaar Spanje 0,368%; 10 jaar VK 0,761%; Italië 0,738%; 10 jaar VS 1,3779%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,842.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel allemaal lager, behalve in Japan, de beurs in Hong Kong daalde fors, daarentegen steeg de AEX deze week even boven de 800 op 803,70, de rentetarieven stegen. De euro daalde versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s stegen weer. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel ………., dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Maar premier Rutte versoepelde de coronaregels. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,013%; Duitsland 0,226%; Nederland 0,304%; Japan 0,65%; Frankrijk 0,851%; VK 1,162%; Spanje 1,266%; Italië 1,732%; Canada 1,8232%; VS 1,9197%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,606%; Nederland -0,582%; Zwitserland -0,487%; België -0,521%; Denemarken -0,455%; Frankrijk -0,399%; Spanje -0,343%; Japan -0,0998%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 18-09-2021/599 Motie van afkeuring voor de minister Bijleveld (CDA) en over het Afghanistan beleid van het kabinet Rutte III, minister Kaag, minister van Buitenlandse Zaken en minister Bijleveld dienen hun ontslag in

UPDATE 11-09-2021/598 Pieter Omtzigt: “De notulen van het kabinet lieten zien dat het kabinet meer bezig was met het controleren van Kamerleden en beeldvorming dan met het oplossen van problemen van burgers. CDA-minister De Jonge denkt niet dat veel CDA’ers zullen overstappen naar Omtzigt

In mijn blog van 21 augustus j.l. heb ik aandacht besteed aan de val van Kabul op 15 augustus en daarbij melding gemaakt dat de Amerikanen $84 mrd hebben geïnvesteerd in militaire bewapening van het Afghaanse leger. Nu blijkt dat de Amerikanen in de laatste 20 jaar €2.400 mrd in Afghanistan hebben gestoken.

Van alle winbare olie, gas en kolen moet de komende dertig jaar respectievelijk 58%, 59% en 89% in de grond blijven om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Dat hebben onderzoekers van het University College London berekend. Als deze hoeveelheden fossiele brandstoffen inderdaad ongebruikt blijven, heeft dat grote gevolgen voor landen en bedrijven die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de winning ervan. Niet iedereen zal deze stap even makkelijk maken, schrijven de onderzoekers in Nature. Landen zoals Irak, Koeweit en Saoedi-Arabië, hebben hulp nodig om de winning van fossiele brandstoffen af te bouwen. De opwarming van de aarde is voor een groot deel te wijten aan de verbranding van fossiele brandstoffen, waarbij het broeikasgas CO2 vrij komt. De mens zal het gebruik van olie, gas en kolen heel snel moeten afbouwen om het doel van het Parijs-akkoord uit 2015 te halen. Dat doel is om de opwarming in ieder geval onder de 2°C te houden, en het liefst onder de 1,5°C. De aarde is inmiddels gemiddeld 1,1°C warmer vergeleken met het pre-industriële tijdperk. (bron: NRC)

Informatie-ontwikkelingen

D66-leider Kaag heeft haar ongenoegen uitgesproken over het mislukken van de poging om een kabinet te vormen met de PvdA en GroenLinks. Ze deed dat in de jaarlijkse H.J. Schoo-lezing. Zonder hem bij naam te noemen, haalde Kaag uit naar VVD-leider Rutte. “Leiderschap is voor mij het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie”, zei ze. Het mislukken van de formatie vindt ze lastig te bevatten. “Misschien was ik te goedgelovig. Ik dacht dat het menens was, dat werken vanuit de inhoud.” Kaag zei ook dat de VVD als grootste partij nu verantwoordelijk is om het vertrouwen terug te krijgen van links. (bron: NOS)

Bij de jaarlijkse HJ Schoo-lezing in Amsterdam heeft Kaag maandagavond gezegd dat ‘het gehalte Haags gedoe’ in de kabinetsformatie ‘veel te hoog is’. ,,Er lijkt meer tijd te worden besteed aan wat er geschreven wordt in de krant dan de geschiedenis die wij zelf willen schrijven’’, zegt ze over de formatiegesprekken. ,,En het geeft een heel ongemakkelijk gevoel.’’ Kaag vroeg zich af of ze ‘te goedgelovig’ was toen ze deze zomer samen met Rutte een aanzet voor een regeerakkoord schreef. Het gaf haar vertrouwen dat een meerderheidskabinet kon worden gevormd, zeker nadat PvdA en GroenLinks enthousiast op de inhoud van het stuk hadden gereageerd. Kaag kan nu ‘moeilijk bevatten’ dat met die partijen niet wordt onderhandelt. ,,Na een zomer vol inhoudelijk werk zijn helaas potentiële bondgenoten op niet-inhoudelijke gronden uitgesloten’’, zegt ze. De D66-leider legt de schuld voor de impasse in de formatie bij de VVD, niet bij haar eigen blokkade voor een voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Kaag trekt de intenties van Rutte in twijfel: ,,Ik dacht dat het menens was, werken vanuit de inhoud.’’ Het is daarom tijd, stelt Kaag, om te werken aan ‘de grote reparatie’. ,,Het is nu, voor mij, de verantwoordelijkheid van de grootste partij om de impasse te doorbreken.’’ De oplossing ziet Kaag niet in een minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA. Ze roept Rutte op ‘de inhoudelijke steun en het politiek vertrouwen te herwinnen, met name van links’. Kaag wil ‘een kabinet dat uit conservatieve en progressieve krachten bestaat’. ,,Een evenwichtig kabinet. Waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten.’’ Dat is niet de enige sneer naar Rutte. Zo hekelt Kaag in haar H.J. Schoo-lezing ‘degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons landje is’. ,,Veel te lang hebben we ons in de verdoving van de zelfgenoegzaamheid collectief laten sussen door politieke bijziendheid’’, zegt ze. ,,Leiderschap is voor mij dan ook het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie.’’ Ze vervolgt: ,,Als me iets is opgevallen in de jaren nadat ik terugkwam naar Nederland, nu bijna vier jaar geleden, is het wel dat politiek hier in het bijzonder wordt bedreven door koffie te drinken, relaties te managen en binnenskamers spelletjes te spelen met partijpolitieke emotie.’’ Ruim 5 maanden geleden nam Kaag al eens afstand van Rutte door in een debat te zeggen: ‘Hier scheiden onze wegen’. Nu neemt ze opnieuw afstand. Wat de uitlatingen van Kaag betekenen voor het verdere verloop van de formatie is onduidelijk. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over het eindverslag van informateur Hamer. (bron: AD) Kaag heeft geen hand voor de mond genomen, Rutte bleef in het debat in de Tweede Kamer zichzelf: hij weigerde ook maar enig commentaar te geven op de uitspraken van Kaag, ook na aandrang van de Kamer en zijn motivering om verder te laten informeren voor een volgend kabinet was de stelling dat onder zijn leiding de economie snel is hersteld en de werkloosheid laag is en daarom moet hij zijn beleid voortzetten. Dat er op de achtergrond een dreiging is ontstaan dat vanuit het gevoerde financieel/monetaire beleid van een complete instorting van het financieel/monetaire stelsel met een grote uitstraling naar de economie, ziet hij niet of wil hij niet zien. Dat de inflatie stijgt en de koopkracht verder gaat dalen ontwijkt hij. ‘Te veel Haags gedoe in formatie’

Nieuw kabinet: Kaag haalt uit: Ik trok de intenties van Rutte in twijfel “ik dacht dat het menens was ….. werken vanuit de inhoud. D66-leider Sigrid Kaag heeft in een toespraak uitgehaald naar het leiderschap van VVD-premier Mark Rutte. Ze spreekt over ‘regelen en ritselen zonder visie’ en hekelt het ‘binnenskamers spelletjes spelen met partijpolitieke emotie’. Bij de jaarlijkse HJ Schoolezing in Amsterdam heeft D66-leider en minister Sigrid Kaag gezegd dat ‘het gehalte Haags gedoe’ in de kabinetsformatie ‘veel te hoog is’. “Er lijkt meer tijd te worden besteed aan wat er wordt geschreven in de krant dan de geschiedenis die wij zelf willen schrijven,” zei ze over de formatiegesprekken. “En het geeft een heel ongemakkelijk gevoel.” Kaag vroeg zich af of ze ‘te goedgelovig’ was geweest toen ze deze zomer samen met Rutte een aanzet voor een regeerakkoord schreef. Het gaf haar vertrouwen dat een meerderheidskabinet kon worden gevormd, zeker nadat PvdA en GroenLinks enthousiast op het stuk hadden gereageerd. Kaag kan nu ‘moeilijk bevatten’ dat met die partijen niet wordt onderhandeld. “Na een zomer vol inhoudelijk werk zijn helaas potentiële bondgenoten op niet-inhoudelijke gronden uitgesloten.” De D66-leider legt de schuld voor de impasse in de formatie bij de VVD, niet bij de eigen blokkade van een voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Het is daarom tijd, stelde Kaag, om te werken aan ‘de grote reparatie’. “Het is nu de verantwoordelijkheid van de grootste partij om de impasse te doorbreken.” De oplossing ziet Kaag niet in een minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA. Ze roept Rutte op ‘de inhoudelijke steun en het politiek vertrouwen te herwinnen, met name van links’. Kaag wil ‘een kabinet dat uit conservatieve en progressieve krachten bestaat’. “Een evenwichtig kabinet. Waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten.” Dat was niet de enige sneer naar Rutte. Zo hekelde Kaag in haar toespraak ‘degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons landje is’. “Veel te lang hebben we ons in de verdoving van de zelfgenoegzaamheid collectief laten sussen door politieke bijziendheid.” “Leiderschap is voor mij dan ook het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie.” Om te vervolgen: “Als me iets is opgevallen sinds mijn terugkomst naar Nederland, nu bijna vier jaar geleden, is het wel dat politiek hier in het bijzonder wordt bedreven door koffie te drinken, relaties te managen en binnenskamers spelletjes te spelen met partijpolitieke emotie.” Wat de uitlatingen van Kaag betekenen voor het verdere verloop van de formatie is onduidelijk. (bron: Parool) Nadat dinsdag de Kamer had gedebatteerd over het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer en de demissionaire coalitiepartijen hadden ingestemd met de benoeming van de 70-jarige Johan Remkes (VVD) tot informateur, met als opdracht te onderzoeken of er een kabinet te vormen is, die draagvlak geniet in de Kamer, is de informateur aan de slag gegaan. De grote vraag was natuurlijk welk standpunt gaat D66 innemen in de standpuntbepalingen. Wat heeft Kaag bewogen met haar aanval op Rutte. Vrijwel niemand had daarover een mening. Ik denk dat Kaag een frontale aanval heeft uitgevoerd op de premier om de combinatie VVD/CDA buitenspel te zetten. Haar regeerstijl wijkt zover af van die van Rutte dat die 2 elkaar niet zullen vinden. Ik zet daarom in op een kabinet Kaag/Rutte, waarbij Kaag de feitelijke minister-president wordt en Rutte de minister van Algemene zaken. De vraag is of Rutte die feitelijke afgang zal accepteren.

8 jaar geleden verwoorde Mark Rutte tijdens de vijfde H.J. Schoolezing het begrip VISIE als “ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.” De tekst van die lezing van 2 september 2013 staat op: https://www.ewmagazine.nl/politiek/article/2013/09/vijfde-h-j-schoo-lezing-elsevier-premier-mark-rutte-1351204W/ Kaag neemt geen hand voor de mond als ze de regeerstijl van Mark Rutte benoemt als ‘regelen en ritselen in achterkamertjes, regeren zonder visie’. Het is de harde waarheid, waar Rutte nu zijn consequenties aan moet verbinden. Ik wacht af hoe dinsdag Rutte en de Kamerleden reageren op de nu ontstane situatie. Als het vertrek uit de politiek van Rutte 5 maanden heeft moeten duren, het zij zo.

Dinsdag werd Johan Remkes (VVD) door een kleine meerderheid, alleen de coalitiepartijen, van de Tweede Kamer benoemd tot de volgende informateur. Formeel moet hij trachten een minderheidsregering mogelijk te maken. Dat is een noodgreep van Rutte want eerder in het proces heeft de demissionaire premier al gezegd ‘dat niks te vinden’. Nu is het de vraag of de drie beoogde coalitiepartijen: VVD, CDA en D66, wel door één deur willen. Wil Kaag het wel opnemen tegen de 2 rechtse partijen van Rutte en Hoekstra? Is het CDA wel een serieuze partner, gaat de achterban zich niet dwars opstellen over regeringsdeelname? Remkes zelf is zeker geen tegenstander van regeren met een minderheidskabinet. De democratie wordt erdoor versterkt omdat de oppositie een meerderheid heeft in de Eerste en Tweede Kamer en er toch zaken gedaan moeten worden waarvoor oppositiepartijen moeten worden gevonden. Een dichtgetimmerd regeringsprogramma voor de komende 3½ jaar is dan weinig zinvol. Anderzijds telt een minderheid van VVD en D66 maar 58 Kamerzetels van de 150 in de 2e Kamer en 19 van de 75 in de Eerste Kamer. Als dat mislukt, resteert nog een extra parlementair kabinet, dat de VVD’er Henk Kamp prefereert. Dat is een kabinet zonder coalitie, want daar worden bekwame bewindslieden gekozen op basis van hun deskundigheid en het dienen van het algemeen belang. In zo een kabinet worden geen partijpolitieke doelstellingen nagestreefd. Mijn voorkeur gaat daar ook naar uit, maar dan in een nog bredere scoop waar ook plaats zou kunnen zijn voor partijonafhankelijken, als wetenschappers, werkgevers, werknemers en ngo’s en met een onafhankelijke premier, als b.v. Kim Putters. Rutte zal dan uit zichzelf terugtreden, want daarin zal hij zijn neoliberale doelstellingen niet meer kunnen uitvoeren.

In het Parool stond woensdag een interview met Pieter Omtzigt, waarin hij verteld over de wijze waarop hij zijn burn-out heeft ervaren. Voorlopig komt hij terug met een eenmansfractie in de Kamer, maar ik lees tussen de regels door dat er initiatieven zijn de groep Omtzigt uit te bouwen naar een politieke partij. Ik steun die beweging. Een aanbeveling het interview te lezen, waarin iemand, die door Rutte c.s. getracht is zijn taken als kamerlid tegen te werken, terugkeert naar zijn werkplek op het Binnenhof. https://www.parool.nl/nederland/stoppen-was-geen-optie-voor-omtzigt-ik-heb-op-mijn-tong-moeten-bijten~bfb1c199/ Komende week keert Pieter Omtzigt terug in de Tweede Kamer, waar hij de afgelopen maanden de meest besproken man was. Terwijl hij thuis zat met een burn-out moest hij op zijn tong bijten, om maar niet te reageren. ‘Ik weet niet of het zo verstandig was om naar die debatten over mezelf te kijken.’ De bospaden en parken rondom zijn huis kent Pieter Omtzigt inmiddels als zijn broekzak. Hier vond hij de afgelopen maanden rust. Hij liep er kilometers, om het hoofd leeg te maken. Vaak na zonsondergang, in het donker. Even geen mensen die informeren hoe het met hem gaat, hoe goed bedoeld ook. Al was er altijd wel iemand die nog even wilde bellen. Maandenlang hield de politicus zich stil. Hij zette alleen een enkele keer een statement op Twitter. Nu doet hij zijn verhaal. Nog even geen talkshows op landelijke televisie. Wel dit interview. In de eetkamer, thuis bij hem in Enschede. Met zijn vrouw in de buurt die aan de andere kant van de gang in haar eigen kantoor aan het werk is, en de kinderen die zich in de keuken klaarmaken voor een nieuwe schooldag. Op 15 september keert hij terug als Tweede Kamerlid. Niet meer voor het CDA, maar als Groep Omtzigt. (bron: Parool) Omtzigt, een man waarop Nederland trots zou moeten zijn. Maar de ‘tegenstanders’, die mensen wiens falend beleid hij in het zonlicht zette, zullen daar anders over denken. Neem de premier die zich niet kon herinneren dat hij opdracht had gegeven ‘Omtzigt elders’ en Hoekstra, die er niet in slaagde hem tot de orde te roepen. Dat laatste wordt voor het CDA de genadeklap bij de volgende verkiezingen. Omtzigt wilde de eer aan zichzelf houden, door voor het congres van dit weekend, zijn besluit al wereldkundig te maken. Na afloop van het Congres waren de 2 partijen, uitgebreid terugblikken en niet terugkijken in bitterheid, nog onzeker of er sprake is van een onverdeeld succes en de rijen zijn gesloten. Hoekstra gaat door als politiek leider, ook nu de peilingen aangeven dat voor het Congres het aantal zetels al was gedaald naar 10 en de Groep Omtzigt start met 25 zetels. Daarmee kan Omtzigt bij verkiezingen de grootste partij worden. Hoekstra prees de partij voor de wijze waarop deze onbekommerd was opgetreden tegen polarisatie en verkettering, maar liet onbenoemd de wijze waarop hij, in opdracht van Rutte, Kamerlid Omtzigt had gesensibiliseerd. Hij stelde wel dat hij nog altijd goede contacten onderhoud met Omtzigt en dat er altijd een plek voor hem is als Kamerlid. Je moet dat wel een Farizeeër zijn om zoiets te zeggen na alles wat hem is aangedaan. De man is net zo gevoelloos als Rutte, het is in feite een ideaal koppel, op het eerste gezicht. Tijdens het Congres werden een motie aangenomen, waarin afstand werd genomen van het partijbeleid en het standpunt van Hoekstra om het leenstelsel als een ‘breekpunt’ te formuleren bij de formatiebesprekingen en een resolutie die pleit vóór repatriëring van IS-vrouwen en kinderen uit Syrië. Toen minachtte Hoekstra het Congres door te stellen dat hij zich door deze uitspraken zich niet zal laten ‘beperken’’ in de formatiebesprekingen. Volgens de Grondwet zal hij ‘zonder last’ moeten kunnen onderhandelen en is hij niet gebonden aan de meerderheidsstandpunten van de Congresgangers. Ik sluit het helemaal niet uit dat het zetelaantal in de peilingen verder daalt naar 5. Een deel van de achterban van het CDA was er toch al voor een einde te maken aan het bewind van Wopke Hoekstra als slippendrager van Rutte en zijn VVD. Het CDA gaat moeilijke maanden tegemoet.

De kop is eraf, Remkes heeft zijn werkzaamheden gestart en werd gelijk met een forse tegenvaller. Links wil geen minderheidsregering gedogen. Dat is een tegenvaller voor Rutte, hij wordt nu gedwongen met de PvdA en GL te gaan onderhandelen of voor een extra parlementair kabinet te gaan. PvdA en GroenLinks hebben tegenover informateur Remkes herhaald dat ze een minderheidskabinet niet zullen gedogen. De partijleiders Ploumen en Klaver zeiden dat er “gewoon een stabiel meerderheidskabinet” nodig is. Ze zien voor zichzelf geen rol in gesprekken over een minderheidskabinet. Voorstellen van zo’n kabinet zullen ze beoordelen op het moment dat ze in de Kamer komen. Remkes sprak ook met zijn voorganger Hamer. Die zei dat het zaak is dat Rutte als leider van de grootste partij de andere partijen nu “comfort” biedt. De VVD wil een kabinet met D66 en het CDA, D66 een kabinet zonder het CDA. (bron: NOS)

Demissionair premier Rutte wist al op 23 juli dat minister Van Nieuwenhuizen een baan als lobbyist had aangenomen. Kamerleden en staatsrechtexperts vragen zich af waarom hij haar niet meteen als minister liet aftreden, meldde Nieuwsuur. Ze vertrok pas op 31 augustus. Van Nieuwenhuizen (VVD) kon zo aanwezig zijn bij minstersbesprekingen terwijl ze wist dat ze aan het werk zou gaan als lobbyist voor de energiesector. Dat Rutte Van Nieuwenhuizen niet direct wegstuurde, druist niet in tegen de wet; wel tegen de informele gedragsregels voor bewindslieden. Onder meer de PvdA en de SP willen opheldering van Rutte. (bron: NOS)

Vertrekkend minister Cora van Nieuwenhuizen mag toch de komende twee jaar geen contact hebben met ambtenaren van haar huidige ministerie, meldde RTL Nieuws.

Financieel/economische berichten

De Europese Centrale Bank schroeft het opkoopprogramma voor obligaties de komende tijd ietwat terug. Volgens ECB-president Lagarde kan dat omdat de economie steeds beter herstelt van de coronacrisis, al wil ze het vanwege de onzekere situatie geen afbouwen noemen. Maandelijks koopt de ECB nu voor €80 mrd obligaties op als steun voor de economie. Verwacht wordt dat dat de komende maanden €60-€70 mrd wordt. Over de economische groei is Lagarde positiever dan eerder. Al eind dit jaar is de economie groter dan voor corona, denkt ze. De inflatie, nu vrij hoog, neemt volgend jaar weer af naar 1,7%. (bron: NOS) Ik deel een aantal uitspraken die hier gedaan worden niet dan wel ik heb er twijfels over met welke intenties die worden gedaan. Ze gaat de opkopen enigermate terugschroeven, maar het mag geen afbouwen (taperen) heten. Ze moet wel wat doen om de inflatie af te remmen en terug te keren naar de nagestreefde basis van 2%, maar onder geen geval mogen de financiële markten daar last van krijgen. En al helemaal wil ze kenbaar maken dat de rente daardoor zou gaan stijgen, want dan kan de ECB in grote problemen komen, omdat het haar ontbreekt aan monetaire tools zo een beweging te beheersen. Maar dat heeft een centrale bankier tijdens soortgelijke omstandigheden in het verleden, ook nooit gedaan, gezien de gevolgen daarvan op financieel/economisch/monetair en sociaal/maatschappelijk terrein. Lagarde weet heel goed dat ze met vuur speelt. Ze geeft bewust ook niet aan op basis van welke aannames de inflatie volgend jaar weer naar <2% gaat dalen. Vooralsnog staan alle pijlen stijgend en dalend voor de koopkracht van de consumenten.

Banken moeten dit najaar over meer eigen vermogen beschikken om een financiële crisis op te kunnen vangen. Dat doen ze met tegenzin. Maar volgens hoogleraar Benink zijn de aangescherpte regels nog niet afdoende, schrijft Rick van de Lustgraaf in Trouw. Een nieuwe financiële crisis? Daar zijn we goed op voorbereid, vinden Nederlandse banken. Er is voldoende geld in huis om de klappen van een crisis op te vangen. Sterker, als de buffers van banken nóg verder worden verhoogd, kan dat zelfs negatieve gevolgen hebben, waarschuwde de branchevereniging van banken NVB eerder. Over deze vraag zegt Prof. H.A. Benink, econoom: misschien niet volgend jaar, maar wereldwijd maakt men zich wel zorgen over een nieuwe financiële crisis, merkt hij om zich heen. Ga maar na: aandelenkoersen, huizenprijzen, bedrijfswinsten, alles gaat de lucht in, terwijl de rentes nihil zijn. Het risico op een ‘vertrouwensschok’ neemt toe, ziet Benink, terwijl banken hun buffers alleen maar willen afbouwen. (bron: Trouw)

Het kabinet heeft plannen om honderden boeren te onteigenen om de stikstofuitstoot omlaag te krijgen. NRC heeft stukken ingezien en meldt dat er €9 mrd kan gaan naar de opkoop van productierechten en €17 mrd naar het kopen en verduurzamen van grond. De landbouwsector is de grootste bron van stikstofuitstoot en raakt daarmee ook andere sectoren. De Raad van State haalde in 2019 bijvoorbeeld een streep door veel bouwprojecten, omdat er in Nederland te veel stikstofuitstoot is. Haagse bronnen laten weten dat er nog meer plannen liggen en benadrukken dat er nog niets is besloten. (bron: NOS) Het demissionaire kabinet Rutte III heeft van het stikstofdossier de laatste jaren ondermaats gepresteerd. Toch is het goed als het volgende kabinet eerst een visie uitwerkt over de toekomst van ons land in het Europa van morgen. Hoe gaan wij om met de afbouw van fossiele energie en de vergroening van ons land, het milieu, de teelt van dieren in een productieproces, het dierenwelzijn en de natuur. Het kan niet zo zijn dat de bouwsector aan werk geholpen moet worden en daarvoor landschappen moeten worden opgeofferd.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De kamernood onder studenten gaat de komende jaren meer dan verdubbelen. Dat meldt Trouw op basis van kenniscentrum voor studentenhuisvesting Kences. Afgelopen najaar was er een tekort aan woonruimte voor 22.000 studenten en in 2024-2025 is het tekort zeker 50.000, is de verwachting. Dat jaar worden 103.000 studenten meer verwacht dan voorspeld. Het is de bedoeling dat er tot 2024 18.000 studentenwoningen bij komen, maar daarmee is het tekort niet opgelost. Studenten uit het buitenland dragen ook bij aan het tekort. Kences denkt dat zij vaker voor Nederland kiezen,nu het VK door de Brexit een lastiger optie is. (bron: NOS)

Van alle winbare olie, gas en kolen moet de komende dertig jaar respectievelijk 58%, 59% en 89% in de grond blijven om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Dat hebben onderzoekers van het University College London berekend. Als deze hoeveelheden fossiele brandstoffen inderdaad ongebruikt blijven, heeft dat grote gevolgen voor landen en bedrijven die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de winning ervan. Niet iedereen zal deze stap even makkelijk maken, schrijven de onderzoekers in Nature. Landen zoals Irak, Koeweit en Saoedi-Arabië, hebben hulp nodig om de winning van fossiele brandstoffen af te bouwen. De opwarming van de aarde is voor een groot deel te wijten aan de verbranding van fossiele brandstoffen, waarbij het broeikasgas CO2 vrij komt. De mens zal het gebruik van olie, gas en kolen heel snel moeten afbouwen om het doel van het Parijs-akkoord uit 2015 te halen. Dat doel is om de opwarming in ieder geval onder de 2°C te houden, en het liefst onder de 1,5°C. De aarde is inmiddels gemiddeld 1,1°C warmer vergeleken met het pre-industriële tijdperk. (bron: NRC)

De Europese Commissie denkt na over een nieuw register om alle bezittingen van burgers te registreren. Daarin moeten niet alleen eigendommen in de vorm van onroerend goed, grond en aandelen worden opgenomen, maar ook bezittingen als edelmetalen, cryptomunten, sieraden, kunstwerken, auto’s en boten. Dat blijkt uit een nieuw document getiteld ‘Feasibility Study for a European asset registry‘. Hier zal het laatste woord nog niet over zijn gezegd. Dit is een schending van onze privacy, in ernstige zin.

Koning Willem-Alexander sluit een deel van Kroondomein Het Loo opnieuw af van 15 september tot 25 december. Dat bevestigt de Rijksvoorlichtingsdienst na berichtgeving van RTL Nieuws. De koning sluit het park op de Veluwe elk jaar in deze periode, vermoedelijk voor de jacht. Eerder werd bekend dat dat in 2022 niet meer mag, tenzij hij afziet van de Rijkssubsidie die hij krijgt voor het onderhoud van het park. De RVD zegt nu dat de komende sluiting, vanaf volgende week, gewoon doorgaat. Nog onduidelijk is of de koning een besluit heeft genomen over de subsidie en dus over toekomstige sluitingen. (bron: NOS) De vraag is in hoeverre dit besluit van de Koning ongepast gedrag is, in veranderende tijden waar normen en waarden verschuiven. Rutte zal er niet in slagen de Koning op andere gedachten te brengen, misschien Maxima wel.

Plastic afval is schadelijk voor mens, natuur én economie. Het Wereld Natuur Fonds wil dat de VN-lidstaten drastisch ingrijpen. Deze oproep doet Jelle Brandsma in Trouw. De schade die plastic toebrengt aan de natuur en de gezondheid is het tienvoudige van de prijs die producenten betalen om datzelfde plastic te maken, zo becijfert het Wereld Natuur Fonds. In 2019 kwam de schadepost op €4.000 miljard. Dit bedrag kan de komende twintig jaar verdubbelen als het gebruik van plastic niet vermindert. Kostenposten zijn onder meer de gezondheidsschade, de aantasting van koraal en andere ecosystemen in zee, het geld dat gemoeid is met het opruimen van afval en de kooldioxide die vrijkomt bij de verbranding van plastic. Het Wereld Natuur Fonds presenteert deze bevindingen in een rapport, tijdens een voorbereidende top voor een grote VN-milieuconferentie in februari. De milieuorganisatie wil dat VN-lidstaten dan een verdrag sluiten om plasticvervuiling in te dammen. De berekeningen over de kosten van de vervuiling zijn gemaakt door Dalberg Global Development Advisors.
“Door de kosten van plastic in kaart te brengen, willen wij aantonen dat plastic afval niet alleen schadelijk is voor de natuur, maar ook de mens en de economie schaadt. We schieten in onze eigen voet; als we niet drastisch ingrijpen lopen de kosten snel op en is de schade onomkeerbaar”, zegt Oskar de Roos van het Wereld Natuur Fonds, de Nederlandse tak van het World Wide Fund for Nature (WWF). “Het probleem van plasticvervuiling speelt wereldwijd”, zegt De Roos. “We willen dat er mondiale afspraken komen over de vermindering van het gebruik van plastic en een beter hergebruik. In Europa is een aantal plastic producten al verboden, maar dat gaat niet ver genoeg. En zo’n verbod is nodig op wereldschaal. Er zwerven heel veel plastic tasjes rond, in Europa en zeker in ontwikkelingslanden. Wij bepleiten een belasting op plastic.” Het WWF wil dat er meer eisen komen aan de productie van plastic, zodat hergebruik gemakkelijker wordt. Door het gebruik van diverse soorten grondstoffen is veel plastic nu moeilijker te recyclen. “Hergebruik moet goedkoper en eenvoudiger worden”, zegt De Roos. “We willen een verplichting om bij de productie van plastic 30% oud plastic te gebruiken. Dat percentage moet oplopen naar 50 in 2025 en 100 in 2030. We hebben pas echt een circulaire economie als we de cirkel van gebruik en hergebruik van producten volledig sluiten.”
(bron: Trouw) Een oproep die ik volledig onderschrijf.

Dat de Coronamelder app een complete flop is geworden is een publiek geheim, maar interessant is dan hoe het verantwoordelijke ministerie haar stoepje schoon veegt. De app CoronaMelder heeft tot nu toe €23 mln gekost, laat het ministerie van Volksgezondheid weten. Wie van de app een waarschuwing krijgt, moet thuisblijven en kan zich laten testen. Ook dat kost geld. Staat de prijs van de CoronaMelder in verhouding tot wat de app heeft opgeleverd? De kosten van CoronaMelder bestaan grotendeels uit de ontwikkeling en het beheer van de app. De ontwikkelingskosten omvatten vooral ingehuurde experts binnen en buiten de Rijksoverheid, licht een woordvoerder van het ministerie toe. Onder de ontwikkelkosten valt ook de organisatie van de zogenoemde appathon in april 2020. Omdat de zeven daar gepresenteerde ideeën ontoereikend waren, nam de overheid de ontwikkeling van de app op zich. CoronaMelder werd vervolgens in oktober landelijk in gebruik genomen. Naast het bedrag voor de (door) ontwikkeling trok de overheid geld uit voor publiekscampagnes (€4,3 mln) en zaken zoals de helpdesk, juridisch advies en wetenschappelijk onderzoek (€4 mln). De kosten van de CoronaMelder-app:

  • Ontwikkeling: 5 mln;

  • Doorontwikkeling en beheer: €9,7 mln;

  • Communicatie: €4,3 mln;

  • Programma en beleid: €4 mln.

Dat een waarschuwing van CoronaMelder maandenlang een reden was om je direct te laten testen, brengt nog veel meer kosten met zich mee. Wekelijks gaan duizenden mensen naar een GGD na de melding dat zij in de buurt zijn geweest van iemand die later besmet bleek. “De kosten van de app vallen in het niet bij de kosten die de app teweegbrengt”, zegt Joost Poort van de Universiteit van Amsterdam. Hij berekende voor een nog niet gepubliceerd rapport over CoronaMelder dat de tests als gevolg van de meldingen tientallen miljoenen euro’s moeten hebben gekost. Het onderzoek van de Universiteit van Amsterdam wordt naar verwachting later deze maand openbaar. Testen brengt daarnaast nog meer “rompslomp en ongemakken” met zich mee, zegt Poort. “De test is gratis, maar het kost je al met al wel een halve dag. Ook moet je in quarantaine tot je de uitslag hebt. Je kunt daardoor niet naar school of werk. Die verloren productiviteit is met afstand de grootste kostenpost.” Toch is het zeer aannemelijk dat CoronaMelder wat betreft de maatschappelijke welvaart uiteindelijk meer heeft opgeleverd dan gekost, concludeert Poort. Het RIVM berekende eerder dat CoronaMelder in de winter 15.000 besmettingen en ruim 200 ziekenhuisopnames heeft voorkomen. Poort rekende door dat de app rond die periode tussen de 110 en 250 sterfgevallen heeft voorkomen. (bron: nu) Die laatste aannames stel ik in een context van 2 miljoen, geregistreerd bij het RIVM 1.958.804, besmettingen in Nederland en 18.048 geregistreerde doden als gevolg van corona. Dat laatste cijfer moet zeker hoger zijn, omdat lang niet alle corona-doden in verpleeghuizen als zodanig zijn geregistreerd. Neem daarbij in acht dat in die cijfers veel kwetsbare ouderen zitten, die ook zouden zitten in het ‘normale’ aantal overledenen per jaar van 155.000 (CBS cijfer).

De groep Afghanen die zich hebben aangemeld voor evacuatie naar Nederland is veel groter dan tot nu toe gedacht. In een feitenrelaas over de evacuaties schrijven de bewindslieden Bijleveld, Kaag en Broekers-Knol dat daar tot vorig weekend bijna 41.000 e-mails zijn binnengekomen. Volgens een eerste onderzoek zitten er 21.512 mails tussen over mensen die in aanmerking zouden komen voor evacuatie, b.v. omdat ze met Nederlanders zouden hebben samengewerkt. Mogelijk is de groep nog omvangrijker, omdat er ook mails zijn gestuurd namens grote groepen mensen. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal besmette corona-personen: zondag 2151, in het ziekenhuis 462 plus 220 op de IC., maandag 2501, 463 en 215, dinsdag 2487, 480, 219, Woensdag 2496, 462, 211, donderdag 2730, 459, 214, vrijdag 2245, 439, 209 en zaterdag 2219, 435, 205.

Het aantal positieve tests ongeveer gelijk gebleven, aantal opnames licht gedaald. Het aantal positieve coronatests in week 35 is min of meer gelijk aan dat van de voorgaand weken. Het aantal ziekenhuisopnames daalde wel licht, zo valt op te maken uit de wekelijkse rapportage van het RIVM. In de afgelopen week werden 17.890 positieve tests afgenomen. Dat komt overeen met de aantallen van de twee voorgaande weken, toen er 17.575 en 17.315 positieve tests werden geregistreerd.

Op GGD-locaties werden in de afgelopen week ruim 150.000 tests afgenomen, waarvan 10,8% positief was. Daarmee werden de meeste tests sinds eind juli afgenomen, maar was het percentage positieve tests het laagst sinds begin juli. In het ziekenhuis werden 388 mensen met COVID-19 opgenomen. 88 van hen zijn op een intensivecareafdeling beland. Beide aantallen waren sinds half juli niet zo klein. Het reproductiegetal, dat weergeeft hoe snel het virus zich verspreidt, staat volgens de recentste berekeningen op 0,98. In de afgelopen weken schommelde de R-waarde rond de 1. Voor het eerst sinds het begin van de pandemie werden de meeste positieve tests afgenomen in de leeftijdscategorie van tien tot en met veertien jaar. Met ruim tweeduizend positieve tests werd 11,4% binnen die groep vastgesteld. Dat komt mede doordat veel jongeren nog niet (volledig) zijn gevaccineerd. Bovendien zijn inmiddels in alle delen van het land de scholen weer begonnen, waardoor de veelal niet (volledig) gevaccineerde kinderen meer met elkaar in contact komen. Het aantal positief geteste mensen met een reishistorie bleef net als vorige week onder de 14% steken. Met 659 besmettingen kwam ruim een kwart van hen terug van een reis naar Turkije. (bron: nu) De stelling dat veel besmette personen niet of niet (volledig) gevaccineerd zouden, heeft maar een betrekkelijke waarde. Ook bij mensen die volledig zijn gevaccineerd worden een besmetting vastgesteld. Daarbij wordt de waarde van vaccineren wordt steeds meer in twijfel getroffen. Ik heb eerder al gemeld dat de Franse viroloog en Nobelprijswinnaar Prof. Luc Montagnier stelt dat juist door de vaccins nieuwe varianten van het corona-virus worden ontwikkeld, die blijven besmetten. Is niet-vaccineren het beste medicijn tegen het corona-virus? De huidige vorm van de deltavariant doet mij veel meer denken aan een ‘griepje’ van vroeger. Je bed in en uitzieken. Nu zijn de bijwerkingen veel minder voor velen. Toen waren er geen commerciële aspecten, die een grote rol speelden.

Eyeliners

Plastic afval zorgt voor schadepost van €4.000 mrd wereldwijd

Racefeest in Zandvoort dat wel erg doet denken aan een festival

700 jaar geleden dichtte de Italiaanse schrijver en denker Dante Aligieri al over onderwerpen als: de reis van het leven, de diepe dalen en hoe daaruit te komen, onze honger naar kennis, waarheid en wetenschap, de kracht van het geloof, de vertroosting van poëzie, literatuur, kunst, de eeuwige waarde van vriendschap en de liefde

NATO-chef Jens Stoltenberg is tegen een eigen leger van de Europese Unie

Kaag: waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten

Over hoe duidelijk het kabinet werkt en denkt: over hoe duidelijk het echt alleen maar gaat over persoonlijke verhoudingen en niet over de inhoud. In een ongezonde bestuurscultuur met veel te weinig checks-and-balances en welke directe gevolgen dat heeft voor urgente maatschappelijke problemen

Frontberichten

In het Reformatorisch Dagblad beschrijft Edin Mujagić, hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer, de huidige stand van zaken op financieel/monetair gebied. Hij schrijft meerdere columns per week, die te volgen zijn op https://www.ohv.nl/category/columns/edin-Mujagic/ Leerzaam! Op 15 augustus 1971 neemt de Amerikaanse president Nixon een historische beslissing. Vanaf die dag is de waarde van geld niet langer gekoppeld aan goud. Volgens econoom Mujagić valt een hevige crisis op korte termijn niet te vermijden. Het enkele feit dat er 50 jaar geleden een ingrijpende beslissing is genomen, is voor Edin Mujagić niet de reden om er het boek Geldmoord over te schrijven. Maar als hij verschillende economische en maatschappelijke ontwikkelingen op een rij zet, ziet hij een duidelijk keerpunt: 1971. Dat is ook de titel van zijn boek. In dat jaar besluit de Amerikaanse president Nixon dat buitenlandse overheden hun dollars niet meer kunnen inwisselen voor goud. Tot dan toe kon dat nog wel. Ieder land kon de dollars die ze gebruiken voor handel met andere landen bij de Amerikaanse centrale bank inwisselen voor goud tegen een vaste prijs: $35 voor een troy ounce − 31,1034768 gram goud. De waarde van de Amerikaanse dollar was dus gekoppeld aan de goudprijs; de waarde van munten als de Duitse mark en het Britse pond waren op hun beurt tegen vaste wisselkoersen gekoppeld aan de dollar. Al met al zorgde dat ervoor dat het waardevaste goud het anker was van het geldstelsel. Dat anker belette centrale bankiers om al te scheutig nieuwe bankbiljetten bij te drukken. De goudvoorraad van de centrale bank moest immers altijd groot genoeg zijn om buitenlandse overheden goud te bieden in ruil voor dollars die ze kwijt wilden. Het anker zorgde er ook voor dat iedereen wist dat hij vijf of tien jaar later nog steeds dezelfde spullen kon kopen tegen een even hoge prijs. Na 1971 verandert dat. Centrale banken kunnen dan onbeperkt geld bijdrukken. De hoeveelheid geld die in de samenleving in omloop is, stijgt en stijgt. Een direct gevolg is dat de prijzen steeds verder oplopen. Het is met geld net als met elk ander goed: hoe meer ervan is, hoe minder het waard is. De lonen liggen ook stukken hoger dan 50 jaar geleden, maar Mujagić concludeert dat de middenklasse daar nauwelijks van profiteert door de gestegen prijzen. De onvrede daarover ziet de econoom als een belangrijke verklaring voor het populisme, een van de vele gevolgen van het besluit van Nixon. Een belangrijke ontwikkeling waar de econoom de vinger bij legt is de alsmaar groeiende schuldenberg. In een toelichting op zijn boek noemt Mujagić 2 redenen waarom dat verband houdt met het besluit in 1971. „Geld was vanaf toen volop beschikbaar, centrale banken konden onbeperkt bankbiljetten drukken. Bovendien ontwikkelden politici de overtuiging dat de samenleving maakbaar, stuurbaar is. Nieuw beleid kost geld. Na 1971 stond politici niets meer in de weg om permanent rood te staan.” Dat het leven op de pof steeds normaler is geworden, blijkt ook uit cijfers van het Institute for International Finance. Mujagić beschrijft dat de schulden van alle huishoudens, bedrijven, overheden, banken en andere financiële instellingen wereldwijd in 2020 bij elkaar optellen tot een duizelingwekkend bedrag van $277 biljoen. Dat is bijna vier keer zoveel als de omvang van de totale wereldeconomie. Corona heeft er voor een belangrijk deel aan bijgedragen, maar ook voor die tijd was de omvang van het schuldenprobleem al enorm. De prangende vraag na al die jaren van schulden en nog meer schulden is: komen we ooit nog van die schuldenlast af? Mujagić denkt van wel: „Alles kan in het leven.” Hij stelt echter tot zijn teleurstelling vast dat de Europese Centrale Bank (ECB) en de Amerikaanse centrale bank (FED) niets anders doen dan symptoombestrijding. „De centrale banken zorgen ervoor dat de rente laag blijft, maar de bron −de hoge schuldenberg− pakken ze niet aan.” De enige oplossing die de econoom ziet is echter „zo onrechtvaardig als wat.” Mujagić is de eerste die dat toegeeft. Hij stelt voor om alle schulden af te schrijven. Hoeveel? „Halveren.” Landen als Griekenland en Italië houden dan nog maar de helft van hun staatsschuld over. Volgens de econoom is het ook zaak om schulden van huishoudens door de helft te doen. Bijvoorbeeld de schuld die is gemaakt voor de aankoop van een dure auto of een huis. Mujagić: „De overheid heeft jarenlang schulden maken gestimuleerd. Zo is de hypotheekrente aftrekbaar van de belasting. Voorheen was het zelfs zo dat rente op iedere lening in mindering kon worden gebracht op de belasting.” De econoom wijst erop dat het kwijtschelden van schulden niets nieuws is; het kwam al in de tijd van de Bijbel voor. Na iedere 49 jaar vond het jubeljaar plaats waarin schulden werden kwijtgescholden, zo blijkt uit het Bijbelboek Leviticus. „2021 is precies 50 jaar na 1971.” Mujagić denkt dat het anno 2021 ook mogelijk is om schulden te halveren. „Ruim de helft van de schulden van de eurolanden staat uit bij de ECB. Aangezien de lidstaten gezamenlijk eigenaar zijn van de centrale bank kunnen ze zichzelf die schulden kwijtschelden.” Het is out of the box denken, maar volgens de econoom kunnen op dezelfde manier ook hypotheekleningen van huishoudens bij commerciële banken kwijtgescholden worden. De ECB koopt ze op, de lidstaten schelden ze zichzelf kwijt. Naast schuld afschrijven is het volgens Mujagić ook nodig dat de overheid erkent dat leven op de pof niet meer kan. „Daar moet een eind aan komen. Een economie die alleen maar groeit omdat er op krediet aankopen worden gedaan, is niet duurzaam. Dat houdt een keer op.” Toen de financiële crisis uitbrak in september 2008 leek het er op dat het zo ver was. „Iedereen is het erover eens dat het schuldenprobleem de oorzaak is geweest van die crisis”, zegt Mujagić. De econoom is van mening dat sinds 2008 één grote financiële crisis is uitgebroken. Hij houdt daaraan vast, ondanks dat op 2009, 2012 (eurocrisis) en 2020 (coronacrisis) na de economie ieder jaar gegroeid is. „Dat is geen duurzame, maar kunstmatige groei. Dankzij heroïne-achtige middelen.” De ECB kon de rente die zij rekent aan commerciële banken in een noodgreep verlagen naar nul procent, legt Mujagić uit. „Dat betekent: gratis geld.” Banken konden consumenten goedkoop krediet verschaffen. De aankopen die daarmee gedaan werden, stuwden de economische groei. Daarbovenop kochten centrale banken voor honderden miljarden euro’s per maand schulden van overheden op. „Naar mijn mening is er sprake van duurzame groei als de rente 3% à 4% bedraagt. Als de rente langdurig tot het nulpunt is gedaald om er 1% à 1,5% economische groei uit te persen is dat eerder iets om te huilen dan om blij mee te zijn. Het zegt veel over de economie dat de Amerikaanse en Europese centrale bank het anno 2021 niet aandurven om de rente boven nul procent te laten komen.” Mujagić constateert dat het schuldenprobleem sinds de financiële crisis in 2008 alleen maar groter is geworden. Hij is er zeker van dat er een economische apotheose op komst is. Het zou de econoom niet verbazen als zich in de komende jaren een diepe crisis voordoet, die als het echt tegenzit ongecontroleerd kan verlopen. Het zal heviger zijn dan de inzinkingen die zich tussen 2008 en 2020 hebben voorgedaan. Het economisch onheil zou een daverend slotakkoord vormen op de economische crises sinds de financiële crisis. „Uiteindelijk lopen we een keer tegen de muur aan”, zegt Mujagić. „Het schuldenprobleem is te groot geworden om steeds maar door te schuiven. Vraag me niet wanneer, maar het moment komt steeds dichterbij.” Hij constateert dat politici en beleidsmakers de groeiende schuldenberg maar niet willen aanpakken. Het is zijn angst dat als er niets gebeurt, het probleem zichzelf zal gaan oplossen. Als er een volgende crisis uitbreekt, staan centrale banken voor het eerst in lange tijd zonder wapens. In 2008 konden de ECB en de FED de rente nog verlagen naar nul procent, legt de econoom uit. Dertien jaar later kan dat niet meer. De rente is al tot onder het nulpunt gedaald. Stel dat de rente verlaagd zou worden naar 5%, dan zou iedere Nederlander die spaargeld heeft naar de bank gaan om het van zijn rekening af te halen. Als gevolg daarvan zouden de banken omvallen en zou de crisis alleen maar groter worden. Het nog intensiever opkopen van schuldpapier door centrale banken zal ook geen soelaas bieden, verwacht Mujagić. „Natuurlijk, in theorie zou het kunnen. De geldpersen kunnen onbeperkt draaien sinds de waarde van geld niet meer gekoppeld is aan goud. Maar de centrale banken hebben al bijna alles opgekocht. Vanaf 2012 hebben zij voor ettelijke duizenden miljarden euro’s aan staatsobligaties aangeschaft. Je kunt wel zeggen: „Ik wil twee keer zoveel schuldpapier opkopen.” Maar als het er niet is, houdt het op.” De econoom sluit niet uit dat de ECB „nog meer bizarre dingen” gaat doen als staatsobligaties schaarser worden. Een volgende stap zou kunnen zijn dat de centrale bank aandelen of huizen opkoopt. Mujagić: „Ik sluit uit dat de zon morgen in het westen opkomt en in het oosten ondergaat. Maar ik sluit niet uit dat de ECB aandelen gaat opkopen.” Er is al een precedent, vertelt Mujagić. Hij wijst op Japan. „De Japanse bank kwam op een gegeven moment tot de conclusie dat nul procent rente en het opkopen van staatsobligaties ontoereikend was. Toen zijn ze aandelen gaan opkopen.” Het heeft er volgens de econoom in geresulteerd dat de Japanse centrale bank de grootste aandeelhouder is in heel veel van de 50 grootste Japanse bedrijven. Over de toekomst is de econoom optimistisch. Mujagić denkt dat er na de heftige schuldencrisis betere tijden zullen aanbreken. Hij hoopt dat er dan een duurzame economie zal ontstaan waarin schulden niet langer de motor zijn van economische groei. Hij verwacht dat er in dat nieuwe tijdperk een nieuw geldstelsel zal komen. Dat kan „iets met cryptomunten” zijn, vermoedt de econoom. Of digitaal centralebankgeld zoals een digitale euro. Een cryptomunt is een volledig digitale munt, die bestaat uit een computercode. Het bekendste voorbeeld is de Bitcoin. Een centrale bank heeft geen invloed op de hoeveelheid cryptomunten dat in de samenleving in omloop is. Een digitale euro zou de centrale bank wel kunnen reguleren. Het is volgens Mujagić „niet realistisch om te denken dat alles digitaliseert, behalve geld.” Ook generatieverschillen spelen een rol. „De volgende generatie jongeren zal het heel normaal vinden om digitaal te betalen.” Concreet verwacht Mujagić dat er geen contant geld meer zal bestaan als zijn jongste dochter −die nu negen jaar oud is− volwassen wordt. „Deo volente” (als God het wil), voegt de belijdend moslim er aan toe. (bron: RefDag) Een interessante schets van de ontwikkeling van ons financieel/monetaire systeem, uit het boek Geldmoord van Edin Mujagić. Ik onderschrijf zijn beschrijving maar maak toch enkele kanttekeningen. Op de eerste plaats over de tijdelijke opschorting van de koppeling van de Amerikaanse dollar op 15 augustus 1971 met een vaste goudprijs ($35 per troy ounce), zoals afgesproken in 1944 in Bretton Woods Daarmee kwam er een einde aan de goudstandaard: de koppeling tussen de waarde van een munt en de goudprijs. Voor de goede orde: Nixon maakte de beperking dat het slechts van tijdelijke aard zou zijn, maar de tijdelijkheid duurt al 50 jaar. Dan de schuldenproblematiek. Dit is een uiterst complexe zaak, ik stel, dat kwijtschelding van de helft van schulden, vrijwel onuitvoerbaar is. Op de eerste plaats is het, door de globalisering, een probleem dat wereldwijd tegelijkertijd moet worden aangepakt. Dus zowel voor arme als voor rijke landen en op dezelfde voorwaarden. Dan de vraag op welke wijze de kwijtschelding moet worden verantwoord. Iemand moet die verliezen voor zijn/haar rekening nemen. Voor het geval dat de centrale banken dat doen, is er een optie denkbaar de verliezen in een bad bank te stoppen. Maar zijn die centrale banken dan niet gelijk bankroet? Feitelijk wel, maar die kunnen nooit failliet gaan, is de aanname. Maar wat doet dat dan met de koers van de valuta? Een valuta, die bulkt van de schulden! En dan ontstaat er onzekerheid over hoe de financiële markten, incl. de cryptoplatforms, erop reageren, verdubbelen die in waarde of storten die in. Maar een kwijtschelding is geen exclusief financieel/monetaire zaak: het heeft ook sociaal/maatschappelijke gevolgen. Neem een huishouden met een eigen huis met een hypotheek. Daalt de waarde van de woning ook als de hypotheek wordt gehalveerd of stijgt die dan? En dalen de lonen dan ook en worden goederen (voeding, energie, grondstoffen) en diensten dan ook goedkoper? Nee, natuurlijk niet. Er ontstaat dan een chaotische toestand, waar uitsluitend de allerslimsten profijt uit halen. Als laatste de vraag: zijn de centrale banken nog wel in staat de rentetarieven te verhogen naar een basisniveau en hebben ze nog voldoende monetair gereedschap om monetair beleid te voeren. Ik denk van niet, de onderhoudskist is zo goed als leeg. Taperen met een kleine afbouw van de inkopen zal nog wel lukken (als een gebaar van goede wil als reactie op de stijgende inflatie), maar de totale inkoop van vastrentende waarden (stand per juli 2021 €3.038.684.000, bron https://www.ecb.europa.eu/mopo/implement/app/html/index.en.html) en in de toekomst ook aandelen, zoals nu al in Japan, is een realistische aanname. De reden daarvoor zijn de risico’s die in de posities in financiële producten zitten. Het afdekken van posities die financiële partijen, denk dan aan onder meer (institutionele)beleggers, banken, verzekeraars, pensioenfondsen, innemen en beleggingswinsten (als gevolg van de luchtbellen en de dalende rentetarieven op de effectenmarkten) hebben vastgelegd. Eerst werd dat gedaan middels swaps, daarna met opties en de laatste jaren ook met derivaten. Die wereldwijde handel gaat om gigantische bedragen, denk dan om biljoenen en biljarden. Exacte cijfers daarover zijn niet beschikbaar omdat er geen tot weinig toezicht, wereldwijd, op wordt uitgevoerd. De vraag is niet of de Centrale Banken een stap vooruit, achteruit, zijwaarts bewegen dan wel stil blijven staan. Zij staan onder de macht van het grote geld. Ze hebben alle bewegingsruimte verspeeld. Ik deel de conclusie van Mujagić dat op termijn de toekomst er positief uitziet, maar eerst zal die enorme geld- en schuldenberg moeten worden teruggebracht tot gezonde proporties, zodat de rentetarieven weer kunnen worden genormaliseerd. De hamvraag is dan wel als tijdens dat proces van zuiveren van al het overbodige het bankwezen in zijn huidige vorm niet omvalt en overheden niet in staat zullen zijn het bankwezen te steunen, omdat de verliezen dermate groot zijn, dat die optie niet uitvoerbaar is. Volgens het mandaat van de ECB is overname van het bankwezen ook geen optie, dus wie neemt de betaalfunctie (pinnen en internetbankieren) over? Pas als al die problemen zijn opgelost kan een volgende generatie aan de slag. Ik schat in tussen 2030 en 2035.

C&A, Aldi, Lidl en Hugo Boss hebben mogelijk geld verdiend aan dwangarbeid in China. Een Duitse mensenrechtenorganisatie wil dat het Openbaar Ministerie onderzoek doet, schrijft Trouw. Het European Center for Constitutional and Human Rights (ECCHR) wil dat supermarkten en kledingmerken zoals Lidl en Hugo Boss worden vervolgd wegens betrokkenheid bij gedwongen arbeid door Oeigoeren in China. Een Duitse mensenrechtenorganisatie, gevestigd in Berlijn, heeft een klacht ingediend bij het openbaar ministerie in Karlsruhe. Volgens tijdschrift Der Spiegel gaat het verder om winkelketen C&A en de supermarktketens Aldi Süd en Aldi Nord. Deze bedrijven zijn volgens het ECCHR direct of indirect betrokken bij de dwangarbeid door de Oeigoerse minderheid. Via het textiel dat de concerns verkopen, verdienen ze aan de onderdrukking van deze bevolkingsgroep door de Chinese overheid. Zo zijn ze mogelijk medeplichtig aan misdaden tegen de menselijkheid, staat in de klacht. De organisatie wil dat het Openbaar Ministerie onderzoekt in hoeverre dat het geval is. “Het is onacceptabel dat Europese overheden China bekritiseren op het gebied van mensenrechten, terwijl Europese bedrijven mogelijk profiteren van de uitbuiting van de Oeigoerse bevolking”, zegt Miriam Saage-Maaß van ECCHR. Ze wil dat de betrokken managers in deze bedrijven ter verantwoording worden geroepen. Mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International en experts van de Verenigde Naties hebben China beschuldigd van grootschalige opsluiting, marteling, gedwongen arbeid en sterilisatie van Oeigoeren in de regio Xinjiang. China ontkent dit en zegt dat het extremisme in de regio wil tegengaan. Modeconcern Hugo Boss heeft in een verklaring laten weten dat het gedwongen arbeid niet tolereert en dat het wereldwijd onderzoek doet naar leveranciers om er zeker van te zijn dat hun producten aan de eisen voldoen. “Tot dusver heeft Hugo Boss bij directe leveranciers geen producten aangeschaft die afkomstig zijn uit de Xinjiang-regio”, zegt het bedrijf. Volgens Saage-Maaß heeft een van de leveranciers van Hugo Boss wel degelijk een productielocatie in Xinjiang. “Verder zegt Hugo Boss dat het zelf de fabrieken van leveranciers inspecteert. Hoe ze dat doen, blijft onduidelijk. Internationale inspectiebedrijven zijn vorig jaar al gestopt in Xinjiang, omdat ze daar hun werk niet kunnen doen.” Ook Lidl zegt mensenrechten erg belangrijk te vinden en hoge eisen te stellen aan leveranciers. Met een van de zakenpartners die Oeigoeren aan het werk zou zetten, heeft Lidl de banden eind juni verbroken, zegt het bedrijf op de website van ECCHR. Saage-Maaß vindt dat laat. “Al enige jaren is bekend dat er misstanden plaatsvinden in China.” Ook in Nederland worstelen textielbedrijven en winkelketens met de situatie in China. De problemen overstijgen de textielindustrie, doordat ze voortkomen uit Chinees overheidsbeleid. Als bedrijven dieper in de keten verbonden blijken te zijn met Xinjiang, kunnen ze weinig veranderen aan de situatie van de Oeigoeren. “Zelfs het verbreken van de zakelijke relatie lost het probleem voor de Oeigoeren niet op”, schreef de Sociaal-Economische Raad hierover. “Daar kun je op verschillende manieren naar kijken”, zegt Saage-Maaß. “Inderdaad zal de Chinese repressie niet zomaar ophouden als bedrijven hun textiel elders gaan inkopen. Maar als de Oeigoeren na hun heropvoedingskamp verplicht aan de slag moeten in textielfabrieken, zijn bedrijven die daar klant blijven medeplichtig aan die mensenrechtenschendingen. Als er misdaden worden gepleegd, moet je toch eens gaan nadenken over je eigen verantwoordelijkheid.” ECCHR beroept zich op een Duitse wet tegen internationale misdaden, zoals genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, waaronder moderne slavernij. Eerder dit jaar hebben mensenrechtenorganisaties een vergelijkbare klacht ingediend in Frankrijk tegen internationale modemerken. In dat dossier gaat het om het Spaanse Inditex (bekend van de Zara-winkels), het Japanse Uniqlo, de Franse SMCP Groep en de Amerikaanse sportschoenenproducent Skechers. Via hun toeleveranciers zouden zij zakelijk betrokken zijn bij de verplichte arbeid van de Oeigoeren in China. Openbaar aanklagers zijn er een onderzoek begonnen. (bron: Trouw)

De Nederlandse inflatie is in augustus uitgekomen op 2,4%, een vol procentpunt boven de geldontwaarding in juli. Vooral prijsstijgingen van pakketreizen naar het buitenland en verblijven in bungalowparken waren volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aanzienlijk duurder dan vorig jaar. Niet zo gek, want toen zaten we midden in de coronapandemie en durfden veel mensen niet op vakantie te gaan. In 2020 was het prijspeil volgens de statistici zo laag dat de vergelijking met een reservering van een bungalow of plek voor de caravan nu al snel hoog uitvalt. Pakketreizen waren vorige maand 16,4% duurder dan in augustus 2020, een trip naar een vakantiepark was 12% prijziger. Beide waren in juli nog in prijs gedaald. Vanwege de weer strengere coronamaatregelen en de heropleving van het virus in die maand was er toen minder vraag naar vakanties dan verwacht. Ook de prijs van voedsel droeg bij aan de inflatie. Het was gemiddeld 0,2% duurder, vooral voor aardappelen, vlees en fruit moest meer worden betaald. Verder waren Nederlanders ook meer geld kwijt aan vervoer en horeca. Het CBS berekent de inflatie ook volgens een geharmoniseerde Europese methode, die ook door de Europese Centrale Bank wordt gebruikt. Volgens die grondslag kwam de inflatie in augustus uit op 2,7%, waarmee Nederland lager scoort dan het Europees gemiddelde van 3%. De stijging van de consumentenprijzen voor goederen en diensten zorgt er wel voor dat wereldwijd ondernemers en beleggers zich zorgen maken over signalen van een mogelijke inflatiegolf. Over die laatste mogelijkheid wordt heel verschillend gedacht. Neem de centrale banken, als de FED en de ECB, die blijven herhalen dat de stijgende inflatie slechts van tijdelijke aard is. Ik denk dat de centrale banken een beleid voeren van ‘zolang wij er maar in slagen de financiële markten te overvoeren met geld, blijft de rente wel extreem laag dan wel negatief en zal de inflatie beheersbaar blijven’. Zij gaan ervan uit dat het vertrouwen in het geld, dat steeds meer in waarde daalt en er geen prijsverhogende effecten zullen ontstaan door de na-ijlende corona-pandemie wereldwijd. Grondstoffen stijgen in prijs en voor de winter worden fors hogere energieprijzen verwacht.

Overwegingen

De Hoge Raad moet nog oordelen of de box 3-heffing wel door de beugel kan, maar die uitspraak wil de Belastingdienst niet afwachten. De fiscus eist dat mensen hun individuele bezwaar nu al doorzetten óf intrekken, stelt Rick van de Lustgraaf in Trouw. De tienduizenden mensen die de laatste jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks, officieel de box 3-heffing, wachten nog op een uitspraak van de Hoge Raad. Die moet voor iedereen in een keer duidelijk maken of die gehate spaartaks, waarin mensen worden belast alsof ze rendement hebben gehaald uit hun vermogen, wel de beugel kan óf inderdaad in strijd is met het recht. Kan de fiscus belasting heffen over nooit geïnd rendement onder het mom van fictief rendement heffen? En dan naast het ingediende “massale bezwaar” daartegen, ook nog individueel tegen de fiscus daarover moeten gaan procederen. In het volgende blog meer hierover.

Als de inflatie oploopt wil je goud in je portefeuille hebben. Dat zei miljardair John Paulson in een interview met Bloomberg. Hij verwacht de komende jaren meer inflatie, waardoor mensen hun vermogen zullen verplaatsen van obligaties en andere vastrentende waarden naar goud. Omdat de goudmarkt relatief klein is kan dat een explosieve koersstijging van het edelmetaal tot gevolg hebben. Een herhaling van de prijsstijging eind jaren zeventig is zelfs mogelijk, aldus Paulson. “De reden waarom goud zo snel kan stijgen is dat er maar een zeer beperkte hoeveelheid goud is. Het is in de orde van enkele biljoenen dollars, terwijl de totale hoeveelheid financiële activa dichter bij de $200 biljoen ligt. Dus als de inflatie toeneemt, proberen mensen uit obligaties en andere vastrentende waarden te stappen. En de logische plaats om naartoe te gaan is goud. Omdat de hoeveelheid vermogen in obligaties en cash vele malen groter is dan de hoeveelheid vermogen in goud kan de goudprijs heel snel stijgen.” Paulson merkt op dat ook spaargeld onder de huidige marktomstandigheden snel aan waarde verliest. De rente is 0%, terwijl de inflatie ongeveer 4% is. Daardoor zullen ook meer spaarders op zoek gaan naar alternatieven om hun vermogen te beschermen. Daar kan goud van profiteren, omdat het edelmetaal historisch gezien een goed rendement behaalt wanneer de reële rente negatief is. Zo enthousiast als de miljardair is over goud, zo kritisch is hij over virtuele munten als Bitcoin. Hij gelooft niet in de schaarste van cryptomunten en ziet er geen intrinsieke waarde in. Daarover zegt hij: “Het is een schaars aanbod van niets. Zo lang er meer vraag is dan aanbod stijgt de prijs. Maar als de vraag wegvalt, dan gaat de prijs naar beneden. Er zit geen enkele intrinsieke waarde in cryptomunten, anders dan de schaarste van het aanbod. Virtuele munten zullen uiteindelijk waardeloos blijken te zijn. Als het uitbundige sentiment wegzakt neemt de liquiditeit af en zakt de koers naar nul. Ik zou niemand aanraden om in cryptomunten te beleggen.” Volgens Paulson hebben virtuele munten geen intrinsieke waarde, maar ook voor goud is die zeer beperkt. Het edelmetaal is een goede geleider en een metaal dat niet corrodeert, maar dat verklaart niet waarom een kilo goud vandaag de dag bijna €50.000 waard is. De industriële vraag is slechts 10% van de totale vraag naar goud. De waarde van het edelmetaal wordt in veel grotere mate bepaald door de vraag naar sieraden en beleggingsgoud. Deze vormen van goud worden vooral gekocht door mensen die op zoek zijn naar een instrument om vermogen in op te slaan. In dat opzicht zijn goud en Bitcoin vergelijkbaar. Het voordeel van goud is dat het zich door de eeuwen heen heeft bewezen als veilige haven en dat centrale banken nog steeds op grote goudvoorraden zitten. Die kunnen ze gebruiken in een ‘monetaire reset’. Virtuele munten als Bitcoin hebben als voordeel dat ze digitaal te verhandelen zijn. Daardoor zijn cryptomunten makkelijker te gebruiken als alternatief betaalmiddel dan edelmetalen als goud en zilver. (bron: Geotrendlines)

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 sep 2021, week 36: AEX 788,49; Bel 20 4.178,00; CAC40 6.663,77; DAX 15.609,81; FTSE 100 7.029,20; SMI 12.060,64; RTS (Rusland) 1.725,25; SXXP (Stoxx Europe) 466,34; DJIA 34.607,72; NY-Nasdaq 100 15.440,75; Nikkei 30.381,84; Hang Seng 26.183,71; All Ords 7.706,20; SSEC 3.703,11; €/$1.1815; BTC/USD $45.910,90; troy ounce goud $1.786,80, dat is €48.582,88 per kilo; 3 maands Euribor -0,544%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,558%; 10 jaar Duitse Staat -0,343%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,294%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,225%; 10 jaar Belgische Staat -0,034%; 10 jaar Franse Staat -0,014%; 10 jaar Japan 0,0402%; 10 jaar Spanje 0,318%; 10 jaar VK 0,648%; Italië 0,699%; 10 jaar VS 1,3217%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,804.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel wat lager, maar in de oriënt sterk oplopend, de rente noteerde flat. De euro daalde licht versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, daalde 10%. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Maar premier Rutte overweegt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,0854%; Duitsland 0,143%; Nederland 0,229%; Japan 0,6509%; Frankrijk 0,774%; VK 1,06%; Spanje 1,211%; Italië 1,698%; Canada 1,7585%; VS 1,9177%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,65%; Nederland -0,614%; Zwitserland -0,594%; België -0,543%; Denemarken -0,479%; Frankrijk -0,432%; Spanje -0,368%; Japan -0,1048%; Italië -0,008%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 11-09-2021/598 Pieter Omtzigt: “De notulen van het kabinet lieten zien dat het kabinet meer bezig was met het controleren van Kamerleden en beeldvorming dan met het oplossen van problemen van burgers. CDA-minister De Jonge denkt niet dat veel CDA’ers zullen overstappen naar Omtzigt

UPDATE 04-09-2021/597 Max Verstappen wint F1-race in Zandvoort

De politiek filosofe Daan Roovers stelt, in Trouw, ‘dat het met de economie goed gaat’. Daarover twee kanttekeningen. Daar lijkt het wel op, maar de prijs die onze samenleving daarvoor moet gaan betalen schat ik uiteindelijk op €100 miljard. De minister van Financiën verdedigt dat met het feit dat we over dat bedrag momenteel geen rente betalen, maar hij zegt niet dat komende generaties dat bedrag wel terug moeten betalen aan de geldschieters. Op de tweede plaats wordt het economische herstel mogelijk gemaakt door de explosieve gratis geldcreatie van de Europese Centrale Bank (ECB). Dat geld is voor kapitaalmarktpartijen ruim voorhanden. Dat monetaire beleid brengt ook met zich mee dat de inflatie gaat stijgen. Weliswaar spreken centrale bankiers daarover geruststellende woorden. Maar toen onlangs de ECB bekendmaakte dat de inflatie was gestegen naar 3%, bevestigde Christine Lagarde van de ECB dat zij er nog vanuit gaat dat een stijging van tijdelijke aard zal zijn, maar ze gaf geen duiding of ‘tijdelijk’ dan gaat over 3 maanden of 3 jaar. Toch klonk haar reactie zorgelijker dan voorheen. De enorme hoeveelheden geld die de laatste jaren in de markt zijn gepompt veroorzaken een waardedaling van ons geld en dat gaat de burger ervaren met een afnemende koopkracht.

Informatie-ontwikkelingen

Opnieuw heeft het kabinet Rutte III 2 van haar ministers verloren: Cora van Nieuwenhuisen (VVD) en Tamara van Ark (VVD). Van Nieuwenhuizen (VVD) vertrekt als minister van Infrastructuur en Waterstaat. Koning Willem-Alexander heeft haar ontslag verleend vanwege een andere baan. Ze wordt voorzitter van Energie-Nederland,de branchevereniging van lobbyisten van energiebedrijven. Ze wordt opgevolgd door partijgenoot Barbara Visser. Zij was staatssecretaris van Defensie. Huidig minister Bijleveld van Defensie neemt de taken van Visser over. Onlangs vertrok ook staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur, die tegenwoordig werkt bij een organisatie voor duurzaam beleid. Demissionair minister Van Ark voor Medische Zorg en Sport is opgestapt vanwege gezondheidsredenen. De Koning heeft haar ontslag verleend. Haar taken worden door minister De Jonge en staatssecretaris Blokhuis overgenomen. Eerder was al bekend dat ze rust moest nemen vanwege nekklachten. Ze zegt ze dat er nog geen herstel is “op het niveau dat ik weer aan de slag kan”. Van Ark stapt ook op als lid van de Tweede Kamer. Vorig jaar volgde ze als minister Martin van Rijn op, die op zijn beurt Bruno Bruins verving, die ook om gezondheidsredenen ontslag nam. (bron: NOS) Over het opstappen van van Nieuwenhuizen is veel onrust ontstaan, omdat de afspraken over tussentijds opstappen als minister, zoals die waren vastgelegd in een circulaire, kortelings geleden zijn ingetrokken. Het is ongepast dat een minister overstapt naar een club met als doel het lobbyen voor, in dit geval de energiebedrijven, aan te gaan sturen. Die baan is onverenigbaar met de kennis die zij heeft opgedaan als minister. De Koning heeft haar ontslag geaccepteerd, kennelijk heeft Rutte ermee ingestemd.

Dinsdag 31 augustus 2021 moest een gedenkwaardige (bijltjes)dag worden. De 6 politieke partijen die betrokken waren bij de informatieopdracht van Mariette Hamer zouden kleur moeten bekennen. De informateur zou na 122 dagen haar eindconclusies aan de Tweede Kamer presenteren, terwijl de verkiezingen al 167 dagen geleden plaatsgevonden va 5 maanden gebakkelei, schijnbewegingen en getalm. VVD en CDA willen niet met de PvdA én GroenLinks praten over een mogelijk regeerakkoord. Dat zei PvdA-leider Ploumen na een gesprek met VVD-leider Rutte, Hoekstra (CDA), Klaver (GL) en en informateur Hamer. VVD en CDA hadden al bij herhaling laten weten niets te voelen voor een coalitie met twee linkse partijen. Ook het voornemen van PvdA en GroenLinks om één blok te vormen tijdens de formatie heeft daar niets in veranderd. Ook willen D66 en de CU niet verder. (bron: NOS) Ik heb de indruk dat vooral Hoekstra die dwars heeft gelegen omdat bij een coalitie VVD, D66, Links en het CDA de kleinste partij zou worden. Maar de vraag is: wat nu? Een minderheidskabinet, maar die wordt geconfronteerd met dezelfde problemen en dan wordt de positie van het CDA nog moeilijker te verdedigen komend weekend in het bijeengeroepen Congres. Daarbij komt dat D66 niet veel voelt voor een minderheidsregering samen met de VVD en het CDA. Vertrekkend informateur Hamer (PvdA) adviseert de Kamer een VVD-informateur aan te wijzen die onderzoek gaat doen naar een minderheidscoalitie van VVD, D66 en CDA. Dat zou ook een combinatie van twee van deze partijen kunnen zijn. Dat concludeert Hamer na vier maanden zoeken naar een coalitie. Ze noemt het zeer zorgelijk dat er geen doorbraak is gekomen. De partijen die het voortouw moeten nemen, werpen “blokkades” op om andere redenen dan vanwege inhoudelijke politieke meningsverschillen, zegt ze. Voor een minderheidscoalitie adviseert Hamer steun te zoeken bij in ieder geval PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. De VVD wil dat de 70-jarige oud-minister Johan Remkes de opvolger wordt van Mariëtte Hamer als informateur. (bron: NOS) Het hele informatie-traject is gegaan over welke partijen wel en welke niet aan tafel mogen zitten. Over de inhoud is het nauwelijks gegaan. Is dat geen blamage voor de politiek?

Het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer en haar mondelinge toelichting waren één grote waarschuwing aan het adres van de zes ‘brede middenpartijen’: VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. Als zelfs deze ooit constructieve partijen na maanden nog niet in een coalitiebootje willen stappen, wie moet dan nog die handschoen oppakken in een versplinterd parlement met sterke populistische flanken? “Dit is zeer onbevredigend, echt zeer, zeer zorgelijk ook,” zei de SER-voorzitter toen ze na maanden praten, wikken en wegen met lege handen naar de Kamervoorzitter moest. “Met alle grote problemen verdient ons land een stabiel kabinet met voldoende politiek draagvlak.” Missie mislukt, is haar trieste conclusie 170 dagen na de verkiezingen van 17 maart. Inhoudelijk komen de partijen een heel eind, maar alle gesprekken stranden bij de vraag ‘wie met wie’ een verbond aan wil, of aandurft. Dan domineren plots beeldvorming, risicoanalyses en profileringskansen. Meest voor de hand ligt nu een minderheidskabinet met VVD, D66 en CDA, denkt Hamer. Maar er is veel kapot gegaan op het Binnenhof de afgelopen maanden. De tamme verkiezingscampagne werd gevolgd door een verhitte verkennersfase, met uitgelekte notulen en diep onderling wantrouwen na de ‘Omtzigt-gate’. Die ontploffing dreunt nog na, zag Hamer tijdens de urenlange sessies in de Stadhouderskamer. Een doorbraak is nodig, denkt Hamer. “Het risico dat partijen niet meer tot elkaar komen, was de afgelopen fase zeer groot.” Ze noemt het lijntje om dan maar tot een minderheidskabinet te komen ‘zeer broos’. Zelfs dat zou dus kunnen mislukken. “Het is de verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen zich dit te realiseren en het vertrouwen van de kiezer niet verder te verkleinen.” Helemaal nul is het resultaat na vier maanden verkennen en informeren ook weer niet. Het basisstuk dat VVD en D66 deze zomer schreven, leverde misschien geen doorbraak op, maar kan wel een handvat zijn in een volgende fase verder te praten. Enkele losse plannen op rij: kinderopvang moet gratis worden – mits dat betaalbaar is. De leerplicht zou moeten gelden voor kinderen vanaf 4 jaar, er moet een gratis lunch komen op scholen in arme wijken en spionage door bijvoorbeeld Russische geheim agenten moet strafbaar worden – wat het nu nog niet is. Het document is verder een klassiek compromis: soms leest het alsof VVD en D66 om en om zinnen aan de tien pagina’s toevoegden. Illustratief voorbeeld zijn de alinea’s over klimaat: de Europese vergroeningsdoelen moeten worden gehaald in 2050, met een versnelling naar 2030, dat zal vast de inzet zijn van D66. Maar dat gaat gepaard met een VVD-sausje: er kan ook geld worden verdiend aan de klimaatplannen. De consensus is verder wel dat de overheid een ‘krachtige’ moet zijn en regie moet pakken. Op zowel de woningmarkt, waar de bouw verder moet worden aangejaagd, als in de zorg waar marktwerking niet meer heilig is. Flexwerk moet bovendien verder aan banden, als het aan VVD en D66 ligt. En veiligheid moet weer speerpunt worden. Andere netelige kwesties als stikstof worden niet besproken. Evenmin is er aan de plannen een prijskaartje gehangen. De financiering van alle ideeën is nog niet doorgerekend. Toch bevat het wel politieke keuzes. Euthanasiebeleid wordt bijvoorbeeld aan de Tweede Kamer gelaten, wat de ChristenUnie afschrikte. Dat had juist de afgelopen vier jaar bedongen dat het onderwerp in de ijskast bleef. Net als het streven om tot een ‘moderne’ embryowet te komen: ook dat halen VVD en D66 van stal. Wat al die ‘inhoud’ waard is, zal moeten blijken. VVD-prominent Johan Remkes – alweer de zevende ceremoniemeester die de formatieverkenning mogelijk begeleidt – zal het trio VVD, D66 en CDA (samen 72 zetels) bereid proberen te krijgen tot onderhandelingen over een minderheidscoalitie. Maar meteen daar wijken de voorkeuren alweer af. VVD en CDA zouden best willen praten over een minderheidsregering met D66, maar D66-leider Kaag laat zich over de deelnemende partijen niet uit. In de wandelgangen van D66 wordt gesuggereerd dat een minderheidskabinet zou kunnen, maar dan zónder het CDA. Dat zien ze bij VVD en CDA weer niet zitten, waardoor ook Binnenhofbronnen vertwijfeld erkennen dat het nog maar de vraag is of er een nieuw kabinet zit voor de kerst. (bron: Parool) De week begon met de uitspraken van de congressen van PvdA en GL dat de Tweede Kamer fracties van de beide partijen gaan samenwerken en zich gaan profileren als één. Voor de VVD en CDA-leiders was dat onvoldoende. Inmiddels kondigde dinsdag D66 voorvrouw en demissionair minister van Buitenlandse Zaken Kaag aan een reis aan naar onder meer Qatar, Pakistan en Turkije. Doel van het bezoek is om evacuaties van Nederlanders en anderen uit Kabul weer mogelijk te maken. In feite staat nu de toekomst van Rutte ter discussie. Het is ook de vraag of Wopke Hoekstra van het bijzondere congres van het CDA op 10/11 september nog de politiek leider is van de Christen-democraten. Binnen het CDA is er een richting die voor de oppositie kiest en vandaaruit een nieuwe lijn wil opbouwen. Dan biedt een extra parlementair kabinet voor Hoekstra betere mogelijkheden dan een minderheidskabinet. Nieuwe verkiezingen in het najaar zouden voor het CDA catastrofaal kunnen eindigen als de partij geen deal maakt met Omtzigt (als hij dat al wil). Ook is op het Binnenhof steeds meer te horen dat het CDA niet meer is dan een dependance van de VVD (Hoekstra/Rutte, 2 lakeien van het neoliberalisme)

De demissionair staatssecretarissen Yesilgöz, Wiersma en Van Weyenberg geven hun zetel in de Tweede Kamer per direct op. Dat melden ze in een brief aan Kamervoorzitter Bergkamp. Eerder zei de Raad van State dat het niet strijdig is met de Grondwet dat Kamerleden ook actief zijn in het demissionaire kabinet maar wel dat de gang van zaken ongelukkig is. “Dit gegeven brengt ons ertoe de Kamerzetel per direct op te geven”, melden de drie. Er was kritiek op de gang van zaken. (bron: NOS) De raad van State had wel even art 3 X cab de Kieswet over het hoofd gezien. Heel kwalijk! Met of zonder opzet?

Financieel/economische berichten

De inflatie is in augustus gestegen van 2,2% naar 3%. De stijging is veroorzaakt door hogere energieprijzen, industriële materialen, voedsel, alcohol, tabak en vormen van dienstverlening. Dat heeft gevolgen voor de koopkracht van de consument.

Voor de financiële markten vielen de ontboezemingen van Fed-voorzitter Jerome Powell op 27 augustus 2021 niet tegen. Een voortijdige aanscherping van het monetair beleid van de Federal Reserve kan ‘bijzonder schadelijk’ zijn voor de economie, waarschuwde de voorzitter in zijn speech. Volgens Powell is er nog aanzienlijke ‘slack’ oftewel onderbenutting in de economie en zorgt de coronapandemie nog altijd voor onzekerheid. In de Verenigde Staten, maar ook elders ter wereld laaide het virus recent weer op vanwege de deltavariant. volgens Powell vormt de pandemie een bedreiging voor het herstel. Een “slecht getimede beleidsmaatregel” vertraagt volgens de Fed-voorzitter onnodig de werving van personeel en andere economische activiteit en duwt de inflatie mogelijk zelfs lager dan gewenst. Powell bevestigde dat de Fed er in juli van uitging dat taperen dit jaar nog zou beginnen. In zijn laatste toespraak gaf hij echter geen sterk signaal over wanneer dat proces zal starten, waardoor de kans klein is dat er tijdens de aanstaande Fed-vergadering op 21 en 22 september iets wordt aangekondigd. “Na het recente spervuur van sprekers van de Federal Reserve, die pleitten voor een vroege en snelle afbouw van de QE-aankopen van activa, neemt voorzitter Jerome Powell een voorzichtiger standpunt in”, reageerden analisten van ING. “Een aankondiging voor afbouw in september blijft mogelijk. “Een aankondiging van tapering in november is nu het meest waarschijnlijk”, zei analist Simon Harvey van Monex Europe. (bron: IEX)

Richard Bernstein, decennialang aan de slag op Wall Street, is één van de 57 analisten opgenomen in de “Hall of Fame” van Institutional Investor. Als zo iemand spreekt, dan luisteren de markten aandachtig. Hij meent dat het hoogtijd is dat beleggers in de populairste aandelen van het moment hun portfolio beginnen te diversifiëren. Bernstein ziet veel donkere wolken aan de horizon, maar denkt ook niet dat het onweer erg lang duurt. Om te illustreren hoe hij de markt opnieuw ziet opkrabbelen, gebruikt hij een metafoor … (zie hierna) “We zitten misschien wel in de grootste zeepbel van mijn carrière,” vertelde Bernstein, de CEO en CIO van Richard Bernstein Advisors, onlangs aan zakenzender CNBC. Zijn waarschuwing impliceert dat de omvang groter is dan de dot-com- en huizenbubbels. “De FED heeft het lange eind van de rentecurve zodanig vervormd dat we een heel natuurlijke reactie zien bij activa met een lange looptijd, die vervolgens een eigen leven gaat leiden,” zei Bernstein. “Iedereen die in deze langlopende activa zit, moet er vast van overtuigd zijn dat de langetermijnrente niet zal stijgen, want dat is het kryptoniet (opgeblazen) voor deze zeepbel.” Bernstein meent dat de implosie nog gevaarlijker is dan in juni, toen hij waarschuwde dat bitcoin een zeepbel was. De cryptomunt heeft zich sindsdien fors hersteld. “Wanneer je in een bubbel terechtkomt, worden mensen erg bijziend. Ze kijken alleen naar een zeer klein universum van investeringen,” zei hij. “Mensen zeggen altijd tegen me ‘Oké. Nou, je bent zo slim. Wanneer gaat de zeepbel barsten?’ Het antwoord is dat niemand het weet.” Bernstein, ook geroemd voor zijn werk als strategisch analist bij Merrill Lynch, beveelt aan om te diversifiëren naar aandelen met een prijszettingsvermogen in een inflatoire omgeving. “Dat zou je het meest leiden naar grondstoffen, naar materialen, energie, dat soort dingen,” zei hij. “Ik vind het heel interessant dat energie de afgelopen zes of twaalf maanden in een grote bullmarkt heeft gezeten en dat iedereen zegt dat die onhoudbaar is. Bitcoin heeft in een grote bearmarkt gezeten en iedereen wacht tot het terugkomt.” Ondanks zijn waarschuwing voor een bubbel van epische (grootse, opwindende, spannende) proporties voorspelt Bernstein geen totale ineenstorting van de markt. Hij ziet de markt als een wipplank. “We balanceren tussen deze langlopende activa die zeer overgewaardeerd zijn en een zeepbel versus de rest van de wereld,” zei Bernstein. “Tenzij de liquiditeit zeer snel opdroogt, wat onwaarschijnlijk lijkt, is de kans op een grote bearmarkt waarschijnlijk veel kleiner dan mensen denken.” De beurzen laten de laatste weken weer recordcijfers optekenen. (bron: bussinessam.be) Hoe moet ik reageren op de uitspraken van Bernstein. Ja, de luchtbellen gaan leeglopen, ja, de koersen vallen dan terug, maar hij spreekt niet van een crash en stelt wel dat ze weer snel zullen herstellen, omdat de centrale banken zullen voorkomen dat het monetaire beleid zal gaan kantelen. Dat betekent dat de centrale banken waardeloos gratis geld in de markten blijft pompen, zolang ze dat kunnen blijven volhouden. 30-jarige Nederlandse leningen worden nu verhandeld op 0,223%. Daar is toch geen ander rendement mee te maken dan een negatief. Wie is daartoe bereid en hoe lang nog? Het impliceert dat de effectenkoersen wel zijn opgeblazen, instorten en dan weer opnieuw worden opgeblazen omdat het geld waarmee wordt gehandeld geen waarde meer heeft. Maar juist dat kan leiden tot een enorme inflatie, die zal leiden tot het ineenstorten van het financieel/bancair en monetair stelsel. Wat blijft zijn aandelen van gezonde bedrijven die zich voorbereiden op de wereld van morgen, maar dan gewaardeerd op realistische koers-winst verhoudingen en niet op extreme illusies. Over de toekomst van de cryptoproducten wordt heel verschillend gedacht: van een complete ineenstorting tot een stijging in de komende jaren van de bitcoin naar $1.000.000. Ik zou hier wel een onderscheid aan willen brengen in crypto’s die geen waarde vertegenwoordigen zoals de ‘coins’ en crypto’s die bedrijven in nieuwe technologieën toepassen als algoritmen en KI.

Ik waarschuw al maanden voor een forse stijging van de inflatie en die ligt nu op tafel (een stijging van 2,2% naar 3%, maar liefst een stijging van de prijzen ten opzichte van augustus 2020 van 36%). En nu maar hopen dat Christine Lagarde gelijk krijgt dat dit maar een beweging is van tijdelijke aard en dat alles onder controle is. Zitten wij eind december 2021 weer op de nagestreefde inflatie van 2%? Ik ga eerder uit van 4% tot 6%. Meer info over dit onderwerp in een naschrift bij uitspraken van Drs Kees de Kort, econoom, elders in dit blog.

De inflatie in de eurozone schiet volgens de eerste schattingen omhoog. De prijzen stegen in augustus met 3% in vergelijking met een jaar geleden, zegt statistiekbureau Eurostat. Het is het hoogste inflatiecijfer sinds 2011. Als de inflatie hoog is, kan de ECB ervoor kiezen om de rente te laten stijgen, om zo de economie af te koelen. (bron: NOS) Als het zo simpel nog maar zo was als de modellen van vroeger nog werkten. Maar de laatste jaren is het monetaire beleid opgeschoven van dienstbaar voor het volk naar de financiële markten, waardoor de waarde van ons geld steeds verder afneemt. We merken dat in de rente van 0,01% rente op ons spaargeld en een daling van de koopkracht (goederen worden duurder, terwijl het inkomen niet mee stijgt).

BNR-commentator Drs Kees de Kort, econoom, is bepaald niet gerustgesteld door de uitspraken van de FED-preases Jay Powell over het monetaire beleid in de komende periode. ‘Hij heeft niks nieuws gezegd, de destructie door de centrale bankiers gaat gewoon door.’ Cornelis Johannes (Kees) de Kort is een Nederlandse beursanalist en macro-analist. Hij kenmerkt zich door een uitgesproken mening over economische ontwikkelingen. Zo wijst hij er vaak op dat positief nieuws sterk wordt uitvergroot; negatief nieuws, zelfs als dat in de meerderheid en relevanter is, wordt genegeerd. In zijn dagelijkse beurspraatjes op BNR Nieuwradio gebruikt hij zijn eigen ‘Dekortiaanse’ jargon, met een aantal veelgebruikte termen waarmee hij vooral de (naar zijn idee) dwaasheid van beleggers en stijgende beurskoersen bekritiseert, te midden van slecht economische nieuws. Niks nieuws onder zon dus: de Fed kijkt naar de economische ontwikkeling, de Fed kijkt naar de ontwikkeling van de inflatie, de Fed kijkt naar wat de deltavariant van het coronavirus gaat doen. Voorlopig doen ze niets, maar misschien aan het eind van het jaar? ‘Misschien wel, misschien niet, misschien wel, misschien niet, misschien wel een einde aan het taperen, het economische opkoopprogramma.’ De Kort benadrukt met klem dat hij niet voor niets altijd over centrale bankiers mekkert en zeurt. ‘Zij zijn verantwoordelijk voor de prijs van het geld, één van de belangrijkste componenten in een economie. Maar geld hoeft helemaal niet GRATIS te zijn. Alle economieën hebben geleefd met geld waar 3% of 4% rente voor wordt betaald.’ De Kort wijst nog maar weer eens op wat er gebeurt als geld gratis is: ‘Dat vinden consumenten en bedrijven raar, dan gaan we voorzichtig worden of op onze handen zitten. En de financiële wereld gaat aandelen of huizen kopen omdat obligaties geen enkel rendement, zelfs negatief, meer opleveren. En dus stijgen de huizenprijzen, dat heeft een negatieve invloed op de samenleving als grote groepen mensen geen huis kunnen kopen.’ Een Dekortiaanse stelling: ‘Een normale economie kan niet gebaseerd zijn op extreem beleid.’ (bron: BNR) Ik zou die uitspraken nog wel wat willen aanscherpen. De centrale banken bevinden zich in een positie waarin hun bewegingen nog maar zeer beperkt zijn. De enige tool is nog taperen (het afbouwen van de inkoop van staatspapier). Maar de terugkeer naar een monetair beleid met een basisrente en vergoeding voor inflatie is geen optie meer, ook al zouden de centrale banken dat willen. Dat is een gepasseerd station. De onderhoudskist met beschikbare tools om daarmee monetair te kunnen sturen, zijn nog maar heel beperkt als gevolg van het neoliberale monetaire beleid van de afgelopen jaren. Een keerpunt is er niet meer: het wordt geblokkeerd door de enorme posities die financiële partijen hebben ingenomen om hun risico’s ad te dekken en ingenomen positie ‘vast te zetten’. Eén stap terug zal al gigantische verliezen veroorzaken. Ik praat uit eigen ervaring als ik stel dat 50 jaar geleden er een basisrente gold van 4% plus de inflatie. Als de inflatie 2% was, was de kapitaalmarktrente 6%. En daarmee wist iedereen waaraan hij toe was. Ik neem als voorbeeld De FED koopt nu maandelijks $120 mrd aan waardepapieren op. En ze houden het niet voor onmogelijk dat ze, daartoe gedwongen door de stijgende inflatie, moeten gaan taperen. Ze zullen zeker niet in één beweging daarmee stoppen. Wanneer ze daarmee stapje voor stapje gaan beginnen geven de Amerikaanse centrale bankiers nog niet aan. Er is ook geen eenduidigheid over de (dringende) noodzaak daarvoor. De vraag is of en hoe de financiële markten daarop gaan reageren. En de monetaire noodzaak om de rente te gaan verhogen is vooralsnog onbespreekbaar. En dat snap ik ook wel want een verhoging naar een basisrente, zoals Kees de Kort voorstelt, is onbetaalbaar. Daarvoor moeten zoveel opgeworpen buffers worden afgekocht dat dat geen begaanbaar traject zal zijn. Een oplossing daarvoor heb ik ook niet, ondanks dat ik met de Kort van oordeel ben dat voor de gezondmaking van het monetaire systeem een renteverhoging naar een basisrente plus een inflatiecorrectie onvermijdelijk is. De financiële markten negeren realistische stellingen daarover en willen alleen maar optimistische geluiden horen (de taal van Rutte).

Het demissionaire kabinet stopt op 1 oktober definitief met de coronasteunregelingen NOW (voor loonkosten), Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL), de zelfstandingenregelingen Tozo en TONK en diverse fiscale maatregelen. Dat schrijft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer. Het demissionaire kabinet vindt dat doorgaan met de steunmaatregelen het economisch herstel in de weg zit. “De beperkende maatregelen zijn grotendeels opgeheven, de economie draait weer volop en de werkloosheid is laag”, klinkt het in een mededeling. Bedrijven kunnen nog wel steeds leningen aanvragen bij kredietverleners als KKC, Qredits overbruggingskrediet, BMKB-C en GO-C. Die regeling blijft nog het hele jaar van kracht voor bedrijven die toch nog in de problemen komen. Ook het Garantiefonds Evenementen, voor evenementen die al gepland waren en uiteindelijk niet kunnen plaatsvinden, loopt door in het vierde kwartaal. Verder is het kabinet bezig met een gerichte compensatieregeling voor nachtclubs en discotheken als die ook na 1 oktober nog niet open kunnen. De sector van de nachthoreca is al sinds het begin van de coronacrisis verplicht gesloten en heeft als enige sector zijn deuren nog niet kunnen openen. Ook vervalt de mogelijkheid om belastinguitstel aan te vragen. Vanaf 1 oktober wordt verwacht dat ondernemers weer gewoon hun belastingen betalen volgens de gebruikelijke termijnen. Sinds het begin van de crisis hebben 369.000 ondernemers gebruikgemaakt van de mogelijkheid van belastinguitstel, voor een bedrag van 40,4 mrd. Het kabinet heeft met een aanvullend sociaal pakket extra middelen vrijgemaakt om mensen die wegens de coronacrisis in onzekerheid zitten te helpen. Daarmee worden mensen onder andere begeleid naar nieuw werk of worden ze omgeschoold. (bron: nu)

De stijging van de inflatie gaat hard. In juli bedroeg de inflatie in de eurozone nog 2,2% vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder, nu is dat 3%, het hoogste niveau sinds eind 2011. De stijging is vooral veroorzaakt door hogere energieprijzen. De prijs daarvan ligt ruim 15% hoger dan een jaar eerder. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van voorlopige cijfers. Het Duitse federale statistiekbureau meldde op basis van voorlopige cijfers dat de geldontwaarding ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder 3,9% bedroeg en in juli 3,8%. Het Duitse inflatiecijfer werd beïnvloed door de wisselingen in het btw-tarief. In Frankrijk kwam de inflatie in augustus op 1,9%, waar dat in juli nog 1,2% was. Vooral de prijzen van energie en voedsel gingen daar omhoog. Om de inflatie van de hele eurozone te bekijken, is er een meting die in alle landen op dezelfde wijze wordt gedaan. De cijfers wijken wel wat af van waar de landen zelf mee komen. Zo kwam het geharmoniseerde cijfer van de ECB in Duitsland in augustus uit op 3,4% op jaarbasis. En volgens de geharmoniseerde Europese methode bedroeg de geldontwaarding van Frankrijk op jaarbasis 2,4%. De ECB moet dit jaar al gaan praten over het afbouwen van de coronasteun, vindt gouverneur François Villeroy de Galhau van de Banque de France. Daarmee onderschrijft hij het eerdere standpunt van de ECB dat er geen haast is geboden. De Europese centrale bank verschilt daarin van de Amerikaanse Federal Reserve (Fed). (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Het Europees gezondheidsinstituut ECDC heeft deze week heel Nederland de kleurcode rood gegeven, het op een na hoogste niveau. Bij het vaststellen van de codes wordt gekeken naar de coronabesmettingen en het percentage positieve tests in de 2 vorige kalenderweken.

Stof dat in de IJmond neerdaalt is onwenselijk voor de gezondheid van kinderen. Dat concludeert het RIVM na onderzoek op 29 locaties in de regio rond de staalfabriek van Tata Steel. Volgens het RIVM is de hoeveelheid kankerverwekkende stoffen en metalen in het stof een stuk hoger dan op plekken zonder staalindustrie. Daardoor neemt het risico op kanker iets toe, zegt het RIVM. De normen die bepalen welk extra risico op kanker acceptabel is, worden volgens het RIVM niet overschreden. Staatssecretaris Van Weyenberg van Infrastructuur vindt dat er in IJmuiden geen toekomst is voor Tata Steel als het bedrijf zo vuil blijft, nu blijkt dat de gezondheidssituatie rond de fabriek de laatste twee jaar is  verslechterd. Van Weyenberg vindt dat het echt anders moet. Hij wil de provincie helpen de vergunningen strenger te maken en de handhaving van de normen te verbeteren. Hij wijst erop dat het bij gesprekken over Tata vaak over banen en klimaat ging, maar te weinig over gezondheid. (bron: NOS)

Demissionair premier Rutte overlegde in Frankrijk met president Macron over
samenwerking bij het evacueren van Afghanen. De evacuaties van tolken en anderen die ervoor in aanmerking komen moeten snel worden hervat, vindt hij. Rutte zegt dat het vooral van belang is dat deze mensen veilig zijn. Als ze zelf
naar een buurland gaan, wil dat volgens hem niet zeggen dat ze naar Nederland
kunnen komen: “Dat moet per geval worden bekeken. Als ze uit Afghanistan zijn,
zijn ze in ieder geval veilig.” Daarnaast wil Rutte voorkomen dat er een vluchtelingenstroom op gang komt, zoals in 2015 uit Syrië. (bron: NOS) Rutte zet zich in dat andere landen, elders in de wereld, zich bereid gaan verklaren om Afghanen die hun land willen verlaten, op te nemen. En Nederland zelf wil zo weinig mogelijk vluchtelingen opnemen. Daartoe heeft hij minister Kaag naar Qatar, Pakistan en Turkije gestuurd om dat te bewerkstellen.

Uitkeringsinstantie UWV stopt met het terugvorderen van voorschotten voor arbeidsongeschikten. Het UWV vindt dat mensen niet in financiële nood mogen komen, omdat ze vanwege een artsentekort niet snel genoeg gekeurd kunnen worden. De regeling geldt voor iedereen die op 1 januari 2020 in het kader van de WIA een voorschot had of er daarna een gekregen heeft. Wie het voorschot al helemaal of deels heeft terugbetaald, krijgt het geld opnieuw op de rekening. Bij een WIA-aanvraag moeten mensen binnen acht weken worden gekeurd. Als dat langer duurt, maken mensen aanspraak op een voorschot. (bron: NOS)

Coronasteun was prima, zeggen economen. Ermee stoppen ook. Het lukte de overheid volgens economen om de coronasteun goed terecht te laten komen. Dat er nu bedrijven failliet zullen gaan, hoort bij een gezonde economie, schrijft Hanne Obbink in Trouw. Zelden zijn economen het zo eens als over de coronasteun van de afgelopen anderhalf jaar. De overheid heeft het ‘uitzonderlijk goed gedaan’, zegt Sandra Phlippen, hoofdeconoom bij ABN Amro. Het is een ‘schoolvoorbeeld’ van hoe je bij zo’n crisis moet optreden, vindt ook Bas ter Weel, directeur van onderzoeksbureau SEO en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Ja, er staat ons nog wel wat te wachten nu die steun stopt, zeggen economen. Er gaan de komende tijd misschien toch bedrijven failliet. En nu de economie lijkt aan te haken bij de hoogconjunctuur van voor de crisis, lopen ook de personeelstekorten op. Dat kan zelfs tot een milde recessie leiden. “Misschien eind volgend jaar”, zegt Ter Weel. Al met al pakte de coronasteun toch erg goed uit. Die steun moest ‘tijdig, tijdelijk en gericht’ zijn, blikt Ter Weel terug. “Tijdig was het. Er was paniek, er moest snel worden opgetreden en dat is gebeurd. Ook lukte het om de steun goed te laten terechtkomen.” Alleen over de tijdelijkheid van de steun kunnen vragen worden gesteld, vervolgt Ter Weel. Heeft het niet te lang geduurd, is er niet ook geld besteed aan ondernemingen die sowieso niet levensvatbaar waren? “Het eerlijke antwoord op die vraag is: dat weten we nog niet. Door zo lang door te gaan zijn er misschien ook bedrijven voor omvallen behoed die wél levensvatbaar zijn.” Hier plaats ik een kanttekening. Is dit een realistische benadering? Er wordt gesteld ‘economen vinden’. Het zou van realiteitszin getuigen als hier ook de sociaal/maatschappelijke gevolgen zouden zijn benoemd. Natuurlijk zegt een bankier dat de overheid het prima heeft gedaan, want zij heeft een groot deel van de bedrijfsrisico’s voor hun rekening genomen. Dat past in een neoliberaal beleid, burgers opzadelen met de lasten van het bedrijfsleven en daardoor de banken uit de wind (orkaan) houden. Ik hou er rekening mee dat de totale lasten, die momenteel worden geschat op €80 mrd, de €100 mrd gaan overschrijden als er geen coronagolf 4 gaat komen. Verder zijn de geldkisten wagenwijd open gezet om iedereen maar te kunnen redden. Die aanpak is volstrekt verwerpelijk. Een veel kritischer benadering had de leidraad moeten zijn waarbij de helft van de overheidssteun in de vorm van leningen had moeten worden gegeven. Dan had er een natuurlijke schifting plaatsgevonden, waarbij alleen de gezonde bedrijven de pandemie hadden overleefd. Het is veel te simpel om te stellen ‘dat wij nog niet weten aan hoeveel ondernemingen, die niet levensvatbaar meer waren dan wel in een sector werkzaam waren die door de transitie van fossiel naar duurzaam zouden moeten verdwijnen. Hier heeft de overheid een enorme kans laten voorbijgaan. Het beleid van het kabinet Rutte III heeft voor Sinterklaas gespeeld maar laat komende generaties de rekening ervan betalen. Stoppen met het steunprogramma is onvermijdelijk, zeggen de twee. Er zullen bedrijven failliet gaan vanwege de na-ijlende pandemie of omdat ze louter op coronasteun draaiden. Dat is geen ramp, al was het maar omdat het aantal faillissementen tijdens de crisis uitzonderlijk laag was. “Bij een gezonde economie hoort dynamiek”, zegt Phlippen, “met startende ondernemingen én met faillissementen.” Niet elk deel van de economie zal volledig herstellen, waarschuwt Phlippen, want er doen zich ook structuurveranderingen voor. “Thuiswerken zal bijvoorbeeld gevolgen hebben voor het zakelijk reisverkeer en voor de kantorenmarkt, inclusief de schoonmaak, de catering et cetera.” Ook daarom moet de coronasteun stoppen. “Het heeft geen zin banen blijvend overeind te houden in bedrijven waar te weinig omzet wordt behaald, terwijl in andere sectoren juist een groot tekort aan personeel bestaat.” Wie lessen wil trekken uit deze periode van overheidssteun, kan ook kijken naar de financiële crisis van 2009 en de jaren daarna. “Vorig jaar september al had de overheid twintig keer zoveel balanssteun gegeven als destijds tijdens de hele crisis” zegt Phlippen. “Extreem veel meer dan toen én heel snel.” Waarom nu wel en toen niet? “Omdat de schade voor bedrijven deels werd veroorzaakt door de overheid zelf, met haar coronamaatregelen”, legt Phlippen uit. “En vooral: omdat de Europese Centrale Bank de rente laag hield en schuldpapieren opkocht, was die steun relatief goedkoop.” De samenleving moet, wordt hier gesteld, de lasten dragen van de door de overheid opgelegde beperkende maatregelen om b.v. de zorg drasaiende te houden, dat is maatschappelijk beleid, wat ook kan worden aangemerkt als een bedrijfsrisico. Het is een lesje economie voor beginners, zegt Phlippen: als de economie krimpt, moet de overheid gas geven. “Ja, regeringen hebben vaak de neiging het tegenovergestelde te doen: de crisis bestrijden door te bezuinigen, op de rem te gaan staan, waardoor ze de crisis nog verdiepen.” Blijft de extra schuldenlast – de coronasteun kostte de Nederlandse overheid €80 mrd – niet als een donkere wolk boven de economie hangen? Nee, denken de economen van ABN Amro. “Omdat die schulden ook op de langere termijn waarschijnlijk betaalbaar blijven”, zegt Phlippen. “En weeg het eens af tegen de gitzwarte wolken die zouden zijn ontstaan zonder coronasteun, met bijvoorbeeld massawerkloosheid. Zoiets werkt decennia door in de economie en dat is nu voorkomen.” Hier houdt de eensgezindheid onder economen alweer op. Weliswaar maakt ook Phlippen een voorbehoud over het belang van een overheid die ‘gas geeft’ bij crises – “Misschien denken we over vijf jaar: dit nooit weer” – maar Ter Weel slaat toch een iets andere toon aan. “Deze keer werkte het, omdat de coronacrisis van buiten de economie kwam. Dat is iets anders dan een crisis die uit de economie zelf voortvloeit”, zegt hij. “Een grotere rol van de overheid, daar blijf ik huiverig voor.” (bron: Trouw) Dat de overheid steun heeft gegeven aan het getroffen bedrijfsleven staat voor mij niet ter discussie. Wel in de vorm waarin. Een pandemie is eens in de zoveel tijd een terugkomend fenomeen, waar bedrijven buffers voor moeten aanleggen. Een deel van het bedrijfsleven heeft dat ook gedaan, maar anderen hebben dat niet gedaan en moesten daarom aan de reddingsslang van de overheid. Daar had de overheid moeten eisen van de aandeelhouders, de eigenaren van het bedrijf. En verder had de overheid slechts steun moeten verlenen voor de helft in de vorm van een gift en de andere helft in de vorm van een goedkope lening. Philppen stelt dat de overheidssteun €80 mrd heeft gekost. Ja, dat zegt het kabinet, maar dat is zeker niet het bedrag van de eindafrekening. Dat kan nog wel jaren duren, voordat we weten of de kredieten met staatsgarantie en de achterstanden van belastingbetaling zijn terugbetaald. Het is veel te vroeg om nu al te spreken van een succes, nu de sociaal/maatschappelijke gevolgen nog niet in beeld zijn. De suggestie van een succes nu al gaat mij te ver. Met de motivatie die de bankvrouw aandraagt voor het verlenen van staatssteun in deze vorm onderschrijft zij de redenen van de minister van Financiën. “Het geld kost tegenwoordig niks meer dus de overheidssteun is verantwoord”. Dit is pure misleiding. De prijs/rente die voor een lening betaald wordt is slechts een peanut van de totale last die wordt aangegaan. De hoofdsom is 100% en stel dat de rente 2% zou zijn geweest dan is dat toch nog maar het 1/50 deel, de inflatiecorrectie niet meegenomen. Dat laatste is wel relevant, want als de inflatie gaat stijgt daalt de waarde van ons geld wel en dat heeft gevolgen voor de koopkracht van de burger.

Over de macht van de Koninklijke familie nu en in verleden als het gaat om Formule 1 op Zandvoort. In 1948 was het Prins Bernhard, de echtgenote van Koningin Juliana en nu is het zijn kleinzoon Prins Bernhard. Prins Bernhard, de oude, heeft zich in 1948 ingezet om een bouwstop op het circuit van Zandvoort te voorkomen. Dat schrijft sporthistoricus Jurryt van de Vooren in Trouw en het Parool. Zijn inzet had succes. Voor de bouw werden nog goede bakstenen gebruikt. Het Rijk wilde die inzetten voor de wederopbouw, bij de bouw van nieuwe woningen, en liet de aanleg van toegangswegen naar het circuit stilleggen. Voor een bedrag van zo’n 20.000 gulden zette prins Bernhard begin 1948 twee ministers onder druk om een bouwstop voor het circuit van Zandvoort te beëindigen. Dat blijkt uit archiefstukken. De eerste race in Zandvoort werd gereden op 3 juni 1939, toen nog op een stratencircuit. De prins stelde een wisselbeker beschikbaar voor de winnaar. Natuurlijk was hij er zelf bij, als eregast bij de gemeentegrens opgewacht door burgemeester Henri van Alphen. ‘Nadat de Prins had plaatsgenomen in zijn loge, werd het Wilhelmus gespeeld’, aldus het dagblad De Tijd. In de Tweede Wereldoorlog sloopten de Duitsers een groot deel van de badplaats voor de aanleg van de Atlantikwall. Ondertussen werkte de gemeente gewoon door aan de plannen voor een nieuwe autobaan. Meteen na de bevrijding verschenen de bouwtekeningen en begonnen de duinafgravingen. In deze haast werden niet alle regels even goed nageleefd. Dat ging al mis bij het leggen van de fundamenten, waarvoor de oorlogspuinhopen werden gebruikt. Daar zaten nog geschikte bakstenen tussen, in die tijden van schaarste zeer waardevol. Ze werden alleen niet apart gelegd door de gemeente, zoals vereist, maar kapotgeslagen, wat het kabinet Beel 1, met name het ministerie van Wederopbouw en Volkshuisvesting, bestuurd door L. Neher (PvdA), bijzonder irriteerde. In verschillende brieven en vermaningen in 1947 en 1948 werd dat dan ook duidelijk gemaakt. ‘Vernieling van beschikbaar bouwmateriaal dat voor bouwerij te Zandvoort goedkoper uitkomt dan nieuwe steen, op zich zelf al te veroordelen, is onder de heersende omstandigheden ontoelaatbaar. Het zal duidelijk zijn dat uit het niet nakomen van de voorwaarden schade voor het Rijk is ontstaan.’ Dit conflict kwam begin 1948 tot een climax toen de overheid de aanleg van de toegangswegen en het circuit stillegde, tot ontzetting van de gemeente. De ene brandbrief volgde na het andere spoedoverleg, maar het bouwverbod werd gehandhaafd. De geplande opening van 7 augustus 1948 kwam serieus in gevaar. Het was dan ook een grote verrassing toen op 19 maart een gezamenlijk persbericht werd verstuurd. ‘Het gedurende enige maanden tussen het gemeentebestuur van Zandvoort en verschillende ministeries gepleegde overleg inzake de voltooiing van de auto-toerweg, heeft tot een resultaat geleid. De werkzaamheden worden thans met volle kracht voortgezet.’ Uit archiefstukken van de gemeente Zandvoort en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën blijkt nu dat prins Bernhard een einde heeft gemaakt aan deze impasse. Op 13 februari 1948 was er een vertrouwelijk overleg tussen de gemeente en de Prins Bernhard Stichting, die financiële steun leverde aan veteranen. Daar werd afgesproken dat de stichting de autoriteit van haar naamgever zou inzetten bij de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën om te benadrukken dat de autowedstrijden in Zandvoort ‘een meerzijdig landsbelang’ hadden – met succes. Door deze ingenieuze constructie bleef de prins zelf buiten beeld, maar werd via de Stichting Prins Bernhard wel zijn gezag aangewend om de bouw van het circuit op tijd af te ronden. Wat er met het geld is gebeurd, is onbekend. Een overstap naar het heden. Door een rechterlijk verbod op de race wegens ongeoorloofde stikstofuitstoot zou het circuit een faillissement boven het hoofd hangen, dat heeft de rechter meegenomen in de belangenafweging. MOB, dat onder leiding van Johan Vollenbroek in 2019 het Nederlandse Programma Aanpak Stikstof succesvol aanvocht en zo de stikstofcrisis op de agenda zette, stelde dat de vergunning voor de Formule 1-race op een verkeerde berekening van de stikstofuitstoot berust. Of dit klopt, moet de rechtbank in een bodemprocedure uitmaken, maar dat wilde de MOB niet afwachten en spande daarom een kort geding aan. De voorzieningenrechter durft een beoordeling nu echter niet aan. “Daarmee zou namelijk in belangrijke mate worden vooruitgelopen op de beantwoording van de vraag wie van de partijen gelijk heeft, terwijl juist de rechter in de bodemprocedure daarvoor nadere inhoudelijke advisering (…) nodig acht,” aldus de rechtbank. (bron: Trouw/Parool) Voor een goed inzicht in de uitstoot van CO2, enkele data: de raceauto’s veroorzaken slechts 7,3% van het totaal, verplaatsingen van het ‘circus’ 45%, logistiek 27,9% de faciliteiten 13,3%, maar het reizen en verblijven van het publiek is 7½ keer zo groot als de milieuvervuiling van de F1 races zelf. De data zijn van alle races en werden gepubliceerd door gptoday.net

Corona berichten

Maandag 30 augustus werden 2349 geregistreerd en lagen er 459 mensen met corona in het ziekenhuis plus 212 op de IC. Dinsdag bedroegen die cijfers: 2878, 436 en 207, woensdag 2806, 432 en 216, donderdag 2576, 439 en 216, vrijdag 2793, 442 en 212, zaterdag 2393, 467 en 213 op de IC. In week 34 werden 17.588 positieve tests gemeld bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Dat komt neer op gemiddeld 2513 nieuwe gevallen per dag.

Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA ziet nu geen dringende noodzaak voor een extra prik met een coronavaccin. De huidige vaccins bieden volgens het EMA voldoende bescherming tegen ernstige ziekte, ziekenhuisopnames en de dood.

Het kabinet denkt aan de invoering van een coronatoegangsbewijs voor alle bezoekers van horeca, theaters en bioscopen. Demissionair minister De Jonge wil zo bewerkstelligen dat meer mensen zich laten vaccineren. 1,8 miljoen Nederlanders zijn niet ingeënt en dat vindt De Jonge te veel. Hij vreest dat de IC-capaciteit op termijn weer overbelast raakt. Mensen krijgen een coronatoegangsbewijs, als ze zijn gevaccineerd, negatief zijn getest of zijn genezen van covid-19. Bij bijvoorbeeld sportwedstrijden met veel bezoekers en kleine festivals is zo’n bewijs al langer verplicht.

Werkgevers willen kunnen controleren of werknemers gevaccineerd of getest zijn, of recent zijn hersteld van een corona-infectie. Ook moeten ze de mogelijkheid krijgen ongevaccineerden niet toe te laten tot de werkplek, zeggen VNO-NCW en MKB-Nederland. Werkgevers mogen werknemers nu niet vragen of ze gevaccineerd of getest zijn. Ze vinden dat ze zo niet kunnen zorgen voor een veilige werkomgeving. Ze zeggen dat ook werknemers vragen om een veilige werkplek met gevaccineerde collega’s. Ook vragen opdrachtgevers en klanten soms om alleen gevaccineerde of geteste werknemers te sturen. (bron: NOS) Een derde prik is dus voor mensen, zonder kwetsbare aandoeningen, niet nodig. De 1,8 miljoen Nederlanders die zich nog niet hebben laten vaccineren, waaronder deze blogger (maar die al wel corona heeft gehad en daarvoor is behandeld op een gesloten Corona-afdeling in het ziekenhuis en die vertrouwt op de aangemaakte antistoffen in het lichaam) maakt nog geen 10% uit van alle Nederlandse inwoners. Als we daar dan nog kleine kinderen vanaf trekken en de mensen die al corona hebben gehad, dan zitten we mijlenver boven de norm van groepsdekking. De Jonge overdrijft. Iets anders wordt het als er nog een nieuwe variant zich aandient die vele maken besmettelijker is en veel meer doden geeft. Als ik kijk naar het aantal doden van de laatste maanden zijn die te verwaarlozen in relatie tot het gemiddeld aantal ‘normale’ doden van ca 150.000. Ik las een artikel van de Franse viroloog en Nobelprijswinnaar Prof. Luc Montagnier die stelt dat juist door de vaccins nieuwe varianten van het corona-virus worden ontwikkeld in het lichaam.

Afgelopen week is het aantal nieuwe positieve coronatests licht gestegen, met 1,5% tot 17.575. Het aantal afgenomen tests steeg sneller dan het aantal positieve tests. Het percentage positieve testen bij de GGD’s daalde dus, van 13,7% naar 13,1%. Het aantal ziekenhuisopnames bleef min of meer gelijk. De afgelopen week werden
535 mensen met corona opgenomen in het
ziekenhuis; op de IC’s kwamen 105 nieuwe coronapatiënten binnen. (bron: NOS)
Eyeliners

Een heffing van €50 per ton CO2 voor de bedrijven heeft nauwelijks gevolgen voor de economie

Hoge inflatie in augustus is een tegenvaller voor de ECB: geloof in de waarde van de euro staat op het spel

Coronasteun was prima, zeggen economen; ermee stoppen ook

Minderheid lijkt enige optie voor Rutte, extra parlementairkabinet moet de oplossing bieden

Frontberichten

Het plan om meer sectoren in Europa te laten betalen voor CO2-uitstoot, zal niet tot een vlucht van bedrijven leiden. Een nieuw kabinet moet dus vierkant achter het klimaatpakket van eurocommissaris Timmermans gaan staan, stelt De Nederlandsche Bank., schrijft Esther Bijlo op https://www.trouw.nl/economie/strenger-europees-klimaatbeleid-zal-bedrijven-niet-wegjagen~b5d48425/ Een heffing van €50 per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, alle energiebedrijven en de transportsector in de Europese Unie, schaadt de economie nauwelijks. Het is onwaarschijnlijk dat bedrijven in bijvoorbeeld de chemie of de metaal dan hun vestigingen sluiten en naar elders in de wereld vertrekken om daar meer broeikasgassen uit te gaan stoten. Dat blijkt uit een nieuwe studie van De Nederlandsche Bank (DNB). De centrale bank is nagegaan wat de effecten zijn van de nieuwste klimaatplannen van de Europese Commissie. In het voor de zomer gelanceerde ‘Fit voor 55’, wil de Commissie vuile uitstoot zwaarder aanslaan, in meer sectoren. Dat is nodig om het doel voor 2030, 55% minder uitstoot van broeikasgassen, te kunnen halen. Tegelijk is het plan om de EU te beschermen met een soort CO2-muur. Dat kan met een heffing op uitstoot aan de grens om te voorkomen dat Europese bedrijven worden weggeconcurreerd met viezere producten die van buiten de EU binnenkomen. Voor Nederland valt er al helemaal weinig te vrezen, constateert Olaf Sleijpen, lid van de directie van DNB. “Het concurrentievermogen van Nederland lijdt nauwelijks onder zo’n bredere CO2-prijs. Zelfs zonder de heffing aan de buitengrens van de EU zijn de gevolgen te overzien voor de Nederlandse economie.” Een nieuw kabinet zou er daarom goed aan doen de plannen van de Europese Commissie te omarmen, stelt Sleijpen. “Nederland moet sowieso meer doen, het haalt de eigen klimaatdoelen niet eens. Een nieuw kabinet zou het pakket van de EU integraal moeten steunen. Het klimaat is toch een van de grootste problemen die nu op tafel liggen.” Het belasten van uitstoot aan de grens is een effectief instrument om de schonere EU-markt te beschermen, concludeert DNB. De Commissie wil daarvoor het zogeheten Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) in het leven roepen. Die taks zal om te beginnen ijzer en staal, aluminium, stroom, kunstmest en cement treffen. Zo’n CO2-muur om de EU heen voorkomt dat goedkopere, vuilere producten de groenere van de markt drukken. “De CBAM doet precies wat die moet doen, zo komt uit onze berekeningen. Maar ook zonder die heffing is het wel te doen voor de economie. Zeker als je puur naar Nederland kijkt.” Elders in Europa kan het aangescherpte klimaatbeleid harder aankomen. In een aantal landen in Centraal- en Oost-Europa, die nog veel steenkool gebruiken, zullen delen van de industrie het zwaarder te verduren krijgen. De Europese Commissie houdt daar in de plannen ook rekening mee. Er komt een Social Climate Fund waar een deel van de grensheffing in belandt. Dat geld moet bedrijven helpen te vergroenen en de sociale gevolgen verzachten. “Dat is wel nodig”, ziet Sleijpen. “Mensen moeten het wel mee kunnen maken. Je wilt voorkomen dat maatregelen stranden om politieke redenen.” Het onderzoek van DNB laat zien dat de productiekosten voor de hele Europese economie met 0,7% stijgen door een CO2-belasting van €50. Voor Nederland is dat 0,8%. In Centraal- en Oost-Europa stijgen die kosten met gemiddeld 1,7%. In Bulgarije is het effect het grootst met 3% meer kosten voor bedrijven. De concurrentiekracht voor de export zakt slechts met 0,5%, oftewel: de Europese Unie prijst zich nauwelijks uit de markt met strenger klimaatbeleid. De gevolgen blijven beperkt omdat een groot deel van de handel binnen de EU plaats vindt. De schatting is daarnaast zelfs nog aan de hoge kant, constateert Sleijpen. “Verandering van gedrag is in de modellen niet meegenomen. Terwijl natuurlijk de bedoeling is dat bedrijven hun productie ook gaan aanpassen door het beleid en minder CO2 gaan uitstoten.” (bron: Trouw) Het is typisch een document geschreven vanuit een beperkte blik: het beperken van de CO2-uitstoot. Dat is jammer, want DNB beschikt over veel meer kennis wat betreft de gevolgen ervan. Een heffing van €50 per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, alle energiebedrijven en de transportsector in de Europese Unie, schaadt de economie nauwelijks. Dat laatste betwijfel ik, want de vraag is wie die CO2-tax gaan betalen. De bedrijven gaan die heffing afdragen aan de fiscus, maar de huishoudens gaan die betalen door een verhoging van de energieprijzen en producten die door de bedrijven die de CO2 uitstoten veroorzaken. Dus niet de vervuiler betaalt maar de gebruiker. En laat niemand de illusie maken dat de aandeelhouders en de bonusuitkeringen erdoor getroffen worden. Het zijn de burgers die deze last gaan betalen doordat prijzen gaan stijgen, de inflatie toeneemt en koopkracht van de burger daalt. De EC heeft berekend dat de productiekosten in de EU met 0,7% gaan stijgen en in Nederland met net iets daarboven, namelijk 0,8%. Maar in Centraal en Oost Europa met het dubbele en als wij goederen van daar importeren betalen wij daarvoor een hogere prijs. Maar als wij kijken naar de totale lasten, van de afbouw van fossiel en opbouw van duurzaam plus de aanscherping van de milieueisen, die op de burger afkomen zullen die vele malen hoger zijn dat dit onderdeel van de CO2-tax. Wij zullen onze borst flink nat moeten maken (rekening houden met een zware klus) waarvan de kosten voor het grootste deel door volgende generaties moeten worden opgebracht. 

Overwegingen

Ik had deze week een droom. Meestal ben ik die, als ik wakker word, vergeten, althans ik herinner mij er weinig van en kan het geen plaats geven in mijn leven. Woensdag was dat anders. Ik zag het levensecht voor mij, alhoewel ik de hoofdrolspeler nooit persoonlijk heb ontmoet, laat staan gesproken. Ik zag Wopke Hoekstra op TV en hij zag er slecht uit. Ik schrok ervan want ik kende hem van vroeger toen wij, mijn vrouw en ik, bij hen over de vloer kwamen. We woonden in dezelfde straat, onze kinderen speelden met die van hen. Ik besloot Liselot, zijn verloofde, te bellen en maakte een afspraak om een kopje koffie bij haar te gaan drinken. Haar vier kinderen waren niet thuis. Ik vertelde haar dat ik geschrokken was van Wopke: hij ziet er slecht uit. Ze beaamde het. Het zijn moeilijke tijden voor hem. Hij deelt zijn problemen niet allemaal met haar maar een week geleden zei hij geheel onverwachts ‘Die klootzak luist mij erin’. Ik schrok, zulke taal had ik nooit eerder van hem gehoord, maar het werd duidelijk ‘Wopke was Wopke niet meer’. Toen vertelde ze me hoe hij begin dit jaar uit zijn evenwicht was gebracht door de voorzitter van de partij. De verkiezingen kwamen eraan en het ging slecht met de partij. Zijn collega, die de kar zou gaan trekken, had aangekondigd dat hij zich terug zou gaan trekken, want hij was zo druk met corona dat hij niet ook nog de partijleider zou kunnen worden. Daarbij kwam dat de campagnekas leeg was en de partij er in de peilingen slecht voorstond. Mijn verloofde was de uitgesproken leider die die klus moest overnemen. Maar Wopke heeft die kwaliteiten niet, hij is een bestuurder. Dat zei hij ook, maar hij was de leider die naar voren moest treden. Hij twijfelde maar werd voor het blok gezet. Hij kreeg ondersteuning want er waren donateurs gevonden die €1 miljoen in de campagnekas gingen storten, maar het bleef onduidelijk of die stortingen ook gemeld zouden worden aan Biza, zoals de wet voorschrijft. Het was onduidelijk wat de status van dat geld was. Verder zou het partijprogramma worden aangepast aan de nieuwe tijd met een nieuw logo en nieuwe mensen. Het kader werd daarover niet geïnformeerd. Wopke voelde zich daar niet kosher bij. Tijdens de campagne voor de verkiezingen liet hij hier en daar steken vallen. Het verlies aan zetels viel hem nog mee, het had veel erger gekund. Maar ja, Pieter speelde op de achtergrond wel mee. In feite waren zijn voorkeursstemmen van meer waarde dan die van de lijsttrekker. Pieter is een strategisch denker en die liet niet toe dat hij binnen de lijnen van het coalitieakkoord moest blijven en geen verdere schade meer mocht toebrengen aan het kabinet. Maar Pieter luisterde niet en ging gewoon door met zijn onderzoek over de wijze waarop de Kinderopvangtoeslagenwet werd uitgevoerd, door te zetten, waarbij gesteund door artikel 68 van de Grondwet. Zijn baas die hem de opdracht had gegeven Pieter tot de orde te roepen, nam het Wopke niet kwalijk. Hij zou Pieter zelf wel buitenspel zetten, beloofde hij. Dat probeerde hij ook: Omtzigt – elders. Maar ook dat mislukte. Ondertussen begon de achterban zich te roeren en begon vragen te stellen, nadat Pieter intern had gemeld van de onregelmatigheden die voor de verkiezingen hadden plaatsgevonden. Een paar uur later lag die notitie van Pieter op straat. Wopke had er slapeloze nachten van. Er gingen geruchten binnen de partij dat hij zich zich voor het karretje van zijn baas had laten spannen. De naam van de zogenaamde reddende engel die de partij voor de verkiezingen van de ondergang had gered, werd genoemd. Het viel steeds meer op dat de partij was opgeschoven van christendemocratisch naar liberaal. En zijn baas wilde onder alle omstandigheden met hem (en de 15 Kamerleden van de fractie) verder, ook al werd niet duidelijk wat de toegevoegde waarde daarvan was. Liberaal denken en handelen was Wopke niet onbekend: hij had bij Shell in Hamburg, Berlijn en Rotterdam gewerkt. Hij raakte vermoeid en dat is hem aan te zien. Vannacht vertelde hij mij dat één van zijn collega’s van het ene op het andere moment als lobbyist voor de energiesector zou gaan werken. Hij vroeg zich af wiens belangen hij de afgelopen jaren had gediend en of de steun van buitenaf aan de partij niet geregisseerd was en hij de zetbaas was. Wopke is ten einde raad en weet niet of en hoe hij verder moet. Wat moet hij daarover zeggen op het komende Congres. Moet hij zijn partij deel laten nemen in een volgend kabinet en onder welke voorwaarden? Of moet hij gewoon aftreden als minister en als partijleider en een nieuwe baan gaan zoeken. Toen schrok ik wakker, het was al kwart voor negen, veel te laat om de dag mee te beginnen.

Het begrip blockchain trekt al geruime tijd mijn aandacht vandaar dat ik daar deze week wat in heb verdiept. Om iets te weten te komen over crypto’s, blockchain en smart contracts las ik https://cryptokopen.nl/6-redenen-waarom-blockchain-zo-groot-wordt-als-het-internet/ dit is geschreven vanuit een optimistische blok door iemand die gelooft in de kracht van crypto’s en blockchain, weinig kritisch. Daarentegen las ik op https://www.openrecht.nl/commentaar/791f5d34-f3d0-4959-b319-ad96f807af07/ een beschouwing vanuit de juridische invalshoek. Vervolgens legde mijn zoon het boek Blockchain organiseren, fundamenten voor een nieuwe sociaaleconomische (wereld)orde voor mij neer, Uit het voorwoord citeer ik ‘hoe wij een toenemende vergrijzing en globalisering, onze welvaart in stand kunnen houden’. Dat schept bij mij de verwachting dat we met nieuwe techniek onze welvaart zouden kunnen behouden. Die benadering lijkt mij simpel, ik denk dat veel meer aspecten daarbij een rol spelen. Ik denk dan aan monetair/financiële en sociaal/maatschappelijke. Organisatie is daarbij uiteraard van belang, maar het is een middel, in het krachtenspel. De meest succesvolle toepassing van blockchain is de bitcoin, schrijft Albert Akkermans. Een mooie technologische toepassing van een virtuele munt, zonder centrale eigenaar. Blockchain Organiseren is echter een nieuwe denkwijze om elkaar te kunnen vertrouwen zonder dat de complexiteit toeneemt, zonder dat we meer juristen, accountants en managers nodig hebben. De sleutel gaat naar de blockchain community. De macht zou dus gaan verschuiven van de huidige instanties naar die van een technisch systeem. De zwakte ervan is dat alles opgehangen aan een private key (een persoonlijke code) en als die code in bverkeerde handen terecht komt, loop je het risico al je bezittingen kwijt te zijn: je huis, je geld, je documenten. En hoe snel dat kan weten we uit de ervaringscijfers van mensen die hun pinpascode met derden (cyber-criminelen) of vertrouwelingen delen. Blockchain wordt een groot wereldwijd systeem waarin alle gelden, bezittingen en persoonlijke documenten worden opgeslagen en beheerd. Maar een grote bedreiging voor blockchain en dus ook voor de cryptomarkten is de quantumcomputer, die over een jaar of tien wel operationeel zal zijn en die alle paswoorden, private keys en inlogcode binnen de korst mogelijke kraakt. Cash geld is verleden tijd. Er is nog een lange weg te gaan. Maar dat het het nieuwe walhalla wordt, ik maak het niet meer mee.

In het volgende blog zal ik reageren op een column van Edin Mujagić, hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer, op mogelijkheden om de politieke monetaire te verlossen van de huidige problematiek door de schulden in de wereld te gaan halveren, we spreken dan wel over een bedrag >$100 biljard, een stijging van de rente naar een basisrente van 3%-4% en de onmogelijkheid deze uit te voeren zonder een enorme chaos te veroorzaken op de financiële markten. Deze week schrijft hij “zelfs als inflatie na 2021 daalt, gaat werkende er flink op achteruit”. In Duitsland 3,9%, 2,7% in Nederland, 4,7% in België, 3% in de hele eurozone, 5,4% in de Verenigde Staten. Dat is de laatste stand van zaken als we het over inflatie hebben. Dat die cijfers in de komende maanden verder zullen stijgen, is net zo zeker als dat de zon elke ochtend opkomt. In zowel de eurozone als de VS streven de centrale banken naar zo’n 2% inflatie per jaar. Zowel de Europese Centrale Bank (ECB) als de Amerikaanse Fed gaven echter onlangs onomwonden aan voorlopig de rentes op 0% te houden. De columnist Edin Mujagic is te volgen op https://www.ohv.nl/category/columns/edin-mujagic/

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 3 sep 2021, week 35: AEX 789,55; Bel 20 4.303,90; CAC40 6.689,99; DAX 15.781,20; FTSE 100 7.138,35; SMI 12.351,84; RTS (Rusland) 1.734,16; SXXP (Stoxx Europe) 471,93; DJIA 35.369,09; NY-Nasdaq 100 15.652,86; Nikkei 29.128,11; Hang Seng 25.901,13; All Ords 7.826,70; SSEC 3.581,73; €/$1.1883; BTC/USD $49.965,00; troy ounce goud $1.827,60, dat is €49.416,07 per kilo; 3 maands Euribor -0,551%; 1 weeks -0,56%; 1 mnds -0,558%; 10 jaar Duitse Staat -0,356%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,327%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,236%; 10 jaar Belgische Staat -0,04%; 10 jaar Franse Staat -0,015%; 10 jaar Japan 0,037%; 10 jaar Spanje 0,339%; 10 jaar VK 0,627%; Italië 0,712%; 10 jaar VS 1,3249%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,812

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel onveranderd, maar in Japan sterk oplopend, de rente trok weer aan. De euro trok weer aan versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, steeg weer richting de $50.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf van de deltavariant is in ons land in korte tijd weer gestegen, Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,085%; Duitsland 0,147%; Nederland 0,223%; Japan 0,6456%; Frankrijk 0,795%; VK 1,07%; Spanje 1,267%; Italië 1,726%; Canada 1,7532%; VS 1,9454%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,674%; Nederland -0,643%; Zwitserland -0,594%; België -0,56%; Denemarken -0,498%; Frankrijk -0,45%; Spanje -0,363%; Japan -0,1037%; Italië -0,017%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 04-09-2021/597 Max Verstappen wint F1-race in Zandvoort

UPDATE 28-08-2021/596 PvdA en GroenLinks willen samen formeren, maar voor rechts blijft het ‘nee’: de laatste strohalm is een minderheidskabinet, maar Sigrid Kaag vertrekt naar de regio rond Afghanistan en laat Rutte achter met een complex probleem

De rechtbank in Haarlem doet na dit weekend uitspraak in de stikstofzaak die Mobilisation for the Environment (MOB) heeft ingediend tegen de Dutch Grand Prix op Zandvoort. Dat melden verschillende media. Volgens MOB produceert de Grand Prix en alles eromheen namelijk veel meer stikstof dan is doorgerekend en binnen de huidige vergunningen is toegestaan. Die vergunningen zijn afgegeven door de provincie Noord-Holland. MOB heeft dan ook een kort geding aangespannen tegen de provincie. Maatschappelijk is er veel discussie ontstaan nadat er een vergunning voor een driedaags festijn van de Formule 1 op Zandvoort, inclusief een grote camping voor 5.000 fans, waar Prins Bernhard, de kleinzoon van, de grote animator van is. Terwijl op datzelfde moment die mogelijkheid, met een veel minder grote uitstoot van belastend materiaal voor het milieu. Het zal toch niet de invloed zijn van de Koninklijke Familie die hier een rol heeft gespeeld.

De VS, en daarmee ook de andere westerse landen, houden vast aan hun vertrek uit Afghanistan op 31 augustus aanstaande. President Biden zei dat in een televisietoespraak nadat hij eerder de G7 had ingelicht. De operatie bij het vliegveld is volgens Biden met de dag riskanter. De president benadrukte ook dat het aantal evacués per dag stijgt, waardoor de deadline van 31 augustus gehaald zou kunnen worden. De Taliban moeten dan wel het vliegveld openhouden, zei Biden. Hij sluit niet uit dat er na de 31e toch nog evacuaties kunnen doorgaan. De noodplannen daarvoor worden nu gemaakt, bevestigde Biden in de toespraak. (bron: NOS) 2 aspecten spelen hier een rol: op de eerste plaats de positie van de NAVO en de bondgenoten van de Amerikanen in dit proces en ook de positie van de taliban, die snel een einde wil maken aan de uitstroom van de meer intelligente Afghanen, die de taliban juist nodig heeft voor de opbouw van het land. De actualiteit is ook dat veel landen voor 31 augustus ‘hun’ evacués nog niet hebben opgehaald en dat met Europees ontwikkelingsgeld mogelijk een veilige af/doortocht kan worden gekocht. Vreemd is ook dat Biden onvermurwbaar is ondanks dat Merkel en Rutte hem hebben gesmeekt de termijn te verlengen. Wat ook op de achtergrond speelt is dat het Westen, dat wordt geduid met ‘de internationale gemeenschap’, niet van plan is de machtsgreep van de taliban te accepteren. Maar er zullen zeker wel landen zijn die in onmin leven met de Amerikanen en hun bondgenoten dan wel om economische redenen, het taliban-bewind te erkennen. Denk alleen maar aan China, Pakistan, Iran.

Nederland stopt op met de evacuaties uit Kabul, laat het demissionaire kabinet weten. De VS heeft Nederland gemaand te vertrekken, omdat dat land dinsdag weg wil zijn. De laatste vluchten van Nederland zijn waarschijnlijk op 26 augustus 2021. Het kabinet noemt het “een pijnlijk moment”, nu niet iedereen mee kan die in aanmerking komt. Wel wordt geprobeerd om de paar honderd evacués die al op het vliegveld zijn mee te nemen. Ook andere westerse landen stoppen met evacueren. Het ambassadeteam en de Nederlandse militairen vertrekken ook. Een paar militairen zijn tot en met komende dinsdag in de regio met een transportvliegtuig. Het is “verschrikkelijk nieuws” dat mensen die nog op weg waren naar het vliegveld van Kabul daar niet meer naartoe kunnen, zei premier Rutte. De afgelopen uren is de situatie op het vliegveld erg verslechterd, zei Rutte. Er is nu ook een terreurdreiging. Verder zei hij dat iedereen door de val van Kabul is overvallen. “Als er fouten zijn gemaakt, lopen we daar niet voor weg.”

Op het vliegveld van Kabul zijn grote veiligheidsrisico’s, zegt demissionair minister Kaag in een toelichting op het besluit om na donderdag te stoppen met evacueren.” Hoeveel Afghaanse mensen moeten achterblijven, weet het kabinet niet. “De lijsten groeien nog steeds”,zei Kaag. Nederland en andere westerse landen hadden evacués al opgeroepen om niet meer naar het vliegveld te komen. Het laatste Nederlandse toestel met diplomaten en militairen is vertrokken uit Kabul, meldt demissionair minister van Buitenlandse Zaken Kaag op Twitter. “We leven mee met de mensen die nog niet in veiligheid zijn. Voor hen heeft ons vertrek ingrijpende consequenties”, schrijft ze in een tweede tweet. In Kabul zijn in de buurt van de luchthaven twee explosies geweest. Zelfmoordterroristen van IS hebben aanslagen hebben gepleegd in Kabul bij een ingang van de luchthaven en bij een hotel. Daarbij zouden 13 Afghaanse doden en 60 Amerikaanse zijn gevallen. Ook zijn er 143 gewonden gemeld.

Ook in Amsterdam is nu een noodopvang voor Afghaanse evacués. Defensie heeft het Marine Etablissement op Kattenburg voor een deel beschikbaar gesteld, meldt opvangorganisatie COA. Er is plek voor zo’n 400 evacués. De locatie in Amsterdam is de vijfde noodopvang voor Afghaanse evacués. Die in Zoutkamp, Zeist en Harskamp zitten met bij elkaar 1650 mensen vrijwel vol. De opvang in Nijmegen (Heumensoord) wordt vanaf zondag in gebruik genomen. Op dat terrein kunnen eerst 450 evacués terecht; dat aantal stijgt naar 1000. (bron: NOS)

Informatie-ontwikkelingen

Een schets van de stand van de informatie-besprekingen aan het begin van de week op https://www.trouw.nl/politiek/week-van-de-waarheid-komt-er-vijf-maanden-na-de-verkiezingen-een-doorbraak-in-de-formatie~b59734ce/ Er is nog geen enkele aanwijzing dat er nu snel overeenstemming wordt bereikt over welke partijen en met welk regeringsprogramma aan de slag gaan of dat er nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Een linkse ‘formatiefusie’ brengt coalitie niet dichterbij. Er is een basisstuk. Er zijn ‘inhoudelijke overeenkomsten’. Maar een nieuw kabinet is nog ver weg. (bron: AD) Het kan vriezen en het kan dooien. Wie het weet mag het zeggen. Daar komt nog een dissonant bij. Vanuit de achterban van het CDA kwam het geluid dat het CDA deelname aan een volgend kabinet moet uitsluiten als levensbeëindiging een vrije keuze wordt (D66-standpunt). PvdA en GroenLinks spraken vandaag uit wel samen te willen formeren, maar voor rechts blijft het ‘nee’: de laatste strohalm is een minderheidskabinet, maar Sigrid Kaag vertrekt met een buitenlandse missie en laat Rutte achter met een complex probleem. Ik opteer voor een kabinet van Nationale Eenheid met Kim Putters als premier.

De overheid moet meer de regie nemen over de woningmarkt. In de zorg moet meer worden samengewerkt in plaats van geconcurreerd, financiële prikkels om medische behandelingen wel of niet te geven moeten worden ingeperkt. De embryowet moet worden gemoderniseerd, mensen moeten zelf de regie krijgen over het einde van hun leven als zij dat willen. Er moeten brede brugklassen worden ingevoerd, zodat scholieren niet al op jonge leeftijd ingedeeld worden in een hokje. Ruim een week na het afronden van het vooralsnog geheime formatiedocument dat VVD en D66 hebben opgesteld, lekken er steeds meer details uit. Deze voorgenomen maatregelen, worden door verschillende betrokkenen aan het NRC bevestigd. Het ‘basisdocument’ dat de onderhandelingsteams van de twee liberale partijen schreven, moet andere partijen verleiden om aan finale coalitiegesprekken mee te doen. Eerder werd aan het NRC ook gelekt dat de partijen een aanpassing aan artikel 23 voorstellen, het wetsartikel dat de vrijheid van (bijzonder) onderwijs waarborgt. Ook zouden voorstellen uit het Regenboogakkoord om de emancipatie van lhbti’ers te bevorderen, een initiatief van belangenorganisatie COC, worden overgenomen. De denkrichting in het stuk verklaart de reacties van de partijleiders van GroenLinks en Partij van de Arbeid, toen zij vorige week een drie pagina tellende samenvatting kregen voorgeschoteld door informateur Mariëtte Hamer, VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag. Het volledige document is uitgebreider. Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) zeiden er genoeg aanknopingspunten in te zien voor verdere gesprekken. CU-leider Gert-Jan Seghers was niet enthousiast. „Het is duidelijk door twee liberale partijen geschreven.” Nu meer bekend is over de inhoud van het stuk is de reactie van Wopke Hoekstra opmerkelijk. Hij zei zich „constructief” te willen opstellen. Van de CDA-leider is bekend dat hij ook vindt dat artikel 23 moet worden gemoderniseerd. Toen hij in december halsoverkop partijleider werd, nadat de eerder door de leden gekozen Hugo de Jonge zich had terug getrokken, poogde hij met amendementen het verkiezingsprogramma van het CDA meer naar zijn hand te zetten. Een van zijn voorgestelde aanpassingen gaat over de vrijheid van onderwijs. Hoekstra wilde een zin schrappen waarin stond dat het CDA „de ruimte voor bijzondere scholen om zelf invulling te geven aan het onderwijs op basis van godsdienst of levensovertuiging” wil beschermen. Na ledenoproer werd de wijziging teruggedraaid. Leden werd verzekerd dat het CDA niet wil morrelen aan de vrijheid van onderwijs en scholen geen acceptatieplicht hoeven in te voeren en een identiteitsverklaring mogen vragen aan leerlingen. Voor het CDA is het geen reden niet aan te schuiven aan de formatietafel. Dat de onderhandelingen over een nieuw regeerakkoord maar beginnen, ligt ook niet aan een gebrek aan partijen die wel mee willen doen aan coalitievorming – wel aan partijen die elkaar er niet bij willen hebben. Onbedoeld lijkt de formatie een test te zijn voor Gert-Jan Segers: is zijn bereidheid om beleefd te blijven eindig? Sinds D66 vorige week herhaalde geen voorkeur te hebben voor een coalitie met de ChristenUnie, constateert Segers dat de partij „ongewenst en niet nodig” is bevonden. Weglopen doet hij ook niet uit zichzelf. Hij vindt dat VVD en D66 maar moeten bepalen of hij mag blijven meepraten. Woensdag werd Segers zelfs twéé keer op het Binnenhof ontvangen. ’s Ochtends sprak hij alleen Hamer, ’s avonds kwam hij terug voor een gesprek met Hamer, Rutte en Kaag. Na afloop van dat laatste gesprek wekte Segers de indruk dat het wel eens zijn laatste bezoekje aan de informateur zou kunnen zijn. „Misschien kom ik ook niet zo vaak meer. Dat zou zomaar kunnen.” Achter de schermen klinkt inmiddels ook bij de linkse partijen ongeduld. Daar is te horen dat de twee liberalen toch echt de knoop moeten doorhakken. Een week geleden werd nog verwacht dat Hamer deze week haar eindverslag zou presenteren. Inmiddels wordt daar niet op gerekend, al was het maar om de ledenraadplegingen van GroenLinks en de PvdA af te wachten die zaterdag plaatsvonden. Die gaat over de voorgenomen samenwerking tussen de beide linkse partijen en mogelijke deelname aan de onderhandelingstafel. Vooral de bijeenkomst van de PvdA is onvoorspelbaar. Er is een kritische motie in voorbereiding om nieuwe samenwerking met de VVD af te wijzen. Die was na het kabinet Rutte II (2012-2017) slecht bevallen: de PvdA beleefde haar grootste verkiezingsnederlaag ooit. De inhoudelijke punten die tot nu toe zijn uitgelekt zijn voor de achterbannen van GroenLinks en PvdA niet ongunstig. (bron: NRC) De vraag is welke positie de politieke leider van het CDA gaat innemen. Hij weet dat zijn achterban kritisch is en dat zijn beleid uiteindelijk kan worden afgewezen tijdens het komende Congres. Dan kan het informatieproces zo eindigen dat Rutte en Kaag overblijven met Klaver en dat Hoekstra, Segers en Ploumen afhaken vanwege onvoldoende steun en vertrouwen in Rutte, bij hun achterban. Omdat het land wel geregeerd moet worden blijf ik opteren voor een interventie van de Koning, die opdracht gaat geven voor de vorming van een Kabinet van Nationale Eenheid, onder premierschap van Prof. Dr. Kim Putters, Nederlands bestuurskundige, voormalig politicus en bestuurder. Hij is hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Voor de Partij van de Arbeid was hij van 2003 tot 15 juni 2013 lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. En dan een kabinet zonder coalitie en oppositie, met bekwame mensen uit alle delen van de samenleving: de politiek (maar op persoonlijke titel), het bedrijfsleven, de wetenschap, sociaal/maatschappelijke deskundigen, ook ngo’s, maar die geen politieke standpunten behartigen, maar alleen het algemeen belang dienen. Dus geen Rutte, Hoekstra en Koolmees, die behartigen de belangen van het verleden, maar bewindslieden met een bredere scoop ook op de sociaal/maatschappelijke gevolgen van de transitie (de overgang naar een nieuwe economische golf). Ja, ik weet het: het is mogelijk een “mission impossible’’ maar er moet nu ingegrepen worden en we moeten weer gaan besturen met een visie op de toekomst.

Als een wisselspeler die in de blessuretijd van een al gelopen wedstrijd nog mag invallen werd Tom de Bruijn op 10 augustus geïnstalleerd als demissionair minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Een paar maanden, hoogstens, zal de D66’er in het kabinet-Rutte III het ambt dragen. Toch had hij nog wel ambities „Perspectief bieden aan de meest kwetsbare mensen, de internationale economische positie van Nederland versterken en verduurzamen, en inzetten op thema’s zoals onderwijs en klimaat.” Het toont wellicht de twee gedachten waarop het demissionaire kabinet hinkt: terughoudend zijn want immers demissionair, maar toch ook de noodzaak voelen om bij gebrek aan een nieuw kabinet door te regeren. 5 maanden na de Tweede Kamerverkiezingen en 8 maanden nadat het kabinet-Rutte III viel is er nog geen zicht op een nieuwe regeringscoalitie, maar draait de wereld door, dringen politieke dossiers zich op en gaat het parlementaire werk verder. Het kabinet bevindt zich als het ware in een staatsrechtelijk schemergebied waarin de actualiteit tot handelen dwingt, zoals afgelopen week met de evacuaties van Afghanen en de Kamerdebatten daarover, waarin grote dossiers op politiek handelen wachten, zoals de Urgenda-uitspraak, en waarin de normale parlementaire cyclus weer op gang komt. Vorige week woensdag sneden de drie door elkaar: op één dag begonnen ministers met de begrotingsonderhandelingen voor het nieuwe jaar, werd er onderhandeld over een nieuw kabinet én was er een debat over de situatie in Afghanistan. Ondertussen laten demissionair ministers zich nog aankondigen zonder de toevoeging die hun takenpakket in de praktijk beperkt, alsof het kabinet nooit is gevallen. Deze zomer werden ook nog eens 3 nieuwe demissionair staatssecretarissen benoemd. Want dat is het voornaamste mandaat van een demissionair kabinet: doen wat het nodig vindt in het belang van het koninkrijk. Die boodschap geeft de Koning de premier mee als die het ontslag van zijn ministers komt aanbieden. Dat een demissionair kabinet zich terughoudend opstelt is meer uit beleefdheid dan staatsrechtelijke noodzaak: nergens staan regels voor zo’n kabinet beschreven. In de praktijk komt die terughoudendheid vaak voort uit dat het demissionaire kabinet na de verkiezingen geen meerderheid meer heeft en daardoor op zoek moet naar steun in de Kamer. Maar dat is dit jaar anders: de oude regeringscoalitie heeft ook in de nieuwe Tweede Kamer een meerderheid. Bovendien zijn alle vier de regeringspartijen nog betrokken bij de formatie van een nieuw kabinet. Ze hebben er daarom minder belang bij het elkaar moeilijk te maken. Dat was 4 jaar geleden anders: de coalitie VVD-PvdA had na de verkiezingen nog maar 42 zetels én de PvdA onderhandelde niet mee over een nieuw kabinet. Demissionair vicepremier en PvdA-leider Lodewijk Asscher dreigde bovendien tijdens de begrotingsonderhandelingen zijn partij uit het kabinet terug te trekken als de lerarensalarissen niet verhoogd werden. De begrotingsonderhandelingen lijken dit jaar rustiger te verlopen. De verwachting in Den Haag is dat het oude kabinet in de begroting die het op Prinsjesdag zal presenteren veel zal openhouden dat in de maanden daarna, als het nieuwe kabinet wellicht is aangetreden, alsnog ingevuld kan worden tijdens de parlementaire begrotingsbehandelingen. De Tweede Kamer kan met amendementen altijd extra geld uittrekken voor nieuwe politieke wensen. Wel nam het demissionaire kabinet dit jaar al verregaande besluiten die over haar eigen ambtstermijn heen reiken. Grote en kostbare „besluitvorming die niet kan wachten op een nieuw kabinet”, schreef demissionair minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) eind mei in de zogeheten Voorjaarsnota. Zo reserveerde hij al €5,7 mrd voor operatie ‘Herstel Toeslagen’, het puinhoopdossier waarop het kabinet was gevallen. Dit gaat niet alleen om herstelbetalingen voor gedupeerde ouders, maar ook om een structurele investering van ruim €800 mln per jaar voor de verbetering van de dienstverlening door de Rijksoverheid. Voor een ander bestuurlijk drama dat een grote groep burgers in problemen bracht, het Groningse Gasdossier, trok Hoekstra voor de komende zes jaar €8,7 mrd uit. Dat gaat vooral naar het betalen van schadevergoeding en het versterken van woningen. Deze uitgaven lopen door tot en met 2027 – dus zelfs voorbij de regeerperiode van het komende kabinet. Een ander dossier dat niet kan wachten tot een nieuw kabinet: de Urgenda-uitspraak, die het huidige kabinet dwingt de CO2-uitstoot verder te beperken. Haagse bronnen verwachten dat het kabinet al op korte termijn grote maatregelen zal nemen om aan het vonnis te voldoen, waarmee het demissionaire kabinet nog tijdens de formatie een schaduw werpt over de volgende regeringsploeg. (bron: NRC) Typisch Rutte-beleid, gewoon doorregeren ook als daarmee een volgend kabinet wordt opgescheept met beleidsbeslissingen van Rutte III, dat demissionair is.

Zondagmiddag waren op vpro.nl/buitenhof/kijk/afleveringen/2021/buitenhof-29-augustus-2021.html onder meer VVD-prominent Henk Kamp, die Minister Economische Zaken, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Minister van Defensie en Minister van VROM is geweest en de Italiaan Roberto Saviano, journalist en schrijver van de best-seller Gomorra, te gast. Interessante aflevering van Twan Huijs. Kamp had een duidelijke mening over het einde van de informatie-opdracht van Mariëtte Hamer. Die gaat mislukken. Hij opteert dan voor een extra-parlementair kabinet van politici uit alle partijen. We zullen zien. Roverto Saviano, schrijver van een spraakmakend boek over de Napolitaanse maffia, Gommorra, dat succesvol is verfilmd als Netflix-serie. De prijs voor zijn succes is hoog, de Italiaan leeft al vijftien jaar onder zware politiebewaking. Hij is nooit gestopt met onderzoek naar internationaal georganiseerde misdaadorganisaties. Over de moccro-maffia hield hij nauw contact met Peter R. De Vries. Saviano stelt dat de Nederlandse staat verantwoordelijk is voor de moord op Peter R De Vries, want zegt hij: “Nederland is het rottende hart van Europa: een piratennest” zijn. Een belastingparadijs waar internationale criminele organisaties hun geld naar hartenlust kunnen witwassen en belastingen kunnen ontwijken. En zolang het Nederlandse economische systeem niet verandert heeft de georganiseerde misdaad hier vrij spel.

Het CDA heeft nu niets te zoeken in de formatiebesprekingen, schreef deze week Bernard Bennink, CDA-lid en bestuurskundige in Trouw. Het CDA is nog niet toe aan regeringsdeelname. Het zal eerst intern orde op zaken moeten stellen. Het ontbreekt de partij aan een aansprekende boodschap en een inhoudelijk verhaal. Daar komt bij dat het leiderschap in een vacuüm zit, een situatie die maar steeds blijft. De partij is vooral met zichzelf bezig. Want wat betreft organisatie en interne omgangsvormen loopt het ook niet lekker. Het evaluatierapport van de commissie-Spies legde, wat dit laatste betreft, de vinger op de zere plek. Maar dat is dan ook meteen de enige verdienste van dit rapport. Voortdurend wordt om de hete brij heen gedraaid. Hoe heeft het zo mis kunnen gaan? Velen in de top van de partij hebben helaas niet door dat het CDA in de loop der jaren steeds verder ging aanschurken tegen de VVD. Net als bij de liberalen kwamen meer marktwerking, minder overheid en minder regelgeving voorop te staan. Gaandeweg is de partij uit het oog verloren dat de menselijke maat centraal moet staan in de uitwerking van beleid. Dat heeft enorme gevolgen gehad op veel kwetsbare mensen op allerlei terreinen. De eigen christendemocratische uitgangspunten werden alleen met de mond beleden. Als het op de uitwerking aankwam, werden deze rap bij het oud vuil gezet. Velen hebben de partij dan ook teleurgesteld de rug toegekeerd. Er is weinig meer over van een christendemocratisch gedachtegoed en het uitdragen daarvan. De partij is helemaal geen door waarden gedreven politieke beweging, zoals het rapport Spies beweert. Dat is complete onzin. Het CDA heeft de afgelopen twintig jaar regeringsverantwoordelijkheid gedragen voor veel zaken die inmiddels echte maatschappelijke problemen zijn geworden. Denk aan de veel te ver doorgeschoten ‘flexibilisering’ van de arbeidsmarkt. Het regent tijdelijke arbeidscontracten en zzp’ers. Met alle rechtspositionele gevolgen van dien. Andere voorbeelden: mensen met een ‘vlekje’ of met een arbeidsbeperking – en dat zijn er velen – zijn de dupe geworden. De decentralisatie van de gezondheidszorg naar de gemeenten was een platte bezuinigingsoperatie, die grote gevolgen heeft gehad. Wat goed was voor de economie en de schatkist werd kritiekloos gezien als goed voor werknemers en uitkeringsgerechtigden. Het uitgangspunt van solidariteit was bovendien ver te zoeken. Het standpunt van het CDA bij de afgelopen vluchtelingencrises was ronduit beschamend. De eveneens onwrikbare opstelling bij de Palestijnse kwestie heeft zelfs Dries van Agt doen besluiten om zijn lidmaatschap op te zeggen. Gelukkig ging de partij bij de toeslagenaffaire door toedoen van Pieter Omtzigt eindelijk eens daadwerkelijk voor anker bij het uitgangspunt van gerechtigheid. Maar vervolgens werd Chris van Dam, de voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie, op een onverkiesbare plaats gezet en ontstond intern de affaire-Omtzigt. Omtzigt mag dan niet altijd de makkelijkste zijn, maar zo ga je niet met deze ijzervreter om. De partij heeft ook veel te lang naar de pijpen van de industrie en de boeren gedanst. Ondertussen gaat het milieu naar de knoppen. En dat terwijl rentmeesterschap juist een van de uitgangspunten is. Het eigenaarschap van dit thema is de partij volledig kwijtgeraakt. Hoe nu verder? Houd ermee op jezelf als een verbindende schakel in het politieke midden te zien. Kies bewust voor wederopbouw in de oppositie en zorg dat je daadwerkelijk een waardegedreven politieke beweging wordt. Zorg ook voor een inspirerende politieke leider. Kies je thema’s zorgvuldig en maak ze concreet in een nieuw sociaal contract, zoals aangegeven door Omtzigt. Doe dat met name daar waar marktwerking, minder overheid en minder regelgeving veel kapot hebben gemaakt. Op 11 september is er een bijzonder partijcongres. Dat is het moment om spijkers met koppen te slaan in plaats van de zoveelste rituele dans uit te voeren. (bron: Trouw) Een prachtige beschouwing over de plaats waar het CDA nu staat en wat er moet gebeuren om de verloren positie terug te veroveren. Dat Rutte juist de politiek leider van de Christen-Democraten aan zijn zijde wil houden, ook in zijn volgende kabinet Rutte IV, ligt nu duidelijk op tafel. Hoekstra is voor hem de perfecte lakei van het neoliberalisme om zijn beleid nog jaren uit te kunnen voeren. De vraag is echter of de 14 Kamerleden van het CDA blijven stemmen als liberale christendemocraten of dat ze de ommekeer maken, die Bennink beschrijft. Wat het proces ook gaat beslissen Hoekstra zal niet te handhaven zijn.

Midweeks laat ChristenUnie-leider Segers weten dat hij een minderheidskabinet een goede optie vindt, na een gesprek met informateur Hamer. In mei zei Segers zoiets ook al. Argumenten voor die optie zijn volgens Segers dat een meerderheidscoalitie maar niet van de grond komt en dat een kabinet met een minderheid “steeds op inhoud in de Kamer een meerderheid moet vinden en dat geeft open verhoudingen”. Segers sluit kabinetsdeelname niet uit, maar de kans daarop is volgens hem niet groter geworden. Hij benoemde dat zijn partij door D66 “ongewenst” is verklaard en dat het formatiestuk van VVD en D66 “behoorlijk liberaal” is. (bron: NOS) Dit betekent dat er nog maar weinig schot zit in de voortgang van het proces. Maar als ook Hoekstra zich terugtrekt, daartoe gedwongen door de CDA-achterban, die niet weer wil meewerken aan een liberaal beleid, zoals Rutte dat nu 10 jaar heeft gevoerd, dan is ook de optie van een minderheidsregering van tafel en resteert alleen nog een Kabinet van Nationale Eenheid dan wel nieuwe verkiezingen.
Financieel/economische berichten

De Nederlandse economie dendert volgens het Centraal Plan Bureau voorwaarts dit en volgend jaar. Maar de burger merkt daar niets van in zijn portemonnee. Dat de economie alweer vol op stoom is, bleek al uit de groeicijfers voor de eerste helft van dit jaar. Uit nieuwe voorspellingen van het Centraal Plan Bureau (CPB) blijkt dat de economie dit jaar met bijna 4% gaat groeien, volgend jaar met 3,2%. Dat is een uitzonderlijk hoge groei voor volwassen economieën als de Nederlandse. Maar de vraag is of de Nederlandse consument daar ook van gaat profiteren? Dat het goed gaat, is iedereen die wel eens buiten komt al langer duidelijk. Overal hangen bordjes met ‘personeel gevraagd’ bij de winkels en de kans dat de kroeg of restaurant dicht is wegens personeelsgebrek wordt met de dag groter. En niet alleen de detailhandel en de horeca smeken om personeel. Ook in de industrie en de zorg kunnen ze extra handjes goed gebruiken. Handjes die maar moeizaam te vinden zijn. Voor het eerst in de geschiedenis staan er meer vacatures open dan er werkzoekenden zijn. De werkenden worden dus schaars. En waar schaarste heerst, stijgen de prijzen, in dit geval de lonen, luidt de economische wetmatigheid. Maar dat valt tegen volgens de CPB-ramingen. De lonen stijgen dit jaar met gemiddeld 1,9% en volgend jaar met 2,25. Die loonstijging wordt ook nog eens helemaal weggevreten door de inflatie en de lastenverzwaringen die al in de pijplijn zitten. Per saldo gaat niemand er in koopkracht op vooruit volgend jaar, heeft het CPB berekend. Ook niet op achteruit. Wel houdt het CPB een slagje om de arm bij de loonstijging. Door de krapte op de arbeidsmarkt kan het zijn dat de lonen toch wat harder gaan stijgen dan de rekenmeesters van het kabinet nu verwachten. Uitgaande van de nu verwachte loonstijging is het hopen voor de werkenden dat het demissionaire kabinet nog wat geld wil uittrekken voor lastenverlichting zodat de koopkracht nog wat zal stijgen. Geld is niet het grootste probleem blijkt uit de cijfers. De overheid bespaart volgend jaar miljarden omdat de coronasteun stopt. Door de hoge economische groei komt er ook meer belastinggeld binnen. Het begrotingstekort daalt daarom spectaculair van 5,3% van het bbp naar 1,8%. Ruim onder de 3 procent die het tekort maximaal mag zijn. Het CPB gaat er verder van uit dat de rente die de staat op leningen moet betalen ook volgend jaar nog negatief zal zijn. Dat maakt de noodzaak om de tekorten weg te werken kleiner. Dit jaar heeft elk huishouden gemiddeld nog 0,8% meer te besteden. Toch gaan consumenten wel meer uitgeven is de verwachting. Tijdens de corona-pandemie hebben huishoudens namelijk veel gespaard. Aan de ene kant was er minder noodzaak geld uit te geven aan kleding bijvoorbeeld, omdat je als thuiswerkende ook de hele week in je joggingbroek kunt rondlopen. Bovendien sparen mensen graag wat extra in onzekere tijden. Nu is de noodzaak om een buffer aan te leggen kleiner en zijn die nieuwe kleren juist urgenter. Dat betekent minder sparen en dus meer uitgeven volgend jaar. Het CPB steunt de beslissing van het kabinet om nog dit jaar te stoppen met de coronasteun aan bedrijven. Ook voor sectoren die nog steeds last hebben van de maatregelen, zoals de horeca, kunstensector en bijvoorbeeld touringcarbedrijven. Dat zal tot extra faillissementen leiden, maar niet tot hogere werkloosheid denkt het CPB. Werknemers uit die sectoren die werkloos worden, kunnen nu gemakkelijk elders een baan vinden. (bron: AD) Enige kritische kanttekeningen. De toegenomen vraag naar personeel is groter dan het aantal geregistreerde werklozen. Het verontrustende daaraan is dat vraag en aanbod niet matchen. De vraag naar beta-geschoolden neemt toe en daar voorziet het aanbod niet in. En alfa- en laaggeschoolden voorzien daar niet in. De overheid had daar jaren geleden al moeten inspelen. Dat is dus geen positief maar een negatief beeld. Er wordt gesproken over loonsverhogingen dit en volgend jaar maar de Limburger meldde onlangs dat ouderen een financiële kater wacht: het besteedbaar inkomen gaat flink achteruit. Hun besteedbare inkomen staat flink onder druk door oplopende prijzen en een stagnerende AOW en niet geïndexeerde pensioenen, daardoor daalde de koopkracht van gepensioneerden met 14% ten opzichte van werkenden. Bij de aanname van het CBP dat de rente op de Nederlandse kapitaalmarkt ook volgend jaar nog altijd negatief zal zijn, plaats ik vraagtekens. Zelfs bij een kleine beweging in het kantelen van het monetaire beleid kunnen de gevolgen in de rentetarieven groot zijn. Daarbij komt dat de staatsschuld, vanwege de overheidssteun aan door de corona-pandemie getroffen bedrijven (bedrijfsleven, banken en zorg), uiteindelijk met €100 mrd zal stijgen. Daarbij komt dat de economie zo voorspoedig groeit door de enorme bergen gratis geld die door de centrale banken beschikbaar zijn gekomen en nog altijd komen. Maar daaraan komt een einde, dat is voor mij zeker. Door natuurrampen, door een stijging van de rente, door een groeiende inflatie, door het leeglopen van de opgebouwde luchtbellen, een verder dalend vertrouwen in ons geld en het monetaire systeem, door geo-nationale verschuivingen, kortom door een onverwachte ontwikkeling. Wat nu nog rozengeur en maneschijn lijkt kan zo omslaan in een drama.

De consument in ons kijkt minder optimistisch naar de economie en zijn eigen portemonnee dan een maand geleden. Het lijkt voorlopig even gedaan met het herstel van het zogenoemde consumentenvertrouwen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zowel het oordeel over de economie als de bereidheid om zelf de knip te trekken verslechterde in augustus ten opzichte van juli, toen aan de positieve gemoedstoestand van de consument een einde kwam. Het CBS drukt de stemming onder het ‘kopend publiek’ uit in cijfers, met minnen en plussen. Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit (36). Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 (-41). Sinds het begin van 2019 schommelde het consumentenvertrouwen van de Nederlander rond het nulpunt. Nu staat de barometer op -6. Voor wat het waard is. En zeggen dat het goed gaat, dan doen we volgens het CBS dus nog maar even niet. Nederlandse consumenten hebben vooral een verminderd vertrouwen in de nabije toekomst. Als het gaat om de komende twaalf maanden zijn er zorgen om zowel de eigen portemonnee als over de economie als geheel. De voortsluimerende pandemie speelt daarbij wellicht mee, de gestegen benzineprijzen kunnen ook van invloed zijn op het vertrouwen en zo zijn er nog wel meer factoren, denkt Carlijn Prins, senior econoom bij de Rabobank. “Mensen nemen op allerlei manieren kennis van hoe het met de economie gaat. Veel hangt af van hun omgeving. Zijn daar veel besmettingen? Dat kunnen de bevraagde consumenten uit het CBS-panel meenemen in hun gevoel over de economie. Het moment dat je mensen er naar vraagt is natuurlijk ook van belang. Zo is de laatste peiling gehouden vóór het gunstige economische nieuws van vorige week. Ook in de eurozone is het vertrouwen in de economie onder consumenten deze maand wat afgenomen. Daarop wijst de graadmeter van de Europese Commissie. Net als in juli drukt de snelle verspreiding van de besmettelijkere Delta-variant van het coronavirus op het sentiment, concluderen economen van ING. Maar de graadmeter staat nog wel boven de stand die voor de coronapandemie werd gemeten. In juni steeg het consumentenvertrouwen nog, mede dankzij versoepelingen van coronaregels in Europese landen. De Europese Commissie baseert zich voor de graadmeter op enquêtes onder duizenden inwoners in de eurozone. Ook in andere landen van de eurozone is het vertrouwen in de economie onder consumenten deze maand wat afgenomen. Daarop wijst de graadmeter van de Europese Commissie. Net als in juli drukt de snelle verspreiding van de besmettelijkere deltavariant van het coronavirus het sentiment, concluderen economen van ING. (bron: Trouw) Ik sluit niet uit dat het vertrouwen in de overheid en de corona-autorireiten afneemt na de bekendmaking dat 700.000 gevaccinneerden met een auto-immuun ziekte geen tot een matige dekking tegen corona hebben en dat 2 vaccins al een daling van de immuniteit tegen corona laten zien na 3 maanden en mogelijke een nieuwe injectie moeten krijgen. Dat sijpelt door ook op andere onderdelen van de maatschappij. Wat hebben consumenten eraan dat de economische groei fors aantrekt als de koopkracht van de burger er niet van profiteert en voor ouderen die zelfs daalt. Als ouderen voor hun spaarcentjes (tot €100.000) nog maar 0,01% rente krijgen. Nog minder dan een fooi, namelijk €1 per €10.000 per jaar.

Hier stond een artikel over uitspraken van Rich Bernstein over de huidige stand in monetair/financieel terrein, dat ik wegens ruimtegebrek heb moeten verplaatsen naar het blog van volgend weekend: De markt zit misschien wel in de grootste zeepbel van mijn carrière, lees https://businessam.be/hall-of-fame-belegger-rich-bernstein-de-markt-zit-misschien-wel-in-de-grootste-zeepbel-van-mijn-carriere/

De Fed zal tegen eind dit jaar de monetaire stimulus zal gaan afbouwen. Een renteverhoging komt er nog niet. Het is de speech op de financiële hoogmis in Jackson Hole waar ­ieder jaar het meest naar uitgekeken wordt, die van Jerome Powell, de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank. Ook op de tweede online-editie sprak hij traditioneel over de economische situatie en zijn plannen met het monetaire beleid. De vraag was vooral of met de huidige inflatie van 5,4% het soepele beleid nog verdedigbaar is. De Fed streeft een inflatie van 2% na. Door massale obligatie-aankopen wakkert de Fed volgens critici de inflatie te hard aan. Powell gaf het antwoord waarop de markten gerekend hadden: neen, de inflatie baart ons geen zorgen en van een renteverhoging is nog geen sprake. Maar hij bevestigde wel dat het zeer soepele monetaire beleid zijn langste tijd heeft gehad. De Fed zal tegen eind dit jaar de obligatie-aankopen van $120 mrd per maand beginnen af te bouwen. Tapering, heet dat in het jargon. Naar verwachting geeft de Federal Reserve op de volgende bijeenkomst op 21-22 september een concrete tijdlijn voor de afbouw. Ook in de vorige tapering-periodes werden de aankopen geleidelijk afgebouwd. ‘De timing en de snelheid van die afbouw is geen indicatie voor het moment waarop de rente verhoogd zal worden.’ Daarmee hintte de voorzitter dat na dd tapering niet meteen een renteverhoging volgt. Sinds de coronacrisis verdubbelde de Fed via monetaire stimuli haar balans tot $8.400 mrd. Is dat veel of heel veel geld? De totale staatsschuld van de VS is $28.900 mrd, waarvan $6.000 mrd van de overheid en de rest van de federale regering. Deze schulden zijn in omvang de grootste in de wereld, maar in relatie tot het bbp staat de VS op de 33e plaats. In dat lijstje staat Japan op de 1e plaats met 237% bbp, Griekenland op de 2e met 175% bbp en Libanon 3e met 155% bbp. Italië 6e met 133%, Portugal 10e met 117%, Singapore 13e met 114%, België 16e met 101%, Bahrein 26e met 101% en de VS staat op de 33e op plek met 106%. De data zijn van 2019. Over de hoge inflatie bleef Powell bij het standpunt dat de huidige inflatie-opstoot tijdelijk is. Op langere termijn evolueert de inflatie naar 2%. De eerste signalen zijn er volgens hem dat een aantal prijsverhogingen voor duurzame goederen stabiliseert. Powell haalde het voorbeeld van tweedehandswagens aan, die heel sterk in prijs gestegen waren. De piek lijkt volgens hem bereikt. Ook van de gevreesde loonprijsspiraal, waarbij de lonen sneller stijgen dan de productiviteit, wat tot steeds hogere prijzen leidt, is volgens de Fed voorlopig weinig sprake. Powell geeft wel aan dat de Fed dit nauwkeurig opvolgt. Powell gaf verder een typische enerzijds-anderzijdsspeech waar hij sterke en zwakke punten van het economisch herstel opsomde. Het herstel is enerzijds krachtig en de arbeidsmarkt verbetert, maar anderzijds is de werkloosheid nog altijd hoger dan voor de crisis en sommige dienstensectoren blijven achter. Hij zei ook dat het herstel op de arbeidsmarkt nog niet inclusief is, aangezien hispanics en Afro-Amerikanen harder getroffen worden door werkloosheid. Naast inflatie is volledige tewerkstelling de tweede voorwaarde om de rente te verhogen. De beurzen stegen na speech. (bron: m.standaard.be) Het was een zwakke toespraak, waarin Powell geen helder beeld schetste van de richting die het monetaire beleid heengaat. Dat de stijging van de inflatie slechts van tijdelijke aard is, zegt in feite niets zolang het begrip ‘tijdelijk’ niet wordt geduid. Is tijdelijk 6 maanden, een jaar, 3 of 5 jaar? Iedere centrale bankier laat zich hierover in de kaart kijken. Voor mij is voor een inflatie van 4% en hoger en wat langer is dan 3 maanden niet meer tijdelijk. Alhoewel Powell zijn woorden op een goudschaaltje had gewogen, verwacht ik wel dat het taperen nog dit jaar zal aanvangen, maar de vraag is met welke bedragen en wanneer gaat de Fed de rente weer verhogen. Ik begrijp best dat deze beleidswijziging stapje voor stapje moet worden gezet om chaos op de markten te voorkomen, maar de vraag is hoe lang de banken die beweging nog kunnen dragen. Iemand moet namelijk de verliezen van het kantelen van het monetaire beleid gaan dragen en langer uitstel betekent zwaardere verliezen.

Schiphol heeft in de eerste helft van 2021 €158 mln verlies geleden. Dat komt door lagere aantallen passagiers door de coronapandemie. Dat blijkt uit cijfers van Schiphol Group, het moederbedrijf van Schiphol, Lelystad Airport, Rotterdam The Hague Airport en mede-eigenaar van Eindhoven Airport. In 2020 was het verlies nog €246 mln. Dat het verlies nu lager uitvalt komt deels door de loonsteun van de overheid. In 2019 werd in het eerste half jaar nog een winst gemaakt van 133 mln. Schiphol verwacht dat pas in 2024 weer het niveau van 2019 wordt gehaald. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De oververhitte huizenmarkt heeft in juli weer een record gebroken. Bestaande koopwoningen waren ruim 16% duurder dan een jaar geleden. Volgens het CBS en het Kadaster is dat de grootste stijging sinds oktober 2000. Vorige maand meldde makelaarsvereniging NVM al dat kopers gemiddeld ruim 4 ton kwijt zijn voor een bestaande woning; de hoogste meting ooit door de NVM. Kopers moeten vooral dieper in de buidel tasten voor een vrijstaand huis. Eerder noemde De Nederlandsche Bank (DNB) de goedkope financiering van woningen een belangrijke factor in de stijging van de huizenprijzen. (bron: NOS) Bestaande koopwoningen waren in juli 16,3% duurder dan een jaar eerder. Dat is de grootste prijsstijging na oktober 2000, toen de koopwoningen ook 16,3% duurder waren dan het jaar ervoor. De prijsstijging zet in de zomer gewoon door, waardoor huizen bij verkoop nu ruim 74% duurder zijn dan in juni 2013. De verklaring van DNB over de al jaren stijgende huizenprijzen geeft slechts een deel weer van de feiten die eraan ten grondslag liggen. De goedkope financieringen, die DNB aangeeft, is het directe gevolg van het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) met de maar doorgaande gratis geld injecties in de geld- en kapitaalmarkten waardoor de rentetarieven maar blijven dalen. In ons land is het tarief voor 5-jarig geld -0,72%, 10-jarig -0,366 en 30-jarig +0,048%. Daaruit resulteren hypotheektarieven voor 10-jarige leningen met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) <0,9% en voor 20-jarige met NHG 1,2%. Dat laatste betekent dat je bij een 20-jarige lening van €360.000 start met een maandelijkse rente van €340 plus aflossing. Daarbij komt dat burgers steeds minder vertrouwen hebben in de waarde van hun (spaar)geld en daarom eerder geld stoppen in ‘steen’, een eigen huis dus. En dat proces wordt gestimuleerd door het monetaire beleid van de ECB en dat door DNB wordt uitgevoerd. DNB kan hun handen dus niet in onschuld wassen!

Shell levert binnenkort stroom en gas aan consumenten thuis. Het olieconcern heeft daarvoor een vergunning gekregen van de Autoriteit Consument en Markt. Het gaat om ‘CO2-gecompenseerd’ gas en groene stroom die Shell inkoopt op de energiemarkt, van Nederlandse wind- en zonneparken. Zo wil het bedrijf “mensen actief helpen hun energieverbruik te verduurzamen”. In het VK en Duitsland biedt Shell al stroom en gas aan. Het bedrijf werd onlangs gedwongen door de rechter om sneller zijn uitstoot terug te dringen. Deze stap staat daar los van, zegt Shell. Het concern wil eind 2021 de eerste consumenten aansluiten. (bron: NOS) Dat is nu wat ik de media kwalijk neem, dat zij commerciële informatie van bedrijven niet filteren op ‘maatschappelijke aspecten’. Hier gaat het om ‘CO2-gecompenseerd gas’. Dat is gewoon fossiele brandstof, waarvoor ze elders in de wereld bomen gaan planten. Maar die mogelijkheden zijn beperkt, aangezien de landbouwgronden die daarvoor gebruikt gaan worden, voedseltekorten gaan veroorzaken. De oplossing is gewoon stoppen met fossiele energie dan wel, waar ik voorstander van ben, aardgas te blijven gebruiken voor alleen verwarming en koken in huizen. Dat is comfortabel en beheersbaar voor wat de CO2-uitstoot betreft.

De campagne van Shell om CO2-neutraal te rijden, is misleidend. Dat heeft de Reclame Code Commissie bepaald. Het gaat om de campagne ‘Maak het verschil. Rij CO2-neutraal’. Bij tankstations van Shell kan per liter brandstof één cent extra betaald worden voor onder meer het aanplanten van bomen. De commissie vindt dat Shell niet hard kan maken dat zo de uitstoot van CO2 volledig wordt gecompenseerd. Zelf zegt Shell dat het voldoet aan de normen voor wat klimaatneutraal genoemd mag worden. De Reclame Code Commissie zegt dat klimaatneutraal rijden helemaal niet mogelijk is. (bron: NOS)

Er gaat mogelijk zoveel mis in de trustsector, dat uitgezocht moet worden of deze dienstverlening helemaal verboden moet worden in Nederland. Dat schrijft minister Hoekstra van Financiën in een brief aan de Kamer, meldt Het Financieele Dagblad. De brief is al in juli verstuurd, maar tot nu toe was er weinig over bericht, aldus de krant. Hoekstra stuurde de brief, nadat hij onderzoeksbureau SEO onderzoek had laten doen naar illegale trustdienstverlening in Nederland. Een trustkantoor biedt verschillende financiële diensten aan voor bedrijven. Zo kan het de administratie doen, maar ook een brievenbusfirma voorzien van een kantooradres en het kan het bedrijf waarvoor het de diensten verleent belastingvoordeel opleveren. Een kantoor heeft voor het verlenen van deze diensten in Nederland wel een vergunning nodig. Zonder zo’n vergunning handelt het dus illegaal. Sinds begin 2019 zijn de regels voor trustkantoren aangescherpt, en is het toezicht strenger geworden. Sindsdien zijn er steeds minder trustkantoren met een vergunning en zien toezichthouders meer signalen van illegale dienstverlening, wat aanleiding was voor een onderzoek naar de sector, aldus SEO. Het bureau heeft onder andere een schatting gemaakt van de omvang van de “potentieel illegale trustsector”. SEO schat dat bijna 1 op de 3 mensen die trustdiensten verleent, dat zonder vergunning doet. Daarbij geeft het bureau nog wel aan dat het percentage in werkelijkheid waarschijnlijk wat lager is, omdat het niet alle legale bestuurders heeft kunnen tellen. Daarnaast werken de kantoren zonder vergunning volgens het bureau voor een kleinere groep bedrijven dan de kantoren met vergunning en gebeurt daardoor ‘slechts’ 15% van het werk zelf via een bestuurder zonder vergunning. “Deze schattingen laten zien dat het mogelijke aandeel van de illegaliteit in de trustsector substantieel is”, aldus Hoekstra in zijn brief. “Ik vind dat verontrustend en hoogst onwenselijk, omdat deze partijen actief buiten beeld van toezichthouders proberen te blijven, de integriteitsrisico’s voor het financieel stelsel daardoor toenemen en er oneerlijke concurrentie is met partijen die wel een vergunning hebben en onder toezicht staan.” De minister haalt ook “problemen uit het verleden” aan. Er waren bijvoorbeeld Nederlandse trustkantoren betrokken bij belastingontwijking, belastingontduiking en witwassen, zoals ook bleek na de onthullingen uit de Panama Papers. Volgens de minister zijn het onder andere deze slechte ervaringen, maar ook de ervaringen van de toezichthouder en de schattingen uit het SEO-onderzoek, die bij hem de vraag oproepen “of bij trustdienstverlening de integriteit wel voldoende te waarborgen is”. Het biedt voor hem voldoende aanleiding te overwegen de gehele sector te verbieden. “Ik wil deze vraag in breder verband laten onderzoeken en zal daarbij ook de economische voor- en nadelen van het verbieden van deze dienstverlening betrekken.” Een eventueel besluit over een verbod, laat hij aan het volgende kabinet. Als je de gereguleerde sector schrapt, waar gaat het dan heen? Martin Wörsdörfer, voorzitter van trustbranchevereniging Holland Quaestor noemt het ‘hartstikke goed’ dat onderzocht wordt hoe illegale praktijken tegengegaan kunnen worden. “Daar willen we ook bij helpen, ook als sector.” Tegelijk vindt hij niet dat de illegaal opererende bestuurders en kantoren onderdeel zijn van de trustsector, omdat ze geen vergunning hebben. “Dat valt niet onder ons.” Dat de minister wil uitzoeken wat de voor- en nadelen van een verbod op trustdienstverlening zijn, vindt hij “een raar punt in de brief”. Het zal volgens hem niet helpen. “Als je de gereguleerde sector schrapt, waar gaat het dan heen? Dan wordt het helemaal illegaal.” (bron: NOS) Het onderzoek van SEO lijkt zinvol. Maar er waren al signalen dat trustkantoren zich bezighielden met criminele activiteiten. ING is daarvoor al eerder beboet in een zaak over witwassen. Het is een activiteit waarmee veel geld te verdienen valt: belastingontwijking en -ontduiking en witwassen. In die zin zijn wij, Nederlanders, heel creatief. Maar hoe liggen de verhoudingen erover in de Kamer?

Corona berichten

In week 33 zijn meer mensen positief getest dan de week daarvoor. De stijging was 4,5%. Tegelijkertijd steeg ook het aantal afgenomen tests bij de GGD met 6,8%. Daardoor kan het toegenomen aantal positieve tests in ieder geval deels worden verklaard doordat er vaker is getest. Opvallend is dat veel positief getesten in het buitenland zijn geweest en daar mogelijk besmet zijn. Het recentste (van 2 weken geleden) reproductiegetal is 1,01. Dat betekent dat honderd besmette mensen samen 101 anderen besmetten. Het is voor het eerst sinds 6 weken dat het R-getal weer boven 1 staat. Het aantal coronapatiënten op de IC is de laatste tijd vrij stabiel, rond de 200. IC-baas Diederik Gommers zei bij Op1 dat we ermee moeten leven dat coronapatiënten constant een groot beslag leggen op IC. Dat kan ten koste gaan van andere zorg. (bron: NOS)

Dinsdag werden er 2863 corona-besmettingen geregistreerd, die woensdagmorgen door het RIVM bekend werden gemaakt. Er lagen toen 446 personen in het ziekenhuis plus 228 in de IC. Woensdag werden 2651 besmettingen vastgelegd, verbleven nog 440 mensen met corona in het ziekenhuis plus 218 op de IC. Donderdag werden 2853 corona-besmettingen vastgesteld door het RIVM. In de afgelopen 7 dagen waren er per dag gemiddeld 2585 positieve tests, 9% meer dan de 7 dagen ervoor. De ziekenhuisbezetting blijft al weken stabiel. De cijfers van zaterdag zijn: aantal co ongeveer gelijk. Nu zijn 437 mensen met corona opgenomen plus 222 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Het aantal besmettingen van Vrijdag bedroegen 645, met 421 mensen in het ziekenhuis en 224 op de IC. Zaterdag bedroeg het aantal corona-besmettingen 2.342. Er lagen 418 mensen met corona in het ziekenhuis en 224 op de IC.

Eyeliners

Een loonstijging wordt opgevreten door de inflatie en lastenverzwaringen

VS verlaten Kaboel voordat iedereen is geëvacueerd

Ursula Gertrud von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie: wij hebben nog wel iets onderhandelingsmogelijkheden . Afghanistan is een arm land, er heerst droogte en er is covid

Details uit het geheime formatiedocument van VVD en D66 verklaren de positieve reactie van PvdA en GroenLinks én de scepsis bij ChristenUnie

Frontberichten

De taliban hebben niet alleen het bestuur van Afghanistan overgenomen, ook alle rijkdommen die onder de grond liggen zijn van hen. Er liggen voor duizenden miljarden aan zeldzame edelmetalen in het land en China wil die graag graag hebben. “De Chinezen zijn hier al jaren mee bezig.” Slechts een paar uur nadat de taliban het land overnamen wilde China al zakendoen met de nieuwe leiders. Peking was volgens een woordvoerder van Buitenlandse zaken klaar voor ‘een vriendelijke samenwerking’ met Afghanistan. Er is al contact geweest met de Afghaanse taliban, zei de woordvoerder tijdens een persconferentie. De verstandhouding is meer dan wat diplomatieke banden aanhalen, zeggen deskundigen. De Chinezen zijn uit op de zeldzame edelmetalen die in de grond zitten. Voor de exploitatie ervan zouden ze met de taliban willen samenwerken.

En er liggen heel wat bijzonderheden in de grond. Zoals Lanthaan, lithium, maar ook goud, zilver en zink. Volgens het ene onderzoek ligt er tussen de $1000 en $3000 mrd aan grondstoffen, een ander onderzoek heeft het over minimaal $3000 mrd (ruim €2500 mrd). Er zijn daar veel bijzondere edelmetalen in Afghanistan als:

Lanthaan: een zacht, buigzaam en makkelijk vervormbaar metaal. In de industrie wordt het als toevoeging gebruikt. Bijvoorbeeld om te zorgen dat glas beter bestand is tegen barsten of staal beter bestand tegen een inslag.

Cerium” ook dit metaal is buigzaam en makkelijk te vervormen. Bij afwezigheid van lucht heeft het een zilverwitte glans. Het wordt vooral gemengd met aluminium, wordt onder meer gebruikt in verbrandingsmotoren en komt voor in de vuursteentjes van aanstekers.

Neodymium: een zilverachtig metaal dat vooral geliefd is in de glasindustrie. Door neodymium kan glas gekleurd worden, van zuiver violet tot rood en grijs. Ook wordt het als toepassing gebruikt in generatoren voor bijvoorbeeld windturbines.

Lithium: het lichtste metaal dat er is. Veel industrieën gebruiken het. Zo is het belangrijk voor de batterijen in elektrische auto’s. Het wordt ook verwerkt in een medicijn (lithiumcarbonaat) voor mensen die kampen met manies en depressies. En zelfs voor het aandrijven van een torpedo: de reactiviteit van lithium met water wordt gebruikt als de energiebron daarvoor. China wil de metalen maar wat graag hebben, zegt China-deskundige Fred Sengers. Volgens hem is het land al heel lang bezig met Afghanistan. Die interesse is er niet opeens nu de taliban aan de macht is. “Chinese bedrijven hebben al jaren posities in het land. Ze zijn er al bezig met de winning van ijzer, koper, goud en lithium.” Vooral dat laatste is belangrijk voor het land. Het wordt gebruikt in mobieltjes en batterijen, producten die veel worden gemaakt in het land. “China is de fabriek van de wereld en die draait alleen als er grondstoffen en energie naartoe gaan. Daar zijn dit soort materialen voor nodig.” China heeft volgens hem de afgelopen jaren met zowel de Afghaanse regering als de taliban de banden onderhouden en zelfs vredesconferenties georganiseerd. Nu de taliban aan de macht zijn, willen ze met die groepering om de tafel. “Dit is puur eigen belang. In eigen land gaan ze slecht om met de Oeigoeren, maar nu werken ze vanwege het geld wel samen met een moslimgroepering.” Vergeet niet: er is al 20 jaar een oorlog aan de gang”, vervolgt Sengers. “De taliban zijn nooit weggeweest. Ondanks dat hebben de Chinezen een risicovolle investering gedaan. Hebben ze geprobeerd de kanalen open te houden.” Dat China nu zaken wil doen, verbaast sinoloog Boudewijn Poldermans niets. Volgens hem zijn de Chinezen pragmatisch. Kijken ze niet naar het verleden van de extremistische groepering. “Dit is puur eigenbelang. In eigen land gaan ze slecht om met de Oeigoeren, maar nu werken ze vanwege het geld wel samen met een moslimgroepering.” Sowieso hebben Chinezen een andere manier van zakendoen dan we hier gewend zijn. “De Chinezen gaan gewoon naar Afrika en Zuid-Amerika, zonder zich te bemoeien met bijvoorbeeld de mensenrechten. Dat zouden wij wel doen.” De diplomatie van de afgelopen jaren gaat China veel opleveren, denken beide heren. De taliban willen maar wat graag geld verdienen en China staat nu klaar. “Dit is voor hen een window of opportunity. Als er een nieuwe, stabiele situatie ontstaat kunnen ze daar echt zakendoen”, zegt Sengers. En een stabiel Afghanistan is nodig om überhaupt grondstoffen te exploiteren. Denk bijvoorbeeld aan het transport, aldus de China-deskundige. Dat is van vitaal belang. “Kijk, je kan de mijnen wel beveiligen. Maar hoe haal je het er vervolgens weg? Het moet uiteindelijk allemaal naar China. Daarom is stabiliteit van belang.” China gaat de taliban paaien met grote investeringen, denkt Poldermans. We kunnen de komende jaren verwachten dat er ziekenhuizen, vliegvelden en snelwegen worden gebouwd in Afghanistan. China betaalde een spoorweglijn tussen Nairobi en Mombasa in Kenia. “Dat doen ze ook in andere landen. Dan bouwen ze een ziekenhuis of een vliegveld en in ruil daarvoor willen ze grondstoffen. Ik denk dat ze zo bijvoorbeeld het monopolie op lithium binnenhalen.” Poldermans verwacht een ‘jarenlange samenwerking op economisch gebied’ tussen de nieuwe leiders van Afghanistan en China. De meeste grondstoffen ullen naar China gaan. Via snelwegen, die de Chinezen zelf daar zullen aanleggen. Los van het economische plaatje denkt Sengers dat er nog iets heel belangrijks achter de nieuwe samenwerking schuilt. “Die inkomsten zijn leuk, maar voor de Chinezen is het veel belangrijker dat er een stabiele staat ontstaan. Afghanistan grenst aan China, het is een buurland. Het wil daar rust.” (bron: RTL Nieuws)

Overwegingen

Ja, ik kan het niet ontkennen: het gaat goed op de financiële markten. Misschien wel zo goed dat ik mij daar zorgen over maak. De koersen stijgen steeds verder, de centrale banken blijven enorme hoeveelheden geld in de geld- en kapitaalmarkten pompen, de rentetarieven blijven dalen c.q. de negatieve rentes blijven stijgen, de economische groei bereikt hoogtepunten, de valutakoersen zijn redelijk stabiel, de centrale banken spreken geruststellende woorden over een tijdelijke stijging van de inflatie en de noteringen op de cryptoplatforms gaan rechtstreeks naar het walhalla. Overheden maken zich niet druk over stijgende staatsschulden en geven geld uit als water want ze hoeven geen rente dan wel een kleine rente te betalen maar volgende generaties moeten natuurlijk wel de hoofdsom terugbetalen (daar maakt geen politicus zich druk over). Het volk wordt daar ongerust van, het consumentenvertrouwen daalt weer, de inflatie in de VS blijft stijgen, Joodse families kopen diamanten als belegging en spaarders krijgen nog maar 0,01% rente per jaar over max €100.000 (€10 per jaar). In wat voor wereld leven wij, is ons geld nog wel wat waard? De koopkracht daalt en onze jongeren zijn niet opgeleid voor de vacatures van vandaag en morgen. Voor 300.000 werklozen is geen werk meer, dat ze aankunnen. Gaat de politiek er na 5 maanden in slagen een nieuw kabinet (met visie) van de grond te krijgen?

Het aantal besmettingen met covid ligt hoog, zegt het RIVM. Betekent dit dat de bescherming van de vaccins verzwakt, vraagt Johan van Heerde zich af in Trouw. Doorbraakinfecties. Dit woord zal steeds vaker vallen. Vrij vertaald naar de situatie rond het coronavirus betekent zo’n doorbraakinfectie een corona-infectie na vaccinatie. Nu de deltavariant wereldwijd domineert, worden er meer nieuwe besmettingen gemeld dan in de periode voor de zomer, toen, net als nu, in een aantal westerse landen al veel mensen waren gevaccineerd. Ook in Nederland zijn er doorbraakinfecties. In de afgelopen zes kalenderweken testten ruim 48.000 Nederlanders positief op het virus hoewel ze volledig gevaccineerd waren, meldde het RIVM. Wat zeggen doorbraakinfecties over de werking van vaccins? Onderzoek naar de effectiviteit van de vaccins volgt elkaar in razend tempo op. Zo snel dat er nauwelijks tijd is om deze onderzoeken rustig te laten controleren door andere wetenschappers. Dat maakt het lastig om al die conclusies op waarde te schatten, zegt Rogier Sanders, hoogleraar virologie en experimentele vaccins van het UMC in Amsterdam. Een gewichtig onderzoek is van de universiteit van Oxford, dat de testuitslagen van ruim 350.000 Britten analyseerde. De wetenschappers ontdekten dat de bescherming tegen symptomatische corona-infectie, dus mét klachten, door de vaccins van Pfizer en AstraZeneca aanzienlijk afnam in de periode dat de deltavariant van het virus domineerde. De effectiviteit van Pfizer daalde van 94 procent tot 84 procent en die van AstraZeneca van 86% naar 70%.Maar worden we ook ziek, ondanks een vaccinatie? Niet zo vaak, en dat is het goede nieuws, zegt viroloog Sanders. “De vaccins werken niet fantastisch, maar nog wel goed. Ze zijn niet in staat om alle infecties te voorkomen, maar voorkomen wel een ernstige ziekte.” Onderzoekers van het Amerikaanse CDC, het equivalent van het RIVM, ontdekten dat de effectiviteit van de vaccins (vooral Pfizer en Moderna) tegen ziekenhuisopname ondanks de deltavariant stabiel bleef, tussen de 92% en 95%. Hoe kan een vaccin wel beschermen tegen ziekte, maar niet tegen infectie? Viroloog Sanders: “De afweerreactie die een vaccin opwekt bevat minstens twee componenten. De circulerende antistoffen, die ervoor zorgen dat de infectie wordt tegengehouden, nemen af. Oftewel: de bescherming tegen infectie daalt. Maar de bescherming tegen ernstige ziekte wordt beïnvloed door de zogenaamde geheugencomponent van de afweerreactie. Die blijft constant goed presteren, maar heeft wat tijd nodig om op te starten. Je raakt dus wel geïnfecteerd, en test positief, maar wordt niet ernstig ziek.” Is groepsimmuniteit nu een illusie ? De gedachte was vorig jaar dat groepsimmuniteit kon worden opgebouwd door een combinatie van natuurlijke immuniteit door een infectie en – voornamelijk – immuniteit door vaccinatie. Maar nu blijkt dat volledig gevaccineerde mensen geïnfecteerd raken en het virus kunnen verspreiden, vormen zij niet de beoogde beschermende ring rond kwetsbaren en ouderen. Volgens Sanders is dat niet zo verrassend. “Dat immuniteit afneemt na verloop van tijd was wel een beetje verwacht.” Toch vindt hij het te vroeg om groepsimmuniteit helemaal af te schrijven. “Er is nog veel onduidelijk over immuniteit. Het kan zijn dat de combinatie van een vaccinatie én doorgemaakte infectie de antilichamen zodanig versterkt dat er wel een mate van groepsimmuniteit ontstaat.” Die derde prik, is die nog nodig nu vaccins goed beschermen tegen ernstige ziekte? De discussie over de derde prik, in andere landen een ‘booster’ genoemd, blijft actueel. Sommige landen dienen die al toe. In Nederland komt de Gezondheidsraad binnenkort met een advies hierover. De raad kijkt dan vooral naar de technische kant: beschermt een derde prik beter? Zijn er geen gezondheidsrisico’s? Het morele vraagstuk of zo’n derde prik verantwoord is zolang zoveel wereldburgers nog geen inenting hebben gehad, is aan de politiek. Volgens viroloog Sanders heeft een booster waarschijnlijk voordelen. Hij drukt zich voorzichtig uit, omdat er nog weinig hard bewijs is. “Een derde prik is waarschijnlijk niet nodig voor het voorkomen van ernstige ziekte, maar kan wel helpen bij het tegengaan van infectie bij mensen die je niet geïnfecteerd wilt zien raken, zoals ouderen of kwetsbaren.” Hij baseert zich onder meer op dierproeven die hij zelf uitvoert. “We zien dat de immuniteit bij dieren na een derde vaccinatie echt toeneemt. Ik denk dat de derde prik een groot voordeel biedt, en we ouderen en mensen met een zwak immuunsysteem zo’n prik moeten aanbieden.” (bron: Trouw) Dat er de laatste 6 weken gemiddeld 8.000 mensen zijn besmet die al gevaccineerd zijn, betekent dat de oproep van dit kabinet dat vooral iedereen zich moet laten vaccineren en dan is het corona-probleem opgelost. Die zekerheid bestaat niet. Er zijn 700.000 mensen met een auto-immuum ziekte die gevaccineerd zijn, waar de bescherming niet tot onvoldoende werkt. Dan verzwakt de immuniteit van de vaccins al vrij snel, blijkt achteraf. Maar de ernst van de deltavariant is minder dan bij de alpha-variant, eerder genoemd het Wuhan-virus, maar de besmetting verloopt veel sneller en gevaccineerden kunnen er wel door worden besmet.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 27 aug 2021, week 34: AEX 787,04; Bel 20 4.318,44; CAC40 6.681,92; DAX 15.851,75; FTSE 100 7.148,01; SMI 12.439,00; RTS (Rusland) 1.664,25; SXXP (Stoxx Europe) 472,34; DJIA 35.455,80; NY-Nasdaq 100 15.432,95; Nikkei 27.641,14; Hang Seng 25.396,09; All Ords 7.760,10; SSEC 3.522,16; €/$1.1795; BTC/USD $49.010,30; troy ounce goud $1.816,80, dat is €49.486,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,556%; 10 jaar Duitse Staat -0,412%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,362%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,283%; 10 jaar Belgische Staat -0,072%; 10 jaar Franse Staat -0,054%; 10 jaar Japan 0,0198%; 10 jaar Spanje 0,31%; 10 jaar VK 0,593%; Italië 0,653%; 10 jaar VS 1,3323%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,797.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd, maar in Zuid-Oost Azië oplopend, de rente trok weer aan. De euro trok weer aan versus de dollar, alhoewel de rentetarieven op dollars stegen. Na de jaarlijkse toespraak van Jerome Powell, president van de FED over een mogelijke kanteling van het monetaire beleid op termijn op termijn, trokken de koersen aan. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, steeg weer richting de $50.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf van de deltavariant is in ons land in korte tijd weer gestegen, Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,183%; Duitsland -0,061%; Nederland 0,144%; Japan 0,6404%; Frankrijk 0,735%; VK 1,017%; Spanje 1,21%; Italië 1,66%; Canada 1,7594%; VS 1,9399%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,698%; Nederland -0,664%; Zwitserland -0,618%; België -0,587%; Denemarken -0,511%; Frankrijk -0,472%; Spanje -0,368%; Japan -0,1163%; Italië -0,036%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 28-08-2021/596 PvdA en GroenLinks willen samen formeren, maar voor rechts blijft het ‘nee’: de laatste strohalm is een minderheidskabinet, maar Sigrid Kaag vertrekt naar de regio rond Afghanistan en laat Rutte achter met een complex probleem

UPDATE 21-08-2021/595 Tongen voor toegang tot festival-evenementen

Maandagmorgen noteerde rond de klok van 12:00 uur (Amsterdam/Parijs) op de aandelenbeurzen in de min. Vannacht waren de Nikkei (-1,62%), de Hang Seng (-0,8%)en de All Ords (-0,61%) al in de min gesloten en op de West Europese beurzen noteerde de AEX al -0,55%, de DAX -0,48%, de FTSE -0,89% en de SMI -0,49.

De Taliban willen, nu ze maandag de macht in Afghanistan hebben overgenomen, banden met de internationale gemeenschap aanknopen. Een woordvoerder zei tegen de nieuwszender Al Jazeera dat de Taliban niet streven naar afzondering; ze willen samenwerken om problemen op te lossen. Verder zei hij dat het nieuwe bestuur in Afghanistan snel vorm krijgt en dat de Taliban de rechten van vrouwen en minderheden zullen respecteren, maar wel binnen de sharia (islamitische wet). De Taliban waren eerder aan de macht (1996-2001). Vrouwen mochten niet werken of naar school. Straffen als steniging, zweepslagen en ophanging waren normaal. (bron: NOS)

Zondagochtend nog leek Kaboel, de hoofdstad van Afghanistan, op de stad die het al jaren was, toen hij de door de vliegmaatschappij vereiste covidtest ging doen, schreef Trouw maandagmorgen. Vlak daarna, veel sneller dan verwacht, rammelden de Taliban aan de poorten van de hoofdstad. Bij de inname van Kabul door de Taliban was er amper sprake van bloedvergieten. Het Afghaanse leger was moegestreden, heette het eerst, overdonderd later. Bijna de complete rest van het land was al in handen van de Taliban, ook de grote stad Mazar-i-Sharif. In plaats van te vechten, trokken de soldaten in Kaboel snel hun burgerkloffie aan en gingen ze naar huis. Zelfs de Afghaanse president Ashraf Ghani, die zaterdag nog strijdbaar op televisie had gezegd dat het leger zou worden herbewapend, vluchtte het land uit. In een verklaring zei hij later dat hij was vertrokken ‘om een bloedbad te voorkomen’, maar zijn kabinet bleef in verbijstering achter. Hij had niets gezegd. De Taliban nam zonder slag of stoot haar intrek in het Presidentiële paleis. Op het vliegveld waarvandaan Ghani moet zijn weggeglipt was het in ieder geval een drukte van belang, omdat alle westerse landen stante pede hun ambassadepersoneel het land uit proberen te krijgen. De VS moet zeker 4000 mensen met hun gezinnen evacueren. De hele dag vlogen helikopters naar en van de ambassade. Ook de Nederlandse ambassade werd leeggeruimd. De complete staf met hun gezinnen, in totaal zo’n 200 man, zijn ondergebracht vlak bij het vliegveld, in afwachting van het militaire toestel dat de Nederlandse regering heeft gestuurd om ze op te halen. De Duitsers wachten vlakbij op hun vlucht. Bij ouderen, vooral in de Verenigde Staten, roept de haast waarmee het Westen zijn mensen terughaalt herinneringen op aan de paniek bij de val van Saigon, 46 jaar geleden. Zondag liet de Taliban weten dat buitenlanders Kaboel kunnen verlaten, dat ze inzetten op een vreedzame machtsoverdracht. Maar hij weet niet wat zijn lot zal zijn, of dat van al die landgenoten die de afgelopen jaren werkten voor westerse mogendheden. De vraag is of Afghanen die hebben gewerkt voor de buitenlandse bezetters in de afgelopen 20 jaar, als tolken en anders, niet zullen worden aangemerkt als collaborateurs (landverraders). (bron: Trouw)

Op de luchthaven van Kabul zijn zeker 7 mensen om het leven gekomen, melden ooggetuigen. De doodsoorzaak is nog niet bekend. Mogelijk zijn mensen gedood door geweervuur of zijn ze in de chaos onder de voet gelopen. Amerikaanse militairen hadden eerder in de lucht geschoten. De luchthaven staat nog onder controle van de VS. De waarschuwingsschoten waren bedoeld om te voorkomen dat een menigte wanhopige Afghanen de vliegtuigtrappen bestormde. Mensen willen weg uit vrees voor wraakacties van de Taliban. Westerse landen zijn druk bezig om hun onderdanen weg te halen uit het land. De Taliban houden zich daarbij op afstand. (bron: Trouw) Het Nederlandse militaire vliegtuig dat zondag naar de luchthaven van Kabul in Afghanistan was vertrokken kon daar maandag niet landen. De veiligheidssituatie staat het niet toe, meldde het ministerie van Defensie. De aangekondigde hervatting van de evacuatievluchten op de luchthaven van Kabul is niet tot stand gekomen. Het lukt de Amerikaanse militairen niet de start- en landingsbaan vrij te krijgen. Duizenden wanhopige mensen zouden vast zitten tussen de Amerikanen die hen proberen weg te krijgen en de Taliban die buiten de luchthaven staan. In de chaos zijn enkele doden gevallen, waaronder ook mensen die zich hadden vastgegrepen aan een vertrekkend vliegtuig. Op beelden is te zien dat ze van grote hoogte vallen. De Amerikanen hebben ook twee mensen doodgeschoten die in de menigte wapens droegen. Bondskanselier Merkel heeft gezegd dat Duitsland snel 10.000 mensen uit Afghanistan moet evacueren. Het gaat om 2500 mensen die hebben samengewerkt met de Duitse strijdkrachten, maar ook om mensenrechtenactivisten, advocaten en anderen die gevaar lopen. Minister van Defensie Kramp-Karrenbauer zegt dat Duitsland commando’s en parachutisten inzet bij de evacuatie, die ze een extreem gevaarlijke operatie voor de Duitse strijdkrachten noemde. De straten in Kabul zijn in handen van de taliban. Op veel plekken wordt gepatrouilleerd en de controleposten zijn overgenomen. Nu de taliban aan de macht zijn, slaat de paniek toe bij veel mensen in het land. (bron: NOS, RTL Nieuws, nu.nl) Maandagavond sprak de Amerikaanse president Joe Biden de wereld toe over de Afghanistan deceptie. 20 jaar hebben Westerse landen zich ingezet en veel geld geïnvesteerd in het land in de strijd tegen de taliban, een streng islamitische beweging, die ontstond in 1994 in Pakistan en Afghanistan. Daar voerden zij een guerrillaoorlog. In beide landen beheersen de taliban grote bevolkingsgebieden en belijden de sharia (de wet van God), aan de koran ontleende wetgeving, die op onderdelen grote verschillen toont met onze mensenrechten en de rechten van de vrouw, het uitspreken van de doodstraf en het afhakken van handen. De Sharia lijkt in een aantal opzichten op de joodse Halacha. aan de koran ontleende wetgeving. Hier de motivatie die zij hiervoor geven: “De reden waarom Allah zware misdaden hard straft, is om het plegen van die misdaad te voorkomen of te minimaliseren. De straffen die worden gegeven aan degenen die stelen, onrechtmatig doden en overspel plegen, zijn bedoeld om te voorkomen dat deze misdaden worden gepleegd. Alleen de staat kan deze misdaden in de Sharia bestraffen. Mensen kunnen individueel nooit straffen. Als ze dit toch doen, zullen ze een grote misdaad begaan. De staat moet ook een aantal maatregelen nemen vooraleer ze deze straffen mogen uitvoeren. Als iemand bijvoorbeeld steelt vanwege honger, wordt die persoon niet gestraft in de Sharia. De nodige voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen om eerst zijn maag te vullen. Worden deze maatregelen genomen en wordt desondanks diefstal gepleegd, en zijn er minimaal 4 personen getuige geweest van deze diefstal, dan wordt die persoon gestraft. De Sharia is het meest magnifieke verzameling van geboden, verboden en wetten die zijn gezonden door God, die de mens heeft geschapen en de mens het beste kent. Sharia is de beste naam voor het regeren over de mensen met rechtvaardigheid en wijsheid.” Deze uitgangspunten staan diametraal op de Westerse mensenrechten, daarvoor hebben we 20 jaar lang Afghanistan voorzien van steun om onze mensenrechten daar een basis te geven in hun samenleving. Daarvoor is meer dan $100 mrd geïnvesteerd door de VS en hun bondgenoten, waaronder Nederland, in militair materiaal, opleiding van politie en militairen, onderwijs, vrouwenemancipatie, waarvoor duizenden doden zijn gevallen. In 2 weken tijd viel het hele project in diggels en kreeg de taliban al het militaire materiaal, vliegtuigen, bewapening en munitie, dat ooit een waarde had van $84 mrd, in hun schoot geworpen. In veel gevallen zonder dat er slachtoffers vielen. 300.000 Afghaanse militairen gaven zich over aan 75.000 taliban strijders. En alle betrokkenen in de Westerse wereld vragen zich af ‘hoe heeft dit kunnen gebeuren, we hadden het op papier goed op orde’. Zij wijzen naar het corrupte beleid van de president en zijn vrienden, een falende regering en het feit dat de soldaten al maanden geen soldij hadden ontvangen. En Biden stopt het project, want het volk zelf heeft geen enkel verzet gepleegd tegen de opmars van de taliban in het land en toen zondag de President naar het buitenland vluchtte zonder zijn regering daarvan de verwittigen werd het Presidentieel Paleis het Hoofdkantoor van de politieke en militaire afdelingen van de taliban. De Amerikaanse president Biden staat ‘vierkant’ achter zijn besluit om alle Amerikaanse troepen uit Afghanistan naar huis te halen, zei Joe Biden maandagavond in een speech. ,,Amerikaanse troepen horen niet te vechten en sterven in een oorlog die de Afghaanse troepen zelf niet willen uitvechten.” Biden legde de bal bij de Afghanen, nu hij onder vuur ligt omdat, na zijn besluit alle troepen terug te trekken, de Taliban razendsnel de macht hebben overgenomen in Kaboel. Afghaanse leiders hebben de strijd opgegeven en zijn gevlucht, beschreef de Amerikaanse president. (bron: AD) Later deze week kwam hij daar op terug. Amerikaanse soldaten zouden daar blijven zolang dat nodig is.

Informatie-ontwikkelingen

De week begon met de mededeling van Sigrid Kaag (D66) dat ze niet wil doorregeren met de ChristenUnie en als ook het CDA afhaakt moeten linkse partijen wel aanhaken bij de VVD/D66 initiatiefnemers voor het regeringsprogramma voor een volgend kabinet. Rutte en Kaag zijn verder in gesprek gegaan of er bouwstenen zijn om de verschillen van inzicht te overbruggen in programmatisch opzicht. Kaag sprak maandag van “een aanzet voor een opzet voor een mogelijk regeerakkoord”. Ze wilde niet zeggen wat erin staat en ook Rutte wil niets kwijt. Wel zei Kaag “dat we allemaal haast hebben”.

Trouw kopte maandagmorgen “De formatie is een ‘chicken game’: in volle vaart op het ravijn af, maar wie stuurt er als eerste weg?” Een chicken game (Nederlands: spel van de angsthaas) is een belangrijk conflictmodel in de speltheorie. Het principe is dat als in een conflict niemand toegeeft, dit voor iedereen nadelig is. De spanning wordt opgeroepen door de vraag wie het eerst opgeeft bij het aangaan van een gevaarlijke uitdaging. Wie het eerst opgeeft heet een chicken (angsthaas, letterlijk: kip). De vraag is ook of Rutte nog wel door wil? Maandagochtend ontving formateur Mariëtte Hamer de VVD-onderhandelaars Mark Rutte en Sophie Hermans en de D66-onderhandelaars Sigrid Kaag en Rob Jetten. Op de agenda stond het document dat de twee partijen schreven, dat de aanzet moet vormen voor een nieuw kabinet. Oorspronkelijk had dat vorige week al klaar moeten zijn, maar de laatste dagen is nog fors heen en weer gemaild en gebeld. Vermoedelijk moet de komende tijd nog verder geschreven worden. Op gevoelige onderwerpen als migratie, klimaat en stikstof zijn nog flinke verschillen te overbruggen. Heel vreemd is dat niet. De twee liberale partijen kunnen elkaar gemakkelijker vinden als het gaat over de economie, arbeidsmarkt en de woningmarkt. Juist over migratie, klimaat en stikstof vonden voorbije kabinetsperiode de felste onderlinge discussies plaats. Daarnaast werpt ook die andere kwestie van de formatie zijn schaduw al vooruit. Meer nog dan over inhoudelijke verschillen zijn de partijen het al maanden met elkaar oneens over met wíe er onderhandeld moet worden. De VVD, die in de formatie samen optrekt met het CDA, wenst niet te praten met PvdA en GroenLinks samen. Rutte volgt daarin de wens van CDA-leider Hoekstra, die daarover zeer uitgesproken is. Volgens de rechtse partijen doet samenwerken met een ‘wolk van linkse partijen’ geen recht aan de verkiezingsuitslag. VVD en CDA zien liever een voortzetting van het huidige kabinet, met de ChristenUnie, of desnoods een coalitie met maximaal één linkse partij. Maar zelf hebben de twee linkse partijen voor en na de verkiezingen beloofd alleen samen toe te zullen treden tot een kabinet. D66-leider Kaag heeft juist van begin af aan gepleit voor een ‘zo progressief mogelijk’ kabinet. Mét GroenLinks en PvdA. D66 voelt niets voor een herhaling van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Dan zou D66 opnieuw de enige progressieve partij zijn in de coalitie. D66 blijft ook herhalen dat het een groot probleem is dat tijdens Rutte III niet of nauwelijks stappen werden gezet in medisch-ethische thema’s. Het heeft er alle schijn van dat de partijen met een klassieke chicken game bezig zijn: ze rijden in volle vaart op een ravijn af, om te kijken wie als eerste wegstuurt. VVD en CDA zien het nog altijd niet zitten om met PvdA én GroenLinks te praten. Zij rekenen erop dat D66 zal toegeven. Maar daar lijkt het nog niet op. Bij D66 is er omgekeerd juist ongeduld over de ‘blokkades’ die Rutte en Hoekstra opwerpen voor onderhandelingen met PvdA en GroenLinks tegelijk. D66 vindt dat VVD en CDA die partijen niet op voorbaat kunnen afwijzen, maar gewoon om tafel kunnen gaan om over concrete onderwerpen te gaan onderhandelen. Binnen de linkse partijen is er niemand die oppert om elkaar los te laten om toch maar het kabinet in te gaan. PvdA en GroenLinks wachten af tot er een uitnodiging komt voor hen samen. Overigens stapt de ChristenUnie ook niet zomaar opnieuw aan boord. Kort na het debat over ‘Omtzigt: functie elders’ waarin Mark Rutte ternauwernood zijn politieke leven redde, kondigde CU-voorman Gert-Jan Segers aan nooit meer in een kabinet met de demissionaire VVD-premier te stappen. Inmiddels is hij daarvan teruggekomen, maar Segers vindt dat er eerst met de linkse partijen gepraat moet worden. En zo heeft het vervolg van de formatie alle ingrediënten in zich om de vorming van een nieuw kabinet nog langer voort te laten slepen. Al neemt de druk inmiddels wel toe, van partijprominenten als Frans Weisglas (VVD) en Jan Terlouw (D66), die vinden dat er eindelijk eens een kabinet moet komen. Ook de Tweede Kamer begint te morren, met PVV-fractievoorzitter Geert Wilders voorop. Maar de onderhandelende partijen lijken vooralsnog niet onder de indruk. (bron: Trouw) Dit artikel werd in het weekend van Mari Hemelvaart geschreven toen Kaag nog niet had gemeld met de CU te willen praten. Is dit een strategische zet om VVD/CDA te dwingen wel met PvdA/GL aan tafel te gaan. In de loop van de week zal meer duidelijk worden over de strategische zetten die de hoofdrolspelers zullen gaan zetten. VVD-leider Rutte en D66-leider Kaag zijn dinsdag aan tafel geschoven met

achtereenvolgens de leiders van CDA, PvdA en GL en de ChristenUnie. PvdA-leider Ploumen en GL-leider Klaver schuiven samen aan. Er wordt nu gesproken over een Kamerfractie van PvdA en GL.

Financieel/economische berichten

De laatste weken worden steeds meer ‘deskundigen op financieel/monetair terrein ongerust over de steeds maar stijgende effectenkoersen en de gevolgen van het gevoerde monetaire beleid van het maar blijven pompen van enorme hoeveelheden gratis geld op de geld- en kapitaalmarkten. De twijfels richten zich op twee onderwerpen:

1. de angst dat op enig moment de opgebouwde ‘luchtbellen’ gaan leeglopen en een beurscrash het gevolg daarvan kan zijn en

2. de mogelijke gevolgen van een stijgende inflatie, die niet van tijdelijke aard is, en die vormen gaat aannemen die >5% ligt. De centrale banken van de Westerse landen blijven bij hun eerdere uitspraken dat zij nog niet overwegen de inkoopprogramma’s af te bouwen dan wel de stoppen dan wel de rente te gaan verhogen. Dit ondanks dat er steeds meer centrale bankiers op herbezinning aandringen om het onvrijwillig ‘kantelen van het monetaire beleid’ te voorkomen. We moeten ons afvragen of er een relatie is tussen de extreem stijgende koersen van de cryptowaarden, als de bitcoin en de cardana, en de koersen van de $ en de €, door de centrale banken, als de FED en de ECB, gereguleerde valuta. Vier weken geleden noteerde de bitcoin $32.290 en €27.247 en op 16 augustus 2021 $49.188,30 en €42.044,03. Dat zijn in feite devaluaties waardedalingen) van 46,5% en 47,5%. Cardana/ADA noteert nu zelfs 257% hoger van €0.871 naar €2.2448. Dat zijn verontrustende koersbewegingen, die binnen zo korte termijn alleen maar voorkomen bij heel zwakke valuta. Het debat en de onenigheid over de afbouw van het programma concentreerden zich op volume en tijd.

De meeste van de 19 functionarissen van de Federal Reserve dachten tijdens de laatste beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank dat het gepast zou zijn om nog dit jaar te beginnen met het verminderen van het obligatie opkoopprogramma. Dit bleek woensdag uit de notulen van de meest recente beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank. In de notulen werd opgemerkt dat de door de commissie uitgezette voorwaarden voor de beëindiging van het opkoopprogramma van obligaties en door hypotheek gedekte effecten voor in totaal $120 mrd mogelijk dit jaar zou kunnen worden bereikt. De centrale bank refereert daarmee naar zijn doelstelling van maximale werkgelegenheid en zijn prijsstabiliteitsdoelstellingen van 2%. 

De Nederlandse economie is uit de 2e coronadip gekomen. Na een krimp van 3 maanden groeide de economie in het 2e kwartaal met 3,1% ten opzichte van de eerste drie maanden van dit jaar, meldt het CBS. De economie is nog niet terug op het niveau van voor de coronacrisis, maar de versoepelingen leidden wel tot betere economische cijfers. Zo gaven mensen en de overheid meer uit, en werd er fors meer geïmporteerd en geëxporteerd. Ook de consumptie is nog niet op het niveau van 2019. Consumenten gaven nog altijd 5% minder uit dan in het 2e kwartaal van dat jaar. (bron: NOS) Goed nieuws of misschien ook slecht nieuws. Ik denk: beiden. De economie trekt weer aan, terwijl de consumptie nog achterblijft. Beiden zijn verklaarbaar. De economie groeit vanwege de enorme hoeveelheden gratis geld die in de markten worden gepompt. De economische groei gaat door totdat de centrale banken moeten besluiten om de creatie van steeds maar meer nieuw geld te gaan beperken/beëindigen. Dat kan zijn als gevolg van een verdere stijging van de inflatie, en dan doel ik niet op 2% en 4%, maar op veel grotere prijsstijgingen, maar ook om de economische groei af te remmen door de rente te verhogen. Het eerste heeft tot gevolg dat ons geld steeds minder waard wordt, het tweede dat overheden en bedrijven worden geconfronteerd met hogere lasten. Dat dat heeft dan weer tot gevolg dat het vertrouwen in ons geld nog verder zal afnemen. De Limburger bracht donderdag het bericht dat ouderen een financiële kater wacht: het besteedbaar inkomen gaat flink achteruit. Hun besteedbare inkomen staat flink onder druk door oplopende prijzen en een stagnerende AOW en niet geïndexeerde pensioenen, daardoor daalde de koopkracht van gepensioneerden met 14% ten opzichte van werkenden.

De meeste van de 19 functionarissen van de Federal Reserve dachten tijdens de laatste beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank dat het gepast zou zijn om nog dit jaar te beginnen met het verminderen van het obligatie opkoopprogramma. Dit bleek woensdag uit de notulen van de meest recente beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank. In de notulen werd opgemerkt dat de door de commissie uitgezette voorwaarden voor de beëindiging van het opkoopprogramma van obligaties en door hypotheek gedekte effecten voor in totaal 120 miljard dollar mogelijk dit jaar zou kunnen worden bereikt. De centrale bank refereert daarmee naar zijn doelstelling van maximale werkgelegenheid en zijn prijsstabiliteitsdoelstellingen van 2%. Het debat en de onenigheid over de afbouw van het programma concentreerden zich op volume en tijd.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Afghanistan heeft een ongekende rijkdom aan bodemschatten in de grond zitten. Volgens schattingen loopt de waarde op tot biljoenen euro’s. Daarmee zou het door oorlog verscheurde land een flinke economische impuls kunnen krijgen. Maar de Afghanen hebben er amper iets mee kunnen doen. De lijst met bodemschatten in het Centraal-Aziatische land is indrukwekkend. Het winnen van al die grondstoffen en andere bodemschatten zou de Afghanen mogelijk 1 tot 3 biljoen dollar (850 miljard tot 2,5 biljoen euro) opleveren. Dat is 50 tot 150 maal de hele Afghaanse economie. De metalen kunnen worden gebruikt in tal van apparaten, zoals auto’s, telefoons en computers. Voor onder meer lithium is een grote markt. Het wordt gebruikt in accu’s voor elektrische auto’s. Daar is nu al volop vraag naar, maar die zal explosief groeien doordat in de toekomst alle auto’s elektrisch moeten kunnen rijden. (bron: nu.nl)

Voetbalwedstrijden met tienduizenden bezoekers waar niet iedereen bleef zitten, hebben voor relatief weinig nieuwe besmettingen gezorgd. Dat zocht de GGD uit op verzoek van de NOS. Bij de duels in Amsterdam en Rotterdam waren fans niet altijd goed verspreid in het stadion. Ook werd er gesprongen en gezongen. Dat heeft dus niet geleid tot besmettingshaarden. Met name de cultuursector reageerde geïrriteerd, omdat bijvoorbeeld grote festivals door de zitplaatsregel beperkt zijn. Demissionair minister De Jonge wil dat gemeenten beter gaan handhaven, maar die vinden dat een taak van het ministerie. (bron: NOS)

Duizenden mensen zijn besmet geraakt met het coronavirus tijdens de finale van het EK in Londen, zo blijkt uit cijfers die Public Health England heeft vrijgegeven. 2.295 fans in en rond het Wembleystadion zouden tijdens de halve finales en finale op 7 en 11 juli, het virus enorm hebben verspreid. 3.404 mensen raakten besmet. Fans moesten een corona-virustest afleggen om toegang te krijgen tot Wembley. Het systeem vertrouwde erop dat de mensen zelf zouden melden of hun uitslag al dan niet negatief was. De finale tussen Engeland en Italië verliep enorm chaotisch. Duizenden mensen kwamen zonder ticket het stadion binnen en er waren ook verschillende gewelddadige confrontaties tussen fans. De Britse regering lag onder vuur omdat zij toelieten dat 60.000 fans het stadion mochten betreden op het hoogtepunt van het aantal besmettingen in het land. (bron: sporza.be) 2 meldingen 2 geheel verschillende uitslagen. De demonstratie in Amsterdam van duizenden festival-enthousiasten, die door het centrum van Amsterdam (en vier andere grote steden) trokken overtraden massaal de 1½-meter afstand regel. De politie deelde mij mede dat het ondoenlijk was daar te handhaven. De overheid kan wel afdwingen dat dat moet, maar het moet ook uitvoerbaar zijn. En dat was daar onmogelijk. Het enige wat de gemeente Amsterdam deed was op sociale media een oproep te doen zich niet meer aan te sluiten bij de demonstratie.

Corona berichten

Honderdduizenden mensen in Nederland bij wie het afweersysteem niet goed werkt, hebben niet of nauwelijks baat bij de vaccinaties tegen SARS-CoV-2. Een deel van die grote groep maakt geen antistoffen en afweercellen aan. De rest produceert daarvan te weinig. Andere vaccinaties geven bij deze patiënten vergelijkbare problemen. Bij sommige patiënten werken de vaccinaties beter dan gedacht. Dat geldt bijvoorbeeld voor dialysepatiënten en voor patiënten met bepaalde aangeboren stoornissen van het immuunsysteem. Zij maken ongeveer even veel antistoffen aan als gezonde mensen. Mensen die niet goed reageren op de vaccins zijn patiënten die afweeronderdrukkende medicijnen slikken, transplantatiepatiënten, (bloed)kankerpatiënten en mensen met aangeboren aandoeningen van het immuunsysteem. Ook mensen met HIV en mensen met het syndroom van Down lopen daar risico op. Afweeronderdrukkende medicijnen worden bijvoorbeeld geslikt door patiënten met een auto-immuunziekte zoals reumatische aandoeningen. De mate waarin het effect van vaccinaties afneemt door de afweerremmers hangt af van de dosering, van het eventuele gebruik van combinaties van middelen en van de ernst van de aandoening. In totaal hebben volgens de Stichting Farmaceutische Kerngetallen 820.000 Nederlanders in 2020 een afweerremmer geslikt. In het eerste half jaar van 2021 deden 520.000 mensen dat. Sinds begin dit jaar lopen in Nederland acht studies naar verschillende subgroepen patiënten die kampen met verminderde afweer. ZonMw, de belangrijkste financier van medisch-wetenschappelijk onderzoek, heeft 15,5 miljoen uitgetrokken voor de onderzoeken. In een webinar dat ZonMw organiseerde werden de eerste resultaten van vier studies bekendgemaakt. De studies worden in nauwe samenwerking tussen de Nederlandse UMC’s uitgevoerd. Het RIVM en ZonMw hebben ervoor gezorgd dat de studies een gestandaardiseerde methode gebruiken om de immuunrespons van de deelnemers te meten, zodat de resultaten onderling vergelijkbaar zijn.

Ernstige nierpatiënten hebben een drie tot vijf keer hogere kans om te overlijden aan covid-19 dan gemiddeld. De studie over de vaccinatie van nierpatiënten leverde relatief gunstige uitkomsten op voor patiënten met nierfalen en dialysepatiënten. Ruim 80% van die patiënten maken na volledige vaccinatie voldoende antistoffen aan. Van de mensen die een niertransplantatie hebben ondergaan reageerde 2/3 niet of onvoldoende op vaccinatie. Zij bouwen geen of niet genoeg bescherming op. Patiënten die een longtransplantatie hebben ondergaan en covid-19 hebben overleefd, bouwen een goede afweer tegen het virus op na vaccinatie. Één vaccin volstaat dan als booster voor de natuurlijke afweer. Ook patiënten op de wachtlijst voor een longtransplantatie hebben baat bij vaccinatie. Heel anders ligt dat voor getransplanteerde patiënten die nog geen covid-19 hebben gehad. Van de ruim honderd patiënten die deelnamen aan de studie maakte maar 13% voldoende afweerstoffen aan. Jaarlijks zijn er ongeveer tienduizend diagnoses met een vorm van bloedkanker of lymfeklierkanker in Nederland. Al die patiënten hebben uiteenlopende stoornissen van afweersysteem. Voor het onderzoek werd 850 patiënten geselecteerd met 17 verschillende vormen van bloed- of lymfeklierkanker en allen kans op ernstig beloop van covid-19. Bij alle patiënten is de werking van het afweersysteem verstoord. Dat kan komen doordat ze chemotherapie ondergaan, immuuntherapie of celtherapie of doordat hun tumor de werking van het afweersysteem verlamt. Verder zijn er patiënten bij die afweeronderdrukkende medicatie krijgen of van wie het immuunsysteem herstellende is na een stamceltransplantatie. Volgens de richtlijnen zouden patiënten uit deze groep geen vaccinatie moeten krijgen tijdens de behandeling voor hun hematologische aandoening. Tijdens het onderzoek zijn de patiënten wel gevaccineerd. Een deel reageerde daar boven verwachting goed op en maakte voldoende afweerstoffen aan, een ander deel niet. Een vergelijkbaar verschil in reacties op vaccinatie treedt op bij patiënten met aangeboren aandoeningen van het afweersysteem. Waar sommigen totaal geen antistoffen aanmaken, doen andere dat wel en ook in voldoende mate. De patiënten met de ernstigste vormen van immunodeficiëntie – het ontbreken van bepaalde voor de afweer cruciale stofjes – hadden geen baat bij vaccinatie. Een derde of mogelijk zelfs een vierde prik zou de bescherming voor een deel van de mensen met problemen met hun afweer kunnen verbeteren. Daar wordt verder onderzoek naar gedaan. Voor een andere groep patiënten zullen ook derde of zelfs vierde prikken geen bescherming opwekken, verwachten de onderzoekers. (bron: NOS) Een heel technisch medisch verhaal met veel verschillende reacties na vaccinaties. Duidelijk is wel dat er heel veel mensen zijn gevaccineerd zijn en geen dan wel een geringe bescherming genieten. Maar wat ik niet begrijp dat in bepaalde gevallen geëxpirimenteerd gaat worden met een derde of zelfs een vierde prik maar dat alles weer veranderd zodra er er een volgende variant komt na het delta-virus. Hieronder stelt het RIVM dat er 700.000 mensen zijn gevaccineerd en rondlopen met het gevoel van ‘ik heb gedaan wat de virologen adviseerde en waarop de overheid aandrong, maar het netto-resultaat is nul’.

Jaap van Dissel (RIVM) verwacht dat iedereen die niet gevaccineerd is, vroeg of laat het coronavirus zal krijgen en ziek kan worden. In een briefing in de Tweede Kamer zei hij dat het op termijn om 16.000 tot 22.000 ziekenhuisopnames en 2.200 tot 3.400 IC-opnames gaat. Volgens Van Dissel zijn er 1,8 miljoen Nederlanders die zich niet willen laten vaccineren. Ook zijn er 700.000 mensen bij wie het vaccin niet effectief is vanwege niet goed werkende afweer. (bron: NOS) Ik begin mijn twijfels te krijgen over de onafhankelijkheid van de informatie die hij aan de Kamer (en dus aan het volk) verstrekt. Wat hij dus in feite zegt is dat wij ons moeten voorbereiden op een 4e coronagolf. Wat ik hem niet hoor zeggen is dat er al 1.900.000 mensen in ons land al besmet zijn geweest met het corona-virus en dus al natuurlijke antistoffen hebben opgebouwd. Weliswaar heeft het RIVM al aangegeven dat die antistoffen mogelijk maar 6 maanden optimaal beschermen, maar dat wordt in een Amerikaans Wetenschappelijk onderzoek ontkent. In dat rapport wordt zelfs ontraden aan mensen, die corona al hebben gehad, zich te laten vaccineren. Zelfs als iemand die al besmet is geweest opnieuw corona krijgt zal dat een milde reactie geven en zullen de aanwezige antistoffen een natuurlijke update krijgen. Dus dat doembeeld van van Dissel staat in schril contrast met de laatste informatie van premier Rutte en minister de Jonge. Maar dat hij suggereert dat iedereen die nog niet is gevaccineerd alsnog corona krijgt, dat is een ‘glazen bol’ uitspraak.

Het aantal nieuwe coronagevallen daalt niet meer. Voor de elfde achtereenvolgende dag lag het aantal positieve tests tussen de 2000 en de 3000. Het gemiddelde steeg iets. Tussen zondagochtend en maandagochtend (16-08-21) kreeg het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) 2275 meldingen van positieve tests. Dat is vrijwel gelijk aan zondag. Precies een week geleden meldde het RIVM iets meer dan 2000 positieve tests, de maandag ervoor zo’n 2100.

In de afgelopen zeven dagen zijn 16.418 nieuwe gevallen geregistreerd, wat neerkomt op gemiddeld 2345 positieve tests per dag. Dat weekcijfer is nu voor de vijfde dag op rij nauwelijks veranderd. (ANP) Weer meer dan 700 coronapatiënten in ziekenhuizen. Het aantal coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen is maandag voor de derde dag op rij toegenomen. Er liggen nu in totaal 703 covid-patiënten, 32 meer dan zondag, blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). Het is voor het eerst in bijna twee weken dat er meer dan 700 coronapatiënten zijn opgenomen. Op de intensive cares liggen nu 199 ernstig zieke coronapatiënten, één minder dan een dag eerder. Maar op de verpleegafdelingen liggen nu 504 mensen met Covid-19, de ziekte die door het coronavirus wordt veroorzaakt. Dat zijn er 33 meer dan zondag. Op de verpleegafdelingen kwamen in de afgelopen 24 uur 67 nieuwe coronapatiënten binnen. Op de ic’s werden 10 mensen binnengebracht. (ANP)

Trouw meldt dat er 5 groepen zijn met een te lage vaccinatiegraad. Het zijn: 1. de jongeren; 2. lager opgeleiden, arme stedelingen en migranten, 40% van mensen met een minimumsalaris wil niet worden ingeënt; 3. gelovigen, vooral streng gereformeerden; 4. zieken b.v. mensen met een auto-immunziekte; 5. sceptici, waaronder mensen die tegen vaccin-injecties zijn, twijfelaars die behoefte hebben aan informatie van iemand die ze vertrouwen en in zijn algemeen te weinig informatie krijgen van het RIVM, virologen en de overheid, de druk die op mensen wordt gezet dat ze zich vooral moeten laten vaccineren om de besmettingen terug te dringen maar geen overtuigende informatie krijgen over mogelijke bijwerkingen op kortere en langere termijn, en het feit dat het economische aspect voor de economie en de leveranciers van de vaccins (de pharmaceuten). En dan mogelijk nog een heel andere groep, van >1.900.000 Nederlandse inwoners die al besmet zijn geweest door het virus en dus zelf anti-stoffen hebben opgebouwd, die van een veel hogere kwaliteit zijn dan die van de vaccins (info uit Amerikaans onderzoek), maar die 6 maanden na de besmetting toch worden geadviseerd voor de zekerheid maar 1 prik te laten zetten, terwijl Amerikaans onderzoek stelt dat juist niet te laten doen, om de kwaliteit van de eigen antistoffen zo optimaal mogelijk te houden. Het aantal besmette personen ligt zeker hoger dan het gemelde aantal van 1,904.128 gemelde besmettingen, per 16 augustus 2021, bij het RIVM. Bekend is dat lang niet iedereen met corona in quarantaine is gegaan omdat ze niet in de ziektewet konden en toch inkomen voor hun gezin moesten binnenbrengen. Voor artsen is een vaccin een middel om een ziekte te voorkomen. Maar die vaccins zijn dan wel jarenlang uitgetest en toch kunnen er dan nog ongewenste bijwerkingen optreden. De overheid heeft 84 miljoen vaccins ingekocht voor 17 miljoen inwoners, waarvan er mogelijk 12 miljoen gevaccineerd worden met 1, 2 of misschien wel 3 prikken. De overtollige kunnen niet bij het chemisch afval gedumpt worden dan wel naar Afrika worden gestuurd. Dat laatste zou misschien nog wel de beste oplossing zijn. Minister de Jonge blijft maar zeggen ‘laten prikken, laten prikken, laten prikken’. Premier Rutte zegt de economie moet gered worden dus ‘prikken, prikken, prikken’.

In het weekoverzicht over de ontwikkeling van corona-besmettingen in week 33 wordt gemeld dat zowel het aantal nieuwe coronagevallen als het aantal ziekenhuisopnames door het virus in de afgelopen week heel licht is gedaald. Ook het aantal gemelde sterfgevallen ging een klein beetje omlaag. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kreeg in de afgelopen zeven dagen 16.564 meldingen van positieve tests. Dat is 8% minder dan de week ervoor, toen er iets meer dan 18.000 bevestigingen van besmettingen kwamen. De coronaklachten waren bij 408 mensen zo ernstig dat ze in een ziekenhuis moesten worden opgenomen. Van hen belandden 90 op een intensive care. Het zijn de laagste opnamecijfers in een maand tijd. Vorige week meldde het RIVM 421 ziekenhuisopnames, van wie 115 op de intensive care. Het RIVM kreeg bericht dat 42 coronapatiënten aan de besmetting zijn overleden. Dit zijn vooral 80-plussers. Vorige week waren het er 46. Het reproductiegetal steeg iets verder en staat nu op 0,92. Dat geeft aan dat de uitbraak vrijwel stabiel is, het aantal nieuwe gevallen daalt nog maar heel langzaam. Het R-getal betekent dat een gemiddelde groep van honderd coronapatiënten 92 anderen besmet, die het virus overdragen aan 85 anderen, die op hun beurt 78 anderen aansteken. Het cijfer was een tijdje stabiel op ongeveer 0,7, maar steeg afgelopen vrijdag naar 0,87. Het cijfer gaat altijd over de situatie twee weken eerder, omdat recentere cijfers nog niet betrouwbaar genoeg zijn. Net als vorige week raakten de meeste mensen besmet door een huisgenoot of door een bezoek. Ook vakantie bleek weer een belangrijke bron. De meeste positief geteste vakantiegangers zijn in Spanje, Griekenland of Frankrijk geweest, maar het aantal mensen dat vermoedelijk in Turkije of Marokko besmet is geraakt neemt verder toe. Sinds het begin van de uitbraak zijn iets meer dan 1,904 miljoen mensen in Nederland positief getest. Onder hen zijn bijna 188.000 mensen die in de zorg werken en meer dan 84.000 mensen die in het onderwijs en de kinderopvang werken. Van bijna 18.000 mensen is zeker dat ze aan het virus zijn overleden. De werkelijke aantallen liggen hoger. (bron: Trouw/ANP) Dat aantal mensen van zeker 18.000 doden, die geregistreerd zijn als gestorven aan corona in de afgelopen 18 maanden, in relatie tot 150.000 doden per jaar bedraagt maar 8% van het totale aantal. En dan ook nog kwetsbare ouderen.

Tot woensdagochtend 10.00 uur zijn bij het RIVM 2824 nieuwe coronabesmettingen gemeld, Dat is een stijging van 490 ten opzichte van de gerapporteerde besmettingen van maandag. Het weekgemiddelde is nagenoeg gelijk aan dat van vorige week. De daling van de afgelopen maand lijkt tot stilstand gekomen. In de ziekenhuizen nam de bezetting met 19 mensen af naar 468. Daarvan liggen er 212 op de IC en dat is dan weer een stijging van 14. In de buurlanden stijgt het aantal besmettingen ook weer. Het gemiddeld aantal besmettingen in België is nu hoger dan in Nederland. Ook in Duitsland, dat lange tijd lage cijfers had, stijgt het aantal besmettingen. (bron: NOS) In feite weten wij wel waar die besmettingen worden opgelopen, maar toch moesten de grenzen weer open en moesten de beperkingen worden afgebouwd. Het aantal positieve coronatesten is met 2534 in de afgelopen 24 uur, stel op 18 augustus, ongeveer op hetzelfde niveau gebleven ten opzichte van een week eerder. Toen noteerde het RIVM 2570 nieuwe gevallen. In de afgelopen zeven dagen kregen in totaal 17.146 mensen te horen dat ze het virus hadden opgelopen. Dat zijn er iets meer dan in de zeven dagen daarvoor, toen opgeteld 16.513 besmettingen aan het licht kwamen. Al twee weken ligt het dagelijkse aantal geconstateerde besmettingen tussen de 2000 en 3000. Het zevendaags gemiddelde staat nu op 2449 gevallen per dag. (bron: NOS/RIVM/ANP)

Bij het RIVM werden voor 21 augustus 2499 nieuwe coronameldingen gedaan. Dat zijn er 46 meer dan vrijdag. Gemiddeld stijgt het aantal positieve coronatests ook. In de afgelopen 7 dagen werden gemiddeld 2429 positieve tests per dag geregistreerd, 5% meer dan de week daarvoor. Er liggen nu 441 mensen met corona in het ziekenhuis, plus 219 op de IC. (bron: NOS/RIVM) Als ik naar Nederland kijk variëren het aantal corona-besmettingen zo rond de 2400/2500 per dag, maar ik twijfel of dat cijfer wel representatief is, want veel mensen die besmet zijn met de delta-variant, kunnen lichte klachten krijgen, als keelpijn en een lichte verhoging van de lichaamstemperatuur, laten zich niet testen.

Een nipte meerderheid van de Tweede Kamer steunt het plan om in de toekomst een eigen bijdrage te gaan vragen voor corona-toegangstesten. D66, VVD, CDA en Volt dienden daartoe een motie in. Ze willen wel dat er een regeling wordt gecreëerd voor mensen die niet kunnen worden gevaccineerd. Demissionair minister De Jonge herhaalde dat het kabinet een eigen bijdrage redelijk vindt, nu iedereen de kans heeft gehad zich te laten vaccineren. De Jonge spreekt van “een stimulans” die van de eigen bijdrage uit zou gaan, maar wil niet spreken over wang of drang. (bron: NOS) De vaccins van Pfizer en AstraZeneca bieden minder bescherming tegen de nu dominante deltavariant. Drie maanden na de laatste prik beschermt AstraZeneca nog maar voor 61% en Pfizer voor 75%, stelt een onderzoek van de Universiteit van Oxford. Voor het onderzoek werden ruim drie miljoen neus- en keeluitstrijkjes gebruikt. Bij besmette mensen die al 2 prikken hadden gehad werden evenveel virusdeeltjes gevonden als bij ongevaccineerden. Dat kan betekenen dat beide groepen even besmettelijk zijn. (bron: NOS) Wat opvalt is dat de CU, de PvdA en GL tegenstemden. Alhoewel de Jonge dat ontkent is deze motie een vorm van dwang om mensen die zogenaamd een vrije keuze hebben, een financiële straf op te leggen als ze zich nu niet direct laten inenten. Het is een slecht doordachte voorstel, want er kunnen zich tal van zaken voordoen waardoor mensen zich niet hebben kunnen laten vaccineren. Daarbij komt dat steeds meer informatie naar boven komt van gevaccinneerden waar het virus niet dan wel tijdelijk werkt. Achteraf zullen er vraagtekens worden gesteld bij het nut van vaccins injecteren, want het lijkt steeds duidelijker dat de bescherming lang niet voor iedereen en bij alle types vaccins optimaal is. Verre van dat zelfs.

Eyeliners

Het oude normaal keert niet meer terug, en zicht op een nieuw normaal heeft het kabinet niet

Noodnummer Nederlandse ambassade in Kaboel onbereikbaar; Afghaanse tolken verlaten het vliegveld weer

President Biden over Afghanistan: ‘Doel van de Amerikanen was om terrorisme te bestrijden, niet om land op te bouwen’

We laten mensen in Afghanistan achter met een doodvonnis

Nederlandse diplomaten verlieten tegen de structie van minister Kaag in de Nederlandse ambassade in Kabul

De gevluchte Afghaanse president Ghani is met zijn familie aangekomen in de Verenigde Arabische Emiraten. Hij mag daar op humanitaire gronden blijven.

Afghaanse crisis plaatst EU voor een nieuwe test. Europese leiders worstelen met de situatie in Afghanistan

Tongen voor toegang (bij festival-evenementen)

Afghaanse crisis plaatst EU voor nieuwe test

Nederland faalt tegen de misdaad: de ‘maffianisering’ is een feit en minister Grapperhaus schiet ernstig tekort. Die man is bezig een ramp te organiseren

Nederland stuurt extra militairen naar Afghanistan, om de al aanwezige 62 militairen bij te staan bij evacuaties

Frontberichten

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder “Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen” en “Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816”. Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. Profs die de kost verdienen met de handel en advisering in financiële producten zijn in zijn algemeenheid voorzichtig in het oordelen over veranderdende marktomstandigheden. Ze zien ontwikkelingen altijd in het licht van ‘je moet nu oppassen, maar straks ontstaan weer nieuwe koopmomenten. Dat is natuurlijk ook zo, de vraag is dan hoeveel tijd daartussen zit. Zijn column deze week draagt de titel “Monetaire kapiteins wijzigen koers”. Dat het monetaire beleid moet gaan kantelen wordt van meerdere kanten al enige tijd aangegeven. Daaronder ook onze eigen President van De Nederlandsche Bank en die van de Bundesbank. Ook vanuit de VS komen dezelfde geluiden. Maar de vraag is of dat proces zonder schade aan te richten uit te voeren is. De oplossing die nu wordt aangedragen is: doe het in stapjes en bereidt de financiële markten daar tevoren op voor. Ik twijfel of die aanpak het gewenste succes gaat opleveren en het mislukken van het de laatste jaren gevoerde monetaire beleid kan maskeren. “Wij staan aan de vooravond van een majeure verandering, een verandering die vooral de financiële markten behoorlijk kan beïnvloeden. Ik heb het over het aanstaande draaien van de Fed,” zo opent Edin Mujagic zijn nieuwste column. Nadat de FED de rente jarenlang op 0 procent heeft gehouden en elke maand voor ruim $120 mrd staatsobligaties en ander papier heeft opgekocht, is de economie zodanig gewijzigd dat de monetaire teugels iets aangehaald moeten worden. Het economisch herstel na de coronacrisis mag dan omgeven zijn met allerlei risico’s en onzekerheden, het is onmiskenbaar dat de crisis achter ons ligt, dus crisisbeleid niet langer te rechtvaardigen is. Steeds meer leden van het rentecomité van de FED zien dat zo. Een andere reden om de teugels weer aan te halen is dat de Amerikaanse inflatie fors is opgelopen. De geldontwaarding ligt in de VS ruim >5%. Hoewel een groot deel daarvan wordt veroorzaakt door de klim uit de crisisdal en andere tijdelijke factoren, ziet het er steeds meer naar uit dat dit niet het hele verhaal is. Wanneer die tijdelijke hulpeffecten straks komen te vervallen, vanaf eind van dit dan wel begin volgend jaar, dan is de kans groot dat de inflatie niet zal terugzakken naar het pre-corona niveau. Ook hiervoor geldt dat steeds meer leden van het rentecomité van de FED daar zo over denken. Het bovenstaande leidt de FED-leden naar de conclusie dat het monetaire beleid iets minder ruim moet. Natuurlijk zal een nieuwe koers voorzichtig worden ingezet. Omdat het herstel omgeven is door risico’s en onzekerheden, omdat financiële stabiliteit weinig nodig heeft te muteren in ínstabiliteit, en omdat de FED ook wel weet hoe wild de markt kan reageren op het aantrekken van de monetaire teugels. Daarom zal de Fed kleine stapjes zetten en elk van die kleine stappen ruim van tevoren aankondigen, zodat de kans op een schok op de markten beperkt blijft. Desondanks is er een draai van de FED op komst, te beginnen met het afbouwen van het opkopen van staatsobligaties en dan, in een later stadium, renteverhogingen. Het is niet alleen de FED die zich klaarmaakt een draai te maken. Verschillende centrale banken doen hetzelfde, en sommige zijn al gedraaid. De centrale bank van Nieuw-Zeeland bijvoorbeeld heeft medio juli aangekondigd per eind van die maand te stoppen met het opkopen van staatsobligaties. Toen het rentecomité daarvan eerder deze week bij elkaar kwam, was de nieuwe lockdown in het land de enige reden dat de bank de officiële rente niet had verhoogd. De economie van het land herstelt van de coronacrisis, aldus de Nieuw-Zeelandse centrale bankiers. Natuurlijk, sommige sectoren herstellen sneller dan andere, maar overall is er sprake van herstel. In het kielzog daarvan is ook op Nieuw-Zeeland de inflatie in de afgelopen maanden behoorlijk opgelopen. De centrale bank van het land verwacht dat de geldontwaarding dit jaar 4% zal bereiken om in een later stadium weer terug te zakken in de tweede helft van volgend jaar. Ofwel: de crisis is daar voorbij. Het bestuur oordeelde daarom dat het ‘door kan gaan met het weghalen van de monetaire steun’ omdat ‘deflatierisico en risico van hoge werkloosheid afgenomen zijn’. Dan moet ik het nog hebben over de eurozone. Ook bij ons is de crisis grotendeels voorbij. Desondanks maakt de ECB nog geen aanstalten het beleid aan te passen. Maar wanneer de FED straks gedraaid is, dan zal het voor de ECB zeer lastig worden – en ik vermoed onmogelijk – om te doen alsof de crisis nog vol aan de gang is. Het zou mij niet verbazen als de draai van de FED ertoe leidt dat de ECB per maart volgend jaar het coronacrisisopkoopprogramma, de PEPP, beëindigt. Dat is een belangrijke constatering omdat financiële markten afgelopen jaren vooral door het zeer ruime monetaire beleid én de verwachting dat dat heel lang het geval zal blijven, zijn gestegen. Is nu, met de genoemde draai, een instorting van de beurzen te verwachten? Nee! Niet alleen omdat, zoals gezegd, de draai van de FED voor niemand een verrassing zal zijn, maar ook omdat economische groei het stokje over kan nemen. Het is voor beleggers wel oppassen, want de markt die ruim een decennium verslaafd is geraakt aan monetair opium, kickt daar niet zo makkelijk vanaf. Instorten hoeft geen gevolg te zijn, maar het humeur kan van tijd tot tijd beroerd zijn, waardoor nogal wat, wellicht hevige, beursturbulentie waarschijnlijk is. Daarbij is het belangrijk om te weten dat een einde aan het crisisbeleid van centrale banken niet betekent dat het monetaire beleid daarom niet langer ruim zal zijn. Dat blijft nog lang het geval, zij het minder dan voorheen. (bron: DFT) Mujagic is een professional en deskundig op zijn gebied, daarover twijfel ik niet. Maar toch plaats ik bij alle adviezen van deskundigen de vraag ‘in hoeverre kunnen zij een transparant oordeel geven over ontwikkelingen’. Hoe afhankelijk zijn hun dik belegde boterhammen van de financiële handel? Laten zij altijd het hele verhaal zien en tonen zij de factoren ‘tijd en omvang’. Zo heb ik vraagtekens bij zijn uitspraak dat het monetaire beleid ruim zal kunnen blijven, maar dat de rente wel gaat stijgen. Die 2 begrippen zijn aan elkaar gekoppeld, het een is het gevolg van het ander. Verder stelt hij dat er geen instorting van de beurzen gaat plaatsvinden, maar tegelijkertijd dat hevige beurs-turbulentie waarschijnlijk is. Hij besteedt geen aandacht aan de kopeling van de economische groei aan de bergen gratis geld die de centrale banken al zeker 5 jaar in de markten hebben gepompt. Het spanningsveld komt te liggen tussen inflatie, gratis geld en de geldontwaarding door overliquiditeiten. Mujagic toont de risico’s die er zijn, maar geeft b.v. niet aan welke gevolgen kunnen optreden als de centrale banken pas over een half jaar mogelijk met maatregelen komen. Welke onherstelbare schade kan er dan al zijn aangericht. Verder is de omvang van de maatregelen relevant. Worden de opkoopprogramma’s van staatspapier volledig,, deels of nauwelijks afgebouwd. Dat er tussen de aankondiging en invoering enige tijd moet zitten is noodzakelijk omdat beleggers hun posities opnieuw afdekken met financiële producten. Stel een belegger heeft onlangs 30-jarig staatsleningen in portefeuille genomen tegen een rente van 1½%. Stel die rente stijgt naar 3%. Dan daalt de koers van dat fonds. Dan moet iemand dat verlies nemen. Stel de luchtbellen op de aandelenmarkten lopen leeg dan moeten er partijen veel geld ophoesten. De hele handel in financiële producten is heel ondoorzichtig en mega-groot. Over die risico’s spreekt deze vermogensadviseur/econoom niet. Hij moet zijn klanten niet ongerust maken, want na de klap moet hij door met hen. Dus ja, er komt slecht weer aan, mogelijk met veel wateroverlast en zwaar onweer/orkaan, maar tot welke gevolgen dat leidt, dat zien we wel als de zon weer schijnt.

Overwegingen

De vraag moet gesteld worden of de NATO missies naar Afghanistan enig nut hebben gehad. Minister Kaag van Buitenlandse Zaken was daar deze week in de Kamer duidelijk over “de Nederlandse inspanningen zijn niet voor niets geweest”. Is dat wel zo? Heeft de inzet van de 27 bondgenoten van de VS, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Australië, Frankrijk, Canada en Nederland, wel tot het beoogde doel geleid: het veiligheidsapparaat, leger en politie verder op te bouwen, zodat de centrale overheid uiteindelijk op eigen benen zou kunnen staan in een eigentijdse samenleving op basis van onze versie van mensenrechten? Wat is de inbreng geweest in de bezetting van Afghanistan vanaf 2001: alleen de Amerikanen hebben er $2.000 miljard in gestopt, er vielen 241.000 doden, waarvan 71.000 Afghaanse burgers, 2.200 Amerikanen, 441 Britten, 186 Fransen, Duitsers en Italianen en 158 Canadezen. Wij hebben daar 300.000 Afghaanse militairen opgeleid, die de Amerikanen voorzagen van het modernste wapentuig. We verlosten vrouwen en meisjes uit de klem van de Islamitische regelgeving, bouwden schooltjes en introduceerde onze vorm van vrijheid. Maar wat gebeurde er de laatste weken: het Afghaan leger legde de wapens neer, vertrok naar huis en trokken hun burgerkloffie weer aan. Wat waren de drijfveren van de Amerikanen en hun bondgenoten? In de wereld zijn er meerdere vormen van mensenrechten, die sterk van elkaar kunnen afwijken. De verlichte vorm op basis van de Christelijke moraal, de Chinese vorm en wat ik noem de in onze ogen strenge wetgeving op basis van de Koran. Wij hebben fors geïnvesteerd om onze levensstijl in het Centraal-Aziatische deel van de wereld een plek te geven en daarvoor ingezet op het rijkste land aan grondstoffen op aarde, naast Saoedi-Arabië met haar fossiele brandstoffen. Afghanistan heeft een ongekende rijkdom aan bodemschatten, waaronder lithium, in de grond zitten, waar in de toekomst veel vraag naar zal zijn. De taliban hebben niet alleen het bestuur van Afghanistan overgenomen, maar ook alle rijkdommen die onder de grond liggen, waarvoor China grote belangstelling heeft. Slechts een paar uur nadat de taliban het land overnamen wilde China al zakendoen met de nieuwe leiders, lieten ze hen weten. Peking was volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken klaar voor ‘een vriendelijke samenwerking’ met Afghanistan. Daardoor ziet de toekomst van Afghanistan er rooskleurig uit, met een kritische kanttekening ‘de infrastructuur is zwak ontwikkeld waardoor de exploitatie van de winning van mineralen en het vervoer ervan momenteel niet mogelijk is. Daarvoor hebben ze een technisch en financieel sterke partner nodig. De Europese Unie laat weten daaraan voorwaarden te zullen verbinden op het gebied van mensenrechten. Volgens een rapport van de United States Geological Survey van enkele jaren geleden zit er 60 miljoen ton koper, 2,2 miljard ton ijzererts en een grote hoeveelheid andere interessante grondstoffen en edelmetalen, zoals goud, zilver, robijnen en saffieren, in de Afghaanse bodem. Het Amerikaanse ministerie van Defensie noemde Afghanistan in het verleden zelfs “het Saoedi-Arabië van het lithium”. Eerder hebben de Russen al een poging gedaan grip te krijgen op die rijkdom, maar ze moesten hun legers terugtrekken, nu hebben de VS c.s. het geprobeerd en zijn daarin ook niet geslaagd. Beide keren was de macht van de Taliban groter, ondanks dat zij ‘de David’ zijn en de grootmachten ‘de Goliath’. Het leger van 75.000 Taliban-strijders, met beperkt materiaal versloeg een goed getraind leger van 300.000 Afghaanse soldaten. Hoe kon dat gebeuren? Onze politieke leiders zijn eensgezind in hun reacties: ze weten het niet, op papier stond de overwinning vast, maar de realiteit is een volledig mislukte missie die veel geld en mensen heeft gekost en niets heeft opgeleverd. En dat in feite in enkele weken tijds zonder veel bloedvergieten. Er zijn wel enkele redenen aan te geven waarom het Afghaanse volk toch koos voor de Taliban. Was de door de ‘Westerse bondgenoten’ in het zadel gezette regering er wel geweest voor het volk en het algemeen belang of hadden ze de Westerse vorm van corruptie omarmd en hun zakken gevuld in plaats van de soldaten hun soldij te betalen? De President Ashraf Ghani en zijn ‘vriendjes’ werden niet vertrouwd en het was niet toevallig dat de president op 15 augustus het land ontvluchtte, zonder zijn regering daarvan in kennis te stellen. In allerijl vertrok hij onder medeneming van een bergen contant geld: vier wagens en een helikopter propvol, het ging om zo veel geld dat het niet allemaal in de helikopter en de 4 auto’s kon. Voor Ghandi zat er niets anders op dan een deel achter te laten op het asfalt. Hij vertrok naar de Verenigde Emirataten, die hen om humanitaire redenen toeliet. Ook de President van de centrale bank nam de benen. In feite is de schatkist leeg en land bankroet. Op datzelfde moment ging de Westerse illusie in rook op. Zijn wij solidair met de Afghanen die voor en met ons hebben samengewerkt met onze militairen in Afghanistan? Voor de Kamer wel, maar de regering plaatste in eerste instantie kritische kanttekeningen. Minister Kaag verwoordt het standpunt van het kabinet: wij willen ons ambassadepersoneel, de tolken die voor ons gewerkt hebben en de ‘schrijnende’ gevallen naar Nederland halen. Is schrijnend wel voldoende? Betekent dat niet dat wij mensen achterlaten met een doodvonnis? Later lieten de betrokken bewindsvrouwen een motie van de Kamer voor meer coulance en een royalere interpretatie van de toetsing uit de voeren. Voor ons zijn de Afghanen die ons, toen, hebben geïnformeerd over bewegingen van de Taliban of ons op een andere wijze hebben bijgestaan ‘helden’ maar voor de Taliban zijn zij mogelijk ‘landverraders’ of ‘collaborateurs’ en verdienen zij de doodstraf. Hoe humanitair is dan schrijnend? In de media maken wij ons druk over de vraag hoe serieus wij de nieuwe leiders moeten nemen met hun uitspraken die zij maandag deden voor de internationale pers in Kaboel (in het Engels, dat wel) en welke waarde kan worden toegekend aan de uitspraak dat de rechten van de vrouw zouden worden gerespecteerd, voor zover die vallen binnen de Islamitische grondregels. Op zich is dat duidelijke taal. De Westerse mensenrechten zullen in Afghanistan niet worden ingevoerd. Dat wil de Europese Unie wel, althans streeft daar naar, maar ik vrees dat, als wij een band willen opbouwen met het nieuwe Afghanistan (onder meer om handel mee te drijven) dan zullen wij moeten accepteren dat de Koran het beleid bepaalt. Het is een keuze tussen de koopman en de dominee. Ook in de Westerse wereld zijn de mensenrechten niet éénduidig, neem de doodstraf in de VS. Handen afhakken komt ook voor in Saoedi-Arabië, en daar spreekt niemand schande over, want wij kunnen nog niet zonder olie en het geld van de Arabieren en Amerikanen. Twintig jaar lang hebben wij gewerkt aan een platform om onze commerciële belangen op te kunnen bouwen (grondstoffen en mineralen) en onze Westerse mensenrechten daar een plek te geven: dat project is vooralsnog mislukt, ondanks dat politici daar een heel ander beeld van schetsen. Wat Taliban 2.0 het land zelf en de wereld gaat brengen zal op een later tijdstip duidelijk worden De Taliban is nu gehuisvest in het Presidentiële Paleis en heeft een andere opdracht dan die ze hadden toen ze nog een guerrilla-oorlog voerden. Ze moeten nu een land met 38 miljoen inwoners opbouwen en besturen en hebben daar kader voor nodig, dus zullen ze trachten de Knappe Koppen, die naar het buitenland willen vertrekken, dat beletten. Daar zal daar dan wel iets tegenover moeten staan. De gevluchte Afghaanse president Ghani is met zijn familie aangekomen in de Verenigde Arabische Emiraten. Ajmal Ahmady, de president van de centrale bank van Afghanistan, heeft uitgehaald naar de gevallen regering in zijn land, waar de Taliban deze week de macht heeft overgenomen. Volgens Ahmady, is de regering van de gevluchte president schuldig aan de snelle en chaotische ineenstorting van de Afghaanse overheid. „Het had niet zo hoeven eindigen. Ik walg van het gebrek aan enige planning door het Afghaanse leiderschap”, zo liet hij weten via Twitter. De president van de Afghaanse centrale bank is het land ontvlucht vanwege de machtsovername in Afghanistan door de Taliban. In een tweet liet bankgouverneur Ajmal Ahmady ook weten zondag met een militair toestel te zijn vertrokken uit Afghanistan. De waarde van de Afghaanse munteenheid, de afghani, is naar een dieptepunt gezakt vanwege alle onrust. Ahmady zegt afgelopen zondag nog te hebben gewerkt bij de centrale bank totdat strijders van de Taliban aan de poorten van de stad stonden en dat hij op zaterdag nog crisisoverleg had met banken en geldhandelaren om hen gerust te stellen. Hij is zondag op de luchthaven van Kabul op een militair transportvliegtuig gestapt. Het is niet duidelijk van welk land dat toestel was en waar hij naartoe is gevlucht.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 aug 2021, week 33: AEX 771,41; Bel 20 4.277,34; CAC40 6.626,11; DAX 15.808,04; FTSE 100 7.087,90; SMI 12.415,66; RTS (Rusland) 1.623,50; SXXP (Stoxx Europe) 468.80; DJIA 35.120,08; NY-Nasdaq 100 15.092,57; Nikkei 27.013,25; Hang Seng 24.832,50; All Ords 7.725.10; SSEC 3.427,33; €/$1.1697; BTC/USD $49.215,20; troy ounce goud $1.780,70, dat is €48.949,46 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,564%; 1 mnds -0,56%; 10 jaar Duitse Staat -0,495%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,408%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,366%; 10 jaar Belgische Staat -0,169%; 10 jaar Franse Staat -0,151%; 10 jaar Japan 0,007%; 10 jaar Spanje 0,214%; 10 jaar VK 0,531%; Italië 0,545%; 10 jaar VS 1,245%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,784.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd tot lager, de rente daalde verder. De euro zakte verder weg tegen de dollar, alhoewel de rentetarieven op dollars daalde. Geruchten over een kanteling van het monetaire beleid op termijn blijven aanhouden voor maart 2020. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, stegen weer richting de $50.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf van de deltavariant is in ons land in korte tijd weer gestegen, Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,183%; Duitsland -0,053%; Nederland 0,048%; Frankrijk 0,616%; Japan 0,6459%; VK 0,945%; Spanje 1,091%; Italië 1,556%; Canada 1,7281%; VS 1,8779%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,749%; Nederland -0,721%; Zwitserland -0,627%; België -0,64%; Denemarken -0,568%; Frankrijk -0,535%; Spanje -0,43%; Japan -0,1288%; Italië -0,116%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 21-08-2021/595 Tongen voor toegang tot festival-evenementen

UPDATE 14-08-2021/594 Talibanstrijders hebben in Kabul het presidentieel paleis ingenomen

Strijders van de Taliban zijn de Afghaanse hoofdstad Kabul binnengetrokken .De Afghaanse regering, voor zover die nog functioneert, bevestigt het nieuws niet. De president zou het land hebben verlaten. 15 augustus vroeg werd bekend dat Kabul door Talibanstrijders is omsingeld. Ze kregen later de opdracht om de hoofdstad in te trekken, volgens een woordvoerder omdat de politie in de stad is gevlucht en plunderingen moeten worden voorkomen. (bron: NOS)

Informatie-ontwikkelingen

Afgelopen maandag, 9 augustus, zijn de informatiegesprekken hervat. Iedereen is terug van vakantie en nu maar afwachten waarmee Rutte en Kaag op de proppen komen. In de VK gaf Thomas von der Dunk, cultuurhistoricus, premier Mark Rutte een koele ontvangst met onderstaand artikel. Met enige verbijstering heb ik na mijn terugkeer van vakantie de kranten van de laatste weken doorgenomen. Of misschien kan ik beter benadrukken: zonder échte verbijstering – en is dat wel het echt verbijsterende. Namelijk hoe snel je eraan gewend raakt dat in Nederland bestuurlijke blunders geen politieke gevolgen meer hebben. In een normaal functionerende democratie zou ik verslagen van felle parlementaire debatten hebben gelezen, waren er moties van wantrouwen ingediend, waren falende bewindslieden naar huis gestuurd. Maar zo werkt Ruttocratie niet. Natuurlijk niet. Wat er ook gebeurt, wat je ook aanricht: als premier blijf je zitten. Twee miljoen aan verstandsverbijstering lijdende kiezers legitimeren alles. Er komen, als het echt niet anders kan en iedereen even over je heen valt, uiteindelijk desnoods wat excuses, en daarmee kom je dan weg. De ‘intelligente lockdown’ vorig jaar, ‘dansen met Jansen’ begin juli: intussen mogen de besmettingscijfers na de daaropvolgende ongekende explosie gelukkig weer dalen, Nederland is inmiddels de risee van Europa. Hoe wereldvreemd kun je zijn om het in Den Haag tot minister te brengen? Lang heb ik gemeend dat met Cora van Nieuwenhuizen het absolute nulpunt aan domheid was bereikt, maar het kan kennelijk nog dommer. Daarbij komt nog het onuitstaanbare puberale taalgebruik – ‘wij balen er ook van’ – van Rutte, die eigenlijk nooit de juiste toon weet te treffen. Na die ene tv-toespraak vorig jaar waarin dat met een portret van Thorbecke achter zich net wel lukte, werden hem prompt staatsmanachtige kwaliteiten toegedicht, want waar men weinig gewend is, is een kinderhand snel gevuld. Dat ‘staatsmanschap’ hebben Rutte & Co dan ook snel weer met hun geklungel laten versloffen. Beseft Drs. Tom de Bruijn – met Sigrid Kaag, Ma, een van de weinige bewindslieden met ervaring en verstand van zaken op het eigen beleidsterrein, en met haar een verademing na die reeks van VVD-minkukels op Buitenlandse Zaken – wel in wat voor onbeleerbaar gezelschap hij is beland? Kern van het probleem hier (maar ook in menig ander geval waar het niet loopt als gepland): de papieren wereld van het protocoldenken. Want ja, op papier ziet het er met al die afspraken prachtig uit. We gaan niet zingen en springen in het voetbalstadion. We houden voldoende afstand tijdens het dansen met Jansen. Jaja, vast en zeker. Ook jongeren met opspelende hormonen, en iets teveel drank en pillen op. Zelfs de paus snapt dat seks op anderhalve meter afstand niet kan. Alles wat er vervolgens misging, was al door gedragswetenschappers voorspeld. Op papier ziet het er altijd mooi uit, met al die gedetailleerde draaiboeken – net als bij die exacte instructies voor schieten binnen en buiten de bebouwde kom tijdens onze militaire missies in Afghanistan. Maar tussen droom en daad staan misschien niet eens zozeer wetten in de weg – die worden desnoods wel aangepast – als wel heel veel praktische bezwaren, omdat, als het om feitelijk menselijk gedrag gaat, de buiten-Haagse werkelijkheid niet altijd met de binnen Den Haag afgesproken wenselijkheid spoort. Zoals je oorlog kunt definiëren als een gewapende toestand waarin de vijand niet meewerkt, zo kun je een festival definiëren als een extatische toestand waarin de deelnemers óók vergeten dat ze geacht worden aan Binnenhofbeleid mee te werken. Je zou verwachten dat een kabinet dat zo evident faalt, zelfs op dat Binnenhof alle legitimiteit verloren heeft, en dat de premier en de minister voor volksgezondheid, hoe demissionair ze nu ook al mogen zijn, hun biezen zouden pakken – zoals Wiebes en Asscher na het toeslagenschandaal wel als conclusie trokken. Maar nee: ‘Rutte gaat nergens heen’, dat is de vaste mantra van de VVD. Want ja, die twee miljoen kiezers. Ook sommige helemaal door de Haagse kaasstolp opgezogen commentatoren nemen dat denken braaf over: de andere partijen moeten natuurlijk wel beseffen wie de verkiezingen gewonnen heeft. Dat de hele carrière van Rutte gebouwd is op leugens, lafheid en platitudes, waarbij elk moreel vraagstuk wordt ontweken en elke politieke kwestie tot een persoonlijk aanpassingsprobleem wordt gereduceerd, blijft zo buiten beschouwing. Laat ik tot slot eentje van die platitudes nemen, een van die vele dooddoeners waarmee Rutte grote vraagstukken al een decennium voor zich uitschuift, zeer actueel door de recente natuurramp die Ardennen en Eifel trof, ook al is Limburg inmiddels weer boven water gekomen: de klimaatverandering. Nog steeds staat zijn partij op de rem als het om effectieve maatregelen gaat, want het moet wel een beetje leuk blijven, of, in Gooise VVD-terminologie: we moeten nog wel gewoon kunnen blijven barbecueën. Zo kan ook De Telegraaf op dezelfde voorpagina jengelen over de rampzalige gevolgen van het noodweer en over het ‘rampzalige’ van de noodzakelijke maatregelen die een te frequente herhaling daarvan moeten helpen voorkomen. Het is dit infantiele sentiment waarvoor Rutte en de zijnen stelselmatig – en nog steeds – door de knieën gaan en die hem met afstand tot de meest miserabele en ruggegraatloze premier uit de recente Nederlandse geschiedenis maakt – niet een tweede Johan de Witt, zoals Jort Kelder eens gesuggereerd schijnt te hebben, maar een tweede Jhr Mr. Dirk Jan de Geer, (met de bijnaam Jonk de G: zonder heer en zonder eer), die in de oorlog werd ontslagen als premier van het kabinet de Geer II, en als landverrader terugkeerde naar het door Nazi-Duitsland bezette Nederland. Hij was in de oorlog ‘fout’ en is daarvoor na de oorlog veroordeeld. Wilhelmina wilde dat hij zijn Nederlandse onderscheidingen, de Ridder Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw en de Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, in zou leveren. De miljoenenschade die in Limburg – electoraal bolwerk van klimaatontkenners PVV en FvD plus klimaatlijntrekkers VVD en CDA – thans deels uit de staatskas vergoed moet worden, wettigt daarbij langzaamaan een nieuw criterium: wie nu nog op zulke partijen stemt, draait daar voortaan maar zelf voor op. (bron: Volkskrant) Heftig, maar wel heel herkenbaar. Een premier die tien jaar heeft kunnen regeren en zijn ‘vriendjes’ heeft gefêteerd, ten koste van de samenleving en het algemeen belang. Een premier met een plaat voor zijn kop, die door wil om de neoliberale politiek te kunnen voortzetten en de belangen van de vervuilende ondernemingen te beschermen. Maar op enig moment valt hij door de mand en dan gaat hij de geschiedenis in als een van de zwakste Nederlandse premier na de oorlog.

De Tweede Kamer is benieuwd naar de stand van zaken in de formatie. Namens de Kamer heeft voorzitter Bergkamp informateur Hamer gevraagd hoe het zit met de planning en het verdere verloop. PVV-leider Wilders wil een debat over de formatie, die hij traag vindt gaan. Een meerderheid steunt Wilders niet maar heeft wel behoefte aan informatie. Een maand geleden gaf informateur Hamer VVD-leider Rutte en D66-leider Kaag de opdracht om binnen een paar weken een algemeen document te schrijven, waar andere partijen op konden aanhaken. Wat er van die opdracht terecht is gekomen, is vooralsnog onduidelijk. (bron: NOS) Tijdens de informatiestop van 6 weken is er veel gebeurd, waardoor de kaarten er mogelijk heel anders bijliggen. De kritiek op de wijze waarop Mark Rutte het land 10 jaar geregeerd heeft en de steken die hij daarbij heeft laten vallen, worden hem steeds meer kwalijk genomen. Ik denk dat de demissionair-premier zich afvraagt of hij bij machte is om de hogere klimaateisen, waaraan het volgende kabinet moet voldoen, uit te voeren zonder een groot gezichtsverlies te lijden bij zijn achterban, ik doel dan op zijn zijn ‘vriendjes in het grote bedrijfsleven’ wiens belangen hij 10 jaar heeft behartigd. Het zou mij niet verbazen als de informatieopdracht mislukt en dat er nieuwe verkiezingen uitgeschreven gaan worden. Dan zal Rutte de voorzittershamer aan ‘Maarten geven’ en op de achtergrond zijn politieke missie gaan voortzetten.

De drie Kamerleden die onlangs zijn beëdigd als staatssecretaris kunnen ook Kamerlid blijven, antwoordt demissionair premier Rutte na kritiek van PVV en SP. Het gaat om D66’er Van Weyenberg en de VVD’ers Yesilgöz en Wiersma. Volgens de Grondwet mag een Kamerlid niet tegelijk staatssecretaris of minister zijn, alleen in een demissionair kabinet. Twee hoogleraren zeiden deze week dat die uitzondering alleen van toepassing is op benoemingen voor de verkiezingen, maar Rutte spreekt dat tegen. De demissionair premier schrijft dat er afspraken zijn gemaakt om problemen met ‘dubbele petten’ te voorkomen. (bron: NOS) Onze democratie wankelt: wij worden geregeerd door een leider die geen moeite heeft de grondwet te schenden. Ik denk dan aan de wijze waarop Mark Rutte en zijn kabinet zijn omgegaan met het schenden van de Rechtstaat in het dossier Kinderopvangtoeslagen en de wijze waarop Kamerleden werden misleid met veel te late en onvolledige opgevraagde informatie om te kunnen voldoen aan hun taak om het handelen van de overheid te controleren. Verder had de demissionaire premier ook geen herinnering aan de uitspraak ‘Omtzigt elders’, waarvan hij later moest erkennen dat hij dat ooit misschien tegen de informatieverkenners, Ollongren en Jorritsma wel een opmerking in die zin had gemaakt: selectief geheugen. Voor iedereen was toen allang duidelijk dat het doortastend stellen van vragen in de Kinderopvangtoeslagen affaire van Omtzigt (CDA), Lodders (VVD) en Leijten (SP) voor Rutte de reden was dat Pieter Omtzigt van het Haagse politieke speelveld moest verdwijnen. Hijzelf had Helma Lodders al buitenspel gezet, maar Wopke Hoekstra (CDA), minister van Financiën, was er niet in geslaagd Omtzigt tot de orde te roepen. En dus nam Rutte de taak op zich de recalcitrante Omtzigt, die voor Rutte een luis in zijn vacht was, te verwijderen door de verkenners opdracht te geven voor Omtzigt een functie ‘elders’ te regelen.

Sinds de val van het kabinet op 15 januari zijn al 4 nieuwe bewindslieden aangetreden. Deze week werden Tom de Bruijn (D66), Dennis Wiersma (VVD) en Steven van Weyenberg (D66) door de Koning beëdigd. Ruim 2 maanden geleden werd Dilan Yesilgöz-Zegerius (VVD) ook al tot staatssecretaris benoemd. Alle 4 tijdens een periode dat het kabinet was afgetreden en demissionair is. In een debat in de Kamer vielen daarover uitspraken als “staatsrechtelijk onzuiver” en zelfs “politiek ongewenst”. Er zou nu een ongrondwettige situatie zijn ontstaan, zeggen de staatsrechtelijk experts. De drie bewindslieden waren voor de verkiezingen geen lid van het afgetreden kabinet. Dat bewindslieden (ministers en staatssecretarissen) niet tegelijkertijd Kamerlid mogen zijn, is sinds 1938 vastgelegd in artikel 57 van de Grondwet. De ambten zijn volgens de Grondwet onverenigbaar. Want dan zouden ze als Kamerlid het handelen van zichzelf als bewindspersoon moeten controleren. Een slager die zijn eigen vlees mag keuren. Ook ontvangen de drie staatssecretarissen twee salarissen en zijn er twee afvloeiregelingen beschikbaar als ze geen deel uit gaan maken van het volgende kabinet. Premier heeft daar geen problemen mee: hij blijft bij zijn standpunt, zoals het een autocratisch leider betaamt. Rutte is een lakei in dienst van het neoliberalisme (een moderne naam voor het kapitalisme, het grootkapitaal) wiens belangen hij zo optimaal mogelijk 10 jaar heeft behartigd. Hij wordt in de uitvoering daarvan gesecondeerd door zijn lakei: politiek leider van het CDA, Wobke Hoekstra, minister van Financiën, en lakei Wouter Koolmees (D66), minister van Sociale Zaken. Het is nu aan Kaag en het congres van het CDA om aan deze ‘moordende’ samenwerking een einde te maken. Wat ik niet deel is wat Thijs Kleinpaste in het NRC stelt ‘dat het politiek niet haalbaar is om Rutte nu pootje te lichten’. Aan die Rutte-doctrine moet een einde komen, niet pas over 4 jaar, maar vandaag, hooguit morgen, want voor elke prijs moet voorkomen worden dat Rutte zijn beleid van ‘vriendjes-politiek’ nog langer kan voortzetten. Ook zijn zogenaamde goede bedoelingen om nu alles socialer en transparanter te gaan doen, het zijn woorden en nooit zijn daden. In die misleiding zijn onze parlementariërs veel te lang getrapt. De escape van Rutte van drie keer ‘sorry’ zeggen en je kunt gewoon verder regeren, moet een einde komen. Daarover moet het stemvee nu maar worden ingezet. Informatieopdracht mislukt en er worden nieuwe verkiezingen uitgeschreven, tenzij het parlement/de Koning zou besluiten een Kabinet van Nationale Eenheid te laten vormen met Kim Putters als premier, waarvoor economen, sociologen, NGO’s en parlementariërs van alle partijen, wel deskundigen op hun terrein, worden ingezet.

Een interne evaluatie en het uitschrijven van een bijzonder congres in september bleken niet genoeg om de rust te doen wederkeren in het CDA. „We moeten de achterdeur in de gaten houden, waar iedereen wegloopt.” In de Peilingwijzer een afgewogen gemiddelde van I&O Research, Kantar en Ipsos, scoort het CDA nu tussen de zes en elf zetels – een absoluut diepterecord. Eerder was er al een peiling geweest met 5 zetels. In de Tweede Kamer telt de partij vijftien zetels. En regeren is nu niet vanzelfsprekend. Vanaf maandag speelt de vraag welke rol het CDA gaat spelen in de komende kabinetsperiode: als coalitie- of oppositiepartij. Dan wordt het basisregeerakkoord van VVD en D66 besproken. Om het CDA weer groot te maken, zijn nieuwe ideeën nodig, vindt de Stichting Sociale Christendemocratie, de initiatiefnemer voor het politiek café in Maastricht. De groep, die voornamelijk bestaat uit kritische CDA-leden, plaatst zich nadrukkelijk buiten het CDA en wil daar ook geen deel van uitmaken, naar eigen zeggen om te voorkomen dat het daarmee het kritisch vermogen kwijt zal raken. De bijeenkomst in Maastricht is ook buiten de partij om georganiseerd en is onderdeel van een hele reeks in de komende weken. Het CDA-bestuur, dat bestaat uit één lid, bekijkt deze bijeenkomsten met argusogen, en ook sommige aanwezige leden zijn er niet gerust op: is dit het begin van een breuk? De vorig jaar opgerichte stichting publiceerde onlangs al een ‘Appèl’, begon een eigen denktank en organiseert ook een zomerschool. In de zaal zit Marnix van Rij, de interim-partijvoorzitter van het CDA. Hij is uit eigen beweging gekomen, niet op uitnodiging. Hij noemt de avond „geweldig” en nodigt de stichting uit om onderdeel te worden van het CDA. „Uiteindelijk gaat het erom dat we duidelijk zijn en eenheid uitstralen. Een verdeeld huis zal geen kiezers terugwinnen.” „CDA’ers houden niet van gedoe, en daar is er nu een hoop van”, reageert Henriëtte van Hedel, bestuurslid van het CDA in Brabant en een van de gezichten van de stichting. „We kunnen blijven zeggen dat we de rust moeten bewaren, maar dan krijgen we de rust van het kerkhof.” Een maand geleden constateerde een interne commissie onder leiding van Liesbeth Spies dat er in de partij te veel onderling wantrouwen is en te weinig oog voor het partijbelang. Het verhaal richting kiezer zou niet duidelijk zijn. Dat is ook in Maastricht te horen. „Durven we ons eigen verhaal eindelijk weer een keer te vertellen, want dat is steengoed”, zegt Charles Claessens, wethouder in Heerlen. Onder luid applaus: „We zijn het alleen uit het oog verloren, dat durf ik ook te zeggen. Jarenlang zijn we een slap aftreksel geweest van de VVD. Dat moeten we niet willen.” Het CDA is een partij in crisis, met leden die vol vertwijfeling zijn over hun partij. De partij lijkt af te stevenen op een congres waarin leden alle opgebouwde onvrede – over de lijsttrekkersverkiezing, over de campagne, over de behandeling en het vertrek van Omtzigt – in een ratjetoe aan resoluties kunnen uiten. In Maastricht kondigt een CDA-lid uit Overijssel al aan dat hij er twee in zal dienen: „Dat Pieter Omtzigt terug moet komen in de partij. En ook één om niet toe te treden tot het kabinet Rutte 4.” Volgens Chris van Dam hangt veel af van het leiderschap dat Wopke Hoekstra volgens hem nog niet heeft getoond. „Hij is tot nu toe wel erg stil.” Van Dam hoopt van de partijleider „een geestdriftig” verhaal te horen. „Ik zou er alles aan doen om Wopke op dat pad te krijgen. Hij mag me bellen voor advies.” „Het is gewoon niet te voorspellen wat daar gaat gebeuren. Het kan zomaar een breekcongres worden”, zegt de voorzitter van het CDA Limburg Harold Schroeder na afloop van het politiek café. Op Facebook zag hij groepen waarin leden oproepen dat Hoekstra weg moet. Schroeder maakt zich er zorgen over. „Als deze stichting blijft zeggen dat ze ontevreden zijn over de ideeën van het CDA, dan ontstaan er kampen. Ook als uit stemmingen over resoluties blijkt dat de meningen onder leden heel verdeeld liggen. Dat wordt ruzie, dan slachten we elkaar af.” (bron: NRC) Een somber verhaal over de onrust en gebrek aan leiding in een politieke partij die, zeg maar 50 jaar het hart van de Nederlandse politiek is geweest. Gebrek aan politiek leiderschap? Voor de laatste verkiezingen in maart was de campagnekas leeg en toen de aanbieding van >€1 miljoen als het partijprogramma wat kon worden gemoderniseerd (naar rechts), het Bestuur stemde daarmee in en toen heeft er binnen het CDA een greep naar de macht plaatsgevonden waardoor de sociaal/democratische kroonjuwelen werden vervangen door liberale, waaraan het partijprogramma werd aangepast en Wopke Hoekstra de de politiek leider werd en Pieter Omtzigt op een zijspoor werd gerangeerd (hij was het beste Kamerlid van 2020, maar tevens, als wetenschappelijk onderzoeker, een grote bedreiging voor Rutte). De oplossing is: terug naar af, naar de sociaal/democratische doelstellingen, niet deelnemen aan het een kabinet Rutte IV, Hoekstra bedanken en opnieuw van start met een nieuwe leider met visie (wat Rutte ontbeert).

Financieel/economische berichten

ABN Amro heeft in het tweede kwartaal weer winst geboekt. Dat was voor het eerst sinds de corona-uitbraak. De winst kwam uit op €393 mln. In dezelfde periode vorig jaar leed de bank nog een verlies van €5 mln. Ook in het eerste kwartaal van dit jaar was er nog verlies. Dat kwam vooral door een schikking van €480 mln met het OM na de verdenking te weinig te hebben gedaan om witwassen te voorkomen. De bank profiteerde het tweede kwartaal van het economisch herstel, maar had wel last van het ongunstige renteklimaat. Ook was er maar weinig vraag naar zakelijke kredieten. (bron: NOS) De bank meldde ook nog dat er twee dossiers zijn uit handelingen, die in het verleden hebben plaatsgevonden, waarin mogelijk geschikt zal moeten worden. Daarvoor zijn wel voorzieningen genomen.

Rabobank heeft afgelopen half jaar een winst geboekt van bijna €2,2 mrd. Dat is twee keer zoveel als in het hele vorige coronajaar 2020 en nagenoeg evenveel als in heel 2019. Volgens Rabobank-topman Draijer komen de goede cijfers door het herstel van de economie. In de eerste helft van 2020 zette de bank nog zo’n €1,4 mrd opzij, uit vrees dat leningen niet meer afbetaald konden worden. Maar het blijkt met de wanbetalingen mee te vallen. Toch zijn er nog zorgen. De bank denkt dat een deel van de klanten alsnog in de problemen kan komen als de overheid stopt met de corona-steunpakketten. (bron: NOS) De goede resultaten van de banken zijn het gevolg dat de overheidssteun, als gevolg van de corona-pandemie, zulke extreme vormen heeft aangenomen (die de burgers uiteindelijk moeten betalen) dat de banken daarvan profiteren. Het snelle herstel van de economie is toe te schrijven aan het uitzinnig royale monetaire beleid van de ECB, waarvan we nog maar moeten afwachten hoe dat avontuur afloopt. In ieder geval kunnen de banken niet alleen de aandeelhouders fêteren, ook hun bonuscultuur, maar ik vraag aandacht om de spaarders ook weer een redelijke rentevergoeding van 2% te geven over max €100.000 (de zekerheid van het deposito-garantie-stelsel).

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Geen plek op de wereld ontkomt meer aan de gevolgen van klimaatverandering. Of het nu in de vorm van meer en intensere hittegolven is, meer en langer aanhoudende droogtes, een toename van zware orkanen dan wel meer en heftiger neerslag. In elke regio op aarde wordt inmiddels wel een van die trends, of een combinatie ervan, gemeten. En die trends zullen in de toekomst sterker worden. Dat is een van de hoofdconclusies die het IPCC, het klimaatpanel van de VN, benoemt in zijn nieuwste stand-van-zakenrapport over het klimaat, waaraan 3 jaar lang 234 wetenschappers uit 66 landen hebben gewerkt. Een samenvatting ervan, goedgekeurd door 195 landen is deze week verschenen. De definitieve versie van het complete rapport verschijnt over een paar maanden. Het bundelt de laatste wetenschappelijke inzichten in het klimaatsysteem, het systeem dat lucht, water, ijs, land en vegetatie omvat. Het is de zesde keer dat het IPCC zo’n rapport uitbrengt. De eerste keer was in 1990. Het vorige verscheen in 2013. Het IPCC is opgericht om beleidsmakers te voorzien van regelmatige wetenschappelijke beoordelingen over klimaatverandering, de implicaties en mogelijke toekomstige risico’s, en om opties voor aanpassing en mitigatie naar voren te brengen. In het nieuwste rapport, https://www.ipcc.ch/srccl/ wijst het IPCC de mens in nóg sterkere bewoordingen aan als hoofdschuldige van de opwarming. Het noemt de menselijke invloed unequivocal, ondubbelzinnig. Met name door gebruik van fossiele brandstoffen, en bijvoorbeeld ook uitbreiding van de veestapel, worden extra broeikasgassen uitgestoten die zich in de atmosfeer opstapelen en als het ware een dikkere deken om de aarde vormen. Daardoor warmt de aarde aan zijn oppervlak steeds verder op. Er is een bijna-lineair verband tussen de cumulatieve menselijke CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde”, aldus het rapport. Inmiddels is de aarde, vergeleken met anderhalve eeuw geleden, 1,1 graden Celsius opgewarmd. Met het tekenen van het Parijs-akkoord, in 2015, hebben de VN zich voorgenomen de opwarming te beperken tot maximaal 2 graden Celsius, en liever nog tot anderhalve graad. Tot op heden hebben 191 landen het akkoord geratificeerd. Het klimaatpanel somt de veranderingen op die door de opwarming tot nog toe al in gang zijn gezet en waarvan de mens „hoogstwaarschijnlijk” de belangrijkste drijfveer is. Gletsjers krimpen wereldwijd, de sneeuwbedekking op het noordelijk halfrond neemt af. Oceanen warmen op, verzuren en bevatten in de bovenste lagen minder zuurstof, wat het leven bemoeilijkt. De zeespiegel stijgt; tussen 1901 en 2018 met gemiddeld 20 centimeter. Klimaatzones op het noordelijk en zuidelijk halfrond verschuiven richting de polen. Planten hebben een langer groeiseizoen. Behalve dat de veranderingen wijdverspreid zijn, gaan ze „ongekend” snel, schrijft het IPCC. Dat geldt bijvoorbeeld voor de stijging van de zeespiegel. In hoeverre de opwarming in de toekomst doorzet, hangt af van het handelen van de mens. In de samenvatting van het rapport somt het IPCC vijf scenario’s op, die uiteenlopen wat betreft sociaal-economische ontwikkelingen. In het meest ambitieuze scenario, waarbij de mensheid massaal inzet op duurzaamheid, zal de opwarming halverwege deze eeuw uitkomen op 1,6 graden Celsius. Aan het eind van de eeuw is de opwarming iets afgenomen en komt dan, door inzet van technologie die CO2 uit de lucht haalt, uit op 1,4 graden. In het minst ambitieuze scenario, waarbij de mens lang vasthoudt aan gebruik van fossiele brandstoffen, loopt de opwarming op tot 4,4 graden. Weersextremen als droogtes en hoosbuien zullen de komende decennia in ieder geval vaker voorkomen, omdat de aarde voorlopig nog verder opwarmt. Het vergroot de kans op natuurbranden, overstromingen en doden door hitte. Een hittegolf die zich een eeuw geleden gemiddeld eens in de vijftig jaar voordeed, zal zich bij een opwarming van 1,5 graden Celsius al ruim acht keer zo vaak voordoen, en bij een opwarming van 4 graden zelfs 39 keer zo vaak. Het IPCC schrijft „niet te kunnen uitsluiten” dat bij verdere opwarming onderdelen van het klimaatsysteem abrupt omslaan. De ijskappen op Groenland en Antarctica zouden een punt kunnen bereiken waarbij grote delen ervan onomkeerbaar afsmelten. Dat punt ligt volgens de huidige ideeën rond de 1,5 à 2 graden opwarming. Het zou over de komende eeuwen tot millennia een gegarandeerde zeespiegelstijging betekenen van vele meters, zo niet tientallen meters. De Amazone zou kunnen ‘omklappen’ van regenwoud naar savanne, een graslandschap met verspreide bomengroei. De kans op zulke gebeurtenissen acht het IPCC klein, maar de impact zou enorm zijn. De waarschijnlijkheid van zulke omslagen neemt toe bij sterkere opwarming. Het rapport verschijnt drie maanden voordat in Glasgow een belangrijke klimaattop plaatsvindt. Opzet daarvan is dat landen scherpere doelen stellen voor vermindering van hun uitstoot van broeikasgassen. Als het landen lukt hun huidige doelen te halen, zou de opwarming op circa 2,0 graden Celsius uitkomen. (bron: NRC) De uitdagingen voor overheden en de verwekkers van fossiele brandstoffen en de gebruikers van fossiele energie zijn enorm. Politici kunnen zich niet langer verschuilen achter compromissen waardoor het vergroeningsproces wordt vertraagd. De belangen die hier spelen voor de mens en de samenleving overtreffen verre de neoliberale doelstellingen. Kaag en Rutte staan voor het maken van belangrijke keuzes, die vervolgens moeten worden uitgevoerd en daarna worden getoetst aan doelstellingen. De vraag is hoe groot de bijdrages zijn van het bedrijfsleven en huishoudens, in relatie tot het begrip ‘de vervuiler betaalt’, alhoewel dat laatste niet altijd uitvoerbaar zal zijn. Het volk betaalt namelijk altijd de rekening. De vraag moet nog wel even worden opgelost hoe bedrijven en huishoudens de investeringen kunnen betalen c.q. financieren.

Nederlandse bedrijven hebben in een jaar tijd bijna €7 mrd te veel aan NOW-loonsteun gekregen, meldt Follow the Money. 60.000 bedrijven hebben nu een half miljard euro aan te veel uitgekeerde steun teruggestort. 90.000 andere bedrijven moeten nog hun definitieve gegevens aanleveren. In sommige gevallen hoeven bedrijven pas in 2026 het geld terug te betalen, als het UWV de definitieve berekeningen heeft gemaakt. Intussen gebruikt een onbekend aantal ondernemers volgens Follow the Money het te veel betaalde NOW-geld voor vastgoedaankopen en bedrijfsovernames. (bron: NOS) De NOW-loonsteun regeling is slecht doordacht. Er zijn veel te hoge voorschotten aan bedrijven verleend, die nu weer moeten worden terugbetaald. Daarbij komt dat ‘in sommige gevallen’ de terugbetaling pas over 5 jaar hoeft plaats te vinden. Verder zouden ondernemingen de overheidssteun hebben gebruikt om er bonussen van te betalen of er vastgoed is gaan kopen of andere bedrijven hebben opgekocht. Dit soort probleemoplossingen in een crisissituatie zijn een tikje te complex voor onze huidige bewindspersonen en de premier.

“De alarmbellen zijn oorverdovend, en het bewijs is onweerlegbaar.” Dat zegt VN-baas António Guterres na de publicatie van een nieuw klimaatrapport van het IPCC. Volgens de club van wetenschappers moet de CO2-uitstoot direct en heel fors omlaag om verdere klimaatverandering tegen te gaan. Wie zijn in Nederland de 10 grootste vervuilers?

1. Tata Steel IJmuiden Vorig jaar stootte het bedrijf ruim 5,7 miljoen ton CO2 uit.

2. Shell Pernis stootte ruim 4,1 miljoen ton CO2 uit.

3. Vattenfall Velsen en op 4. Uniper Maasvlakte, energiecentrales.

5. Esso Rotterdam, raffinaderij jaarlijks goed voor 2,6 miljoen ton CO2.

6. RWE Eemshaven Groningen

De Eemshavencentrale in Groningen nu goed voor 2,5 miljoen ton.

7. Vattenfall Eemshaven, 8. RWE Maasbracht

9. BP Rotterdam, raffinaderij jaarlijks goed voor 2 miljoen ton aan CO2-uitstoot.

10. Enecogen, Rotterdam, energiecentrale van Eneco. Uitstoot:een kleine 2 miljoen ton. (bron: RTLNieuws)

De onlangs beëdigde staatssecretarissen Wiersma (VVD), Van Weyenberg (D66) en Yesilgöz (VVD) kunnen ook Kamerlid blijven. Dat schrijft demissionair premier Rutte op Kamervragen van de SP. PVV-leider Wilders en SP-leider Marijnissen hadden vraagtekens gezet bij de benoemingen na kritiek van twee hoogleraren. Volgens de Grondwet mag een Kamerlid niet tegelijkertijd staatssecretaris of minister zijn. Er is één uitzondering op die regel. Zij mogen beide functies wél combineren in een demissionair kabinet, totdat er een nieuw kabinet zit. Volgens de hoogleraren geldt die uitzondering niet voor de drie, maar Rutte bestrijdt dat. De premier verdedigt het standpunt dat de uitzonderingsregel niet alleen geldt voor ‘oude’ bewindspersonen die voor de verkiezingen al in het kabinet zaten, maar ook voor ‘nieuwe’ bewindspersonen die na de verkiezingen worden benoemd. Het eerder ingediende ontslag van het hele kabinet is ook op hen van toepassing, en de uitzondering is dat dus ook, zegt Rutte. De belangrijkste passages uit de brief: “De uitzondering op de onverenigbaarheid van functies is, naar het oordeel van het kabinet, zodanig geformuleerd dat deze zowel op zittende bewindspersonen als op nieuw te benoemen bewindspersonen ziet.” “Het door de minister-president namens alle ministers en staatssecretarissen ingediende ontslag ziet namelijk ook op mogelijk nog te benoemen bewindspersonen. Hieruit volgt dat de uitzondering uit artikel 57, derde lid, Grondwet ook op hen van toepassing is.” Lees hier de hele brief. Rutte gaat hiermee in tegen de stelling van twee juridisch deskundigen dat de benoemingen tegen de bedoeling van de Grondwet ingaan.

Corona berichten

Het Outbreak Management Team heeft het kabinet geadviseerd om pas op 20 september de 1,5 meter los te laten in het mbo en hoger onderwijs, maar dat gebeurt nu drie weken eerder. Volgens Jaap van Dissel van het RIVM maakt het kabinet een andere inschatting over hoe ver Nederland is met vaccineren. “Het kabinet kijkt naar het moment waarop mensen vaccinatieafspraken konden maken en het OMT naar wanneer die afspraken daadwerkelijk gemaakt zijn”, zegt Van Dissel tegen de NOS. Het kabinet wil op 20 september de 1,5 meterregel overal loslaten. Het OMT komt tegen die tijd met een nieuw advies. (bron: NOS) De organisatie waar bijwerkingen van medicijnen kunnen worden gemeld, Lareb, liet al eerder weten dat ‘nu ook jongere leeftijdsgroepen zijn gevaccineerd, komen er meer meldingen van menstruatiestoornissen die mogelijk het gevolg zijn van de vaccinatie. Er zijn meer dan 1000 meldingen gedaan van klachten als hevigere bloedingen, het uitblijven van de menstruatie en van doorbraak- en menopauzebloedingen.’ Nu zijn deze gezondheidsklachten voor veel vrouwen omgeven met terughoudendheid waar ze niet zo snel mee naar buiten komen en dan nog het liefst met een vrouwelijke huisarts. Ik neem dan ook aan dat als het Lareb >1000 klachten had ontvangen er veel meer (jonge) vrouwen zijn die hiermee kampen. Stel dat 3% deze bijwerkingen meldt dan zou het al snel om 35.000 gevallen kunnen gaan. En dat aantal is dermate groot dat nu eerst onderzoek moet worden gedaan welk(e) vaccin(s) die vrouwen hebben toegediend gekregen en als gevolg waarvan die menstruatiestoornissen worden veroorzaakt en of deze ook, in een andere vorm, plaatsvinden bij mannen. Ik denk dan aan b.v. tijdelijke of blijvende onvruchtbaarheid. Veel onderzoek is er niet gedaan naar mogelijke bijwerkingen van het vaccin op korte e/o langere termijn. Het enige wat de overheid propageert is ‘iedereen moet zich laten vaccineren met 1, 2 of straks ook een 3e prik’, om de schade aan de economie te beperken. .

De GGD’s vinden dat het demissionaire kabinet de coronaregels voor mbo’s en het hoger onderwijs te snel versoepelt. De instellingen mogen vanaf 30 augustus onder voorwaarden weer open. Studenten mogen dan de afstandsregel negeren. Het OMT adviseerde om die versoepeling op 20 september te laten ingaan en de GGD is het daarmee eens. GGD-voorzitter Rouvoet vreest dat er ook buiten de onderwijsinstelling geen afstand zal worden gehouden. Hij wijst erop dat nog veel mensen niet zijn gevaccineerd. Rouvoet vraagt onderwijsbestuurders om studenten aan te sporen om ook buiten de school afstand te houden. (bron: NOS)

Tot 10.00 uur zondagmorgen waren bij het RIVM 2298 nieuwe coronabesmettingen gemeld. Het gemiddelde aantal besmettingen blijft dalen, de daling gaat wel minder snel. In de ziekenhuizen nam de bezetting toe. In totaal liggen nu 471 patiënten met covid-19 in het ziekenhuis, plus 200 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Er zijn 57 nieuwe coronapatiënten op de verpleegafdelingen van ziekenhuizen. (bron: NOS/RIVM)

Eyeliners

Luchtkwaliteit Amsterdam en Nijmegen slecht

Rutte erkent: er zit een gat tussen de klimaatdoelen en het beleid van zijn kabinet

Traagheid in formatie ligt aan Kaag

CBR krijgt de corona-achterstand niet weggewerkt

3 nieuwe staatssecretarissen kunnen gewoon Kamerlid blijven, volgens Rutte

Het leven van de Amerikanen wordt niet prettiger door de stijgende inflatie

Zorgen over herstel van Amerikaanse economie door de oprukkende deltavariant

Meevaller voor John de Mol: 125 miljoen extra voor Talpa

Rutte kondigt aan ernaar te streven op 20 september a.s, te stoppen met de 1½-meter-regel en hoopt op 1 november 2021 alle corona-beperkingen te kunnen intrekken. Maar alleen als zich geen nieuwe tegenvallers voordoen

De VVD is een existentieel gevaar voor Nederland

Frontberichten

Nederlandse politici die het als hun taak zien om het bedrijfsleven te dienen zijn een regelrechte ramp voor de klimaatcrisis, concludeert Thijs Kleinpaste, historicus, die is promoveerd aan Georgetown University in Washington D.C. Wie de reacties op het klimaatrapport van het IPCC, dat deze week verscheen, tot zich nam, zou zich bijna afvragen waarom Nederland er zo slecht voor staat wat betreft de transitie naar duurzame energie en het terugdringen van de CO2-productie. Demissionair premier Mark Rutte (VVD) suggereerde dat Nederland Olympisch kampioen van de klimaataanpak zou kunnen worden. Opmerkelijk voor iemand die krap drie weken geleden antwoordde dat hij geen zin had in sweeping statements”, toen hem bij een bezoek aan het door overstromingen getroffen Limburg werd gevraagd of hij het eens was met zijn Duitse en Vlaamse ambtgenoten die verklaarden dat het hun zinloos leek het verband met klimaatverandering te ontkennen. Tweede Kamerleden van de VVD lieten bovendien meteen weer het bekende VVD-mantra horen: het moet allemaal wel ‘haalbaar en betaalbaar’ blijven. Met die betaalbaarheid worden merkwaardig genoeg altijd de geraamde kosten van noodzakelijke investeringen bedoeld, nooit de daadwerkelijke kosten van klimaatrampen. Alleen al in Duitsland wordt de schade door overstromingen op €30 mrd geraamd, 10x meer dan Nederland tot aan 2050 jaarlijks van plan is uit te geven aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. De woorden van Rutte zijn niet meer dan dat: woorden. Het palmares van 10 jaar Rutte is erbarmelijk, de balans van het kabinet dat momenteel wacht op vervanging is slecht. Het „groenste kabinet ooit’” haalt de zichzelf opgelegde doelstelling voor CO2-reductie niet, terwijl die ambitie toch al lager ligt dan de Europese doelstelling waar Nederland, in woord althans, voorstander van is. De VVD is een existentieel gevaar voor Nederland. Voor het zelfbeeld van dit kabinet maakt het echter allemaal niets uit. Demissionair staatssecretaris Dilan Yesilgöz-Zegerius (Economische Zaken en Klimaat, VVD) presteerde het om in haar reactie op het klimaatrapport de boodschap over te brengen dat Nederland – het land, dus, dat in Europa stijf onderaan staat waar het gaat om de overgang naar duurzame energie-opwekking – andere landen gaat aansporen om meer aan het klimaat te doen. Het is dezelfde staatssecretaris die eerder dit jaar tegenover Trouw verklaarde dat het behalen van de door de rechter opgelegde doelstelling in het proces dat door Urgenda werd aangespannen, voor dit jaar niet zoveel uitmaakt. Onder haar toelichting op Twitter vergeleek ze critici van haar beleid met haar neefje van vier dat jengelde om een tweede ijsje. „Drammen werkt niet.” Dat de wens als drammen wordt ervaren is deels te verklaren door de cultuur van deze lichting politici, met name die van de VVD, en de bestuurscultuur die niet anders dan de Rutte-doctrine genoemd kan worden – dat wil zeggen een wezenlijk vijandige houding van de bestuurders tegenover de machten die haar controleren, van de Tweede Kamer tot de journalistiek tot de burgers. Deze kwam aan het licht tijdens de Toeslagenaffaire, toen bleek dat het kabinet onderling vaak erg druk was met persoonlijke verbolgenheid over hoe onbehoorlijk ze wel niet werden behandeld door de Kamerleden en de media. De reacties van bewindspersonen en parlementariërs van de VVD die de toon zetten als het gaat om het klimaat – van de beschuldiging aan Groen Links dat zij zouden willen dat iedereen „geitenwollen sokken moet gaan dragen” en „in een zwartwit-foto moet gaan wonen” tot de bezwering dat we „nog wel gewoon moeten kunnen blijven barbecueën” tot het neerbuigende mantra „niet zo drammen” – verraden dat elk verzet tegen de armzaligheid van het kabinetsbeleid van Rutte en zijn kabinet als overdreven, onserieus of ongepast wordt ervaren. Op zijn best worden critici behandeld als onvolwassen, die op hun plaats moeten worden gezet. De VVD is in de tien jaar die de partij aan de macht is geweest een oneindig veel regenteskere partij geworden dan de sociaal- en christen-democraten ooit hebben gepresteerd. Hoezeer Rutte zelf ook bedreven mag zijn in het aannemen van het politieke vocabulaire van zijn critici als er een andere wind lijkt te gaan waaien, zoals na de presentatie van het IPCC-rapport, er zit niets achter. Het is nog maar een paar maanden geleden dat Rutte in de Tweede Kamer over een nieuwe bestuurscultuur sprak alsof hij hoogstpersoonlijk tot een belangrijk nieuw inzicht was gekomen, om vervolgens bij de eerste de beste gelegenheid te suggereren dat het kabinet, vanwege zijn demissionaire status, eigenlijk nergens meer op aangesproken kan worden. De Rutte-bestuurscultuur is die van een gesloten kaste die gewone mensen en hun belangen vooral hinderlijk vindt, en er meer op gebeten is zichzelf en haar macht in stand te houden dan om verantwoordelijk beleid te leveren. Nederland kampt met een politieke cultuur die geen leiderschap, verantwoordelijkheidszin of besluitvaardigheid produceert, maar vooral politiek lijfsbehoud. Dat lijfsbehoud gaat rechtstreeks ten koste van het vermogen om politiek in dienst van het publieke belang te bedrijven. Waar het gaat om ernstige politieke problemen zoals de wooncrisis of de exploderende dak- en thuisloosheid is dat een grote menselijke tragedie; in het geval van een probleem als klimaatverandering een ronduit existentieel gevaar. Dat dit op zichzelf een symptoom van het kapitalisme is, namelijk van het onvermogen om over politiek na te denken als iets dat een wezenlijk andere opdracht heeft dan het dienen van de belangen van het kapitaal, doet bijna niet eens ter zake, al vormt het er de onmiskenbare achtergrond van. Dat veel Nederlandse politici hun taak nauwelijks als iets anders kunnen voorstellen dan het dienen van de kortzichtige winsthonger van het bedrijfsleven, is in de context van de klimaatcrisis een regelrechte ramp. Zoals de eerste reflex tijdens de pandemie was om overhaast het grootbedrijf te subsidiëren met belastinggeld, terwijl gewone burgers vooral aan hun lot werden overgelaten, zo zal elke belofte van Rutte wat betreft het klimaat moeten opboksen tegen de ingesleten gewoonte om, als het ook maar een beetje moeilijk wordt, partij te kiezen voor het grootkapitaal. De klimaatcrisis die de wereld teistert zou minder op het collectieve bewustzijn drukken als we wisten dat er op zijn minst alles op alles wordt gezet om toekomstige rampen te dempen of zelfs zoveel mogelijk te voorkomen. In plaats daarvan hebben we een politiek klimaat waarin men vooral bereid is om ze te laten voortduren. En de VVD geeft er op geen enkele manier blijk van het vanaf nu daadwerkelijk anders te willen doen. De eerste berichten over de ‘proeve’ van een regeerakkoord tussen D66 en de VVD weten te melden dat met name over de aanpak van de klimaatcrisis „grote verschillen” bestaan. Tot zover de Olympische ambitie. Het mandaat voor het zo grondig mogelijk aanpakken van de klimaatcrisis is op zichzelf een gegeven, omdat het omgekeerde daarvan niet bestaat: een mandaat om de ramp zonder noemenswaardige poging die te dempen over burgers te laten uitstorten. Een overheid die aan haar opdracht om de crisis te bestrijden enkel lippendienst bewijst heeft op termijn de ernstige verslechtering van de leefomstandigheden van haar burgers op haar geweten, en brengt diezelfde burgers in steeds acuter gevaar voor lijf en goed. Dat is een schending van het sociaal contract van elke moderne staat, en er bestaat eenvoudigweg geen rechtvaardiging voor. Het is de plicht van de staat om de klimaatcrisis zoveel mogelijk te bestrijden. Doet hij dat niet, dan heeft hij zijn legitimiteit en gezag nietig verklaard. Het lijkt politiek niet haalbaar om de beste oplossing voor het probleem nu tot stand te brengen: namelijk om de man in het hart van de huidige Nederlandse bestuurscultuur daar niet langer te tolereren. Maar een eerste stap in de richting van het halen van de duurzaamheidsambities, noodzakelijk om de ergste gevolgen van klimaatverandering af te wenden en zoveel mogelijk te verkleinen, is het besef dat de toekomst van Nederland niet aan de VVD overgelaten mag worden. Een kabinet waarin de VVD geen woord bijdraagt aan de klimaat-paragraaf, en geen enkele bewindspersoon levert die ook maar iets met de klimaatverandering te maken heeft, is geen frivole wens. Het is bittere noodzaak. Of, om het in Ruttes eigen beeldspraak te vatten: naar de Olympische Spelen worden uitsluitend kandidaten met kwalificerende prestaties afgevaardigd. Als het Rutte menens is met zijn Olympische ambitie begrijpt hij de uitsluiting. (bron: NRC) Een prachtig verhaal, waarin ik de persoon van Rutte, en het autocratische VVD-beleid, terugzie. Probleem is dat Rutte een lakei is in dienst van het neoliberalisme (een moderne naam voor het kapitalisme, het grootkapitaal) wiens belangen hij zo optimaal mogelijk 10 jaar heeft behartigd. Hij wordt in de uitvoering daarvan gesecondeerd door zijn lakei: politiek leider van het CDA, Wopke Hoekstra, minister van Financiën, en lakei Wouter Koolmees (D66), minister van Sociale Zaken. Het is nu aan Kaag en het congres van het CDA om aan deze moordende samenwerking een einde te maken. Wat ik niet deel is wat Thijs Kleinpaste stelt ‘dat het politiek niet haalbaar is om Rutte nu pootje te lichten’. Aan die Rutte-doctrine moet een einde komen, niet pas over 4 jaar, maar vandaag, hooguit morgen, want voor elke prijs moet voorkomen worden dat Rutte zijn beleid van ‘vriendjes-politiek’ nog langer kan voortzetten. Ook zijn zogenaamde goede bedoelingen om nu alles socialer en transparanter te gaan doen, het zijn woorden en nooit zijn daden. In die misleiding zijn we veel te lang getrapt. Daarover moet het stemvee nu maar worden ingezet. Informatieopdracht mislukt en er worden nieuwe verkiezingen uitgeschreven.

Overwegingen

Wij staan aan de vooravond van een gigantische ombouw naar een nieuwe samenleving: niet alleen de verduurzaming (klimaat, milieu, natuur, biodiversiteit) door verlaging van de CO2-uitstoot, zoals de EU onlangs aankondigde, maar ook de sociaal/maatschappelijke gevolgen van robotisering, werken met algoritmen, digitalisering van de samenleving onder meer de gevolgen van de quantum-computer, bestrijding van cyber-criminaliteit, arbeid, opleiding, her- en omscholing, privacy, veiligheid, internet of things en de beheersing van de macht van data. Dat wordt een enorm complex project, omdat over veel zaken afstemming zal moeten plaatsvinden met Europese partners, maar ook op wereldniveau. De uitdagingen op velerlei terreinen zijn groot. Daarbij komt dat het, volgens de analyse van Pieter Omtzigt, econometrist, politicus en post-doctoraal onderzoeker, dat macht en tegenmacht moeten worden geherdefinieerd evenals de mechanismen, waarop de Rechtstaat functioneert. Daardoor moet er helderheid gaan ontstaan over de wijze waarop de regering moet gaan communiceren met de volksvertegenwoordigers, zodat die aan hun staatsrechtelijk opgedragen taak ‘de overheid te controleren’ kunnen uitvoeren. Ook verwijs ik naar het pamflet van de Christen Unie “Een revolutie van dienstbaarheid”, waarin wordt vastgelegd dat de burger er niet is voor de overheid, maar de overheid moet er juist zijn voor de burger. De vraag is of wij voor een onmogelijke opgave staan. Daar ga ik in principe niet vanuit, alhoewel de uitdagingen groot zijn en als er verkeerde beslissingen worden genomen, hetgeen ik niet uitsluit, dat grote vertragingen zal veroorzaken. Maar al in de Oudheid was deze opgave al eeuwen gemeengoed. In de Bijbelboeken Leviticus 25 en Deuteronomium 15 staat al dat na het zevende sabbatsjaar (49 jaar) een zogenaamd ‘jubeljaar’ moest worden gevierd. In dat jaar werden alle schulden aan volksgenoten kwijtgescholden en kregen de Israëlische slaven hun vrijheid terug. Daarmee kon in die tijden iedere 50 jaar een nieuwe generatie een herstart maken met een schone lei. Hierin liggen in feite dezelfde ontwikkelingen ten grondslag als waarmee wij nu worden geconfronteerd. Had de Russische econoom Nikolaj Decoratieven (1892-1938) deze ontwikkelingen al in beeld toen hij zijn economisch-geografisch theorie ontwikkelde, toen hij in 1938 door Stalin werd gefusilleerd (zijn economische theorie paste niet in de communistische leer). De ontwikkelingen die de Russische econoom vaststelde, gedurende een periode vanaf 1750, de tijd dat de Schotse hoogleraar en filosoof Adam Smith, zijn gedachten over een vrije markt economie en het kapitalisme presenteerde, bestonden uit een opgaande lijn van techniek en later ook van groei in de economie en sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen, besloegen een periode van twee generaties (50/60 jaar), daarna gevolgd door een periode waarin alle ballast moet worden opgeruimd, die was ontstaan. Ballast in de zin van de goederen, opgebouwde rechten en geld, die overtollig zijn geworden en die door volgende generaties een belasting vormen voor een schone herstart. In zo’n opruimperiode, transitie genaamd, bevinden wij ons momenteel. Na het einde van de lange golf van 1870-1929, die met Black Arthur, 24 oktober 1929 eindigde, bereikte de SJIA op 7 juli 1932 haar dieptepunt op 41.22. Op 3 september 1929 was de top van de hausse bereikt op 318.17. De daling bedroeg 87%. Toen waren de ‘roaring twenties’, de vrijheid, de feesten en de culturele bevrijding voorbij. Daarna volgde de sociaal/economische instorting van de Dertiger Maaren, op 1 september 1939 gevolgd door de inval van het Duitse leger in Polen, en de oorlogsverklaring van Frankrijk en Groot-Brittannië aan Nazi-Duitsland 2 dagen later, waarmee de Tweede Wereldoorlog een feit was. Het duurde toen nog tien jaar (5 jaar oorlog, 5 jaar de puinhopen ruimen) voordat de volgende lange economische golf, met steun van de Amerikanen (Marshall-hulp), van start kon gaan. Die overgangsperiode heeft dus 20 jaar geduurd. De laatste golf, die in 1950 begon, duurde 58 jaar en eindigde met de val van de Amerikaanse grootbank Lehmann Brothers, de subprimes (mandjes met waardeloze Amerikaanse hypotheken aan daklozen en mensen zonder werk) en de eurocrisis, stel 2008/09. Wij zijn nu dus 13 jaar ‘en route’ en zijn nog nauwelijks een meter opgeschoten, de daadkracht van de bestuurders ontbreekt, dan wel wordt geblokkeerd door de macht van de fossiele belangen en de belangenbehartiging voor het kapitaal (neoliberalisme). De partijen die vermogen en macht hebben opgebouwd doen er alles aan om hun belangen te beschermen en laten zich daarbij terzijde staan door duurbetaalde adviseurs, bankiers, juristen en deskundigen op allerlei gebieden, ook door politici. De Knappe monetaire Koppen trachten te voorkomen dat er een terugslag gaat optreden, maar aan het monetaire beleid dat zij voeren kleven onzekerheden en risico’s. Als de op de financiële markten opgebouwde luchtbellen gaan leeglopen of als de prijzen verder gaan stijgen b.v. naar een inflatie boven de 5% (momenteel 2%) kunnen de panelen gaan schuiven met alle gevolgen van dien. Toen Mario Draghi in november 2019 afscheid nam als president van de ECB en het stokje overdroeg aan Christine Lagarde was de boedel in een staat dat het gekantelde monetaire beleid (grote hoeveelheden gratis geld onbeperkt beschikbaar) onomkeerbaar was. We realiseren ons nu pas goed, dat de stevige basis van ons monetaire systeem: een schaars ruilmiddel gedekt met onderliggende waarden, waarvoor een redelijke prijs moest worden betaald, verleden tijd is. Een terugweg is geblokkeerd. Ons (spaar)geld is de laatste jaren omgezet naar wat genoemd wordt fiat-geld (geld dat geen enkele waarde meer heeft, maar gekoppeld is aan het prijspeil/inflatie) waarover door de centrale aan de burgers nooit enige verantwoording is afgelegd. Had Pieter Omtzigt het niet over meer transparantie en minder achterkamertjes?

Uit onderzoek van The Investigative Desk blijkt dat premier Rutte de Kamer verkeerde informatie heeft gegeven over een periodiek overleg tussen Nederland en Rusland over gezamenlijke energiebelangen, waaronder gas, olie en waterstof. Dit kwam aan het licht via overheidsstukken, opgevraagd via de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). In maart tikte een Kamermeerderheid, inclusief de VVD, Rutte op de vingers. Het Kabinet had de zogeheten Werkgroep Energie in 2017 herstart, drie jaar nadat het neerhalen van MH17 ertoe leidde dat het overleg was afgebroken. De werkgroep vergaderde tweemaal – in 2018 en 2020 – met Russische staatssecretarissen. De Kamer werd niet geïnformeerd. Rutte hield de Kamer voor dat er niets geheimzinnigs was aan de gesprekken, die niet meer zouden zijn dan een vrije gedachtenwisseling. Het verslag dat de regering de Kamer op verzoek gaf, bevestigde dit beeld. De Wob-stukken bewijzen dat de informatie die de Kamer heeft gekregen op cruciale punten niet klopt. Het overleg vond deels plaats achter gesloten deuren en ging mede over politiek gevoelige onderwerpen, zoals de pijpleiding Nord Stream 2 en de EU-sancties tegen Rusland. Nederland drong bij Rusland aan op het maken van afspraken op energiegebied, terwijl het bestaan van zulke afspraken door Rutte en de ministeries naderhand werd ontkend. Documenten waarin die afspraken zijn vastgelegd, zijn niet met de Kamer gedeeld. GroenLinks, PvdA en de SP nemen dit hoog op. Op basis van deze nieuwe informatie vragen ze een debat aan, om bij de premier na het reces alsnog inzicht in de werkgroep te eisen. Ook willen ze weten of Rutte hen bewust verkeerd heeft geïnformeerd. Dat laatste zal Rutte in alle toonaarden ontkennen, want daarmee zou hij een nieuw premierschap opnieuw ter discussie stellen en dat is het laatste wat hij nastreeft. Ik denk dat hij opnieuw een beroep zal doen op zijn selectief geheugen. Nederlandse topambtenaren overleggen regelmatig met de Russische regering over energieprojecten. Tegenover de Tweede Kamer deed premier Mark Rutte dit overleg af als een vrije ‘wisseling van standpunten’. Uit overheidsdocumenten blijkt nu dat de contacten een stuk verder gaan. Nederland en Rusland maken onderling afspraken en bespraken herhaaldelijk het controversiële pijplijnproject Nord Stream 2. Oppositiepartijen voelen zich ‘om de tuin geleid’. Op 24 maart 2021 wilde de Tweede Kamer van de hoed en de rand weten over een hoog ambtelijk overleg met Rusland over energie. Dat deze gesprekken na MH17 überhaupt weer zijn opgestart zonder dat het parlement daar weet van heeft, is één ding. Maar dat de inhoud van deze Werkgroep Energie een witte vlek is, zorgt pas echt voor opgetrokken wenkbrauwen bij de oppositie. ‘Is de minister-president bereid om inzage te geven in wat er in deze werkgroep besproken is?’ wil Bram van Ojik (GroenLinks) weten. Er valt weinig te openbaren, betoogt Rutte. Aan het overleg waar Van Ojik op doelt is ‘niets geheimzinnigs’. Vrij vertaald is het weinig meer dan een theekransje met bedrijven als Shell, Gazprom en Lukoil. ‘Ik heb het in de pauze van het debat nog even expliciet gecheckt,’ zegt de premier. Met Rusland wordt ‘gewoon gepraat over diverse energieprojecten’. Het zou slechts gaan om een periodieke, vrije gedachtenwisseling. Van beslissingsbevoegdheid is helemaal geen sprake, benadrukte hij. (bron: Follow the money) Het hele artikel staat te lezen op https://www.ftm.nl/artikelen/overheid-overleg-rusland-gas?utm_campaign=Jan-willem-Sanders&utm_source=article&utm_medium=link&share=NBcYMwgVZgBBovwt%2BpxMVdb2atmSUdGIIncXgvi4xIjytUphUY1iN0gMP8j1nQ%3D%3D Dat er met de Russen overleg wordt gepleegd over energievraagstukken lijkt mij verstandig nu mogelijk binnenkort de Russen aardgas gaan leveren aan onze Oosterburen. Voor het geval er in de toekomst een tekort zou gaan ontstaan aan aardgas is het verstandig als er dan een plan B op tafel gelegd kan worden.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 13 aug 2021, week 32: AEX 774,83; Bel 20 4.361,97; CAC40 6.896,04; DAX 15.977,44; FTSE 100 7.218,71; SMI 12.464,44; RTS (Rusland) 1.666,44; SXXP (Stoxx Europe) 475,38; DJIA 35.515,38; NY-Nasdaq 100 15.136,68; Nikkei 27.977,15; Hang Seng 26.396,31; All Ords 7.897,70; SSEC 3.516,30; €/$1.1793; BTC/USD $45.975,20; troy ounce goud $1.779,70, dat is €48.481,39 per kilo; 3 maands Euribor -0,552%; 1 weeks -0,574%; 1 mnds -0,551%; 10 jaar Duitse Staat -0,465%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,418%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,346%; 10 jaar Belgische Staat -0,142%; 10 jaar Franse Staat -0,127%; 10 jaar Japan 0,0192%; 10 jaar Spanje 0,219%; Italië 0,55%; 10 jaar VK 0,572%; 10 jaar VS 1,3228%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,769.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd tot licht stijgend, de rente maar noteerde vrij vlak. De euro steeg licht tegen de dollar, alhoewel de gestegen rente op dollars en geruchten dat de FED en Jens Weidmann, de President van de Bundesbank (centrale bank) spraken over over mogelijke kanteling van het monetaire beleid op termijn. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, noteert hoger ten opzichte van een week eerder. De AEX is sedert begin dit jaar gestegen met 24%, de DJIA met 16% en de bitcoin met 58,5%. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf is in ons land in korte tijd gedaald als gevolg van het sluiten van de brandhaarden. Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,179%; Duitsland -0,022%; Nederland 0,071%; Japan 0,6456%; Frankrijk 0,642%; VK 0,96%; Spanje 1,093%; Italië 1,571%; Canada 1,7638%; VS 1,9647%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,725%; Nederland -0,71%; Frankrijk -0,52%; Zwitserland -0,637%; België -0,634%; Denemarken -0,567%; Spanje -0,419%; Japan -0,1245%; Italië -0,109%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 14-08-2021/594 Talibanstrijders hebben in Kabul het presidentieel paleis ingenomen

UPDATE 07-08-2021/593 Monetair beleid mogelijk niet houdbaar

De aandelen blijven maar stijgen, tot in het walhalla? Die illusie moet ik beleggers en speculanten ontnemen. De beurzen zijn geen casino’s en speelhallen, alhoewel die gedachte wel steeds meer toeneemt. Natuurlijk vragen spaarders zich steeds meer af waarom zij op hun spaargeld geen rente meer krijgen en de koersen op de effectenmarkten maar blijven stijgen. De AEX sloot 2020 af op 624,01 en noteert nu 22,4% in de plus, de DJIA noteerde 30.606 en plust nu 14,8% en de bitcoin steeg van $29.002 naar $44.625 (+54,0%). Terecht moeten wij ons afvragen waarnaar deze ontwikkeling ons leidt? Naar een heel onzekere toekomst. Ik wil geen doemdenker zijn, maar ik kan U geen utopia voorspellen. In het verleden hebben dergelijke ontwikkelingen ons altijd in een diep dal gestort. Neem de Tulpen manie (1637) en de Dertiger Jaaren van de vorige eeuw. Onze Knappe Koppen willen ons behoeden voor opnieuw zo’n enorme terugval in vermogen en welvaart, op zich terecht, de monetaire autoriteiten willen voorkomen dat nu niet dezelfde fouten worden gemaakt als in de periode 1930-1938: een krapgeld beleid van de centrale banken. Nu worden onze geld- en kapitaalmarkten sinds maart 2016 overstroomd met gratis geld, in zulke grote hoeveelheden die overheden en ondernemers niet kunnen opnemen. Dus stroomt een deel van dat geld in luchtbellen op de financiële markten. Ook de woningprijzen stijgen de laatste jaren excessief, door een groter vertrouwen in ‘steen’ dan in ‘geld’ en de lage hypotheekrente (10 jarige hypotheek <0,9%). Ondanks dat dit proces tot een ontwrichting van de samenleving kan leiden, blijft de ECB, Europese Centrale Bank, (ook andere centrale banken als de FED, BoJ, BoE) maar geld in de markten pompen en weigert ze de rente te verhogen. Misschien is deze optie niet uitvoerbaar want dan kunnen de luchtbellen gaan leeglopen en is er een gerede kans dat de beurskoersen zware klappen krijgen en veel van het overtollige geld in vlammen opgaat. Ik speculeer niet over de gevolgen die dat kan hebben voor de banken, bedrijven en burgers. Wat zo een proces voor gevolgen kan krijgen voor de wijze waarop burgers nog over hun digitale geld kunnen blijven beschikken (en dus kunnen blijven internet bankieren en pinnen) ik weet het niet. De ECB blijft ons geruststellen dat we ons geen zorgen hoeven te maken, maar het inflatie-spook (ook een gevaar) rukt steeds verder op.

De Telegraaf meldt dat de prijzen van diamanten stijgen door een stormloop van consumenten. Dat kan betekenen dat het vertrouwen in geld afneemt en in andere waarden, als diamanten (veel waarde, klein volume) wordt gestoken.

Het grootse gevaar voor de komende periode is niet een nieuwe coronagolf, maar de enorme inflatie die zal ontstaan door de immens stijgende kosten van verschepingen en materialen uit Azië, schrijft Nico Blauw op DFT. De prijs voor een ’40 feet’ container uit China was hooguit €2500 in 2019. Voor de tweede helft van 2021 zullen de kosten van deze container stijgen naar €20.000. Een verachtvoudiging! Dan heb ik het hier nog niet over de alsmaar stijgende materiaalkosten. We praten hier niet over een stijging van consumentenprijzen van 2% of 3%. Nee, we hebben hier over stijgingen van zeker 20% tot 30%, afhankelijk van het product, als het product al beschikbaar is. Hier ontstaat een domino-effect dat een verwoestend effect zal hebben op onze economie voor de komende jaren, net nu we de coronacrisis hebben weten te bezweren. Bedrijven gaan zonder meer omvallen en de werkloosheid zal stijgen. Wellicht dat de politiek, de focus wat meer kan gaan verleggen naar dit probleem dat zonder meer gaat ontstaan binnen nu en 2 maanden. Er zijn binnen de EU, maar ook binnen Nederland verlichtende maatregelen nodig om deze prijstsunami effectief te bestrijden. Wakker worden dus! Zaken om kritisch te blijven volgen. De gestegen prijzen waarnaar hier wordt verwezen zijn een duidelijk signaal, alhoewel de indicatie van een inflatie wel fors is voor de kortere termijn. Kijk je kunt Nederland niet vergelijken met Venezuela, alhoewel dat land olie exporteert, maar toch dit bericht: van januari tot en met mei dit jaar zijn de prijzen in Venezuela met 265% gestegen. In mei verdrievoudigde de regering het minimum-maandloon, maar dat nieuwe bedrag was nog niet eens genoeg om een kilo vlees te kopen. Een miljoen Venezolaanse bolivar is op dit moment nog 0,21 waard. Vanaf 1 oktober komt daar verandering in. Venezuela gaat gebukt onder sancties van onder meer de Verenigde Staten en de Europese Unie. (bron: nd.nl)

De Centrale Bank van Venezuela maakte deze week bekend dat ze de digitale bolivar op 1 oktober in omloop zullen brengen. De informatie werd op de social media kanalen van de Bank geplaatst en later bevestigd door van het Volksministerie van Economie en Financiën. Daarnaast gaat de overheid ook proberen de enorme inflatie te bestrijden. De digitale bolivar is een digitale valuta uitgegeven door een centrale bank. Het is dus eigenlijk een digitale weergave van een traditionele fiat-valuta uitgegeven door de centrale bank van een land. Dat is heel iets anders dan een gedecentraliseerde cryptomunt zoals de Bitcoin. De invoering van de digitale munt zal vergezeld gaan met een monetaire redenominatie die zes nullen van de valuta elimineert. Om een beeld te kunnen vormen: Nu kost 1 kop koffie 7.6 miljoen bolivars, wat ongeveer $2 waard is. Straks moet dat 7,6 bolivars kosten. Deze aanpassing is niet de eerste redenominaties die het land doet. In de afgelopen 15 jaar is het namelijk al de derde keer dat er zo’n redenominatie plaats moet vinden. De overleden voormalige president Hugo Chávez veegde in 2007 drie nullen van het grootboek. Zijn opvolger, Nicolás Maduro, gebruikte de creatie van de eigen cryptocurrency van het land, de Petro, als een kans om in 2018 vijf nullen weg te vegen. Deze redenominatie, die ook wordt vergezeld door een aankondiging van digitale valuta, zal waarschijnlijk niet veel effect hebben. Zimbabwe heeft zijn munt in de jaren 2000 ook driemaal geredenomineerd om hyperinflatie te bestrijden, maar dat had niet veel zin. Toch is het nieuwe monetaire beleid van Venezuela erop gericht om uit de cyclus van hyperinflatie te komen, en de introductie van de digitale valuta kan die missie helpen versterken. Er is weinig bekend over de werking van de digitale valuta, maar hij zal in ieder geval samen met de fysieke bolivar bestaan. Bankbiljetten die overeenkomen met het nieuwe stelsel worden al uitgegeven. (bron: Newsbit) Het is speculatief om er van uit te gaan wat de Westerse wereld ook geconfronteerd gaat worden met dergelijke ontwikkelingen, maar het gevoerde monetaire beleid kan wel tot ongewenste en onvoorziene ontwikkelingen leiden. Deze week liet de Bank of England (BoE) weten dat zij haar monetaire beleid ongewijzigd laat ondanks dat zij op kortere termijn een flink hogere inflatie verwacht,

Informatie-ontwikkelingen

Een interessant opiniërend artikel in het NRC van Wouter Schakel, politicoloog aan de Universiteit van Amsterdam op https://www.nrc.nl/nieuws/2021/08/02/donaties-horen-niet-thuis-in-een-democratie-a4053367?t=1628073290 Als het gaat om macht en ongelijkheid wanen we ons in Nederland de naïeve onschuld zelve. Bij termen als corruptie en oligarchie denken we alleen aan verre landen. Het mag hier dan misschien niet altíjd goed gaan, maar we proberen in elk geval iedereen gelijke toegang tot de macht te geven. Tenminste, dat lijkt de consensus te zijn. Door de recente onthullingen dat verschillende politieke partijen, in het bijzonder CDA, D66 en VVD, grote donaties hebben ontvangen tijdens de afgelopen verkiezingscampagne werd dit zelfbeeld licht op de proef gesteld. Deze donaties worden mogelijk gemaakt door het feit dat politieke geldstromen, zeker in vergelijking met andere landen, in Nederland nauwelijks worden gereguleerd en bestaande regels makkelijk omzeild worden. Er ontstond slechts bescheiden, zeer tijdelijke ophef. Deze vluchtige aandacht is kwalijk. In een democratie horen grote donaties niet thuis. Ze versterken politieke ongelijkheid en creëren een corrupte overheid. Ja, er gaan relatief bescheiden bedragen om in de Nederlandse politiek, zeker in vergelijking met een land als de VS, maar de trend is in de verkeerde richting, en zelfs kleine bedragen zijn problematisch. Naar de gevolgen van politieke donaties voor beleid in Nederland is naar mijn weten geen onderzoek gedaan, maar de gerapporteerde incidenten laten weinig ruimte voor twijfel. Zo voegde het CDA een pleidooi voor extra onderwijstrainingen toe aan haar verkiezingsprogramma na een miljoenendonatie van fondsenwerver Hans van der Wind, wiens bedrijf zulke trainingen verzorgt. In afwachting van definitief bewijs kunnen we de redelijke conclusie trekken: de vraag is niet óf donaties invloed kopen, maar hoe en hoeveel.

Deze conclusie wordt versterkt door het feit dat politieke donaties op verschillende manieren kunnen leiden tot ander beleid. Veel donateurs en fondsenwervers ontkennen dat zij verkiezingsprogramma’s willen beïnvloeden, wat in sommige gevallen ongetwijfeld klopt. Maar als deze donateurs een partij uitkiezen die hun mening al verkondigt en de campagnekas spekken, kan dit alsnog de verkiezingsuitslag beïnvloeden. Want hoewel een goed gefundeerde campagne bepaald geen garantie voor succes is, is het aannemelijk dat het wel helpt. We moeten ook niet onderschatten hoe belangrijk toegang tot machthebbers is. Neem de avonden waar ondernemers tegen betaling met prominente VVD-politici dineren. Hoe vaker politici zich begeven in een bepaalde kring, des te meer zij dat wereldbeeld zullen internaliseren. Zelfs als dit niet valt af te lezen aan officiële standpunten kan dit van groot belang zijn in hun dagelijkse werk. Donaties kunnen dus via diverse routes doorsijpelen in het beleidsproces. Naast directe donaties zijn er ook veel andere manieren waarop geld omgezet wordt in politieke invloed. Zo participeren mensen met hoge inkomens makkelijker in allerlei politieke activiteiten, en komen politici zelf vaak uit hogere sociaaleconomische milieus, wat doorwerkt in hun prioriteiten en percepties. Hoe belangrijk elk van deze bronnen van politieke ongelijkheid zijn weten we niet, we weten wel dát ze politieke ongelijkheid opleveren. Uit mijn eigen onderzoek (met Armen Hakhverdian) blijkt dat meningen van Tweede Kamerleden vaker overeenkomen met de voorkeuren van welgestelde burgers dan van burgers met midden- en lage inkomens. En ook in beleidsuitkomsten zien we sterke ongelijkheid. Voor bijna 300 mogelijke beleidsveranderingen tussen 1979 en 2012 geldt dat beleid nauw aansluit op de voorkeuren van welgestelde Nederlanders. Minderbedeelden hebben weinig tot geen invloed. Er zijn diverse antwoorden op de vraag wat erg is aan donaties en de ongelijke invloed die zij bevorderen. De dooddoener is dat dit het vertrouwen in de politiek schaadt – maar bovenal is het simpelweg ondemocratisch. Het ondermijnt het democratische uitgangspunt dat iedereen gelijke mogelijkheden heeft tot vertegenwoordiging. Zoals de politiek theoreticus Camila Vergara beargumenteert moeten we dit zien als een vorm van corruptie: een politiek bestel dat de belangen van een kleine groep bevoordeelde burgers behartigt, ten koste van de meerderheid. Corruptie is niet per se een individueel of illegaal verschijnsel, het kan het hele systeem omvatten. Kortom: corruptie is geen exotisch fenomeen, het treedt ook hier op. Politieke donaties zijn slechts één bron van de politieke ongelijkheid in Nederland, en het fenomeen neemt slechts een relatief bescheiden vorm aan. Maar het laatste dat we nodig hebben is meer corruptie dan nu al bestaat. Het verbieden van donaties boven €5.000 per jaar en van stichtingen, zoals politicoloog Simon Otjes voorstelt, is een goed begin om het tij te keren. Meer transparantie aangaande donaties en het instellen van onafhankelijk toezicht zijn andere logische maatregelen. Door de invloed van geld op politieke besluitvorming aan banden te leggen komen we iets dichterbij ons zelfbeeld van een gelijkwaardig land.

Financieel/economische berichten

Deze week verschenen er belangrijke financiële data. De inflatie in de maand juli bedroeg in de VS 5,4%. De door het CBS berekende Europees geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP). Consumentengoederen en –diensten in Nederland waren volgens de HICP in juli 1,4% duurder dan een jaar eerder, in juni was dat nog 1,7%. De inflatie in de eurozone nam toe van 1,9% naar 2,2%. De inflatie in de eurozone bleef net als vorige maand hoger dan de inflatie in Nederland. De inflatiegolf is er niet. Of, in ieder geval, nóg niet. Het idee was, kort samengevat, dat de heropening van de economie na een succesvolle vaccinatie een vloed aan geld zou losmaken. Opgepotte besparingen van de bevolking en eerder nog uitgestelde investeringsplannen moesten leiden tot een forse opleving van de vraag. Grondstoffen zouden duurder worden, krapte zou optreden in de aanvoerlijnen binnen het bedrijfsleven. Internationale productieketens hebben hun waarde al lang bewezen, maar recent ook hun kwetsbaarheid. Tekorten, zoals die van microchips, doen zich nu voelen door de grensoverschrijdende productielijnen, en slaan neer in de auto-industrie, computers en alles waar maar een chip in zit – en dat is veel. Wat de grondstoffen betreft: daar is de voorspelling vrijwel volledig uitgekomen. De prijs van ruwe olie, nu 72 dollar (61 euro) per vat, is bijna verdubbeld ten opzichte van een jaar geleden. En hoewel het geen één op één is, zijn de prijzen van elektriciteit en gas meegestegen. De Commodities Research Bureau-index, die een gemiddelde geeft van alle grondstoffen, staat inmiddels de helft hoger dan een jaar geleden. In de consumentenprijzen in Europa is daar nog weinig van te merken, behalve bij de kosten van energie. Wie de Nederlandse inflatiecijfers over juli uitsplitst, ziet dat de kosten van brandstoffen, elektriciteit en gas de voornaamste veroorzakers van de inflatie van 1,4% over juli zijn. Maar laat je die energiekosten weg, dan resteert een inflatie van slechts 0,5%. Eén opvallende andere uitzondering, waarbij grondstoffenprijzen de consumenten al bereiken, is bier. Daar jagen vooral de kosten van hop de prijzen op met 7,6%. Voor de rest is de zee niet alleen kalm, ze is doodstil. Waar ligt dat aan? Een belangrijke reden is dat fabrikanten de prijsstijging die zij zelf meemaken, kennelijk niet doorgeven aan de consument. Of beter: nóg niet. In juli gingen in Nederland de zogenoemde ‘producentenprijzen’ met 12,6% omhoog. Dat moet op een of ander moment worden doorberekend, tenzij het ten koste gaat van de winstmarges in het bedrijfsleven. Al te lang kunnen bedrijven zich dat laatste niet permitteren. Bedrijven als Unilever en Heineken waarschuwden al eerder voor prijsstijgingen. Het risico is dan wel een verlies aan marktaandeel. En dáár zit misschien wel het grote verschil tussen Europa en de Verenigde Staten. De Amerikaanse inflatie stijgt wel degelijk hard. Over de maand juli bedroeg die 5,4%. Ook een deelindicator, de prijsindex voor persoonlijke consumptie (PCE), die door de centrale bank het meest in de gaten wordt gehouden, zit al boven de 4%. Volgens het International Institute of Finance zit het verschil hem niet of nauwelijks aan de kant van het bedrijfsleven. Dat kampt overal in het Westen met krapte en hogere prijzen. Maar de aanbodzijde (bedrijven) is maar een deel van het probleem. Er is ook nog de vraagzijde (de consumenten). De enorme steunpakketten van duizenden miljarden dollars die de regering-Biden op de economie loslaat doen die in de eurozone verbleken. Dat betekent dat de vraagexplosie na de corona-crisis in de VS veel heftiger is. Bedrijven hoeven zich dan bijvoorbeeld minder bang te maken voor een verlies aan marktaandeel, en kunnen hun prijzen makkelijker opschroeven. Of ze kunnen niet anders: een vraaggolf zoals die in de VS versterkt de problemen in de aanvoerketen zelf ook weer. En als die problemen langer voortduren, kan de inflatiegolf zelf ook langer in beslag nemen. Dat laatste is van groot belang, zeker als de VS simpelweg vóór liggen op Europa en wij hier straks alsnog met hoge inflatie te maken krijgen. Tot nu toe gaan centrale banken – de bewakers van de prijsstabiliteit – ervan uit dat de inflatiegolf tijdelijk is. Hij ebt vanzelf weer weg. Dat verklaart waarom er in die kringen geen alarm geslagen wordt. De lage rente die nu al jarenlang door de centrale banken wordt bewerkstelligt, hoeft niet omhoog en kan laag blijven. De financiële markten geloven daarin. De rentes op langlopende leningen, die begin dit jaar wat opliepen, dalen weer. Nederland heeft weer een negatieve rente van -0,34% op de tienjarige staatslening, terwijl die in mei even boven de nul uitkwam. Wereldwijd daalde het bedrag aan leningen met een negatieve rente in mei nog naar $12.000 mrd (€10.000 mrd), maar dat is weer toegenomen tot bijna $17.000 mrd – niet ver onder het record van januari. Dat laat ruimte voor drie scenario’s. Het eerste is dat centrale banken gelijk krijgen, dat de inflatie tijdelijk is, en iedereen straks weer doorgaat op de ingeslagen weg: een economie die zoals in de jaren vóór de pandemie voort pruttelt met relatief lage groei en lage inflatie. En daarbij niet zonder de steun kan van een zeer ruim monetair beleid. Er is ook een tweede scenario mogelijk. De gebeurtenissen van deze zomer, waarbij de corona-besmettingen weer toenemen en veel landen beperkende maatregelen nemen in het maatschappelijke verkeer, kunnen suggereren dat de pandemie nog helemaal niet achter de rug is. Mocht dat zo zijn dan neemt de economie deze zomer weliswaar een vreugdesprong, maar landt vervolgens weer in het moeras. In dat geval zijn dalende rentes een reactie op verslechterende vooruitzichten voor de economische groei. En als laatste: een economie waarin de inflatie doorzet, maar de welvaartsgroei weer wegvalt. Dit scenario van stagnatie en inflatie (stagflatie) deed zich voor in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Stagflatie is het slechtste van twee werelden. Maar voor zover bekend rekent geen officiële instantie of centrale bank met die mogelijkheid. Voor de gemiddelde Nederlander telt vooralsnog het verloop van de inflatie in de rest van dit jaar. Gezien het gedempte verloop van de energieprijzen van vorig jaar kan de energie-inflatie nog wel wat toenemen, en het wordt de vraag wanneer en in welke mate de prijsstijgingen in het bedrijfsleven de consument gaan bereiken.

Zoals al anderhalf jaar het geval is: De economie voorspellen komt neer op het voorspellen van het verloop van de pandemie, en dat laatste blijkt uitermate lastig. Maar een ding staat vast: die inflatie van 1,4% in juli zal worden overstegen. Het leven wordt sneller duurder – maar dat is hopelijk van tijdelijke aard. (bron: NRC) Wat in dit artikel niet aan de orde komt is dat de economie geen zelfstandige entiteit is maar de resultante is van het monetaire beleid. Komt het monetaire beleid in de problemen door een oplopende inflatie en de lonen, pensioenen en uitkeringen niet worden gecompenseerd dan daalt de koopkracht. Daarnaast kan het vertrouwen door de banken, consumenten, spaarders in de massa’s gecreëerd geld dalen. In feite is de waarde van de dollar en andere valuta af te lezen aan de prijs waartegen de bitcoin wordt verhandeld. Bij het schrijven van dit artikel moeten er $44.000 of €38.000 voor worden betaald. Dat is een blok aan het been van de centrale banken, waarvan ze zich alleen kunnen ontdoen door de rente fors te verhogen.

De inflatie in de eurozone kan sneller oplopen dan verwacht. Daarvoor waarschuwt Jens Weidmann, bestuurder van de Europese Centrale Bank (ECB) en tevens voorzitter van de Duitse centrale bank in de Duitse zondagskrant Welt am Sonntag op https://www.welt.de/wirtschaft/article232998367/Bundesbank-Praesident-Weidmann-bereitet-Eurostaaten-auf-straffere-Geldpolitik-vor.html Weidmann vindt dat de ECB niet langer steun moet verlenen voor het aangaan van schulden. Volgens hem is de centrale bank er niet om de solvabiliteit van staten veilig te stellen. Hij dringt erop aan ook het risico van een te hoog inflatiecijfer goed in de gaten te houden en niet alleen te kijken naar het risico van een te laag inflatiecijfer. “Hogere inflatiecijfers kunnen niet worden uitgesloten”, zo liet hij in de krant optekenen. Er is de laatste tijd veel te doen om de inflatie. Die loopt op door onder meer de gestegen kosten voor grondstoffen als gevolg van de sterk groeiende economie na het dieptepunt van de coronacrisis. Ook stijgen de kosten voor energie sterk. De vraag voor centrale banken is of de inflatie tijdelijk is of dat ze in moeten grijpen door steunmaatregelen af te bouwen en de rente te verhogen. De ECB verwacht dat de inflatie dit jaar gemiddeld 1,9% zal bedragen, voornamelijk als gevolg van tijdelijke factoren, en daarna zal dalen tot 1,5% volgend jaar en 1,4% in 2023. Hoewel de onderliggende prijsdruk zou moeten toenemen naarmate de economie zich herstelt, voorzien de huidige vooruitzichten een inflatie die ruim ‘onder/ boven’ het streefcijfer van 2% van de ECB ligt. Weidmann zei dat het noodprogramma van de ECB voor de aankoop van obligaties, bekend als PEPP, moet stoppen als de crisis voorbij is. “De eerste P staat voor pandemie en niet voor permanent. Het is een kwestie van geloofwaardigheid,” zei Weidmann. Het programma loopt nog tot maart. (bron: Trouw) De huidige inflatie van 3,8% in Duitsland wordt momenteel gedreven door tijdelijke bijzondere factoren en zal daarna weer normaliseren, aldus de Bundesbank-chef. Op de lange termijn verwacht hij echter dat de inflatie in het hele eurogebied zal versnellen. “Ik beschouw een hogere inflatie ook niet als uitgesloten”, zei hij en benadrukte: “In ieder geval wil ik er bij u op aandringen om het risico van een te hoge inflatie nauwlettend in de gaten te houden en niet alleen naar het risico van een te lage inflatie.” Na de zomervakantie zal de raad van bestuur de modaliteiten van de obligatie-aankoopprogramma’s bespreken. Weidmann maakte duidelijk waar hij de grenzen van deze monetaire hulp ziet: “Het noodaankoopprogramma PEPP moet worden beëindigd als de crisis voorbij is. Het APP-aankoopprogramma kan niet onbeperkt worden voortgezet, zei Weidmann: “We zullen dat stopzetten zodra de prijsvooruitzichten het laten zien.” (bron: Welt am Sonntag ) Even een toelichting op ‘onder/boven’ het streefgetal. Trouw schrijft ‘onder’, maar in de context neig ik eerder naar ‘boven’ vandaar. De voorzitter van de Duitse Centrale Bank spreekt hier duidelijke taal en schaart zich hiermede achter zijn Nederlandse collega Klaas Knot. Weidmann sluit een hogere inflatie niet langer uit en is duidelijk over beperking dan wel afschaffing van de aankoopprogramma’s en een stijging van de rente. Hiermee geeft hij invulling aan geruchten dit weekend dat de FED hieraan ook denkt. Dat monetaire autoriteiten eindelijk inzien dat het maar blijven pompen van gratis geld in de markten tot ongewenste ontwikkelingen kan leiden is een pluspunt, dat ze pas veel later zich daarover gaan beraden in een minnetje. De vraag is echter ook welke gevolgen het kantelen van het monetaire beleid kan krijgen voor het leeglopen van de luchtbellen (dalende aandelen- en obligatiekoersen) en de gevolgen voor gedekte posities in derivaten en optiecontracten. Of de financiële markten hier 9 augustus 2021 op gaan reageren is interessant.

Een prachtig Amerikaans banenrapport brengt geen verandering in in het monetaire beleid van de FED. Afgelopen maand kwamen er 943.000 arbeidsplaatsen bij, terwijl de markt rekende op 870.000. Bij een sterke arbeidsmarkt hoort ook een stevige stijging van de lonen en dat blijkt ook uit de recente cijfers. De gemiddelde uurlonen stegen in juli met 4% op jaarbasis en dat is een tikje meer dan verwacht. Hoe beter de economische data in de VS hoe sterker de dollar. Het is dus niet zo gek dat de euro 0,6% moest prijsgeven ten opzichte van de wereldreservemunt. Dat de beurzen minder enthousiast reageren, zit hem vooral in het feit dat centrale banken ook meekijken. Hoe beter de cijfers hoe groter de kans op tapering. Gevolg is een hogere rente. De Amerikaanse tienjaarsrente dikte 8basispunten aan tot 1,30%. Het zal voor weinigen een verrassing zijn dat de financials dus aan kop gaan.

ING heeft de winst in het afgelopen kwartaal zien vervijfvoudigen tot €1,5 mrd. Omdat het economisch beter gaat, ziet de bank minder risico’s. Geld dat in de stroppenpot is gestopt komt vrij. Ook zijn er de afgelopen maanden veel leningen afgelost. De bank heeft €3,6 mrd voor de aandeelhouders gereserveerd. Deels via het inkopen van eigen aandelen en deels via dividend wil ING dat geld naar de aandeelhouders laten terugvloeien. Na 30 september mag dat weer van de ECB, als de bank er goed voor staat. Vanwege de coronacrisis moesten banken vorig jaar hun winstuitkeringen staken. (bron: NOS) Het is nu het juiste moment voor de politiek om de banken te verplichten aan spaarders een minimum rente te gaan uitbetalen over een bedrag tot €100.000, het bedrag dat wordt gegarandeerd door het deposito-garantie-stelsel, van 2%, zolang de marktrente daaronder ligt. Het kan niet zo zijn dat de aandelenhouders maximaal gaan profiteren van het bedrijfsresultaat en tegelijkertijd de spaarders de prijs daarvoor moeten betalen.

Rabobank komt met een compensatieregeling voor mensen die te veel variabele rente hebben betaald voor hun consumptieve krediet. 150.000 klanten krijgen een schadeloosstelling, zegt een woordvoerder. Producten die onder de regeling vallen, zijn het doorlopend krediet en producten voor rood staan. Rabobank erkent dat bij deze producten met een variabele rente “de marktrente niet altijd goed is gevolgd”. Ongeveer 15% van de klanten die zo’n product hadden, is gedupeerd, blijkt uit een inventarisatie. De bank noemt geen specifieke bedragen, maar een woordvoerder schat dat het meestal gaat om bedragen tussen de €100 en €200, met enkele uitschieters naar meer dan €1000. De gedupeerden zijn klanten en oud-klanten van de Rabobank en haar dochters Freo en Fideaal. Rabobank moet nog uitzoeken welke klanten precies zijn gedupeerd en hoe zij schadeloos worden gesteld. De Consumentenbond wordt betrokken bij het uitwerken van de compensatieregeling, die uiterlijk in december klaar moet zijn. De Consumentenbond is blij met het besluit van de Rabobank en noemt de compensatieregeling een voorbeeld voor andere banken waar een soortgelijk probleem speelt. Er lopen al gesprekken met ABN Amro. De Consumentenbond wil ook in gesprek met de directies van Santander en Vesting Finance. Die laatste verzorgt de leningenadministratie voor Hollandsche Disconto Voorschotbank. Hollandsche Disconto Voorschotbank is door Kifid, het klachteninstituut financiële dienstverlening, op de vingers getikt vanwege te hoge rentes. (bron: NOS) Op zich is het natuurlijk schandelijk dat banken zich hebben getracht zich te verrijken van de lage rentetarieven die de Europese Centrale Bank al sinds maart 2016 hanteert. Ja, is de verklaring, dat er klanten zijn gedupeerd omdat ze niet ‘zo attent waren bij consumentenkredieten altijd de marktrente te volgen’. De vraag is wat banken als marktrente hanteren, als zij de laatste jaren op spaargeld nauwelijks nog rente hebben vergoed en de banken zelf bij de ECB tegen een negatieve rente geld kunnen ophalen. Kun je zeggen dat een rente van 4% ‘s jaars goed betaald is? De belangen van de burger worden in feite door geen enkele instantie behartigd, anders dan, na jaren. Hier moet snel in de stijgers worden gezet.

Klanten die bij Rabobank mogelijk te veel rente hebben betaald maakten gebruik van het product Doorlopend Krediet en producten voor rood staan. “Bij deze producten met een variabele rente is de marktrente niet altijd goed gevolgd”, meldt de Rabobank. De komende maanden gaat de bank uitzoeken welke klanten het betreft en hoe die moeten worden gecompenseerd. Daar wordt naar verwachting voor het eind van het jaar meer over bekend. De Consumentenbond is blij met het besluit van de Rabobank en vindt dat andere banken het voorbeeld moeten volgen. Volgens de organisatie geldt de compensatieregeling voor ruim 200.000 kredieten van de bank. “Rabobank heeft de compensatieregeling aan ons voorgelegd”, zegt Sandra Molenaar, directeur van de Consumentenbond. “We hebben een aantal zaken doorgerekend en die zien er goed uit.” Met de compensatie speelt Rabobank in op diverse uitspraken bij het Kifid, dat oordeelt over conflicten tussen klanten en hun verzekeraars of banken. Het Kifid stelde onder meer een klant in het gelijk die vond dat ABN Amro hem te veel rente liet betalen. Hij nam tussen 2010 en 2018 een doorlopend krediet af met variabele rente. Maar waar de marktrentes die de bank zelf moet betalen almaar daalden, gebeurde dit niet met de tarieven die de klant over zijn Flexibel Krediet moest betalen. Daardoor betaalde de klant ‘woekerrente’. Na ABN Amro hebben ook Santander en Vesting Finance een nederlaag geleden bij klachteninstituut Kifid. De Consumentenbond voert gesprekken met ABN Amro over een compensatieregeling. Crédit Agricole werd eerder om eenzelfde soort zaak terechtgewezen en compenseert nu ongeveer 70.000 mensen. Daarvoor reserveerde de van oorsprong Franse kredietverstrekker €123 mln. (bron: Trouw) De vraag die rijst is of ook de vaste krediettarieven, die bij de afsluiting van het krediet, werden vastgesteld ook toen al niet ver boven de markt lagen. Die blijven bij de deal buiten beschouwing. Onterecht!

De 500 grootste bedrijven zijn samen goed voor ruim een derde van de wereldeconomie. Dat schrijft het Amerikaanse zakenblad Fortune op basis van zijn gepubliceerde lijst met de grootste ondernemingen ter wereld. De bedrijven moesten het in coronajaar 2020 wel met 5% minder omzet doen. Fortune houdt al jaren een lijst met de 500 grootste bedrijven ter wereld bij. Daarbij kijkt het blad naar de omzet in het afgelopen boekjaar. Met een omzet van $523 mrd is retailbedrijf Walmart voor het achtste jaar op rij de nummer een. Het Chinese energieconcern State Grid is nummer twee, terwijl Amazon de top drie completeert. Ook staan er diverse (deels) Nederlandse bedrijven in de top 500. Zo staat oliemaatschappij Shell op plek 19 en Ahold Delhaize, moederbedrijf van onder meer Albert Heijn, op plek 87. Andere bekende Nederlandse bedrijven in de lijst zijn Aegon (172), Unilever (175) en ING (391). De 500 grootste bedrijven hadden in 2020 samen een omzet van $31.700 mrd (€26.700 mrd). Dit terwijl bij de bedrijven samen slechts 69,7 miljoen mensen werken. Het winstgevendste bedrijf is Apple. Het techconcern boekte afgelopen jaar een winst van $57 mrd. Vorig jaar was de Saoedische staatsoliemaatschappij Saudi Aramco nog het winstgevendste bedrijf in de Dortune-lijst. De 500 bedrijven maakten vorig jaar samen een winst van $1.600 mrd. Dat was20% minder dan het jaar ervoor. Met maar liefst 135 bedrijven is China (inclusief Hongkong) hofleverancier voor de lijst. Nummer twee is de Verenigde Staten (122 bedrijven). Japan heeft 53 ondernemingen in de lijst en moet het doen met de derde plek. (bron: nu)

Het Internationaal Monetair Fonds IMF maakt zo’n €550 mrd vrij om landen met lage inkomens te helpen met oplopende schulden en de financiële gevolgen van de coronapandemie. Het gaat om het grootste steunpakket sinds het fonds in 1944 werd opgericht. IMF-topvrouw, de Bulgaarse Kristalina Georgieva, noemt het pakket “historisch” en “een prik in de arm voor de wereldwijde economie in tijden van een ongeëvenaarde crisis”. Ze zegt dat het vooral de kwetsbaarste landen zal helpen met de gevolgen van corona. In 2009, tijdens de economische crisis,kwam het IMF voor het laatst met een vergelijkbaar steunpakket. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Amsterdamse woningcorporaties nemen recordaantallen nieuwe huizen in aanbouw, maar door verkoop, liberalisatie en sloop van sociale huurwoningen daalde het aantal betaalbare huurwoningen toch – tegen alle afspraken in. De belofte van het stadsbestuur om de voorraad goedkope, sociale corporatiewoningen vanaf 2020 met 750 woningen per jaar te laten groeien wordt bij lange na niet gehaald. Integendeel, vorig jaar telde Amsterdam zelfs 10 goedkope corporatiewoningen minder dan in het jaar daarvoor. Dat staat in het jaarbericht van de AFWC, de koepel van Amsterdamse woningcorporaties. In Amsterdam staan ongeveer 450.000 woningen, waarvan ruwweg 185.000 zelfstandige en onzelfstandige (kamers) woningen in handen van corporaties zijn. De corporaties beloofden om tussen 2020 en 2023 jaarlijks 2500 sociale woningen bij te bouwen, terwijl zij er 1750 mochten afstoten. Woningbouwverenigingen liberaliseren en verkopen bezit om nieuwbouw te financieren. Door deze Samenwerkingsafspraken 2020-2023 zou de sociale sector in Amsterdam eindelijk weer groeien met 750 per jaar, voor het eerst in decennia. De onlangs afgetreden woonwethouder Laurens Ivens en de corporaties noemden het in 2019 trots een ‘trendbreuk’. In 2020 zijn 1373 nieuwe woningen afgebouwd en in de verhuur gegaan, maar tegelijkertijd verdwenen er 1383 woningen door sloop, liberalisatie en verkoop uit het sociale segment. Mede hierdoor is de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning in Amsterdam inmiddels weer opgelopen tot 13,8 jaar, nadat die sinds 2016 aan het afnemen was. (bron: Parool)

Te veel bomen planten leidt tot voedseltekort’ meldt het dagblad Trouw. Bomen die CO2 uit de lucht filteren helpen het klimaat. Maar de wereld moet niet doorslaan met bosaanplant, dan is voedseltekort het gevolg, schrijft Frank Straver. Voor de redding van het klimaat door de aanplant van nieuw bos is 1,6 miljard hectare grond nodig, meer dan alle landbouwareaal ter wereld. Dat maakt duidelijk waarom massale boomaanplant niet de juiste oplossing is tegen de klimaatcrisis, stelt Oxfam Novib dinsdag in een studie. Wanneer landen ongebreideld bomen gaan planten dan leven mensen in 2050 klimaatneutraal, maar zal honger heersen omdat alle landbouwgrond aan klimaatbos is opgeofferd, waarschuwt de ontwikkelingshulporganisatie. De studie van Oxfam bevat theoretische rekensommen, maar de organisatie ziet zó veel landen en bedrijven mikken op bosaanplant om hun klimaatdoelen in 2050 te behalen, dat ze besloot preventief aan de noodrem te trekken. “Overheden en bedrijven wedden op het verkeerde paard”, zegt Marita Hutjes van Oxfam. Voor bedrijven en overheden lijkt bosaanplant een aantrekkelijke manier om aan de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te voldoen. Ze kunnen, zonder hun activiteiten te veranderen, de doelen voor CO2-reductie halen. Geplante bomen gaan groeien en nemen daarbij broeikasgas op. In de boekhouding kunnen landen en ondernemingen ‘klimaatneutraal’ worden door de milieuwinst van klimaatbossen over hun vervuiling heen te plakken. De uitstoot is zo ‘netto nul’. Dus de CO2-vervuiling, door fabrieken, woningen en verkeer is er nog steeds, maar klimaatbos geldt als goedmaker. In aanloop naar de volgende VN-klimaattop beloofden al 120 landen, waaronder China en de VS, om netto klimaatneutraal te worden. Ook bedrijven, waaronder oliereuzen als BP, Total en Eni willen dankzij bosaanplant groen de toekomst tegemoet gaan. Werkelijke verduurzaming door schone energie en duurzame bedrijfsvoering vergt relatief hoge kosten en ligt gevoelig. Die blijft achter bij de plannen voor klimaatbos, constateert Oxfam. “De huidige plannen van landen om de uitstoot te verminderen leveren tegen 2030 slechts een reductie op van circa 1% van de wereldwijde uitstoot”, schat Oxfam. Dat wil niet zeggen dat er weinig windmolens of zonnepanelen verschijnen, maar hun uiteindelijke klimaatwinst is minimaal omdat consumptie en economische groei rustig voortschrijden. Dat is onhoudbaar, stelt Oxfam. De uitstoot uit schoorstenen en uit uitlaatpijpen moet volgens de ngo bij de bron drastisch verminderen, zónder te veel bomen als compensatiemiddel. “Er zouden ruim 2 miljard voetbalvelden of vijf keer de oppervlakte van India nodig zijn als we de klimaatdoelstellingen uitsluitend met boomaanplant zouden willen realiseren”, zegt Hutjes. “Zoveel land is simpelweg niet beschikbaar.” Zij vreest voor honger en landroof, als er een run op bosaanplant ontstaat. Op de VN-klimaattop in Glasgow, in november, moeten landen besluiten in hoeverre het aanplanten en behouden van bossen mag meetellen voor het behalen van de Parijs-doelen. Op de vorige VN-klimaattop in Madrid, vlak voor corona uitbrak, bleek dit een punt van felle discussie. Voor de klimaatboekhouding van bosaanplant zijn virtuele rechten nodig, die landen kunnen registreren en verhandelen. Of en in welke mate dat een goed idee is, daar kwamen de 195 deelnemende landen samen niet uit. Het rapport van Oxfam leest als een oproep: pas ermee op, want hoe meer land nodig is voor klimaatbos, hoe meer landbouw wereldwijd in de verdrukking komt, met hoge voedselprijzen en honger als gevolg. (bron: Trouw) Dit is wel even schrikken. De politieke oplossingen voor het Klimaat-probleem blijken dus maat gedeeltelijk inzetbaar. Wat Oxfam stelt is dat de CO2-uitstoot bij de bron moet worden aangepakt, namelijk bij de vervuilers door ze te dwingen minder uit te gaan stoten. De wijze waarop overheden, ook de Europese Commissie, en het bedrijfsleven reageren is typisch neoliberaal beleid. Wij gaan gewoon door met fossiele energie en lossen het probleem door een nieuw probleem te scheppen: hongersnood in de wereld. Zoals de zaken er nu voorstaan zou een nieuwe herstart de enige oplossing zijn.

Corona berichten

Bijwerkingencentrum Lareb heeft tot nu toe 112.677 meldingen gekregen van klachten na inenting met coronavaccins. Het gaat om zo’n 21,5 miljoen prikken. De eeste meldingen gaan over hoofdpijn en spierpijn en vermoeidheid. Nu ook jongere leeftijdsgroepen zijn gevaccineerd, komen er meer meldingen van menstruatiestoornissen die mogelijk het gevolg zijn van de vaccinatie. Er zijn meer dan 1000 meldingen gedaan van klachten als hevigere bloedingen, het uitblijven van de menstruatie en van doorbraak- en menopauzebloedingen. Lareb onderzoekt of de klachten door het coronavaccin worden veroorzaakt. (bron: NOS)

Bij het RIVM zijn zondagmorgen tot 10.00 uur 2347 nieuwe coronabesmettingen gemeld. Vorige week zondag werden 2316 nieuwe gevallen gemeld. Het RIVM laat weten dat niet alle gegevens uit de teststraten zijn doorgegeven, waardoor het werkelijke cijfer hoger kan uitvallen. (bron: NOS/RIVM) Ik sluit niet uit dat het aantal besmettingen de komende dagen verder zal oplopen als gevolg van de PrideWalk, zaterdag in Amsterdam, waarbij circa 5.000 personen deelnamen aan de tocht door Amsterdam (van het Maarten Luther Kingpark via het Rembrandtplein, de Dam naar het CS. Zonder de 1½-meter-regel in acht te nemen. Ook de terugkeer van vakantiegangers uit het buitenland kan het aantal besmettingen doen oplopen.

Eyeliners

Amsterdam is onveilig voor lhbtiq+’ers. ‘Gay capital: een illusie, het is hier een hel’

32.000.000 antigeentests liggen ongebruikt op de plank bij VWS: ingekocht voor €300 mln. Prijs per test €9,31 bij een marktprijs tussen de €5 en €7. Het ministerie van I&W koopt eigen tests in.

Kaninet verschaf openheid over de Slag bij Chora aan de Kamer. Het beeld dat naar buiten komt is vertekend. De NAVO had Nederland al gewaarschuwd dat de inzet van excessief geweld door het Nederlandse leger in Afghanistan (2007) mogelijk onrechtmatig was. Minister Bijleveld (CDA) wil de Kamer niet de gevraagde informatie verstrekken.

De meeste waterschade in Limburg wordt vergoed, maar wat gaat er gebeuren met het omzetverlies dat ondernemers leden? Gedupeerde Limburgers kunnen €1000 krijgen van Giro 777

Frontberichten

Ik heb al aandacht besteed aan een bericht dat de Japanse bank Nomura een waarschuwing afgegeven had voor een financiële crisis waarop Nederland af zou stevenen. Ik wijd er opnieuw aandacht aan, nu er meer informatie bekend is over de redenen waarop dat signaal is gebaseerd. Volgens dat onderzoek zou Nederland – samen met de VS, Duitsland, Japan, Taiwan en Zweden – afstevenen op een financiële crisis ergens de komende twaalf kwartalen (2021-2024). Dat is toch merkwaardig. Want hoe kan een rijk land als Nederland op het randje van de afgrond balanceren? Met onze relatief lage staatsschuld, een sterke concurrentiepositie, goed gekapitaliseerde banken, de hoogste kredietwaardigheid bij rating agencies, een relatief lage werkloosheid en een hoog opgeleide beroepsbevolking? En dat terwijl kwetsbare opkomende markten, zoals Hongarije, Brazilië, Chili, Turkije en Colombia, geen enkel risico zouden lopen. Wat ziet Nomura wat de rest van de wereld niet ziet? Nomura heeft een vroegtijdig signaleringsysteem voor financiële crises ontwikkeld. Zie het als een groep rookmelders die afgaan voorafgaand aan een grote brand. Het signaleringssysteem van Nomura gebruikt vijf indicatoren als ‘rookmelders’, waaronder de kredietverlening aan de private sector (huishoudens en niet-financiële bedrijven) en de reële beurs- en huizenprijzen. De ‘rookmelders’ van Nomura gaan af wanneer de afwijking ten opzichte van een langjarige trend een bepaalde drempelwaarde overschrijdt. Voor Nederland gaat het alarm bijvoorbeeld af wanneer de reële huizenprijzen 12% boven de historisch trend liggen. Ook kunnen de melders tegelijk afgaan bij een combinatie van lagere drempelwaardes die overschreden worden. Volgens Nomura zou hun signaleringssysteem driekwart van de financiële crises sinds de jaren ’90 correct hebben voorspeld. Dat klinkt mooi, maar nadere analyse leert dat we er niet over zouden peinzen Nomura’s signaleringssysteem in ons eigen huis te installeren. Toegegeven, er zouden melders zijn gaan piepen om ons te waarschuwen voor de financiële crisis van 2008/2009. Maar diezelfde ‘rookmelders’ waren voorafgaand aan de crisis al acht jaar (!) lang aan het piepen. (bron: RTL Nieuws) Die piepende signalen zijn te herleiden tot het einde van de lange golf van Kondratieff. De signalen zijn een waarschuwing, Er zijn ook zeker voor de Nederlandse economie negatieve zaken. Neem de gevolgen van de corona-pandemie, die nog steeds niet onder controle is. En ook door blijven vaccineren hoeft ook geen blijvende oplossing te zijn. De varianten kunnen daardoor ook krachtiger worden. Dat zien we nu al: vaccineren is lang niet voor iedereen een garantie besmet te raken met de deltavariant. En we weten ook niet wat de aard van de besmetting door corona dan wel de beschikbare vaccins op middellange en langere termijn voor de gezondheid betekent. De economie is tegenwoordig geen zelfstandige entiteit meer, maar wordt beperkt door het monetaire beleid dat wordt gevoerd. Wordt er veel goedkoop geld berschikbaar dan draait de economie als een tierelier, maar dan dreigt op enig moment het inflatiespook. En wat dat dan weer doet met het prijspeil en het koopgedrag, de tijd zal het leren. Met het huidige monetaire beleid blijven de financiële waarden en huizen in prijs stijgen, maar we moeten ons wel afvragen welke waarde die luchtbellen hebben.

Overwegingen

Stikstof, Urgenda, Shell: in geruchtmakende rechtszaken tikte de rechter de overheid op de vingers. Dat is geen goed nieuws, vindt Prof. dr. Afshin Ellian, Perzisch-Nederlandse rechtsgeleerde, rechtsfilosoof en dichter en hoogleraar in Leiden. Hij is een expert in het internationaal publiekrecht en rechtsfilosofie. Zijn stelling is dat ‘de tussenkomst van de rechter de samenleving uit evenwicht trekt.’ Lodewijk Drost schrijft daarover in de Verdieping op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1314/articles/1417113/28/1 In het blog van vorig weekend heb ik al gemeld dat 14.000 wetenschappers uit 150 landen betrokken zijn bij de nieuwe studie naar het klimaat. Ecoloog Jasper Eikelboom van Wageningen University & Research is er een hen. Hij en zijn collega’s roepen op tot sneller handelen in het wetenschappelijke tijdschrift BioScience. Eikelboom is ook een van de auteurs van het spraakmakende stuk waarin politici en overheden wordt verweten te weinig te doen om ‘overexploitatie van de aarde’ tegen te gaan en blind te varen op ‘symptoombestrijding’. De wetenschappers registreren in hun update een niet eerder vertoonde opeenstapeling van klimaatgerelateerde rampen. Denk aan de overstromingen in Zuid-Oost Azië, bosbranden in Noord- en Zuid-Amerika, de opeenvolging van orkanen en cyclonen. Deze zomer is het weer prijs: van wateroverlast in Europa tot brandende bossen in Siberië tot modderstromen in Centraal-Azië tot hitterecords in Canada en de VS. Juni 2015: de rechter maant de staat tot het reduceren van CO2 (het ‘Urgenda-vonnis’). Mei 2019: de Raad van State trekt een streep door het stikstofbeleid van de overheid (de ‘Mob-uitspraak’). Mei 2021: de rechter draagt Shell op CO2-uitstoot versneld te verminderen. Het is, schreef oud-Denker des Vaderlands René ten Bos onlangs in het Financieel Dagblad, ‘een tendens die je in een complexe wereld wel vaker ziet: als je mensen met andere belangen niet kunt overtuigen, dan dwing je je eigen gelijk af met een gang naar de rechter’. Ook Afshin Ellian (Teheran, 1966) ziet die tendens. De Leidse hoogleraar ‘Encyclopedie van de rechtswetenschap’ vindt het een zorgelijke ontwikkeling, waar hij zich al langer druk om maakt. Het vertrouwen in de staat als geheel staat op het spel, stelt hij. Die diagnose deel ik met met mij ook de econometrist en volksvertegenwoordiger Pieter Omtzigt, zoals hij dat beschrijft in zijn boek waarom er een nieuw Sociaal Contract moet worden afgesloten. Hoezo? De burger kan in z’n eentje de staat uitdagen en krijgt nog gelijk ook. Dat is toch goed voor het vertrouwen in de rechtsstaat? Het individu staat niet machteloos tegenover de machtige overheid. “U hebt gelijk. Laten we blij zijn dat we in een land wonen waar de rechter zonder angst voor de minister-president of welk instituut ook, u gelijk geeft.” Leve Urgenda dus. “Nee! Maar dat niet vanwege Urgenda, ze maken gewoon gebruik van de mogelijkheden. Ik maak bezwaar tegen die mogelijkheden.” Hier past een kritische kanttekening: wij weten hoe het werkt als een parlementariër zijn opdracht uitvoert die de wetgever hem oplegt. Ellian weet hoe de wetgever dat in de grondwet heeft vastgelegd en Omtzigt heeft aan den lijve ondervonden hoe dat in de praktijk werkt, zeker als de persoon van de premier zich daarover in het Parlement moet verantwoorden. De theorie van Ellian en de praktijk van Omtzigt liggen ver uiteen. Terwijl hij een sigaret opsteekt, geeft Ellian een kort college over de geschiedenis van die mogelijkheden. “Ik zie een trend in verschillende westerse landen om ruimte te bieden aan een vreedzame strijd tegen overheidsbesluiten. In Nederland is er dertig jaar geleden een wetsartikel gewijzigd – wacht, ik heb het hier: 305a BW. Belanghebbenden kunnen procederen. Maar wat is een belanghebbende? Ik denk: als je aan een rivier woont en op de andere oever komt een vervuilende verffabriek, dan heb je er belang bij dat te voorkomen, want je leefbaarheid is in het geding. Maar tegenwoordig is iedereen belanghebbende geworden, ook als je 100 kilometer verderop woont, en niet aan die rivier. Van dat opgerekte begrip maakt de milieubeweging nu gebruik. Dat is een fout die de wetgever moeten repareren.” Wellicht heeft de wetgever dat bewust niet gedetailleerd. De vonnissen waarover Ellian spreekt zijn Urgenda, stikstof en de CO2-uitstoot. Dat zijn alle drie algemene maatschappelijke dossiers. In feite komt het er in de eerste twee op neer dat ons land niet de prestaties levert, die door het kabinet zijn vastgelegd en door het Parlement zijn geratificeerd, zodat wij t.o.v. onszelf en derden daaraan gebonden zijn. Wat hier is gebeurt is dat het kabinet geen beleid heeft gevoerd waaraan het zich heeft verplicht en de Kamer in gebreke blijft het kabinet daarop aan te spreken. Dan rest de burger geen andere weg dan naar de rechter te stappen. In het geval van Shell is de vraag aan de orde of ondernemingen zich mogen permitteren om de internationaal gemaakte afspraken zodanig aan te passen dat de tijdslimieten mogen worden verschoven op grond van commerciële overwegingen. Ik hoorde de baas van Shell op TV daarover zeggen dat zolang de vraag naar fossiele brandstof blijft bestaan, wij die blijven leveren ongeacht een overschrijding van de uitstoot van CO2. Dat is in ieder geval heldere taal: commercie staat boven het klimaat en dus de wet. De wetgeving moet op dit punt zeker NIET worden aangepast. Een ander bezwaar is, aldus de rechtsfilosoof, dat die beweging in het gelijk gesteld is door een beroep te doen op mensenrechten: we hebben recht op leven. Als de overheid niet snel zorgt voor schone lucht, dan snijdt ze de kans op een goed leven van onze kinderen of kleinkinderen af. Ook hier is volgens Ellian sprake van een al te ruime definitie, nu van mensenrechten. “In delen van de VS dwongen zwarte activisten via de rechter afschaffing van apartheid af. Nu kun je zeggen: mooi toch, dat de rechter vreedzaam een fundamenteel conflict oplost? Ja, maar die rechter verwees naar de grondbeginselen van het recht, naar gelijke behandeling van alle Amerikaanse staatsburgers. Dat is heel iets anders dan bij Urgenda. Urgenda zegt dat de democratisch gekozen overheid het Akkoord van Parijs getekend heeft en dat niet goed uitvoert. Ik denk trouwens dat ze gelijk hebben over klimaatverandering, maar daar gaat het hier niet om. Urgenda’s argument was: dat vormt een bedreiging voor de rechten van uw achterkleinkinderen, van hun recht op leven. Dat zei de rechtbank ook in de Shell-zaak.” Wat Ellian ontkent is dat de hele wereld in beweging is en ook in ons land schuiven de panelen op zowel financieel/monetair als op sociaal/maatschappelijk terrein. De tijd van voor corona komt uiteindelijk niet meer terug. De bouwmeesters staan al klaar om de tekeningen voor een nieuwe samenleving te ontwerpen, die daarna moeten worden uitgevoerd door de overheden, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het is nodig om het vertrouwen tussen overheid en burgers te herstellen. Dat is zeker niet eenvoudig. We moeten instituties herbouwen door checks-and-balances te hernieuwen. Het vraagt ook om een andere mentaliteit van de overheid én van de burgers zelf. Het hele weefsel van de rechtsstaat moet worden onderzocht en gerepareerd. Volgens Ellian is het tijd om een stap achteruit te zetten en weer eens te kijken naar waar het de wetgever ooit om begonnen was. “Dat is de teleologische benadering: wat had men daar op het oog? Mensenrechten waren in gevaar als er een directe dreiging van de zijde van de overheid was, als politieke tegenstanders of anderen voor hun leven moesten vrezen, voor een doodstraf. Als je dat oprekt, dan creëer je nieuwe normen voor recht op leven. Dan kom je enorm in de problemen. Het klimaatpanel IPCC waarschuwt: over dertig jaar dreigen rampen. Maar dat vormt geen directe bedreiging, en dus is er geen mensenrecht dat op de tocht staat. Dat is wel het geval als een staat jou onmiddellijk bedreigt. Het kan best kloppen wat het IPCC beweert, maar het is de staat die een bredere belangenafweging moet maken. Die is verantwoordelijk voor salarissen van leraren, van rechters, die moet uitkeringen verschaffen en wegen onderhouden.” Wat Ellian hier zegt, daar schrik ik van. We staan op een punt in de geschiedenis waar wij naar voren moeten kijken en niet oude modellen moeten gaan oplappen. Dat is verloren tijd en een zinloze exercitie. Over mensenrechten wil ik nog wel discussiëren, want onze mensenrechten worden door andere landen in de wereld anders uitgevoerd. Maar wij moeten dan ook eerst naar onszelf kijken: ons slavernijverleden, de politionele acties in Nederlands Indië in 1946-1949, Srebrenica, Irak, Afghanistan en de recente kindertoeslagenaffaire. En laten dan tegelijk ook nog kijken hoe dit kabinet de Jeugdzorg in de steek heeft gelaten. Ook de afstand die Ellian neemt van de klimaatproblematiek in relatie tot de gevolgen ervan voor onze kinderen en kleinkinderen, ontgaat mij volledig. Deze briljante rechtsfilosoof kijkt naar achteren in plaats naar voren. Onze belangen liggen in de toekomst en daar behoren bij de gezondheid van onze (klein)kinderen centraal bij te staan. Daarbij stel ik dat wij als rentmeester de plicht hebben een schoon klimaat, zonder lasten, over te dragen aan een volgende generatie. De tussenkomst van de rechter trekt de samenleving uit evenwicht, oordeelt Ellian. “De staat dient de balans te bewaren. Waar moet ze de inwilliging van de Urgenda-eis van betalen? Dat vraagt om afgewogen keuzes. Als we, om eens een keus te noemen, een flinke bezuiniging op de gezondheidszorg doorvoeren, dan kost dat levens – en dat is meteen in strijd met het recht op leven. Vergeet niet dat klimaat niet het enige onderwerp is dat telt.” Nee, maar de overheid heeft dit over zichzelf afgeroepen. Urgenda zegt: je hebt beloofd een klimaatdoelstelling te halen, nou, hou je aan je woord. “Zeker, maar de rechter hoort zich daar niet over uit te spreken, die dient zich daar verre van te houden. Die kan hooguit een uiterste inspanning adviseren. De staat heeft veel inspanningen te leveren – ik noem nog maar eens de uitkeringen, het onderwijs, de ziekenhuizen. Zodra rechters zeggen: nu moet de staat meteen aan de klimaateisen voldoen, dan trekken ze de samenleving uit het lood.” Ik beweer juist het tegendeel. De argumenten die Ellian aandraagt ondersteunen de stelling niet dat de rechter zich niet over deze zaken mag uitspreken. De vraag van welke financiële middelen zij de door henzelf en het Parlement goedgekeurde voorwaarden uit het Verdrag van Parijs en door de Europese Unie conversie moet betalen, betekent alleen maar dat de kabinetten Rutte een slecht investeringsbeleid hebben gevoerd en dat nu niet kunnen gebruiken om de rechter te verbieden daarover een oordeel uit te spreken. Ellian vraagt zich af in hoeverre de rechter bevoegd is daarover een uitspraak te doen. Op de wijze waarop Rutte de Rechtstaat naar zijn hand heeft gezet, met medewerking van andere politieke partijen, kan de politiek zelf geen uitvoering geven aan de gemaakte doelstellingen. Zoals de rechtsfilosoof het stelt behoort een dictatuur door Rechters worden geaccepteerd, omdat dat onder de verantwoordelijkheid valt van de politieke meerderheid die ten tijde aan het bewind is. Laat me u een voorstel doen. Ik richt vandaag de Vereniging ter Beveiliging van Bedreigd Nederland (VBBN) op, om de afdracht van 2% van het nationaal inkomen aan de Navo af te dwingen. Dat betalen we nu niet, terwijl Poetin een bedreiging vormt. Als we de defensie-uitgaven niet opschroeven, moeten we het straks stellen zonder de militaire macht van de Navo als we haar hard nodig hebben. Wordt u lid van de VBBN? Nee, zeker niet, want ik ervaar Poetin niet als een groot gevaar zolang wij met Rusland handel drijven die voor ons en voor hen aantrekkelijk is. Dat betekent niet dat wij niet moeten investeren in de bestrijding van de cyber-criminaliteit. De vrienden van gisteren kunnen de vijanden van morgen zijn. Maar marineschepen, tanks en vliegtuigen is het oorlogstuig van een afgesloten periode. Die uitholling mogen we, meent Ellian, eerst de rechters aanrekenen. “De relatie tussen rechter en parlement is precair. De rechters hebben die verstoord. Ze hebben zichzelf populair gemaakt bij bepaalde activisten. We krijgen een moddergevecht over of rechters te links zijn. U ziet, die rechters ondermijnen hun eigen gezag.” René ten Bos heeft iets meer sympathie voor wie naar de rechter stappen dan Ellian, maar ook Ten Bos ziet een gevaar in de ‘dikastocratie’, met rechters die het – meer dan het parlement – voor het zeggen hebben. “In wat voor wereld komen we terecht als alleen de rechter nog kan uitmaken wat goed en kwaad is?” Ellian: “Ik heb in Iran gezien wat er gebeurt als je de rechters almachtig maakt – dan stelt het parlement geen biet meer voor en zijn burgers niet gelukkig.” Hij ontvluchtte het land, eerst naar Pakistan, toen naar Afghanistan en ten slotte, in 1989, naar Nederland. Ik vind het zwaar overdreven om te stellen dat op basis van 2 gerechtelijke uitspraken die de regering moeten aanzetten tot een actiever beleid op het gebied van het klimaat (CO2 uitstoot) en ons milieu (stikstof- en luchtvervuiling) er sprake zou zijn een een beleid door de rechtelijke macht zou zijn overgenomen. Onze democratie werkt nog altijd alhoewel de relatie ‘macht en tegenmacht’ moeten worden herschreven. Daarnaast staat Nederland in Brussel bekend als een land met vooruitstrevende doelen en in de uitvoering ervan slecht presteert. In feite zegt de rechter tegen de regering ‘man aan man, woord aan woord’ en daar is niets op tegen. Wat vindt u van het voorstel van het PvdA-Kamerlid dat met een wet tegen wil gaan dat kinderen in armoede opgroeien, met als argument: als er te weinig verbetert, hebben we als Kamer een stok achter de deur, dan dwingen we het af bij de rechter? Ellian veert op, zijn stem gaat omhoog. “Dat is érg. Nog erger dan Urgenda, want hier is de dader een parlementariër. Hij veracht zijn eigen positie als lid van ‘s lands hoogste orgaan, duikt weg voor zijn verantwoordelijkheid. Dat je bestrijdt dat kinderen in armoede leven, daar is niemand tegen. Maar dat argument is gevaarlijk. Zorg er liever voor dat een minister die niet levert, de laan wordt uitgestuurd, maar kom niet met de rechter aanzetten.” Dat Ellian zo sterk ageert is buitenproportioneel. Terecht geeft hij de reden aan dat de oppositie door de coalitiepartijen buitenspel worden gezet en moeten ze de rol gaan spelen van een onderzoeksjournalist, zoals Pieter Omgzigtt en dan grijpt de premier in een stelt ‘Omtzigt elders’. Het probleem is een slecht presterend kabinet en een disfunctionerende premier. “Het parlement is het hoogste orgaan van de staat, dát moet zich erover uitspreken. Als je naar de rechter stapt, zeg je tegen burgers: laat dat stemmen maar zitten, als het je niet aanstaat, kun je om dat hoogste orgaan heen, stap je naar de rechter en kun je toch nog je zin krijgen. Het is een bedreiging van de democratie. Het versterkt de tendens die we toch al zien, van afnemende betrokkenheid bij de parlementaire democratie. Het vertrouwen in de democratie slinkt. U ziet: niet alleen de rechter kan een bedreiging vormen voor de rechtsstaat, de wetgevende macht kan dat ook.” Toch vindt u het voor Nederland pleiten dat een burger in zijn eentje de staat kan aanspreken, want dat versterkt de rol van het individu. “Dat klinkt idealistisch. Sta ik helemaal achter. Gek genoeg werkt dat niet zo. Voor individuen – kijk maar naar de ouders in de toeslagenaffaire – is het razend lastig je recht te halen. Het vraagt veel kennis om de staat uit te dagen, en veel geld om te procederen. Urgenda is niet enkel mevrouw Minnesma, Mob is niet enkel meneer Vollenbroek. Het zijn door goed geld gesteunde organisaties. Zulke belangengroepen krijgen meer armslag. Dat vind ik geen goede ontwikkeling. Ik verdenk Urgenda er niet van, maar Ze kunnen besluiten van de Nederlandse overheid doorkruisen.” Hebben politici geen boter op hun hoofd? Ze denken: wij gaan geen draconische maatregelen voor het milieu nemen – dat is electorale zelfmoord – maar we weten dat de rechter ingrijpt. Zo wast de politiek de eigen handen schoon. “Die tendens is al dertig jaar gaande. Het is huichelachtig, wachten tot de rechter je ergens toe dwingt. Zo vinden politieke angsthazen en actievoerders elkaar in de rechtszaal. Dat is de cynische werkelijkheid.” (bron: Trouw) De rechter zet de deur open naar buitenlandse invloed doordat er geld naar verenigingen vloeit waarmee kan worden geprocedeerd. Dit gaat mij veel te ver. Ellian heeft daarvoor geen enkel concreet feit, volgens mij roept hij maar iets in het wilde weg. Dit is een gevaarlijke man, die tracht het falende beleid van Rutte III van de tafel te krijgen. Maar het tegendeel zal het geval zijn.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 6 aug 2021, week 31: AEX 767,82; Bel 20 4.302,82; CAC40 6.816,96; DAX 15.761,45; FTSE 100 7.122,95; SMI 12.176,30; RTS (Rusland) 1.632,87; SXXP (Stoxx Europe) 469,97; DJIA 35.208,51; NY-Nasdaq 100 15.109,36; Nikkei 27.820,04; Hang Seng 26.201,02; All Ords 7.806.50; SSEC 3.458,23; €/$1.1762; BTC/USD $44.625,20; troy ounce goud $1.763,10, dat is €48.199,23 per kilo; 3 maands Euribor -0,541%; 1 weeks -0,566%; 1 mnds -0,561%; 10 jaar Duitse Staat -0,457%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,403%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,341%; 10 jaar Belgische Staat -0,13%; 10 jaar Franse Staat -0,121%; 10 jaar Japan 0,01%; 10 jaar Spanje 0,242%; Italië 0,572%; 10 jaar VK 0,603%; 10 jaar VS 1,2945%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,774.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd tot licht stijgend, de rente maar noteerde vrij vlak. De euro zakte tegen de dollar, vanwege de toegenomen werkgelegenheid en de gestegen rente op dollars en geruchten dat de FED en van Jens Weidmann over de ECB gaan nadenken over een kanteling van het monetaire beleid. De bitcoin noteert fors hoger ten opzichte van een week eerder. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf is in ons land in korte tijd gedaald als gevolg van het sluiten van de brandhaarden. Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,187%; Duitsland -0,006%; Nederland 0,082%; Japan 0,6353%; Frankrijk 0,655%; VK 1,005%; Spanje 1,137%; Italië 1,596%; Canada 1,753%; VS 1,9396%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,737%; Nederland -0,721%; Frankrijk -0,67%; Zwitserland -0,644%; België -0,623%; Denemarken -0,578%; Spanje -0,418%; Japan -0,129%; Italië -0,094%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 07-08-2021/593 Monetair beleid mogelijk niet houdbaar

UPDATE 31-07-2021/592 Het grootste gevaar dat ons bedreigt zijn stijgende prijzen en een dalende koopkracht

Ik trek al zeker 3 maanden aan de bel over een ontwikkeling van stijgende prijzen van goederen en diensten, die onherroepelijk gaan leiden tot stijgende inflatiecijfers. Alhoewel een herziening van de data die worden gebruikt voor deze berekening, worden afgeremd door de ECB (opname woonlasten) wordt het feit steeds meer gemeengoed dat stijgende prijzen structureel zullen worden. Als daarvoor de lonen, uitkeringen en pensioenen worden verhoogd, zal dat ingrijpende financieel/monetaire gevolgen hebben. Dat zal ertoe moeten leiden dat de economische groei moet worden afgeremd, wat dan weer ongewenst is voor de dringende hervormingen voor de rechtsstaat en het bestuur en sociaal/maatschappelijke zaken, zoals ik die elders in dit blog benoem. Ik maak mij daar grote zorgen over omdat de Europese Centrale Bank geen tools meer in handen heeft, zonder grote schade aan te richten, daarvoor het monetaire beleid kan bijstellen. Met ALLE gevolgen van dien. Ik realiseer mij dat ik met deze boodschap een roepende in de woestijn ben, met langzamerhand enige medestanders. Lees mijn visie op https://www.nrc.nl/nieuws/2021/07/30/verlos-ons-van-de-neoliberale-draghi-doctrine-a4053067

De bankensector in Europa staat er ondanks de coronacrisis goed voor, meldt de Europese Bankenautoriteit (EBA) op basis van de uitkomst van een nieuwe stresstest. De buffers van de banken zijn groter dan drie jaar terug. De vooruitzichten zijn eveneens goed. In Nederland voldoen alle banken ruimschoots aan de eisen van de toezichthouders. Over de bank Monte dei Paschi di Siena in Italië is minder optimisme. In het somberste scenario verdwijnt de buffer van de oudste bank ter wereld. Ook de Deutsche Bank en de Franse banken BNP Paribas en Société Générale komen minder goed uit de stresstest. (bron: NOS) De buffers zijn gestegen, maar als de risico’s ook zijn toegenomen en dat moet niet uitgesloten worden door de gevolgen van de corona-pandemie en de gedaalde economische activiteiten/economische krimp, dan zegt dat op zich nog niets. Verder moet niet worden uitgesloten dat de banken uiteindelijk nog grote verliezen zullen moeten nemen als gevolg van omvallende bedrijven en de gevolgen van de komende verduurzaming/vergroening van de maatschappij. Dat proces zal winnaars en verliezers opleveren. Op eventuele zwakke Europese systeembanken kom ik verderop terug.

De Europese bankensector is de coronacrisis goed doorgekomen en staat er beter voor dan drie jaar geleden. De stresstest, die door EBA in samenwerking met de Europese Centrale Bank (ECB), het Europees Comité voor systeemrisico’s (ESRB) en de nationale centrale banken werd gehouden, kent geen minimumwaarde waar banken aan moeten voldoen om de test te halen. Wel worden de resultaten door de toezichthouders meegenomen en kunnen er aanbevelingen worden gedaan. Een van de zaken waar naar werd gekeken is de zogeheten CET1-ratio, die weergeeft hoe groot de kapitaalbuffer van een bank is. De vijftig grootste banken uit de eurozone hebben een gemiddelde ratio van 15%, ruim meer dan de minimumeis. In het slechtste scenario daalt dat tot gemiddeld net boven de 10%, waarmee de banken nog altijd aan de eisen van toezichthouders voldoen, al verdwijnt er dan wel €265 mrd. De resultaten uit de stresstest zullen onder meer worden meegenomen bij het bepalen of banken weer dividend kunnen uitbetalen en aandelen in kunnen kopen. Dat mocht tijdens de coronacrisis tijdelijk niet, maar vanaf september verdwijnt die regel. Dan wordt er per geval bekeken of banken hun aandeelhouders weer mogen belonen. (bron: nu.nl)

Het lijkt allemaal rozengeur en maneschijn in de Europese bankensector. Maar daar plaats ik kanttekeningen bij. Want er zijn al jaren grote systeembanken, die als probleembanken moeten worden aangemerkt. Deutsche Bank heeft jaren geleden al eens geprobeerd te fuseren met een krachtige gezonde partner, maar niemand had serieuze interesse vanwege de lijken in de kast, die ze verwachtten daar aan te treffen. Dan zijn er nog 2 grote Franse systeembanken, BNP Parisbas en Société Générale, die worden genoemd. De grootste probleembank binnen de ECB is de Italiaanse bank Monte dei Paschi di Sien, die in het negatiefste scenario zijn volledige buffer ziet verdwijnen. En dat is misschien nog wel een heel positieve benadering. Ik hoor al jaren dat deze bank in feite de status heeft van bankroet, maar dat een faillissement, zulke grote gevolgen kan krijgen dat de oudst bekende bank met kunst en vliegwerk overeind wordt gehouden. Als, ik stel als, er al een fusie dan wel overname zou komen met UniCredit moet je je afvragen of de Italiaanse bankensector er dan sterker uitkomt. Maar ja, de tovenaar Mario Draghi kan wellicht met zijn toverstokje wonderen doen. Het zegt mij niet zoveel dat de Europese bankensector voldoende ruim in haar buffers zit. De EBA/ECB kan zich niet permitteren om zich minder positief uit te spreken dan ze nu doen. De verliezen van de coronapandemie moeten nog wel genomen worden, als bedrijven uiteindelijk toch niet overleven. Weliswaar hebben overheden, waaronder de Nederlandse, zich ten opzichte van de banken garant gesteld voor kredieten die ze hebben verleend aan b.v. de luchtvaartbedrijven. Als er in de luchtvaart alsnog een sanering zou komen, betaalt de volgende generatie de rekening. Ik hou er rekening mee dat op enig moment de panelen in de financiële wereld gaan schuiven zodra een grote systeembank in problemen komt en er een domino-effect ontstaan. Het grootste probleem zijn de risico’s die in een gigantische berg financiële producten zit, waarover wereldwijd onvoldoende Toezicht wordt gehouden. In 2019 heb ik al eens geschreven dat er toen voor een bedrag van 100.000 triljard, 100.000.000.000.000.000.000.000.000, aan financiële producten in omloop is, zoals derivaten. In feite zijn dit soort risicovolle beleggingen onbeheersbaar en kunnen de centrale banken die risico’s niet overnemen.

Terwijl binnen het CDA de kritiek groeit op het evaluatierapport-Spies, kondigt Pieter Omtzigt alweer zijn terugkeer in Den Haag aan. De grote vraag is: gaat hij een eigen partij oprichten? De posities van Hoekstra en van Rij en Spies en Bijleveld komen ter discussie te staan. Over dit onderwerp schrijft Esther Lammers op https://www.trouw.nl/politiek/pieter-omtzigt-keert-terug-begint-hij-een-nieuwe-partij-die-het-cda-gaat-concurreren~b836f0a3/ Pieter Omtzigt lanceert zijn terugkeer in de landelijke politiek met een lezing op 24 september in de Zuiderkerk te Amsterdam. De lezing gaat over zijn boek Een nieuw sociaal contract. Het Kamerlid dat sinds de verkiezingen in maart met burnout-klachten thuiszit, stapte onlangs uit het CDA. Omtzigt gaat volgens de organisatoren in op de relatie tussen burger en overheid, die verstoord is, zoals bleek in het toeslagenschandaal. Welke concrete politieke voorstellen heeft hij om het sociale contract te herstellen? Met Omtzigts terugkeer neemt de spanning bij het CDA toe over wat het Twentse Kamerlid van plan is. De vraag is of Pieter Omtzigt na zijn terugkeer in de landelijke politiek ook gaat aankondigen een eigen partij op te richten. De vrees is groot dat hij dan het totaal verdeelde CDA opeet. Drie weken geleden kwam de commissie-Spies nog met een evaluatierapport over de mislukte verkiezingen van het CDA. Dat verlies zou de partij aan zichzelf te danken hebben door de interne verdeeldheid. Spies riep iedereen op excuses te maken, ook Pieter Omtzigt. Dat lijkt hij niet van plan. Binnen het CDA zwelt ondertussen de kritiek op het rapport-Spies aan. De partij zakt ook steeds verder weg in de peilingen. Van de 15 Kamerzetels in maart, zou het CDA er nu nog vijf tot zes overhouden. Het evaluatierapport wordt beschouwd als een ‘gemiste kans’ om Omtzigt en zijn fans een handreiking te bieden. Maar zo’n ‘uitgestoken hand’ gaf de commissie niet, concludeerde de Overijsselse gedeputeerde Eddy van Hijum al snel. Sterker nog, Spies komt met verwijten richting Omtzigt. En dat is voor de fans van Omtzigt moeilijk verteerbaar. Ze geeft weinig antwoorden op alle vragen die leven over de CDA-perikelen in het afgelopen jaar. De evaluatie duidt weliswaar de verkiezingsuitslag, maar doet dat zonder enige feiten- of bronvermelding. Zo is er een ledenraadpleging gehouden die 3500 leden hebben ingevuld, maar de uitkomsten zitten niet bij de evaluatie. Spies zegt ook niets over de koers die het CDA moet varen, en of er ruimte moet zijn voor meer ombudspolitiek, zoals Omtzigt bepleit. Spies schrijft dat de partij ‘opnieuw’ stemmen heeft verloren aan de VVD, en in ‘mindere mate aan D66, PVV en BBB’. Maar uit kiezersonderzoek van onderzoeksbureau Ipsos blijkt dat het CDA maar 2% van de stemmen verloor aan de PVV, en slechts 1% aan de nieuwe Boerburgerbeweging. Daarentegen stemde 5% van de CDA’ers uit 2017 nu op D66. CDA-stemmers stapten ook over naar Volt, PvdA, ChristenUnie en Ja21. Deze vier partijen kregen elk 3% van de CDA-stemmen, evenveel als PVV en BBB samen. Volgens het CDA-netwerk Midvoor zijn de conclusies van Spies ‘niet onderbouwd’ en dus ‘kwetsbaar’. “Dat het CDA aan rechts heeft verloren, wordt niet onderbouwd en lijkt ook niet juist”, schrijven ze. Wat steekt, is dat lijsttrekker Wopke Hoekstra in het rapport vooral wordt ontzien, terwijl Omtzigt nadrukkelijk wordt verweten zich ‘groter dan de partij’ te hebben gevoeld. Hoekstra kwam als nieuwe lijsttrekker met rechtse thema’s, en hij wijzigde de campagnestrategie met onder meer de leuze ‘Nu doorpakken’. Kiezers herkenden zich niet meer in het CDA, schrijft Spies. Het rapport stelt dat ‘goed bestuurlijk leiderschap’ cruciaal is voor een politieke partij, en dat dit ‘onvoldoende’ is ingevuld. Hoekstra heeft alleen kort via Twitter op het rapport-Spies gereageerd, waarbij hij de conclusies van Spies onderschrijft. Sindsdien is het stil rond de partijleider. Omtzigt keert officieel als eenmansfractie op Prinsjesdag terug in Den Haag. Op 11 september houdt het CDA een extra partijcongres. (bron: Trouw) Goed nieuws dat Pieter Omtzigt dat hij weer zover is opgeknapt dat hij terugkeert in de Tweede Kamer. Hij was en is misschien nog wel steeds een kwelgeest voor Rutte. Het beeld van tien jaar Rutte heeft hij aan scherven laten vallen, zoals hij schrijft in zijn boek Een nieuw Sociaal contract. Dat Omtzigt naar ‘elders’ moest worden verbannen, is vanuit de positie nu wel verklaarbaar en al dat gelieg en selectieve geheugenverlies van de premier heeft hiermee ook een plek gekregen. Dat Hoekstra daarin de orders van Rutte uitvoerde is, vanuit CDA visie, een kwalijke zaak. Hoekstra is een bestuurder met een beperkte visie en zeker geen politiek leider. Stel, Omtzigt komt in de Kamer terug als Partij Omtzigt, is het dan denkbaar dat er Kamerleden van de CDA-fractie, dan wel andere partijen overstappen naar Partij Omtzigt? Wat is het perspectief voor het CDA? Regeringsdeelname, ik mag het niet hopen.

Het Parool kopte dit weekend: CDA: Het rommelt onder de leden, die minder rechtse koers willen. Het blijft onrustig in het CDA. Het vertrek van Pieter Omtzigt heeft diepe wonden geslagen. Ontevreden CDA’ers verenigen zich om hem terug te krijgen. ‘De stal moet uitgemest’, schrijven Jan Hoedeman en Hans van Soest. Ingekorte versie: De bijeenkomst is georganiseerd door de onlangs opgerichte Stichting Sociale Christendemocratie, die het CDA naar eigen zeggen weer ‘een brede volkspartij’ wil maken. Het CDA heeft vrolijker tijden gekend. De partij die jarenlang het politieke landschap domineerde, boekte bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen het op een na slechtste resultaat ooit, verloor vervolgens de nummer twee van de partij, Pieter Omtzigt, en staat inmiddels in sommige peilingen op een schamele zes zetels. Het CDA moet weer eigen ideeën ontwikkelen, zegt Van Horck van Midvoor. ”Al tien jaar roepen we dat er ‘ruimte op rechts’ zit. Maar sindsdien verliezen we verkiezing op verkiezing. De kiezer wil partijen die met goede oplossingen komen, met redelijke compromissen die links en rechts verbinden. Als hij naar de afgelopen verkiezingsuitslag kijkt, ziet Van Horck dat het ‘een fabeltje’ is dat het CDA kiezers verliest aan rechtse partijen. “Ik schrik als de commissie-Spies, die de verkiezingsnederlaag evalueerde, schrijft dat we ‘vooral verloren aan de VVD en in mindere mate aan de BBB’. Dat is gewoon niet waar. We verloren vooral kiezers aan de ChristenUnie, D66 en Volt. Het echte probleem voor het CDA, is dat het nog te weinig kiezers aanspreekt, stelt hij. “De meeste kiezers verliezen we aan het kerkhof. Elke verkiezing weer. Jongeren zoeken een partij die met oplossingen komt voor bijvoorbeeld de klimaatcrisis. Dat hebben we te lang verwaarloosd.” Ook de Stichting Sociale Christendemocratie wil dat het CDA het roer omgooit. Over 7 weken is het verantwoordingscongres van het CDA. In de aanloop daarnaartoe hoopt de stichting zo veel mogelijk leden te verenigen die op dat congres hun stem laten horen. CDA-lid Frans Bruin: “De stal moet gereinigd worden. Het is een rommeltje in het CDA. Voormalig CDA-Kamerlid Eddy Bilder uit Genemuiden: “De partij probeert de zomer eroverheen te laten gaan, terwijl de stal moet worden uitgemest.” Robert Kamphuis: “Het is vijf voor twaalf. Kijk naar de peilingen, we hebben zes zetels. Als er niets gebeurt, hobbelen we naar nul zetels.” Veel aanwezigen zien de terugkeer van Omtzigt als oplossing. Aan de bar weet CDA’er Arie van der Veen wel hoe dat zou moeten. “Het wordt bijltjesdag op het verantwoordingscongres. Wopke Hoekstra zit klem. Er zijn daar vijftienhonderd man, one man, one vote. Wopke gaat de eer aan zichzelf houden.” Maar Van der Veen lijkt een uitzondering. De meeste CDA’ers zien niets in het vertrek van Hoekstra. Van Horck: “Kom op zeg. Hij is vlak voor de verkiezingen in het diepe gegooid. Rutte deed het zijn eerste verkiezingen ook niet goed. Ik heb alle vertrouwen in hem.” En Omtzigt moet terug in de CDA-gelederen, vindt Midvoor. Volgens de beweging moeten beide kampen erkennen dat er fouten zijn gemaakt en ‘als grote mensen weer samen door’. Ook de leden van Stichting Sociale Christendemocratie gaan daarvoor pleiten in september. Van Hedel ziet Omtzigt als iemand die politiek bedrijft zoals het CDA dat zou moeten doen. Zelf houdt Omtzigt zich nog op de vlakte over zijn toekomstplannen. In september wil hij weer beginnen als Kamerlid na zijn ziekteverlof. Tot nu toe heeft hij geen plannen gepresenteerd om een eigen partij op te richten. Van Horck: “Ik geloof ook niet dat hij dat wil. Tenslotte kan hij zijn goede werk in bijvoorbeeld de Raad van Europa ook alleen maar doen omdat hij CDA-lid is. Als éénpitter wordt dat een stuk lastiger.” Kamphuis: “Ik denk dat het CDA Omtzigt heeft verlaten en niet andersom. Ik zou alles willen doen om hem terug te krijgen.” (bron: Parool) De in Eindhoven aanwezige CDA-leden geven geen eenduidige lijn hoe het verder moet. Er is van alles fout gegaan, Omtzigt stapt op, het bestuur, op de interim-voorzitter na, treedt terug en de commissie Spies heeft getracht de koe en de geit te sparen. Verder is er de laatste jaren van alles fout gegaan. In feite zie ik geen oplossing in deze fase. Omtzigt terug en Hoekstra treedt af lost nog niets op. Verdergaan met Omtzigt en Hoekstra zou een slecht besluit zijn. Eerst zal er een Christen-democratisch programma moeten komen dat ouderen en jongeren aanspreekt. Een partij die gaat samenwerking met links en rechts zonder regeringsdeelname en zich gaat richten op de mens in de samenleving van morgen: voor burgers, gezinnen en ondernemers. Het eerste is dat de stal eerst grondig moet worden uitgemest en daarna worden heringericht met bekwame bestuurders.

Informatie-ontwikkelingen

Minister Van Ark (Medische Zorg) is 6 weken uit de running als gevolg van nekklachten. Staatssecretaris Blokhuis en minister De Jonge nemen haar taken waar. Van Ark hoopt in september weer aan de slag te kunnen. Ze is lid van het kernteam dat over de coronamaatregelen gaat. Vanaf half augustus zijn er weer vergaderingen van het kabinet. (bron: NOS)

Financieel/economische berichten

De Chinese aandelenbeurzen openden de week met grote verkiezen. De grote Chinese technologiebedrijven stonden opnieuw onder druk door de zorgen over de strengere aanpak van de sector door de Chinese toezichthouders. Ook de bedrijven die actief zijn op het gebied van onderwijs kregen rake klappen door berichten dat Peking nieuwe beperkingen gaat opleggen aan de private onderwijssector. De hoofdindex in Shanghai noteerde 2,34% in de min en de Hang Seng-index in Hongkong raakte 4,13% kwijt. (bron: DFT)

https://www.telegraaf.nl/financieel/77550540/column-dnb-er-knot-heeft-gelijk-de-prijzen-gaan-echt-niet-meer-dalen

De oprichting van een onafhankelijk Europees toezichthouder in de strijd tegen witwassen en financiering van terrorisme heeft volle steun van de Europese ministers van Financiën. Geen van de 27 lidstaten heeft tijdens een videoconferentie bedenkingen geuit tegen het deze week besproken voorstel van de Europese Commissie, melden ingewijden. Wel moeten de bestaande nationale toezichthouders, zoals de Autoriteit Financiële Markten in Nederland, voldoende betrokken blijven. De Europese toezichthouder zou in 2024 van start moeten gaan. De lidstaten moeten nog bepalen waar de Amla (Anti-Money Laundering Authority), zoals de instelling gaat heten, wordt gevestigd. 20 landen zou hier belangstelling voor hebben, waaronder Nederland. EU-commissaris Mairead McGuinness van Financiële Stabiliteit zei tijdens de vergadering dat criminelen jaarlijks naar schatting ‘slechts’ 1% van het totale bruto nationaal product van de EU aan ‘vies’ geld uit verdachte financiële transacties omzetten naar schoon geld. In Nederland wordt naar schatting jaarlijks €15 tot €20 mrd witgewassen. Minister Wopke Hoekstra (Financiën) juicht de oprichting toe, omdat het witwassen van geld een internationaal probleem is dat niet solo kan worden opgelost. Volgens de commissie heeft de EU wel al strenge regels tegen witwassen, maar zitten er mazen in de wet waarvan de georganiseerde misdaad handig gebruikmaakt. Die gaten worden nu gedicht met een pakket maatregelen, waarvan de Amla het middelpunt is. Er komen nieuwe regels voor meer coördinatie en samenwerking tussen de nationale toezichthouders. De Amla krijgt onder meer de bevoegdheid banken en bedrijven te beboeten als ze de regels schenden die witwaspraktijken moeten voorkomen. De voorgestelde wetgeving is ook gemoderniseerd om zo bijvoorbeeld criminele financiële activiteiten met cryptomunten te kunnen aanpakken. De commissie stelt tegelijk voor cashbetalingen boven de €10.000 onwettig te maken. De commissie zegt dat de Europese wetgeving nationaal wel goed moet worden ingevoerd om effect te hebben. Vorige maand nog stuurde Brussel een brief naar Den Haag met de waarschuwing dat Nederland de zogeheten vijfde anti-witwasrichtlijn onvoldoende op orde heeft. Het schort onder meer aan een verbod op anonieme rekeningen, anonieme spaarboekjes of rekeningen onder een fictieve naam bij financiële instellingen. Ook de regels voor informatie over wie de uiteindelijke begunstigde van een fonds of organisatie is, schieten in Nederland tekort. Europa is de laatste jaren diverse keren opgeschrikt door schandalen rond witwasaffaires bij vooral grote banken in verschillende landen. In Nederland kregen ING, Rabobank en ABN Amro daarvoor forse boetes opgelegd. (bron: Trouw) In Brussel en in Frankfurt zijn ze van mening dat de vrije handelsplatformen waar crypto’s verhandeld worden een groot gevaar zijn voor de stabiliteit van het monetaire systeem van de centrale banken. Is het monetaire beleid van de ECB voor de stabiliteit dat ook niet? De ECB heeft zich, evenals andere grote centrale banken, in een avontuur gestort van grote hoeveelheden gratis geld in de markten te storten, waardoor de waarde van het geld is teruggebracht tot vrijwel nihil. De grootste bedreiging van de zijde van de cryptomunten, waaronder de bitcoin en ethereum, zijn dat hun prijzen gerelateerd aan die van de conventionele valuta als de dollar en de euro. De bitcoin steeg deze week 14% tot >$40.000. Vrijwel geen enkele cryptomunt is in de wereld wettig betaalmiddel behalve dan in 2 onbeduidende landjes voor de bitcoin. Stel 8 jaar geleden, toen de bitcoin nog in haar kinderschoenen stond, werd deze gebruikt voor betalingen van criminele transacties. Maar of dat nog steeds zo is, is onbekend, wel wordt de bitcoin gebruikt in casino’s en speelhallen in de hele wereld. Maar betalen voor de boodschappen zie ik nog nergens. Er schijnen wel pinpassen te bestaan voor de bitcoin, maar die staan alleen maar op plekken waar gegokt kan worden. Het witwassen van crimineel geld is een probleem voor de financiële wereld en alle regels die daarvoor zijn uitgevaardigd niet altijd in acht genomen. Er zijn banken die daar onvoldoende kritisch mee omgaan, maar het gaat wel de goede kant op. Toch is ‘vies’ geld ook geld, waar banken aan kunnen verdienen. Dat de monetaire en financiële autoriteiten nu gaan proberen meer grip te krijgen op criminele transacties en de vrije handel van cryptowaarden is verklaarbaar, maar het is de vraag in welke mate zij daarin over 3 jaar gaan slagen.

Economie van eurozone groeit weer na recessie, Duitsland stelt teleur. De economie van het eurogebied is niet langer in recessie: in het tweede kwartaal groeide economie van de eurozone met 2% blijkt uit voorlopige cijfers van Eurostat. De groei zat hem met name in Zuid-Europa, terwijl de grootste economie van het eurogebied, de Duitse, juist teleurstelde. Met de groei komt er een eind aan twee opeenvolgende kwartalen waarin het bbp van het eurogebied nog kromp. In het laatste kwartaal van vorig jaar en de eerste drie maanden van dit jaar slonk de economie van het eurogebied met respectievelijk 0,6% en 0,3%. Daardoor was er sprake van een recessie. Die recessie is nu voorbij. Uit de cijfers van Eurostat blijkt dat elk land een plusje kon noteren in het tweede kwartaal. De dataset van het statistiekbureau is met elf van de negentien eurozonelanden nog niet compleet, maar de grootste economieën presenteerden al kwartaalcijfers: Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje. Duitsland stelde teleur met een groei van 1,5% vergeleken met een kwartaal eerder. Analisten hadden gerekend op een groei van 2%. Door de groei nadert de Duitse economie het niveau van voor de crisis. Volgens het Duitse statistiekbureau Destatis is de economie nog 3,4% kleiner dan voor de crisis. Waar Duitsland iets minder hoge cijfers kon noteren dan verwacht, ging het bij de Fransen juist beter. De Franse economie was eind juni 0,9% groter dan na het eerste kwartaal, terwijl economen uitgingen van een groei van 0,8%. Frankrijk ging eind maart opnieuw op slot vanwege stijgende coronacijfers. Begin mei kwam die lockdown ten einde en werden restricties teruggedraaid. Hierdoor konden winkels en restaurants weer klanten ontvangen. De grootste economische groeicijfers zijn terug te vinden in Zuid-Europa, bij Italië en Spanje. De economieën van deze landen groeiden in het tweede kwartaal met respectievelijk 2,7% en 2,8%. Vooral de groei van de Italiaanse economie valt op, analisten hadden namelijk op minder dan de helft gerekend. Vergeleken met hetzelfde kwartaal vorig jaar groeide de Italiaanse economie met maar liefst 17,3%. De Spaanse economie groeide ook weer na een onverwachte krimp in het eerste kwartaal. Spanjaarden gaven meer uit en ook de dienstensector, waar onder meer de kwakkelende Spaanse toerismesector onder valt, groeide weer iets. De economieën van Spanje en Italië moeten van ver komen. Zij krompen vorig jaar het hardst binnen de eurozone met respectievelijk -8,9% en -11%. (bron: nu) Deze ontwikkelingen verbazen mij niet, alhoewel ik wel rekening had gehouden met een sterkere groei van de inflatie. Als ik om mij heen kijk, ook in de supermarkten, zie ik dat veel producten in prijs zijn gestegen. Ergens moet dat in data tot uitdrukking komen. De achterblijvende economische groei en de fors stijgende negatieve rentetarieven roepen vragen op, alhoewel …… om de tegenvallende groei te activeren moet de rente goedkoper worden. Anderzijds willen beleggers juist een hogere rente voor hun belegging als in een land de economische activiteiten achterblijven.

De afgelopen drie maanden heeft Shell een kleine 3 mrd winst gemaakt door de hogere prijs voor olie en de toegenomen vraag naar energie. Aandeelhouders kunnen rekenen op een hogere winstuitkering. Het bedrijf koopt dit jaar ook voor 2 miljard aan eigen aandelen op, wat de koers verder steunt. Er wordt 20 miljard geïnvesteerd, vooral in olie- en gasactiviteiten. Voor reductie van de CO2-uitstoot tot nul in 2050 wordt de komende jaren 2 à 3 miljard uitgetrokken. Shell gaat nog in hoger beroep tegen het recente klimaatvonnis, maar wil dat vonnis in afwachting daarvan wel uitvoeren. (bron: NOS) Dit zijn de gevolgen van het neoliberale beleid: de overheid (dus ook de burgers) steekt zich diep in de schulden en de aandeelhouders ontvangen hogere dividenduitkeringen. Waarom gaat Shell nu nog steeds investeringen doen in olie- en gasactiviteiten, terwijl wij ons inzetten fossiel om te zetten naar duurzaam?

Randstad is een big player op de arbeidsmarkt, niet alleen in Nederland, maar ook in Europa, de VS en elders op de aardbol. Deze week presenteerde het bedrijf de halfjaarcijfers. Die lagen ver boven die van een jaar eerder, vooral in het 2e kwartaal. De vraag naar tijdelijke arbeidskrachten neemt fors toe. Daar zit een positieve en negatieve kant aan. Positief is de economische groei en negatief dat de vraag naar vaste arbeidskrachten veel minder is dan die naar flexarbeid. Die omslag was voor kenbaar voor corona maar zet zich nu versterkt door. Werkgevers zijn op zoek naar werknemers voor die momenten waarvoor ze nodig zijn. Op zich kan dat b.v. bij seizoenswerkers verklaarbaar zijn, maar zeker niet voor grote delen van de markt. Het heeft namelijk grote sociaal/maatschappelijke gevolgen. De samenleving wordt namelijk opgescheept met de financiële gevolgen voor de werknemers. De samenleving betaalt namelijk de prijs voor het gewin dat ondernemers ermee ‘verdienen’. De regie van dit proces moet namelijk gevoerd worden door de regering. Maatschappelijke veranderingen, b.v. de digitalisering van de samenleving, kunstmatige intelligentie, robotisering en algoritmen, en in een verdere toekomst de quantum computer, brengen met zich mee dat het onderwijs en de op- en omscholing, zal moeten worden heringericht. Maar de enorme kosten die hiermee gepaard gaan zullen door werkgevers moeten worden betaald. Het is ondenkbaar dat de overheid de kosten betaald en de ondernemers de winsten incasseren. Dat zijn neoliberale denkbeelden die wij snel achter ons moeten laten en zeker niet aan Rutte moeten overlaten.

Hoe staat het met de professionele topsport, waarmee wij in deze maanden werden en worden geconfronteerd met het EK Voetbal, de Giro en de Tour de France, Wimbledon en de Olympische Spelen? Topsport draait om geld, om veel geld. Miljardairs die via clubs talentvolle sporters contracteren met miljoenen salarissen. Dat is de sport die ons door de media wordt aangeboden en waarvoor enorme sommen geld moeten worden betaald en dat wij, het volk, in feite meebetalen door naar de reclame te kijken van de bedrijven die hun producten onder onze aandacht willen brengen. Sport is een commercieel product geworden en heeft niets meer te maken met de basisgedachte van ‘verbroedering’. De columnist Stevo Akkerman benoemt deze week ‘sport’ als ‘waanzin’. Wij wijst terecht naar de mishandeling van jonge turnsters. Ik duid hier niet op de duizenden amateursporters, die dat doen voor hun plezier en gezondheid.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Het kabinet past de regels aan voor vakanties binnen Europa. Alle landen binnen de EU krijgen een gele of groene kleurcode. Reizigers moeten wel blijven voldoen aan landelijke coronaregels. Voor de terugreis gaan juist strengere regels gelden, vanaf 8 augustus. Mensen van 12 of ouder die uit een geel land komen, moeten een bewijs van volledige inenting hebben in de CoronaCheck-app of een negatieve PCR- of antigeentest. Wie met het vliegtuig, de boot, trein of bus reist, moet worden gecontroleerd door de vervoerder. Ook mensen die met eigen vervoer terug naar Nederland komen, kunnen gecontroleerd worden. Het kabinet schrapt deze zomer alle meerdaagse festivals wegens de risico’s op besmettingen. Dat heeft premier Rutte samen met de meest betrokken ministers besloten in een overleg over de coronasituatie. Het gaat om festivals als Lowlands, Down the Rabbit Hole en Mysteryland. Die festivals waren al opgeschort tot medio augustus. Daarna zou het kabinet zich er opnieuw over uitspreken. De festivalsector liet eerder weten tijdig uitsluitsel te willen over het doorgaan van de evenementen deze zomer, onder meer in verband met de opbouw van het terrein en boekingen van artiesten. (bron: NOS) Ik snap helemaal niets van deze corona-beleidsbeslissing van het kabinet. Ineens is Europa groen en geel, op basis van de Nederlandse kleurcodes. Duitsland heeft ons op de hoogrisicolijst geplaatst en wij kunnen weer naar heel Europa op vakantie, zolang er landen ons geen zwaardere belemmeringen gaan opleggen. Neem Frankrijk: met vakantie gaan naar Frankrijk léék kortgeleden nog een goed idee. Nu lopen de besmettingscijfers razendsnel op en wordt al gesproken over ‘campingclusters’. De zorgen groeien. Bekijk de landkaart van Frankrijk en het is meteen duidelijk: de meeste besmettingen zijn dáár waar de toeristen zijn. De vierde coronagolf in Frankrijk treft vooral het Middellandse Zeegebied, de Atlantische kust en Parijs en omstreken. Dat zijn precies de favoriete bestemmingen van Nederlanders. In het departement Aude bijvoorbeeld, aan de Middellandse Zee, groeide het aantal besmettingen in één week liefst 260%. In drukke straten is daar het mondkapje opnieuw verplicht gesteld. “De druk op de ziekenhuizen neemt weer toe,” liet de prefectuur weten.

Iets zuidelijker, tegen de Spaanse grens, ‘explodeert het aantal besmettingen’, zei arts en regeringsadviseur Olivier Guérin. “In departementen waar veel toeristen komen, is het moeilijker afstand te houden.” Het zijn vooral jongeren van 20 tot 29 jaar die feestend vakantie vieren en zo het virus overdragen. Bij Nederlanders aan de Middellandse Zee gaan nog niet meteen alarmbellen rinkelen. “Welnee. We zijn allebei twee keer gevaccineerd, hebben ons gele boekje meegenomen en de CoronaCheckapp is geïnstalleerd,” zegt Marianne Bijlsma uit Emmen die net met haar man is aangekomen op camping La Camassade vlak bij Nice. “Op de camping hier moet je een masker op, afstand houden en overal staat handgel. En het is hier heel ruim. Er zijn ook minder bezoekers dan in andere jaren.” Intussen doet zich in Frankrijk een nieuw fenomeen voor: campingclusters. In twee departementen aan de westkust is het virus opgelaaid tussen tenten en caravans. In de Vendée was er een uitbraak op 22 campings. Volgens de regionale gezondheidsdienst werden daar 82 besmettingen geconstateerd. Daarvan waren er 54 onder het personeel en 28 onder bezoekers. In tientallen badplaatsen in de Vendée is het dragen van een mondkapje op straat weer verplicht gesteld. De autoriteiten hebben er tienduizend extra coronavaccins besteld. Ten noorden van de Vendée, in het departement Loire-Atlantique, werden vorige week twintig medewerkers van één camping positief getest. De regionale radio bezocht de plek daarna en constateerde dat de camping gewoon open was, dat niemand een masker droeg, dat mensen in het zwembad zwommen en dat de dansavond gewoon doorging. In Frankrijk leiden de cijfers inmiddels tot toenemende zorgen over het toerisme. “Er bestaat zoiets als een coronavakantie-effect,” vertelde epidemioloog Alexandre Mailles op een persconferentie. Veel risicofactoren komen namelijk samen. Op campings zijn vaak gemeenschappelijke activiteiten, in de horeca zitten de bezoekers vaak dicht op elkaar. En reizen naar Frankrijk mág, ook vanuit ‘rode’ landen als Nederland en Spanje: een negatieve testuitslag volstaat. Veel Fransen hebben hun hoop nu gevestigd op de zogeheten pass sanitaire, het bewijs dat je gevaccineerd of getest bent. De regering wil die pas invoeren als toegangsbewijs voor plaatsen waar veel mensen samenkomen, zoals de horeca. In Normandië zijn ze daar alvast mee begonnen. In twaalf populaire badplaatsen, waaronder Deauville en Trouville, geldt al: geen prik of negatieve testuitslag: geen hapje, geen drankje. “We móesten wel iets doen,” zei Philippe Court, prefect van het departement Calvados. “De deltavariant rukt op, het aantal toeristen loopt op en het is vakantietijd met alle activiteiten van dien. We hebben daardoor hier al te maken met verschillende coronaclusters. (bron: Parool)

Verwoestende bosbranden, hoge temperaturen, extreme droogte en recentelijk, in onder meer Nederland België, Duitsland en Oostenrijk, hoog water en overstromingen: het zijn gebeurtenissen waarbij vaak wordt gewezen naar het veranderende klimaat. Leden van het VN-klimaatpanel IPCC besturen 2 weken lang duizenden onderzoeken naar klimaatverandering, om deze vervolgens te beoordelen, te analyseren en samen te vatten in een evaluatierapport. Dat doen ze eens in de vijf of zes jaar. Voor Nederland is het deel over de stijgende zeespiegel belangrijk, zegt Aimée Slangen. “Omdat wij als land voor een groot deel, waaronder Schiphol en de Zuidplaspolder, onder de zeespiegel liggen. Dus we zijn afhankelijk van onze kustbescherming.” T wee jaar geleden bracht het panel voor het eerst een apart speciaal verslag uit over de oceanen, ijskappen en de zeespiegel, naast de algemene evaluatierapporten. De conclusie: als de uitstoot niet snel naar beneden gaat, krijgen we nog deze eeuw te maken met een snel stijgende zeespiegel, heftige stormen en de instorting van gletsjers. Vorige eeuw steeg de zeespiegel met ongeveer 15 centimeter, nu gaat de stijging twee keer zo snel. Een eerste versie van een deel van het nieuwe rapport lekte een aantal weken geleden uit. Het uitsterven van diersoorten, meer ziektes, recordhoge temperaturen en stijgende zeespiegels, waren enkele dingen die werden genoemd. De aankomende generaties zullen daar steeds meer van merken en de komende dertig jaar gaan de gevolgen van de klimaatverandering steeds meer zichtbaar worden, stelt het panel. Wat kunnen we nog meer verwachten? Het panel borduurt in het aankomende rapport voort op het vorige evaluatierapport, in 2013. Toen concludeerde het panel “nog meer overtuigd” te zijn van de menselijke invloed op klimaatverandering. Het rapport gaat daarnaast voor de eerste keer zogeheten black swan events benoemen: ontwikkelingen met een lage waarschijnlijkheid, maar met een hoge impact. Het onomkeerbaar smelten van een aantal zeer grote ijskappen dat kan leiden tot de snelle stijging van de zeespiegel kan zo’n black swan-gebeurtenis zijn, schrijft persbureau Reuters. We kunnen ook tipping points, oftewel kantelpunten verwachten: onherstelbare veranderingen in het klimaatsysteem, een term die door het IPCC rond de eeuwwisseling in het leven is geroepen. (bron: NOS)

De wereldwijde bevolking vaccineren tegen corona is door de monopolies van de farmaceuten vijf keer duurder dan nodig, stelt een alliantie van 70 organisaties, waaronder Oxfam Novib. Het extra geld dat rijke landen betalen kan beter worden ingezet voor vaccins voor landen met lage en middeninkomens, stelt de ontwikkelingsorganisatie. Oxfam Novib pleit ervoor om de patenten op de vaccins tijdelijk op te heffen. Zo kan de productiecapaciteit omhoog, zodat mensen in armere landen sneller kunnen worden gevaccineerd. Volgens farmaceuten wordt in die landen al een lagere prijs gerekend dan in rijke landen. (bron: NOS) Dit is de vrije markt waarin centraal staat winsten genereren door vaccins te verkopen tegen de prijs die ervoor betaald wordt. Daarbij komt dat de Westerse landen VEEL MEER vaccins hebben besteld dan ze nodig hebben. Neem Nederland, waar misschien 12 miljoen mensen 1, 2 of 3 keer worden gevaccinneert, maar waarvoor de overheid 80 miljoen vaccins heeft besteld.

Onderwijsbonden waarschuwen voor een oplopend lerarentekort doordat leraren in het voortgezet onderwijs die net zijn afgestudeerd geen uitzicht wordt geboden op een vast contract. De Algemene Onderwijsbond en de vakbond CNV spreken van een ‘lerarenlek’. Maar 55% van de leraren krijgt na een jaar een vaste aanstelling, tegen meer dan 80% in het basisonderwijs. Daarmee wordt de cao niet nageleefd, zegt de Aob, die dat choquerend vindt, zeker nu er te weinig leraren zijn. Met name op scholen in krimpregio’s en bij vakken zonder lerarentekort worden minder vaste contracten gegeven. (bron: NOS)

Corona berichten

De bescherming van het coronavaccin van Pfizer/BioNTech tegen besmetting is na 6 maanden gedaald van 96% naar 84%. Dat meldt de nieuwssite Statnews op basis van een studie onder 44.000 proefpersonen. De studie moet nog door vakgenoten worden beoordeeld. Na de eerste twee maanden wordt het vaccin elke 2 maanden gemiddeld 6 procentpunt minder effectief.

Er liggen woensdagmorgen 629 corona-patiënten in het ziekenhuis. Dat zijn er 13 meer dan een dag eerder. Van hen liggen er 164 op de intensive care, een toename van 5. Het aantal verpleeghuizen waar in de afgelopen 14 dagen een coronabesmetting is vastgesteld, neemt nog toe. Het gaat nu om 125 verpleeghuizen, tegen 73 een week geleden. Door een technische storing zijn niet alle nieuwe besmettingen doorgegeven aan het RIVM. Tot woensdag 10.00 uur werden er 3513 nieuwe positieve tests gemeld, maar daarbij is er dus sprake van onderrapportage. (bron: NOS/RIVM)

Zaterdagmorgen om 10.00 uur vanochtend zijn bij het RIVM 2983 nieuwe coronabesmettingen van vrijdag gemeld. Dat zijn er 463 minder dan een dag eerder. Gemiddeld daalt het aantal besmettingen ook: in de afgelopen 7 dagen werden gemiddeld 3830 positieve tests per dag gemeld, 47% minder dan de week ervoor. Zondag werden er 2350 besmettingen gemeld. (bron: NOS/RIVM) Het bevestigt nog weer eens hoe onbesuisd het besluit van de regering was alle beperkingen op te heffen. De besmettingskans door de deltavariant blijft aanwezig. Nederland blijft de komende week naar alle waarschijnlijkheid rood kleuren op de coronakaart van het Europese RIVM, het ECDC. Voor de kleurbepaling geldt onder meer het percentage positieve tests. Dat daalt wel, maar gemiddeld nog te weinig om terug te gaan naar oranje. Noord-Holland lijkt als enige provincie donkerrood te blijven. De kaart wordt donderdag gepubliceerd. (bron: NOS) Dat is een tegenvaller voor de toeristensector.

Eyeliners

DNB’er Klaas Knot heeft gelijk: de prijzen gaan echt niet meer dalen, monetair beleid een illusie

Een provinciale bijdrage van €1,75 mln aan een voorgenomen verhuizing van het hoofdkantoor van DSM van Heerlen naar Maastricht is een meerderheid van de Limburgse Staten in het verkeerde keelgat geschoten. 7 Statenfracties hebben daarom een extra vergadering van de Staten bijeengeroepen

Het leven op aarde kan herstellen van de drastische klimaatverandering. Mensen kunnen dat niet

VS blijft Europese reizigers weigeren

Duitsland scherpt corona-eisen voor Nederlandse toeristen

Meer corona: het riool vertelt ons dat eerder dan de testuitslagen

Deltavariant besmettelijker dan ebola

Er rijden minder treinen door teveel zieke verkeersleiders

Heeft een 3e prik wel zin? Inenting zou extra antistoffen geven, maar wat weten we over bijwerkingen op de middellange termijn? Niets!

Ingeënt ziekenhuispersoneel vormt toch een risico. In Nederland raken zorgmedewerkers die volledig gevaccineerd zijn toch besmet met de deltavariant. De laatste 3 weken werden 7.051 zorgmedewerkers positief getest

Wereldeconomie trekt sneller aan, maar wel ongelijk. In 2022 groeit de Europese economie, volgens het IMF, 4,4%, maar in India maar 3,3%

Frontberichten

De Amerikaanse oud-president Donald Trump zou het Amerikaanse ministerie van Justitie onder druk hebben gezet om de presidentsverkiezingen van november 2020 als ‘corrupt’ aan te merken en daarmee de uitslag ongeldig te verklaren. Dat blijkt uit handgeschreven notulen van een medewerker van het ministerie over een telefoongesprek van Trump met de toenmalige top van Justitie in december, die zijn ingezien door The New York Times.

De Canadees-Britse eigenaren van de Bijenkorf willen de warenhuisketen verkopen, schrijven Britse media. Samen met het Britse Selfridges en twee Ierse warenhuizen zou de Bijenkorf te koop staan voor vier miljard pond. De komende weken is er een veiling voor een select groepje geïnteresseerden. De warenhuizen zijn nu nog eigendom van de familie Weston, een van de rijkste families van Canada. Dit jaar overleed Galen Weston op 80-jarige leeftijd, de grote man achter de Selfridges Group. De Bijenkorf heeft vestigingen in Den Haag, Amsterdam, Amstelveen, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Maastricht. (bron: NOS)

Het ziet ernaar uit dat Amsterdam de klimaatdoelstellingen niet gaat halen, maar om te voorkomen dat er onrust ontstaat over extra maatregelen legt de gemeente de bal bij de inwoners. Nog deze zomer start er een experiment om een groep willekeurige Amsterdammers, gezamenlijk een dwarsdoorsnede van de bevolking, oplossingen te laten bedenken. Dit is nodig voor een probleem waarvoor wethouder Marieke van Doorninck (klimaat) al eerder waarschuwde: in 2030 wil het stadsbestuur uitkomen op 55% minder CO2 dan in 1990, maar volgens de laatste prognose komt Amsterdam niet verder dan een reductie van 37%. En voor 2025 is het nog dramatischer gesteld: het tussendoel was om 5% minder dan in 1990 uit te stoten, maar nu blijkt dat de stad juist afstevent op 3% méér. Een groep willekeurige Amsterdammers krijgt na de zomer (via loting) een uitnodiging van het stadsbestuur om mee te denken over een manier waarop de stad de doelstelling wél kan halen. Wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid) schrijft in een brief aan de raad dat zij ‘de kracht en ideeën’ van Amsterdammers ‘ten volle’ wil benutten. Voor het eerst wordt daarbij gebruik gemaakt van een vorm van ‘directe-democratie’ waarbij niet volksvertegenwoordigers, maar inwoners zelf de kaders scheppen. “In de politiek zit een zekere mate van concurrentie ingebakken, oppositie en coalitie, ideologie, wat goede oplossingen in de weg kan staan,” zegt Niesco Dubbelboer van de stichting Meer Democratie. “Politici kunnen soms niet over hun schaduw heen springen, inwoners zijn daar veel beter in.” Dit kan de rest van de stad bovendien het gevoel geven dat beleid niet uit de kokers van politici komt, zegt Dubbelboer. “Dingen die in redelijkheid zijn besloten in een burgerberaad voelen niet meer als een top-down discussie.” Jelmer Mommers van Bureau Burgerberaad onderzoekt vormen van directe democratie. Hij waarschuwt dat mensen bij elkaar zetten niet genoeg is. “Alles hangt af van hoe je het organiseert.” Enkele voorwaarden die hij noemt: een diverse groep van circa 100-150 mensen van verschillende leeftijden en opleidingsniveaus, een centrale vraag die niet te smal of te breed is en steun van experts gedurende het proces. En zowel Mommers als Dubbelboer waarschuwt: de raad en de wethouders moeten vooraf met elkaar afspreken en duidelijk maken wat ze met de uitkomsten van het burgerberaad gaan doen. “De vraag is of de politiek de uitkomst durft uit te voeren,” zegt Dubbelboer. Directe democratie toepassen in de klimaatdiscussie is recentelijk uitgeprobeerd in Frankrijk. President Emmanuel Macron liet een groep van 150 burgers zeven weekenden samenkomen om na te denken over een manier om de CO2-uitstoot op een eerlijke en effectieve manier te verlagen. Onder begeleiding van experts kwamen zij tot 149 voorstellen. Mommers: “Het waren goede initiatieven. Het verbieden van vluchten van korte afstanden bijvoorbeeld. Politici durven dat hier niet snel aan. Of stoppen met reclame maken voor fossiele brandstoffen. Het probleem was dat Macron het parlement niet mee had, waardoor maar 10% van de initiatieven het heeft gehaald. De rest werd afgezwakt of verworpen.” (bron: Parool) Mijn eerste reactie geef ik op het mislukken van het Franse experiment. Het zou zinvol zijn een analyse te laten maken over het goedbedoelde plan om meer draagvlak te krijgen onder de bevolking, door de Franse politiek om zeep is geholpen. In ieder geval moet Amsterdam niet dezelfde fouten maken. Mijn tweede opmerking is of het gaat om de aanpak de CO2-uitstoot verder te verlagen en/of om de financiering van de aanpak daarvan. Daarom stel ik voor de geselecteerde burgers een budget ter beschikking te stellen en hen de mogelijkheid te geven nieuwe inkomsten te genereren om de nieuwe plannen te kunnen realiseren. Je mag van burgers verlangen dat zij een bijdrage leveren aan de verduurzaming/vergroening maar wel ervan uitgaande dat de ‘vervuiler betaalt’ en dat betekent dat aan de vervuilende industrie/handel een grotere bijdrage mag worden opgelegd. Denk dan b.v. aan het verkeer ter land, ter zee en in de lucht en bouwactiviteiten. Verder moet er veel meer duidelijkheid komen hoe huishoudens de conversie van aardgas naar duurzamer warmtebronnen moeten financieren. Verder wordt nog voor de teruggeleverde stroom van zonnepanelen, de komende 17 maanden door stroomleveranciers, door saldering, ca €0,20 tot €0,22 per kWu betaald. Bij de huidige stand van zaken daalt die prijs daarna naar ca €0,06. Daarmee wordt de aanschaf van zonnepanelen aanzienlijk minder aantrekkelijk. Dat is een Haags beleidspunt. Daarover zal de nieuwe regering snel een beslissing moeten nemen wat het beleid wordt na 01-01-2023. Het plan lijkt goedbedoeld, maar mag niet resulteren dat het Gemeentebestuur nu achterover kan gaan zitten en afwachten. De eindverantwoordelijkheid ligt bij de bestuurders. Het mag niet zo zijn dat het bestuur wordt overgenomen door burgers, dan wordt het een complete chaos.

Overwegingen

Stikstof, Urgenda, Shell: in geruchtmakende rechtszaken tikte de rechter de overheid op de vingers. Dat is geen goed nieuws, vindt Prof. dr. Afshin Ellian, Perzisch-Nederlandse rechtsgeleerde, rechtsfilosoof en dichter en hoogleraar in Leiden. Hij is een expert in het internationaal publiekrecht en rechtsfilosofie. Zijn stelling is dat ‘de tussenkomst van de rechter de samenleving uit evenwicht trekt.’ Lodewijk Drost schrijft daarover in de Verdieping op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1314/articles/1417113/28/1 In het blog 593 van komend weekend zal ik op de uitspraken van Ellian uitgebreid ingaan.

2 jaar geleden riep een internationale groep van 11.000 wetenschappers de noodtoestand voor het klimaat uit. Deze week publiceerde de (gegroeide) groep een update: het staat er niet goed voor, schrijft Bob van Huet in het Parool. Maar liefst 14.000 wetenschappers uit 150 landen zijn betrokken bij de nieuwe studie naar het klimaat. Ecoloog Jasper Eikelboom van Wageningen University & Research is er een van. Hij en zijn collega’s roepen op tot sneller handelen in het wetenschappelijke tijdschrift BioScience. Eikelboom is ook een van de auteurs van het spraakmakende stuk waarin politici en overheden wordt verweten te weinig te doen om ‘overexploitatie van de aarde’ tegen te gaan en blind te varen op ‘symptoombestrijding’. De wetenschappers registreren in hun update een niet eerder vertoonde opeenstapeling van klimaatgerelateerde rampen. Denk aan de overstromingen in Zuid-Oost Azië, bosbranden in Noord- en Zuid-Amerika, de opeenvolging van orkanen en cyclonen. Deze zomer is het weer prijs: van wateroverlast in Europa tot brandende bossen in Siberië tot modderstromen in Centraal-Azië tot hitterecords in Canada en de VS. Los van al het menselijk leed becijferde verzekeraar AON dat alleen al in de eerste helft van dit jaar voor €35 mrd schade is geleden aan bezittingen. Dat is 40% hoger dan het jaargemiddelde sinds het begin van deze eeuw. Voor hun stuk in BioScience hebben de wetenschappers 31 ‘vitale indicatoren’ bekeken die bij wijze van spreken de temperatuur van de planeet bepalen. Dat ging over broeikasgassen, de dikte van het ijs op de polen, het smelten van gletsjers, ontbossing in het Amazonegebied, opwarming van de oceanen en zo meer. Van de 31 indicatoren zijn er 18 momenteel niet goed of breken negatieve records. Heel zorgwekkend: delen van het Amazonewoud stoten nu CO2 uit in plaats van het te absorberen. (bron: Parool)

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 30 juli 2021, week 30: AEX 754,31; Bel 20 4.200,47; CAC40 6.612,76; DAX 15.544,39; FTSE 100 7.032,30; SMI 12.116,82; RTS (Rusland) 1.625,76; SXXP (Stoxx Europe) 461,74; DJIA 34.935,47; NY-Nasdaq 100 14.059,90; Nikkei 27.283,59; Hang Seng 25.935,58; All Ords 7.664,20; SSEC 3.397,36; €/$1.1869; BTC/USD $41.399.90; 1 troy ounce goud $1.813,60, dat is €49.083,75 per kilo; 3 maands Euribor -0,544%; 1 weeks -0,564%; 1 mnds -0,556%; 10 jaar Duitse Staat -0,461%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,394%; 10 jarig Nederlandse Staat -,33%; 10 jaar Belgische Staat -0,122%;10 jaar Franse Staat -0,105%; 10 jaar Japan 0,0148%; 10 jaar Spanje 0,267%; 10 jaar VK 0,564%; Italië 0,622%; 10 jaar VS 1,2324%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,769.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel onveranderd, behalve de Hang Seng (HongKong) die 5% in waarde daalde, terwijl de rente maar blijft stijgen als gevolg van het monetaire beleid. De euro herstelde tegen de dollar. De bitcoin noteert 14% hoger ten opzichte van een week eerder. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. Brussel kondigde het verduurzamingsproject aan met een gigantisch investeringsbudget in de komende decennia, hetgeen zeker zal leiden tot een rentestijging en een fors toenemende inflatie. De 3e coronagolf is in ons land in korte tijd gedaald als gevolg van het sluiten van de brandhaarden. Op zaterdag 31 juli werden 2.983 besmettingen gemeld. Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,159%; Duitsland 0,018%; Nederland 0,107%; Japan 0,6344%; Frankrijk 0,684%; VK 0,991%; Spanje 1,173%; Italië 1,631%; Canada 1,7352%; VS 1,8845%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,744%; Nederland -0,72%; Frankrijk -0,688%; België -0,638%; Zwitserland -0,63%; Denemarken -0,588%; Spanje -0,399%; Japan -0,1259%; Italië -0,048%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 31-07-2021/592 Het grootste gevaar dat ons bedreigt zijn stijgende prijzen en een dalende koopkracht

UPDATE 24-07-2021/591 De Olympische zomerspelen van 2020 in Japan zijn begonnen

Op de Olympische Spelen zijn 6 Nederlanders besmet met corona. Het gaat om skateboardster Candy Jacobs, roeier Finn Florijn, de hoofdcoach van enkele vrouwenboten Josy Verdonkschot, een staflid van de roeiploeg, taekwondoka Reshmie Oogink en NOS-commentator Jeroen Elshoff besmet te zijn. De zes zaten op dezelfde KLM-vlucht van Amsterdam naar Tokio, vorige week zaterdag. KLM zegt dat er geen aanwijzingen zijn dat ze in het vliegtuig geïnfecteerd raakten.

Ja, ik weet het …………… het is komkommertijd: het volk is met vakantie en de politiek met reces. Maar toch, ik constateer dat in de media deze week weinig interessante feiten te melden waren, anders dan het afscheid van Peter R. De Vries en de schimmige deals met grondhandel en toezeggingen van lucratieve rechten om windmolens te bouwen, waar Nieuwsuur over berichtte, blijken geen incident. Ze hangen direct samen met falende democratische controle door de bestuursstructuur van het Havenschap en het Havenbedrijf. Volksvertegenwoordigers kunnen geen toezicht houden omdat zij te weinig en zelfs onjuiste informatie krijgen over de bezigheden van Groningen Seaports. Ik lees nu steeds meer de opinies van lezers in de dagbladen en die verrassen steeds meer en geven een heldere blik op de stand van de samenleving van nu. Ik zal daar in de komende blogs meer aandacht aan besteden.

Hoe betrouwbaar zijn de deskundigen met hun uitspraken over de corona-besmettingen? Ik twijfel al enige tijd of wij volledig worden geïnformeerd over de risico’s verbonden aan het vaccineren. Vaccins bieden een uitweg uit de crisis, kopte Trouw donderdagochtend. De hoge besmettingsgraad lijkt geen goede uitgangspositie om met de deltavariant het najaar in te gaan. Valt mee zeggen de deskundigen, zolang we maar doorgaan met vaccineren. Dat zal wel enigermate helpen, maar het zal geen totale oplossing zijn, verwacht ik. Volgens het laatste 7-daagse gemiddelde van 10.000 besmettingen was 9% van deze besmette personen al volledig gevaccineerd, dat zijn er dus 900. Daarbij komen dan nog de één keer gevaccineerden, maar die data worden niet geleverd. Weliswaar is het R-getal van 2,91 van 3 weken geleden weer is gedaald, maar 1 is nog redelijk ver weg. Om daar te komen moet het vaccineren worden volgehouden, ook al omdat, volgend de deskundigen, omdat de vaccins minder effectief zijn in het beschermen voor corona, dan waarvan was uitgegaan. Zeker geldt dit voor de deltavariant. Niemand spreekt over bijwerkingen als mensen zich meerdere keren laten ‘bijvaccineren’.

Ik heb deze week het boek van Pieter Omtzigt “Een nieuw sociaal contract” gelezen. Buitengewoon interessant, een jonge wetenschapper die zijn opgebouwde kennis tien jaar lang heeft ingezet voor een analyse van de Nederlandse rechtstaat. Het is voor mij nu duidelijk waarom voor premier Rutte deze volksvertegenwoordiger maar ‘elders’ aan het werk moest worden gezet. Omtzigt is voor Rutte een grote bedreiging om nog verder te kunnen functioneren, want Omtzigt heeft de puinhopen van 3 kabinetten Rutte op de tafel van de premier gelegd. Heel lang geloofden we dat Nederland af was. Maar schijn bedriegt. Pieter Omtzigt laat zien dat er in Nederland grote problemen zijn met macht en tegenmacht. De mechanismen van de rechtsstaat functioneren niet goed meer, zoals uit het kinderopvangtoeslagenschandaal is gebleken. Omtzigt pleit vanuit zijn eigen ervaringen in de politiek voor een nieuw sociaal contract. Het is nodig om het vertrouwen tussen overheid en burgers te herstellen. Dat is zeker niet eenvoudig. We moeten instituties herbouwen door checks-and-balances te hernieuwen. Het vraagt ook om een andere mentaliteit van de overheid én van de burgers zelf. Er is geen simpele oplossing. Het hele weefsel van de rechtsstaat moet worden onderzocht en gerepareerd. In dit boek doet Omtzigt een aantal voorstellen daartoe. Pieter Omtzigt (1974) is sinds 2003 Kamerlid voor het CDA, en zit sinds 2004 in de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa. Het boek is tot stand gekomen met medewerking van Welmoed Vlieger (1976), filosoof en columnist. De Stichting Sociale Christen-Democratie geeft een interessante inkijk op het boek dat voor slechts €11,99 verkrijgbaar is als e-book. Voor een impressie over de feiten die hij aantrof lees https://www.socialechristendemocratie.nl/wp-content/uploads/2020/10/Omtzigt-De-onbetrouwbare-overheid-2.pdf

Informatie-ontwikkelingen

Geen nieuws, behalve dan het boek van Pieter Omtzigt “Een nieuw sociaal contract”.

Financieel/economische berichten

Consumenten gaan meer betalen voor hun dagelijkse boodschappen, schrijft het FD. Door het einde van lockdowns is er wereldwijd veel meer vraag naar grondstoffen als oliën, suiker en granen. Daardoor stijgen de prijzen en die stijgingen berekenen producenten door aan de supermarkten. Analisten zeggen tegen de krant dat de supermarkten uiteindelijk niet anders kunnen dan een deel van die hogere kosten weer in rekening brengen bij de consument. Iets als palmolie, dat onder meer in pindakaas en shampoo zit, was in het afgelopen half jaar 70% duurder. (bron: NOS) Maar er zijn ook bedrijven die door de lockdowns verliezen hebben gemaakt en om te overleven hun prijzen moeten verhogen. En als de rente omhoog gaat op enig moment gaan de prijzen nog verder omhoog. Verder wordt het leven ook duurder door alle maatregelen die doorgevoerd gaan worden door de vergroening van de samenleving en de klimaatmaatregelen.

https://www.trouw.nl/editie/20210723/ecb-rentes-pas-omhoog-als-inflatie-stabiel-op-2-procent-zit~b06a791d/ Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank, was nog nooit zo expliciet over hoelang de rentes in Europa nog op dit dieptepunt blijven: heel lang. Ze blijven nog wel even laag, de rentes die u kent van uw hypotheek, uw spaarrekening en die waar uw pensioenfonds mee moet rekenen om tot uw maandelijkse uitkering te komen. De Europese Centrale Bank (ECB), die de verschillende soorten rentestanden in Europa kan beïnvloeden met haar beleid, gaat ze voorlopig niet omhoog duwen. (bron: Trouw) Elders in dit blog heb ik al geschreven dat dit monetaire beleid geen weelde is, maar pure armoede: er is momenteel geen enkele andere optie die uitvoerbaar is zonder een gigantische schade aan te richten. En of dat moment nog ooit komt is afhankelijk van onzekere factoren die buiten het financieel/monetaire beleid vallen. Voortzetting van het monetaire beleid is de uitkomst van een beleidsvergadering van het ECB-bestuur, waarin alle 19 centrale bankpresidenten uit de landen met de euro zijn vertegenwoordigd. Dát de rentestanden op standje ‘zeer laag’ blijven staan, verbaast niet eens zo, want de inflatie in de eurozone bedroeg in juni 1,9%. Wel is de centrale bank explicieter dan ooit over hoe lang ze dat zo wil houden. Namelijk: op zijn minst totdat de inflatie in de eurozone de 2% heeft aangetikt. En niet zomaar even, het moet stabiele inflatie zijn. En dus niet het gevolg van eenmalige gebeurtenissen (zoals de nasleep van de coronacrisis). Hoe de ECB dat wil bereiken? Door het opkopen van schulden. En met die lage rentes. Daardoor wordt het goedkoop voor bedrijven en consumenten om geld te lenen en dat vervolgens te besteden. Sparen ontmoedigt de ECB er juist mee. Samen moet dat economie aanjagen, en daarmee de inflatie. Maar tot dusverre vindt er juist een tegenovergestelde reactie plaats. Het volk spaart juist meer en geeft dus minder uit. Kennelijk neemt het vertrouwen in het monetaire beleid juist af. De doelstelling van 2% is vrij nieuw, ze werd twee weken geleden aangekondigd als deel van een nieuwe strategie waar de ECB aan had gewerkt. Het officiële doel van de ECB is zorgen voor prijsstabiliteit in de eurozone. 2% is dan een prettig richtsnoer: niet te hoog, maar wel een veilige buffer tegen deflatie (het schrikbeeld waarin iedereen wacht met besteden omdat producten morgen goedkoper zijn dan vandaag, met als gevolg dat de hele economie inzakt). Tot 2 weken geleden bedroeg de inflatie-doelstelling nog ‘iets minder dan, maar dicht bij 2%’. Dat dit nu op 2% is gezet, betekent dat de centrale bank langer kan doorgaan met het opkopen van schulden en met het laag houden van de rentes. De ECB heeft er zelfs geen problemen meer mee als de inflatie tijdelijk boven de 2% uitkomt. Dat idee kan meteen in de praktijk worden gebracht, want het lijkt erop dat de tweeprocentgrens al dit jaar wordt overschreden. ECB-president Christine Lagarde zei afgelopen donderdag op een persconferentie dat de prijzen dit jaar fors kunnen stijgen. Maar dat komt vooral doordat prijsstijgingen jaar-op-jaar gemeten worden, waardoor ze nu vergeleken worden met de coronamaanden van 2020. Toen zaten de olieprijzen op een dieptepunt en vergeleken daarmee is er al snel sprake van explosieve prijsstijging. Ook heeft Duitsland begin dit jaar een tijdelijke btw-korting teruggedraaid, waardoor de prijzen in de grootste economie van Europa even omhoog schoten. Lagarde verwacht dat de inflatie volgend jaar alweer onder de 2% zal dalen. Niet iedereen is er blij mee dat de ECB mag blijven doorgaan met het stimuleren van de economie als de inflatie (tijdelijk) omhoog gaat. Sommige critici vrezen voor de gevolgen van die lage rentes, zeker als die te lang aanhouden. Inflatie wordt nog wel eens vergeleken met ketchup in een fles: centrale bankiers schudden en schudden en er komt niets uit, totdat ze nog harder schudden en dan is er ineens geen houden meer aan. Overigens kunnen de inflatiecijfers over een paar jaar om nog een andere reden stijgen. De ECB gaat, op veler verzoek, ook de prijzen van koophuizen meenemen in haar berekeningen van de inflatie. Die schieten immers al jaren omhoog, maar daar is tot op heden niets van terug te zien in de inflatiecijfers. Het duurt nog wel even voor het zover is; er komt eerst onderzoek naar hoe die huizenprijzen gewogen moeten worden. Het beleid van de ECB wordt gekenmerkt door te tijd winnen, door noodzakelijke veranderingen op de langere baan te schuiven, door zinloze beleidsdoelen te introduceren door het begrip ‘ECB-tijdelijke-inflatie’ en schimmig te zijn over wat de ECB gaat doen als de inflatie richting de Amerikaanse inflatie van 5,4% gaat en door al jaren gemanipuleerde inflatiecijfers te publiceren (door ‘de stijging van de woonkosten’ te negeren). Wat zit er achter de filosofie van “net onder de 2% en 2%)? Helemaal niets, maar de Knappe Koppen in Frankfurt denken daarmee de markt en het volk aan het lijntje te kunnen houden. De waarde van de euro t/o de dollar daalt al weken, dat is goed voor Europese bedrijven die op wereldhandelsniveau zaken doen, maar niet voor de burger want daardoor stijgen de prijzen want daalt de waarde van ons spaar- en pensioengeld.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Nederland doneert de 745.000 vaccins van AstraZeneca die nog op voorraad zijn aan landen in nood die een beroep hebben gedaan op Nederland. Andere vaccins die in Nederland niet meer nodig zijn, gaan naar het internationale Covax-programma. Daarmee worden vaccins verdeeld over armere landen.

Bij huisartsen liggen tienduizenden doses van het AstraZeneca-vaccin die waarschijnlijk worden vernietigd. Ze bleven over nadat werd besloten het vaccin minder te gebruiken vanwege een kleine kans op een ernstige bijwerking. De vaccins kunnen niet weggegeven worden aan het buitenland omdat de kwaliteit niet meer gewaarborgd is, zegt het ministerie van VWS. (bron: NOS)

De prijs van een koopwoning heeft vorige maand opnieuw een recordniveau bereikt. De stijging van 14,6% ten opzichte van een jaar geleden was de grootste in 20 jaar, melden het Centraal Bureau voor de Statistiek en het kadaster. Vergeleken met 8 jaar geleden, toen de huizenprijzen op een dieptepunt stonden, liggen de prijzen nu 70% hoger. Gemiddeld kost een koopwoning nu €373.000. (bron: NOS)

In Limburg stegen de huizenprijzen het minst, terwijl in Flevoland de koopsom met 16,8% juist het hardst omhoog ging. (bron: NOS)

De farmaceut Janssen zegt dat het te voorbarig is om te concluderen dat hun vaccin minder goed werkt tegen de deltavariant van het coronavirus. Het bedrijf reageert op een Amerikaanse studie waaruit dat zou blijken. Daarmee werd de vraag opgeroepen of een tweede vaccinatie na ‘Janssen’ vereist is. Janssen stelt dat het onderzoek niet volledig is, omdat maar naar een deel van de afweerreactie is gekeken. Het onderzoek is ook met bloedmonsters in een lab verricht en niet erbuiten. De farmaceut zegt dat er onderzoeken lopen en dat er aanwijzingen zijn dat het vaccin goed beschermt tegen delta. (bron: NOS)

GGD GHOR Nederland,de koepel van de GGD’s, heeft aangifte gedaan tegen tientallen mensen die nagemaakte vaccinatiebewijzen hebben gekocht. SBS-programma Shownieuws bericht dat de bewijzen via Telegram zijn aangeboden. De verkopers beloofden dat met de bewijzen een QR-code in de CoronaCheck-

app kon worden verkregen. Volgens de GGD liepen de kopers tegen de lamp bij het aanmaken van de QR-code en is het nooit gelukt zo’n code aan te maken. De GGD zegt tegen NRC dat er ook 10 meldingen zijn gekomen van mensen die wegliepen met een vaccinatieregistratie nog voordat ze een vaccin kregen. (bron: NOS)

Vanaf dinsdag krijgen mensen die naar Duitsland willen reizen te maken met strengere inreisbeperkingen. Nederland geldt in Duitsland vanaf dan als hoogrisicogebied voor het coronavirus. Dat meldt het Robert Koch Institut, de Duitse tegenhanger van het RIVM. De aanpassing betekent dat reizigers (ook jonge kinderen) 5 dagen in quarantaine moeten als ze niet volledig zijn gevaccineerd. Voor reizigers die in Duitsland op doorreis zijn, is een negatieve coronatest voldoende. De extra maatregelen gaan niet gelden voor mensen die naaste familie bezoeken of korter dan 24 uur in het land zijn. (bron: NOS)

Corona berichten

Op de kaart van het ECDC, het Europese Gezondheidsinstituut, kleurt Nederland grotendeels donkerrood. Utrecht, Noord- en Zuid-Holland, Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant en Groningen zijn nu donkerrood, de andere provincies rood. Donkerrood (bij ons rood genoemd) betekent dat het aantal besmettingen is opgelopen tot 500 per 100.000 inwoners. Bij rood (oranje) is dat 200 t/m 499 besmettingen over de afgelopen 2 weken. EU-landen mogen zelf bepalen of ze nu strengere voorwaarden gaan stellen of andere maatregelen nemen voor mensen uit deze gebieden. (bron: NOS)

De huidige vaccins beschermen in hoge mate tegen de verschillende varianten van het coronavirus. Toch loopt het aantal besmettingen onder volledig gevaccineerden op. Inmiddels is 9% van degenen die positief testen op COVID-19 volledig gevaccineerd. Het RIVM roept gevaccineerden, met het oog op de besmettelijkere deltavariant, dan ook op om afstand te houden en zich te laten testen bij klachten. De (Indiase) deltavariant is 51% besmettelijker dan de (Britse) alfavariant, die weer 40% besmettelijker is dan het oorspronkelijke virus. Het is gebleken dat de besmettelijkere deltavariant ook onder volledig gevaccineerden voor meer besmettingen zorgt. Van de mensen die sinds 1 juli besmet geraakt zijn, is 77% niet gevaccineerd, 14% gedeeltelijk en 9% geheel. Het is per soort vaccinatie verschillend wanneer en in welke mate u beschermd bent. In het geval van AstraZeneca en Moderna bent u vanaf 14 dagen na de 2e vaccinatie beschermd. Na 1 prik met Janssen duurt het 14 dagen totdat u beschermd bent. Met BioNtech/Pfizer bent u vanaf 7 dagen na de 2e vaccinatie beschermd. Daarnaast bent u met welk vaccin dan ook na 2 weken voldoende beschermd als u voor die vaccinatie corona gehad heeft. Maar, ook als u volledig gevaccineerd bent bestaat er dus een kans dat u toch besmet raakt met het coronavirus. De kans dat de ziekte ernstig verloopt is echter bij alle vaccins heel klein. Dat het aantal besmettingen onder volledig gevaccineerden oploopt kan deels verklaard worden met het feit dat de vaccins iets minder goed blijken te werken tegen de besmettelijkere deltavariant. Bij deze variant worden er ongeveer 1.000 keer zoveel virusdeeltjes aangemaakt en het immuunsysteem kan daar niet snel genoeg tegen in verweer komen. In het geval van Pfizer is de bescherming 93% bij de alphavariant en 88% bij de deltavariant. AstraZeneca biedt 66% tegenover 60% bescherming. Voor Moderna en Janssen is de werking tegen de deltavariant nog in onderzoek. Wel wordt erover nagedacht om mensen met 1 prik van Janssen een 2e vaccinatie te geven om effectiever te zijn. (bron: nu)

De informatie over de ontwikkeling van het (delta)corona-virus wordt ons gekleurd voorgelegd. Maandag bracht teletekst de tekst RIVM: groeitempo infecties neemt af. Dat verwacht ik ook, nu de brandhaarden voor nieuwe besmettingen zijn gesloten en toch zet ik daar ook vraagtekens bij. Het gaat er maar om waaraan de data wordt getoetst. Het aantal besmettingen van 13 t/m 17 juli bedroegen 10.492 nieuwe corona-besmettingen gemeld. Dat zijn er ruim 2600 meer dan een dag eerder en bijna drie keer zoveel als op dezelfde dag een week geleden. De besmettingen van 14 juli 2021, die de volgende morgen bij het RIVM werden gemeld bedroegen 11.064, die van 15 juli 11.363 en die 16 juli 11.134 met 207 patiënten in ziekenhuizen en 77 op de IC(4/5 is delta). Tot 10.00 uur zondagochtend zijn bij het RIVM 10.247 nieuwe gevallen gemeld. De besmettingen van zondag, maandagmorgen vastgesteld, bedroegen 8932. Een dag later waren die gedaald naar 6832, terwijl het aantal ziekenhuisopnamen waren gestegen, evenals de mensen die op de IC lagen. Donderdag daalde het aantal naar 6.301 en vrijdag naar 5.323. Het aantal opgenomen corona-patiënten steeg licht, ook op de IC. Alle bijwerkingen van vaccinaties die worden gemeld, gaan allemaal over de kortere termijn, geen enkel instituut hoe het lichaam erop reageert op de langere termijn. (bron: NOS/nu/RIVM)

Als iedereen zich laat vaccineren, komen we uit de coronacrisis. Dat beloofde zorgminister Hugo de Jonge afgelopen winter. En inderdaad: nu veel mensen hun prik hebben gehaald, zijn de ziekenhuizen leger. Waarom moet je je dan ook na je vaccinatie nog steeds aan alle maatregelen houden? Het korte antwoord: de coronaprik helpt veel, maar voorkomt niet alle coronaproblemen. Dat zit zo:

1. Het duurt een tijdje voor de prikken werken.

2. De prik werkt vooral tegen ernstige corona en de prikken werken ook tegen ‘lichte’ corona, maar iets minder goed. Je kunt het virus dus nog steeds oplopen en als je pech hebt, word je er ook grieperig van. Maar dan word je doorgaans minder ziek dan wanneer je niet was ingeënt.

3. De prik werkt niet bij iedereen tegen zware corona.

4. Je kunt anderen nog steeds besmetten. Wanneer komen we dan van die regels af? Goeie vraag. In elk geval tot half augustus moet je nog afstand houden en testen en thuisblijven als je je ziek voelt. Mogelijk nog langer, zeggen de experts van het OMT, die het kabinet adviseren. Dat het aantal besmettingen de laatste tijd weer steeg, was in elk geval geen goed teken. (bron: nu)

Eyeliners

Tot 100.000 vaccins van AstraZeneca zijn overgebleven en moeten worden vernietigd omdat de kwaliteit niet langer kan worden gegarandeerd

Schuift de PvdA, met of zonder GL, op naar links, weg van het neoliberalisme?

Shell in hoger beroep tegen klimaatvonnis

Prikbussen bereiken mensen die zich anders niet hadden laten inenten; toch valt het verwachtte succes tegen; vakantiegangers, die snel een prik nodig hebben maken er misbruik van

Verplichten tot vaccineren is een inbreuk op de grondrechten, toch zijn er landen die burgers ertoe dwingen. In hoeverre is niet iedereen verantwoordelijk om een ander niet te infecteren, Momenteel is 45% van de Nederlandse volwassenen gevaccineert. In september 85%? Meer dan de helft van de inwoners van de EU gevaccineerd.

Regels nodig voor snelle fietskoeriers

Annemieke van Vleuten haalde OS2020 in Japan zilver

Ambtenarenpensioenfonds ABP verwacht begin volgend jaar de pensioenpremie te verhogen. Dit is volgens het grootste fonds van Nederland nodig, omdat de rente laag is en het rendement op beleggingen tegenvalt. Eerder maakte PFZW, het fonds voor medewerkers in de zorg, al bekend de premie volgend jaar te verhogen.

ABP verwacht dat de premie in januari 2022 omhooggaat van 25,9% naar 27,4%. Dit heeft gevolgen voor zowel de werkgevers (die ongeveer twee derde van de premie betalen) als de werknemers, die ongeveer een derde afdragen.

De Stem van de burger

Na de weersextremen in Limburg: nu de tegels uit de tuin en regentonnen erin

Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder als het Nederlandse volkslied

Onze dijken waren bestendig, maar het gevaar kwam uit de hemel en van het buitenland

De Green Deal: ‘het is teveel en het gaat te snel’ en wie gaat dit betalen?

Het CDA zou hebben gekozen en zou geen eenduidige boodschap missen. Het CDA is namelijk, op een ondemocratische wijze, opgezadeld met een consultant en partner van McKinsey als politiek leider die een liberale visie uitstraalt. Daarmee is het christelijk-democratische gedachtengoed op de vuilnis gedumpt of komt dat in september toch weer terug?

Frontberichten

Duitsland en de VS hebben na een jarenlange strijd een overeenkomst gesloten over Nord Stream 2. Daarmee zijn Amerikaanse sancties tegen het bedrijf achter de gaspijplijn van de baan. De pijplijn loopt van Rusland onder de Oostzee naar Duitsland. De VS heeft zich fel tegen het project verzet omdat Europa zich te afhankelijk zou maken van Rusland. Duitsland zou hebben toegezegd erop toe te zien dat Moskou de levering van energie niet als wapen inzet. Ook zal Berlijn Oekraïne blijven steunen met energieprojecten. (bron: NOS) Op het eerste gezicht positief nieuws voor de Duitsers, maar ook voor Europa, want met landen waar je actief mee handelt maak je geen oorlog. Maar er is wel een ander aspect en dat is dat de Duitsers hun bruinkool-energie gaan omzetten naar aardgas. De EU heeft al eerder naar buiten gebracht dat aardgas in de toekomst kan worden aangemerkt als een duurzame energie. Daarover moeten nog wel besluiten worden genomen, maar dat wordt nu wel actueel. In ieder geval is het onmogelijk dat Brussel zou gaan bepalen dat Duitsland in het kader van de Klimaatwetten van Timmermans de deal met de Russen moet gaan afblazen. Het moet het afscheidskado van Merkel aan het Duitse volk worden. En Duitsland toestaan aardgas als ‘groen’ te waarderen en andere EU-lidstaten niet zal zeker aan het Hof worden voorgelegd. Hierover is het laatste woord nog niet gesproken, ook in het licht van de investeringen die daarvoor moeten worden verricht.

Officiële cijfers over de werkgelegenheid rond vliegveld Maastricht deugen niet. De betrokken onderzoekers hebben vele in de wetenschap geldende regels overtreden. Onderzoekers van een aan de Erasmus Universiteit verbonden instituut gaan diep door het stof: hun cijfers over het aantal banen dat vliegveld Maastricht oplevert, klopten in de verste verte niet. En van nieuwe rekensommen die ze later maakten, is onduidelijk of die wel accuraat zijn. De integriteitscommissie van de universiteit verwijt hen ‘bedenkelijk gedrag’. Het vrachtvervoer op Maastricht Aachen Airport (MAA) is goed voor 3300 voltijdbanen, meldde het Erasmus Centre for Urban, Transport & Port Economics in november 2019. De Luchtvrachtmonitor die Erasmus UTP had opgesteld, was toen nog een concept. Maar het provinciebestuur – dat zint op kansen om het slecht draaiende vliegveld open te houden – speelde er gretig op in en noemde dat aantal banen meteen in een brief aan de Tweede Kamer. Later werd dat getal gecorrigeerd naar 2834. De alliantie van tegenstanders kaartte de zaak aan bij de onderzoekers, dreigde met een officiële klacht en kreeg gelijk: het juiste banenaantal was 1740, gaf Erasmus UTP vorig jaar oktober toe in een ‘revisie’. Maar nog geloofden de actiegroepen het niet. Daarom dienden ze een klacht in bij de integriteitscommissie. En die is keihard in het oordeel over het onderzoek, blijkt nu. De onderzoeksmethode deugde niet, stelt de commissie allereerst. Die was toegesneden op grote transporthubs zoals Schiphol, niet op een klein vliegveld als MAA. De onderzoekers hebben bovendien de ‘schijn van belangenverstrengeling’ niet weten te vermijden. De opdrachtgever voor de Luchtvrachtmonitor was de branchevereniging voor luchtvracht ACN, en de onderzoekers waren ‘gebaat bij vervolgopdrachten’. Dat ze weinig geld voor het onderzoek kregen en er dus niet veel tijd in konden steken, is geen excuus. In een ‘naschrift’ dat twee weken geleden aan hun rapport is toegevoegd, geven de onderzoekers toe dat ze aanvankelijk blind vertrouwden op cijfers die MAA zelf geleverd had, zonder erbij stil te staan dat het vliegveld belang heeft bij bepaalde uitkomsten. Zij ‘betreuren’ het dat er eerst al een revisie nodig was, schrijven ze, en dat ze nu toch nog een ‘disclaimer op de betrouwbaarheid van de cijfers’ moeten toevoegen. Zelf komt de alliantie uit op een dikke 500 banen die direct aan het vliegveld verbonden zijn. Als daarbij de banen worden opgeteld die MAA indirect oplevert – volgens de werkwijze die ook Erasmus UTP en Ecorys hanteren – dan komt de werkgelegenheid volgens het alliantie-onderzoek uit op 700 à 900 banen. Dat aantal is de afgelopen jaren dus ‘steevast zwaar overschat’, stelt de alliantie. (bron: nu) Het wordt hoog tijd dat onderzoeksinstituten, ook die met een wetenschappelijk randje, moeten worden gedwongen realistische aannames te gebruiken en zich niet moeten kunnen veroorloven zich door lobbyïsten te laten beïnvloeden.

Eurocommissaris Frans Timmermans stortte vorige week een hele stapel klimaatwetten over Europa uit. Meteen was er gemor, van alle kanten. Hoewel hij blijft zeggen dat het gebeuren moet, vreest Timmermans dat de lidstaten en het Europees parlement gehakt maken van de plannen, schreef Romana Abels in Trouw. Timmermans heeft niet eens tijd om in levenden lijve af te spreken, laat staan dat hij de Nederlandse journalisten in Brussel één voor één te woord kan staan. Drie kwartier de tijd heeft hij, voor de complete Nederlandse pers in één interviewsessie. Daarna moet hij weer verder, collega’s overtuigen van de noodzaak van zijn wettenpakket. Die staan niet allemaal te juichen. “De auto-industrie staat overal op de deur te kloppen. En in alle lidstaten worden wel auto’s gemaakt, of onderdelen.” Zelf gaat hij er inmiddels voor door roeien en ruiten. Hij ‘breekt door silo’s heen’, zegt de Eurocommissaris zelf. “Er zijn zelden zulke grote pakketten afgesproken. Dit gaat over de hele economie.” Dat hij weerstand ondervindt is dan niet meer dan logisch. Maar de weerstand komt wel van heel veel kanten. Van de lidstaten, van het parlement, van oost en west en links en rechts. Timmermans’ voorstellen zijn voor de één te weinig en voor de ander te veel. Om overal op te kunnen reageren, praat hij nóg sneller dan anders. Het moet nou eenmaal, daar begint hij mee. “Het is nu eenmaal zo dat we een wettelijke doelstelling hebben van minder 55% uitstoot dan in 1990. Dat is echt een hele hele grote verandering, niet alleen iets meer inspanning. Iedereen staat te applaudisseren als je afspreekt om in 2050 klimaatneutraal te zijn, maar als je dan de consequenties daarvan laat zien, zeggen ze: ‘Maar dat hebben we niet bedoeld’. Pas op het moment dat ze concrete voorstellen zien, ziet de industrie dat het heel moeilijk en heel zwaar wordt, ook al heb ik dat al heel vaak gezegd.” “Toch: het is wel mogelijk, het kan. Dit voorstel, dit pakket, daar redden we het mee. Maar dan moeten er geen dingen uitvallen. Dan moeten we met zijn allen vasthouden aan het idee dat we nu eenmaal hebben vastgelegd: min 55% in 2030. Dus ik zeg tegen iedereen: als u iets niet bevalt, dan wil ik graag van u horen hoe het dan anders moet.” Hij weet waar hij het over heeft. Nog voordat er ook maar één onderdeel van het plan officieel is gelanceerd, is de hel al losgebroken. De Franse Europarlementariër Pascal Canfin, voorzitter van de commissie milieu in het Europees parlement en een partijgenoot van de Franse president Macron, zei dat het voorstel om voor een tweede emissiehandels-systeem voor transport en gebouwen ‘politieke zelfmoord’ is. Hij is vóór klimaatmaatregelen, Canfin, maar wil één onderdeel uit het pakket schrappen: het nieuwe ETS voor transport. Canfin schetste het beeld van een hardwerkende burger die om zes uur in de ochtend naar zijn werk moet, de kinderen naar school moet brengen en geen andere mogelijkheid heeft dan de auto te pakken. Als die dan een vermogen kwijt is aan de pomp, wordt hij boos. Canfin: “Mensen willen wel veranderen, maar dan moeten ze wel alternatieven hebben.” Bij de Fransen liggen de protesten van de gilets jaunes (gele hesjes) nog vers in het geheugen. Timmermans kent het al. “Er gaan voor burgers wel dingen veranderen. Er zijn miljoenen Europeanen die nog nooit meer dan 1500 voor een auto hebben betaald. Die vragen zich af of ze straks nog kunnen meedoen, als alles elektrisch is. En hoe hoog wordt hun energierekening? Dat moeten we goed uitleggen. Want het kan.” “In Nederland zul je zien dat er heel snel meer elektrische auto’s op de weg komen. Die zijn nu al goedkoper om in te rijden, maar wel nog duurder om te kopen. Vanaf 2027 zullen ze ook goedkoper zijn om te kopen. Dus mensen zijn dan vooral geneigd om een elektrische auto te kopen, zeker als wij ondertussen erin slagen om de laadcapaciteit overal op een veel hoger niveau te krijgen. Mensen zullen ook merken dat er van energieleveranciers meer gevraagd gaat worden. Dan moeten we erop letten dat die leveranciers dat niet 1 op 1 doorberekenen aan hun klanten, maar er voor zorgen dat ze zelf minder kosten maken. In de verandering moet iedereen worden meegenomen. Die moet niet eenzijdig bij een bepaalde groep in de samenleving terechtkomen, zeker niet als die een smalle beurs heeft. Daar ligt volgens mij de crux.” “Er is heel veel vrees voor gele hesjes enzo. Maar wij zeggen: mochten er negatieve effecten zijn, worden inkomensgroepen onaanvaardbaar hard geraakt, kun je dat compenseren. We willen een klimaatfonds instellen, waar een deel van de opbrengst uit de emissiehandel naartoe gaat. Daarmee kun je mensen compenseren die het risico van energiearmoede lopen.” Voor Timmermans is het fundamenteel om in te grijpen in transport en gebouwen. “We moeten in die sectoren echt iets doen. Zonder komen we er niet met onze doelstelling. Volgens ons geeft het systeem dat we bedacht hebben de meeste kans op gedragsverandering van de producent. Maar daar hebben we nog niet iedereen van overtuigd.” Hij zal zich daarom de komende tijd nog de blaren op zijn tong kletsen. “We zijn als Europese Commissie afhankelijk van wat het Europees Parlement en de Europese Raad doen”, geeft hij toe. Timmermans krijgt in het Europees Parlement bijvoorbeeld ook weinig applaus van landgenoot Bas Eickhout van GroenLinks. Die zag al dat er geen verandering is in de definitie van biobrandstoffen, dat oude Europese bossen niet worden beschermd. Timmermans: “We redden het niet zonder biomassa. Dan gaan we de doelstelling niet halen. Maar de vraag is wel: wat voor biomassa? Waar ik mij me heel verschrikkelijk aan erger, is dat het nog steeds mogelijk is om hele bomen in kleine stukjes te snijden en die in een verbrandingsoven te gooien voor energieopwekking. Dat is hartstikke fout.” Aan de andere kant heeft hij te maken met lidstaten die het te snel vinden gaan. Timmermans: “Mensen zullen zeggen: dit gaat wel heel ver. Dit is wel heel heftig. Maar we hebben geen keus als we de doelstelling willen halen. Geen keus. Je kunt er niets van afknabbelen. Je kunt er hooguit iets anders in stoppen.” Hij weet al op welke punten er in de Europese Raad discussie zal zijn: “Hernieuwbare energie. Dat ziet er vanuit verschillende lidstaten anders uit. Als je veel bossen hebt, dan is het iets anders dan als je geen bos hebt. Dat verandert het perspectief.” “Of belasting op energie. Belasting heffen, dat doen de lidstaten. We weten allemaal dat daar dingen in moeten veranderen, want fossiele brandstoffen zijn te weinig belast en energie is te veel belast. Daar zijn voorstellen voor, maar je hebt er unanimiteit bij nodig. Op alle lidstaten wordt van alle kanten druk uitgeoefend. Of het introduceren van strengere regels in de luchtvaart en de zeevaart. Ja, dat zijn hele krachtige lobby’s. Die staan meteen op de stoep.” Van Nederland verwacht hij niet al te veel tegengas. “Nederland is laat begonnen, maar is nu wel op stoom aan het komen – no pun intended. Het land heeft natuurlijk weinig ruimte, dus moet het creatief zijn. Dat wil zeggen: veel wind op zee en creatief zijn met zonne-energie. Door de fysieke omstandigheid van een dichtbevolkt land heeft Nederland nog wel een uitdaging. Maar er ligt ook een kans: als je het verknoopt met de waterstofeconomie dan loopt Nederland ook weer voorop. Het kan daar dankzij het aardgasnetwerk ook echt een leidende rol in gaan spelen.” Toch moet iedereen meegaan volgens Timmermans, lidstaten en parlement. “Ik denk dat ik zo langzamerhand niemand meer hoef uit te leggen hoe ernstig de klimaatcrisis is. Het was onlangs 50 graden in noordwest-Canada. Er waren tornado’s in Tsjechië. Dat hebben we nog nooit eerder gezien. Oogsten die overal mislukken. We moeten nu maatregelen nemen, zodat we ervoor zorgen dat die crisis niet volledig uit de hand loopt. Als ik zo om me heen kijk naar wat er in de natuur allemaal gebeurt, dan denk ik dat het gevoel van urgentie de komende jaren alleen maar zal toenemen. Klimaat-ontkenners zijn een uitstervend ras. Ik maak me nu dan weer zorgen of het gevoel van wanhoop toeneemt. Het gevoel van: redden we het allemaal wel?” “Ik ben bang dat het gevoel zal worden: ‘O, we zijn nu al zo ver, moeten nu eigenlijk nog wel al die dingen doen terwijl het toch niet meer te stoppen is?’ Want hoewel dit heel heel moeilijk is, ben ik er echt 100% van overtuigd dat we dit kunnen doen. We kunnen dit en als we het doen, dan doen we echt iets voor onze kinderen en kleinkinderen dat bitter, bitternoodzakelijk is. En het is te doen. Het is te doen.” Als iedereen maar meewerkt. En liefst ook nog snel. “Behalve compromisbereidheid, vraagt dat bij onze medewetgevers ook enige snelheid. We moeten er natuurlijk wel een paar jaar mee kunnen werken voor het 2030 is. Er is maar 8,5 jaar.” Hij weet niet of het gaat lukken. Misschien niet. “Mijn grootste zorg is of we het er allemaal door krijgen. Of we met voldoende snelheid deze hele ingrijpende veranderingen, die iedereen zullen raken, over de bühne krijgen. Dat de lidstaten en het Europees Parlement er overeenstemming over kunnen krijgen. We hebben zo ontzettend weinig tijd.” https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1302/articles/1397706/26/1

Met de voorzet die Frans Timmermans voor het halen in de EU van de klimaatuitstoot in 2030 met 55% te verlagen op de norm van 1990, steekt hij zijn ‘kop’ wel in een wespennest. De uitdagingen zijn groot en de belangen zijn heel divers, En de vraag is hoe overheden en het bedrijfsleven erop gaan reageren. Verder stoort het mij dat er over aardgas als duurzame energie niet wordt gesproken en biomassa wordt geaccepteerd, terwijl daar wel degelijk vervuilende aspecten aan zitten en er geen heldere regels worden genoemd welk hout ervoor mag worden gebruikt. Gezonde bossen daarvoor omhakken, zoals nu gebeurd b.v. in de Baltische staten kan nooit een optie zijn. Ik vrees dat er nog een lange weg te gaan is voordat duidelijk is wie de rekening gaat betalen van deze enorme operatie.

Overwegingen

Opnieuw slaan virologen alarm over het coronavirus. De deltavariant is zó besmettelijk dat ook mensen die al volledig gevaccineerd zijn het virus kunnen doorgeven. Dat kan ‘majeure consequenties’ hebben voor het beleid, waarschuwen de wetenschappers. Hoewel gevaccineerden die de deltavariant oplopen doorgaans niet zo ziek worden dat ze in het ziekenhuis belanden, kunnen ze het virus wel overdragen op anderen. Daarom zouden mensen die zijn gevaccineerd zich aan dezelfde spelregels moeten houden als niet-gevaccineerden: direct testen bij klachten, testen voor toegangsbewijzen en na terugkomst van vakantie, en extra afstand houden tot mensen die nog niet zijn gevaccineerd. De gedachte die we in het begin hadden, dat je na vaccinatie het virus niet meer overdraagt, blijkt voor de deltavariant toch niet helemaal op te gaan’, zegt klinisch viroloog Matthijs Welkers (Amsterdam UMC). ‘Wij zien zelfs mensen die al een infectie hebben doorgemaakt, daarna twee keer zijn gevaccineerd en nu tóch weer positief testen.’ De laatste weken werden de Nederlandse ziekenhuizen opgeschrikt door een forse toename van het aantal volledig gevaccineerde medewerkers dat alsnog positief blijkt. In Amsterdam gaat het om ‘tientallen’ medewerkers, bij het LUMC is van alle positief geteste medewerkers 85% volledig gevaccineerd, bij het Radboud UMC turfde men onlangs 34 gevallen. Het is vooral het ‘megahoge’ aantal virusdeeltjes dat daarbij opvalt, vertelt arts-microbioloog Heiman Wertheim (Radboud UMC), die toevallig net zelf positief testte. ‘We dachten echt: wat is dit nou? Als je dit doortrekt naar de rest van de maatschappij, heb je best een groot probleem. Ik denk dat we hier een stille motor van de uitbraak te pakken hebben. ’die het virus oplopen, hebben in de regel immers zelf maar weinig klachten. ‘Ik denk dat je een aanzienlijke groep gevaccineerden hebt die er gewoon mee doorloopt’, zegt Wertheim. ‘Dat had ik waarschijnlijk zelf ook gedaan, als ik mezelf niet toevallig had getest. Je denkt ergens toch: ik ben gevaccineerd, ik ben nu oké. Maar je kunt het virus nog steeds doorgeven.’ Wat er vermoedelijk gebeurt, is dat het virus de afweer deels onder de voet loopt. Wie geïnfecteerd raakt met de deltavariant, maakt tot wel duizend keer zoveel virusdeeltjes aan als bij de oorspronkelijke variant, blijkt uit een net verschenen analyse. ‘Aan het begin van de infectie is dat waarschijnlijk zo veel dat je antistoffen het niet kunnen bijbenen’, zegt Welkers. ‘Het virus breekt vanwege zijn grote aantallen als het ware door de verdediging heen.’ Bovendien hebben antistoffen van gevaccineerden zo’n zes tot acht keer minder goed vat op de uitsteeksels van de deltavariant, blijkt uit onlangs gepubliceerde Britse laboratoriumproeven. Dat maakt de zaak er niet beter op.

Dat gevaccineerden desondanks zelden op de ic belanden of overlijden, komt door iets anders. Waarschijnlijk loopt ook de deltavariant na de beginfase van de besmetting aan tegen de T-cellen, de verdedigingslinie die aangetaste cellen opruimt en de ontsteking in bedwang houdt. Zo blijft de ziekte beperkt. Het viel te verwachten dat sommige gevaccineerden toch weer besmet raken, zegt viroloog Marion Koopmans (Erasmus MC) desgevraagd, vaccins beschermen immers niet volledig. ‘Maar bij de deltavariant is dat verhaal toch nog wat scherper.’ Ook Koopmans wil liefst af van de voorkeurspositie van gevaccineerden. ‘Eigenlijk zou je in deze fase, als het te organiseren zou zijn, iedereen zo veel mogelijk willen testen, om zicht te houden op het virus. In elk geval is het verstandig om je te laten testen als je terugkomt van vakantie of bij lichte klachten, ook als je volledig bent gevaccineerd.’ In andere landen begint dat besef eveneens in te dalen. Zo maakte Israël, waar men de gehele bevolking inentte met het Pfizer-vaccin, bekend dat er in dat land al meer dan duizend volledig ingeënte mensen toch weer besmet zijn geraakt met de deltavariant. En in India ontdekten wetenschappers dat zorgmedewerkers die waren ingeënt met AstraZeneca vaak toch nog besmet raakten met de deltavariant. ‘De waarschuwing die hiervan uitgaat is dat vaccinatie weliswaar heel belangrijk is, maar niet het enige is wat er nodig is om de transmissie tegen te gaan’, zegt Koopmans. De ontdekking van de infecties is een vreemde echo van een jaar geleden. Toen corona nog nieuw was, ontdekte men ook dat het virus zich onder de radar verspreidde door snotterende zorgmedewerkers te testen. Veel van hen bleken geen gewone verkoudheid maar het coronavirus onder de leden te hebben: bewijs dat het virus zich verspreidt via mensen die zich niet erg ziek voelen. Veel van de ziekenhuismedewerkers die nu positief testen, zijn jonge mensen die het virus hebben opgelopen op feestjes, in de horeca of bij het uitgaan. ‘Net als elders in de samenleving’, zegt Welkers. ‘Ook onze zorgmedewerkers hebben gedacht: we kunnen weer veilig stappen. Die delta-golf heeft ook ons toch enigszins verrast. ’Deze week worden de uitkomsten verwacht van enkele studies naar de besmettelijkheid van de deltavariant in de praktijk. ‘Iedereen zit hier met enige bezorgdheid naar te kijken’, signaleert Wertheim. ‘Met de eerdere varianten zou dit waarschijnlijk in mindere mate zijn gebeurd. De deltavariant weet dit toch heel slim te doen.’ Gevaccineerden die het virus oplopen, hebben in de regel immers zelf maar weinig klachten. ‘Ik denk dat je een aanzienlijke groep gevaccineerden hebt die er gewoon mee doorloopt’, zegt Wertheim. ‘Dat had ik waarschijnlijk zelf ook gedaan, als ik mezelf niet toevallig had getest. Je denkt ergens toch: ik ben gevaccineerd, ik ben nu oké. Maar je kunt het virus nog steeds doorgeven.’ (bron: VK) Dat geen enkel vaccin een 100% garantie geeft tegen besmetten dan wel het doorgeven van een variant van het corona-virus was al langer bekend. Dat in ons land waarschijnlijk wel > 1 miljoen vaccineerden rondlopen die niet veilig zijn, werd tot nu toe door de overheid niet gecommuniceerd. Dat kun je de daarvoor verantwoordelijke autoriteiten kwalijk nemen. Wij leven dus in een schijnveiligheid. Verder zijn er vragen over de veiligheid van de vaccins. Uit een Amerikaans onderzoek zou blijken dat mensen die corona hebben gehad voldoende antistoffen hebben opgebouwd dat ze niet meer besmet kunnen worden. In het rapport wordt niet gesproken over de overdraagbaarheid van het virus naar derden. Wel wordt ontraden om mensen die corona hebben gehad nogmaals te vaccineren, zoals de Nederlandse zorgverleners dringend adviseren. Zij wijzen op de mogelijkheid dat nog een vaccin, na 6 maanden, de kracht van de antistoffen zou kunnen afbreken.

In het NRC schreef deze week de 70-jarige Prof. Dr. Sweder Jan Gijsbert baron van Wijnbergen, hoogleraar aan de UvA, Internationale economie, transitie-economie, groeitheorie op fiscaal, monetair en wisselkoersbeleid, ontwikkelingseconomie, open economie macro-economie, een artikel met als kop ‘de lage rente van de ECB is onverantwoord’. Sweder van Wijnbergen promoveerde in 1980 aan het Massachusetts Institute of Technology, kortweg MIT. Dit is een van de meest prestigieuze technische universiteiten ter wereld. Het instituut is gevestigd in Cambridge (Massachusetts) en heeft zo’n 10.000 studenten. Sweder werkte van 1980 tot 1992 als econoom bij de Wereldbank. Sinds 1992 is hij hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, onderbroken door een functie als secretaris-generaal bij het Ministerie van Economische Zaken. Ik plaats enkele kanttekeningen bij zijn uitspraken. ‘Tijdelijke inflatie is geen probleem, maar het beleid van de ECB zorgt ervoor dat die langdurend wordt’ Deze algemene stelling onderschrijf ik. In principe is iedere inflatie van onder de 1% en boven de 2% is op de langere termijn slecht voor de economie en de waarde van ons vermogen en inkomen. ‘Christien Lagarde liet donderdag weten dat zij het lagerentebeleid dat werd ingezet in 2016 door haar voorganger Mario Draghi wordt voortgezet. Daarover zegt Sweder dat het erop lijkt dat het haar eerste grote fout wordt.’ De enorme hoeveelheden geld die in de markten zijn gepompt, sinds 2016 door de ECB, maar ook door andere grote centrale banken, als onder meer de FED, BoJ en BoE, hebben het renteniveau extreem verlaagd, hier en daar zelfs negatief, en bepalen binnen de Westerse wereld het monetaire beleid. Sweder denkt nog in de klassieke monetaire modellen, zoals die werden gebruikt in de periode toen geld nog een waarde vertegenwoordigde, maar die tijd ligt achter ons. Ons ruilmiddel is geen geld meer dat een waarde vertegenwoordigt, maar het is fiat-geld geworden, geld zonder enige waarde. In het mandaat van de ECB staat dat de centrale banken het prijspeil moet bewaken. Daarmee is ons geld gekoppeld aan de de/inflatie. Dat vraagt om nieuwe modellen, waarin het monetaire beleid centraal staat en de economie, de staatsschulden en het prijspeil een afgeleide zijn van het monetaire beleid. Met andere woorden: als de ECB geld in de markt blijft pompen worden de ‘luchtbellen’ op de financiële markten steeds groter,kan de crypohandel bliven toenemen, gaan de huizenprijzen steeds verder omhoog als gevolg van de goedkope hypotheekrentes, maar ook als gevolg van opwaardering van ‘steen’ als beleggingsproduct. De prijs die de burger daarvoor betaalt is een negatief rendement (0% rente, 2% inflatie plus de rendementsheffing in box 3) op zijn (spaar)geld. De ‘stille’ ontwaarding van ons geld is, ook voor de Knappe monetaire Koppen een groot avontuur, want over de afloop bestaat geen enkele zekerheid en er is geen enkel scenario, dat ooit met succes heeft standgehouden. De vraag is of de schuld over het huidige monetaire beleid kan worden neergelegd bij Christien Lagarde of ligt de oorzaak verder weg. Zou het zo kunnen zijn dat de boedel die Mario Draghi in november 2019 achterliet geen andere optie biedt? Verkeert de huidige staat van het monetaire beleid niet in een fase dat geen veranderingen toestaat zonder een grootschalige chaos te veroorzaken? Heeft een renteverhoging niet tot gevolg dat de ‘luchtbellen’ op de financiële markten leeg gaan lopen hetgeen tot enorme verliezen gaat leiden, ook bij de ECB zelf. Die bezitten namelijk een portefeuille van opgekochte vastrentende staatslening ter grootte van 60% van het bbp. Sweder beëindigt zijn artikel met “het ECB-beleid is onnodig en riskant’ dat deel ik, maar is er een andere aanpak mogelijk zonder grote schade aan te richten? Ik denk dat de vraag relevant is “wie is er in staat ons te verlossen van de neoliberale Draghi-doctrine”?

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 23 juli 2021, week 28: AEX 749,42; Bel 20 4.230,56; CAC40 6.568,82; DAX 15.669,29; FTSE 100 7.027,58; SMI 12.130,83; RTS (Rusland) 1.595,86; SXXP (Stoxx Europe) 461,51; DJIA 35.061,55; NY-Nasdaq 100 15.111,79; Nikkei 27.548,00; Hang Seng 27.295,30; All Ords 7.670,90; SSEC 3.550,40; €/$1.17,73; BTC/USD $34.412,00; 1 troy ounce goud $1.802,20, dat is €49.221,79 per kilo; 3 maands Euribor -0,544%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,56%; 10 jaar Duitse Staat –0,412%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,386%; 10 jarig Nederlandse Staat -,285%; 10 jaar Franse Staat -0,077%; 10 jaar Japan 0,0112%; 10 jaar Belgische Staat -0,099%; 10 jaar Spanje 0,276%; 10 jaar VK 0,59%; Italië 0,63%; 10 jaar VS 1,2973%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,779.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger, terwijl de rente maar blijft stijgen als gevolg van het monetaire beleid. De euro daalde opnieuw tegen de dollar. De bitcoin noteert 10% hoger ten opzichte van een week eerder. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. Brussel kondigde het verduurzamingsproject aan met een gigantisch investeringsbudget in de komende decennia, hetgeen zeker zal leiden tot een rentestijging dan wel een fors toenemende inflatie. De 3e coronagolf is in ons land in korte tijd gedaald als gevolg van het sluiten van de brandhaarden. Op zaterdag 24 juli werden 4.665 besmettingen gemeld. Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Het is niet meer de vraag of de overheid en ook Brussel de teugels niet te vroeg heeft laten vieren. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,15%; Duitsland 0,068%; Nederland 0,144%; Japan 0,6561%; Frankrijk 0,705%; VK 1,01%; Spanje 1,163%; Italië 1,628%; Canada 1,7854%; VS 1,937%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,701%; Nederland -0,668%; Frankrijk -0,647%; Zwitserland -0,635%; België -0,617%; Denemarken -0,56%; Spanje -0,376%; Japan –0,1346%; Italië -0,038%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 24-07-2021/591 De Olympische zomerspelen van 2020 in Japan zijn begonnen

UPDATE 17-07-2021/590 Peter R. De Vries (64) op 15 juli 2021 overleden aan de gevolgen van de aanslag van 6 juli jl

Het Europees gezondheidscentrum ECDC heeft heel Nederland op rood gezet door de enorme toename van het aantal coronabesmettingen. Groningen is zelfs donkerrood gekleurd. Het is aannemelijk dat andere landen nu strengere voorwaarden gaan stellen aan Nederlandse reizigers, maar landen zelf bepalen of en welke maatregelen ze treffen. Een land wordt op donkerrood gezet als er meer dan 500 besmettingen per 100.000 inwoners zijn. Nederland was 3 weken geleden juist af van code rood op de kaart, die iedere week op donderdag wordt geactualiseerd door het ECDC. (bron: NOS) Inmiddels is al bekend dat Frankrijk, België en onze oosterburen hun inreiseisen hebben verscherpt. Voor de goede orde: in de reisbranche wordt de code rood oranje genoemd en de code donkerrood rood.

Demissionair premier Rutte erkent dat het kabinet eind juni met de versnelde versoepelingen een inschattingsfout heeft gemaakt. “Wat wij dachten dat kon, kon toch niet.” Hij biedt daarvoor zijn excuses aan. Rutte biedt ook verontschuldigingen aan voor “de slechte persconferentie” van 8 juli j.l. , toen de versoepelingen deels werden teruggedraaid en het nachtleven vanwege de snel oplopende besmettingen weer op slot ging, vooralsnog tot en met 13 augustus. “Jullie vroegen om reflectie van ons”, zei Rutte tegen de pers.” Het was niet terecht dat we dat niet hebben gedaan.” (bron: NOS) De uitspraken van Rutte die hij daarover heeft gedaan, onderschrijven niet wat hierboven staat. Hij bood geen excuses aan voor de inhoudelijke zaak maar alleen voor, wat hij noemt, de slechte perspresentatie. Dus geen excuses voor het beleid. En dat toont ten voeten uit de premier.

Deze week begon op een reflectie op de versoepelingen van het corona-beleid van 26 juni j.l. van het kabinet. De gevolgen lijken desastreus: op vrijdag, zaterdag en zondag werden 28.265 besmettingen geregistreerd door het RIVM. Het aantal een week eerder bedroeg 3.281, dat betekent een stijging in die 3 weekend-dagen van 860%. Het kabinet zette de deuren wijd open en daar maakte de jongeren gebruik van, van de 1½-meter discipline trok niemand zich meer iets aan. Zij hadden begrepen dat corona onder controle was. Wij weten nu dat het virus nog niet verslagen is en dat de deltavariant 88% besmettelijker is dan de klassieke vorm van vorig jaar. Het resultaat was dat de kroegen weer vol stonden en de festivals druk bezocht worden. Party-time was back. Maar het kabinet had het nodige over het hoofd gezien. Janssen had meer dan 2 weken nodig om bescherming te geven, dus moest minister de Jonge ‘Dansen met Janssen’ rap weer terugnemen. En nu blijkt dat de deltavariant niet allen jongeren besmet maar ook oudere generaties. Verder blijkt nu dat lang niet iedereen die is gevaccineerd ook antistoffen hebben opgebouwd. Niemand zegt het maar het is niet onmogelijk dat er misschien wel >1 miljoen Nederlanders denken gevrijwaard te zijn voor besmetting door het corona-virus, maar dat in werkelijkheid helemaal niet zijn. We moeten niet uitsluiten dat er nog een volgende vaccinatie-ronde aankomt. De verantwoording van de premier dat hij zorgvuldig had gehandeld aan de hand van de toen beschikbare data en prognoses. Gedragswetenschappers hadden het kabinet voor deze reactie gewaarschuwd, maar dat advies werd niet meegenomen in de besluitvorming. Het optimisme van Rutte voerde de boventoon, hij moest gevolg geven aan de dwingende wens van het volk de beperkingen af te schaffen, niet in fases maar van het ene op het andere moment. Uiteindelijk bood Rutte het volk zijn verontschuldigen aan, nadat de intensivist Diederik Gommers Rutte daarop had gewezen, maar wel op een wijze dat hij niet schuldig is voor de schade die ondernemers door zijn handelen hebben opgelopen. Dan zegt de premier ‘sorry’ op een manier dat er geen enkele waarde aan kan worden gehecht. Hij realiseert zich kennelijk dat hij ernstig heeft gefaald, maar dat hij daarop niet kan worden aangesproken. Hij maakt duidelijk wat zijn uitgesproken ‘sorry’s’ in het Parlement en in de media hebben gehad: loze waarden. Zijn politieke einde komt in beeld. Nu gaan meer dan 30 organisatoren van festivals en evenementen naar de rechter omdat ze het niet eens zijn met de verscherpte coronamaatregelen van het kabinet. Ze vinden het besluit “onzorgvuldig voorbereid en onjuist”. ID&T, dat festivals als Mysteryland en Milkshake organiseert, maakte vrijwel meteen na de persconferentie vrijdag al bekend naar de rechter te stappen. Onder meer de festivals Paaspop en Zwarte Cross hebben zich daarbij aangesloten. De organisaties wilden de rechter vragen om publieksevenementen, die voldoen aan de Fieldlab-voorwaarden, toe te staan. De organisatoren hebben het geding opgeschort in afwachting op de voorstellen waarmee het kabinet komt. Er komt meer geld om ondernemers die evenementen en festivals hebben moeten afgelasten te compenseren. Het garantiefonds voor evenementen dat er nu is, wordt verder verruimd. Nu krijgen organisatoren 80% van de kosten vergoed. Het idee is om dat te verhogen, mogelijk zelfs tot 100%. (bron: NOS)

Wateroverlast in Limburg als gevolg van overvloedige regenval. Rutte noemde het “verschrikkelijk om te zien hoe dat mensen raakt, en huizen, bezittingen, auto’s”. Hij beloofde dat het kabinet er alles aan zal doen om de provincie te helpen. Donderdagavond bereikt de rivier de Maas in Limburg recordhoogte, met standen van meer dan 5 meter boven normaal. Dat zegt Rijkswaterstaat. Een groot deel van de neerslag die in Limburg en de Ardennen is gevallen komt nu in de rivier terecht. Het is veruit de hoogste zomerstand in ten minste honderd jaar, en volgens verwachting worden zelfs de winterrecords van 1993 en 1995 verbroken, toen in het Nederlandse rivierengebied een watersnood dreigde. Bij de meetpost op de Belgisch-Nederlandse grens bij de plaats Eijsden is het Maaswater al tot een hoogte van bijna 50 meter boven NAP gestegen. Dat is 5 meter hoger dan normaal. Ter vergelijking: tijdens de droge zomer vorig jaar stroomde op hetzelfde punt 40 kuub water per seconde. Er stroomt donderdag dus 76 keer meer water door de rivier dan in juli 2020., dus 3000 kuub. Tot nog toe stond het zomerrecord voor 1980 en 1911, toen er ongeveer 2000 kubieke meter water per seconde door de Maas stroomde. Net voor het sluiten van dit blog werd bevestigd dat in Limburg het waterpeil daalt. Die zomerrecords worden met nog 50% extra water verbroken. Er zijn overstromingen in Limburg, Duitsland (156 doden) en België (30 doden). Het zuiden van Limburg is tot rampgebied verklaard. Er is een oproep van Veiligheidsregio’s om niet naar het gebied te gaan om te kijken. Defensie heeft honderden militairen naar het gebied gestuurd. Ook in België en Duitsland is de schade enorm. Inmiddels hebben de overstromingen ook het oosten van Duitsland, Beieren en Oostenrijk bereikt. Zware regenval heeft ook in delen van Italië voor overlast gezorgd. De hulpdiensten in de zuidelijke stad Palermo (Sicilië) en de omliggende gebieden moesten honderden keren uitrukken vanwege overstromingen en waterschade. De neerslag leidde er voor zover bekend niet tot grote calamiteiten. Er viel ook veel regen in het noorden van het land. In het noordoosten van de regio Zuid-Tirol viel in een dag tijd bijna 50 liter regen per vierkante meter. We zien hoe een watermassa door de Ahr-rivier raast. De hulpdiensten zeggen de situatie daar nauwlettend in de gaten te houden. Ook Oostenrijk is getroffen door hevige neerslag. Auto’s en hekwerken werden meegesleurd door een zondvloed nadat in korte tijd tot wel 80 millimeter regen viel. (bron: nu)

Informatie-ontwikkelingen

Politiek den Haag is met reces, maar het kabinet waakt over het land. Het demissionaire kabinet wordt met 3 bewindslieden aangevuld. Op de post van minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking komt Tom de Bruijn van D66. De oud-wethouder komt op de plek van zijn partijgenoot Kaag, nu minister van Buitenlandse Zaken. VVD-Kamerlid Dennis Wiersma wordt op Sociale Zaken en Werkgelegenheid de nieuwe staatssecretaris naast minister Koolmees. D66-Kamerlid Steven van Weyenberg wordt staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat als opvolger van Stientje van Veldhoven. Zij maakte bekend dat ze ander werk heeft gevonden. (bron: NOS) Vreemd, een demissionair kabinet nog even snel voor haar vertrek een paar vriendjes een baantje toeschuift, terwijl het kabinet op reces is. Dit komt bij mij verkeerd over.

Er zat iets onheilspellends in Ruttes verklaring, schrijft het NRC op https://www.nrc.nl/nieuws/2021/07/13/er-zat-iets-onheilspellends-in-ruttes-verklaring-a4050807 Het woord dat bleef hangen na het persmoment-over-de-persconferentie was niet „excuses” of „inschattingsfout”. Het was een doodgewoon woordje dat steeds weer uit de mond van de premier kwam: „jullie”. Bijna achteloos strooide hij ermee. „Jullie vroegen om reflectie. Even in de verhouding met jullie: terecht dat jullie daarom vroegen, onterecht dat wij die niet gaven.” Zo blikten de Mark Rutte en Hugo de Jonge van maandag terug op de Mark Rutte en Hugo de Jonge van afgelopen vrijdag. Die ‘jullie’, dat waren de aanwezige journalisten. Dat de rest van de bevolking ook meekeek, was blijkbaar bijzaak. Het vatte de medialogica van de coronapersconferenties goed samen: een rare dans van kabinet, journalist en kijker. Ooit zal iemand promoveren op het vreemde relikwie dat de persconferenties in coronatijd zijn gebleken. Voor de journalist die ze bijwoonde, ik kan erover meepraten, voelden ze feitelijk niet anders dan elk ander persmoment. Er was nieuws en in een schimmig zaaltje onder een systeemplafond kon je de nodige informatie lospeuteren en, als het even kon, pakkende quotes verzamelen. Alleen: het kabinet had al direct besloten dat de persconferenties óók het moment waren waarop de hele bevolking moest worden bijgepraat. Alles werd live uitgezonden, anderhalf uur lang. Het gevolg: torenhoge kijkcijfers voor een kijkje in de journalistieke worstenfabriek. Sterke maag vereist. Een persconferentie die door één of tien miljoen mensen wordt bekeken: dat is geen informatiesessie meer, dat is een politieke mediashow. Dan gaat imago al snel voor informatie. Nu lag het er zó dik bovenop dat het maandag nog nadreunde. Het kabinet was „niet alleen demissionair, maar ook niet in staat tot zelfreflectie”, stelde Jeroen Wollaars ‘s avonds vast bij Nieuwsuur, gevolgd door de toevoeging „zo was de veelgehoorde kritiek”, alsof hij dat niet óók vond. De beelden van vrijdag passeerden opnieuw de revue, een pijnlijke compilatie. De Jonge die de vraag of hij kon aanblijven als minister weggnuifde, Rutte die ook achteraf geen fouten zag in de razendsnelle versoepelingen die het kabinet had doorgevoerd, en bovendien, voor zo’n evaluatie was het veel te vroeg. Spijt? Ze piekerden er allebei niet over. Inmiddels lag dat anders, wisten we. De Rutte en De Jonge van maandag waren berouwvol: de versoepelingen hadden ze wél verkeerd ingeschat, hun zelfreflectie schoot tekort. Hadden ze echt een les geleerd? Er zat iets onheilspellends in Ruttes verklaring voor het gebrek aan reflectie: „We waren die dagen zo druk bezig geweest met nadenken over de maatregelen dat we dat niet goed hadden voorbereid.” Het was hallucinante televisie. Alsof de reflectie en het beleid los van elkaar bestonden. Als het kabinet een inschattingsfout had erkend, maakte dat immers juist uit voor het beleid. Zou het de volgende keer minder snel versoepelen? Zouden nu extra maatregelen nodig zijn? In de coronawerkelijkheid waren die vragen verbonden, maar niet in de persconferentiewerkelijkheid van dit kabinet. Vorige zomer was het ook zo gegaan – te snel versoepeld, te laat de teugels weer aangetrokken, sorry gezegd – maar daarvan hadden De Jonge en Rutte klaarblijkelijk vooral geleerd dat je op oude voet verder kon als je later nog eens je excuses aanbood. Wel effectief, niet erg oprecht – een beetje als een vervalste QR-code om een nachtclub binnen te komen. Het was „vlek-op-vlekpolitiek die niet meer goed te praten viel”, analyseerde Arjan Noorlander vanuit Den Haag tegen Wollaars in de Nieuwsuur-studio. Hij ging ervan uit dat de Tweede Kamer met deze sorry-ronde alsnog genoegen zou nemen. Of hij dat als journalist ook deed, zei hij er niet bij. (bron: NRC) Interessante analyse, het zet de beide politieke bestuurders en vooral de premier in het juiste licht.

Demissionair premier Mark Rutte was woensdagavond aan het eind van het coronadebat in de Kamer boos op Sylvana Simons van BIJ1. Zij had een motie ingediend waarin onder meer stond dat het coronabeleid van het kabinet ’30.000 doden tot gevolg’ heeft gehad. ‘Onbeschaamd en onbeschaafd’, aldus de vanwege het toeslagenschandaal afgetreden premier Rutte die zei dat ‘je niet alles kunt zeggen’ en dat ‘woorden kunnen kwetsen’. Volgens Rutte is het een kwestie van ‘beschaving’ om grenzen te stellen ‘aan wat je zegt’. De motie van BIJ1 riep de regering op met de huidige coronastrategie te breken. Eerder al had Simons het kabinet verweten dat de strategie eruit bestond het virus ‘gecontroleerd te laten uitrazen’, oftewel het doelbewust creëren van groepsimmuniteit. Er zou alleen zijn gestuurd op het voorkomen van een overbelasting van de medische zorg, met name de intensive care-afdelingen. In de motie, die overigens door geen andere partij werd gesteund, zei BIJ1 dat deze aanpak ‘de volksgezondheid ernstig heeft geschaad’. Een zichtbaar opgewonden Rutte kon de motie niet waarderen. Die was volgens hem ‘verschrikkelijk’ en raakte zowel hem, als ook Hugo de Jonge ‘enorm’, evenals de mensen die achter de schermen werken aan de bestrijding van het virus. Volgens de demissionaire premier verwijt Simons hen eigenlijk ‘dood door schuld van 30.000 mensen’. Simons hield echter vol dat het ‘not done’ is om ‘koste wat kost vast te houden aan een beleid waarvan we na anderhalf jaar moeten concluderen, en zeker na het weekend dat hier vandaag ter discussie staat, namelijk het loslaten van allerlei maatregelen met desastreuze gevolgen, ik vind het onbeschaafd om daar niet de verantwoordelijkheid voor te willen nemen.’ Dat Nederland heeft aangestuurd op groepsimmuniteit, anders dan door vaccinatie, bestreed Rutte overigens eerder in het debat al. Volgens hem heeft het kabinet alle mogelijke maatregelen genomen om zowel de zorg als de kwetsbare mensen te beschermen. Dat er 30.000 mensen zijn overleden aan het coronavirus noemde Rutte ‘relatief beperkt’ ten opzichte van veel andere landen. “Vandaag was nog een debat waarin duidelijk wordt dat de kabinetsstrategie onetisch is.” Daarom diende BIJ1 een motie in die de coronastrategie afkeurt en oproept om met deze strategie te breken. (bron: Joop) Ik zag een parlementariër die een deel van de stem van het volk verwoordde. Of je het kabinet schuldig kunt verklaren aan de dood van 30.000 mensen die besmet waren met corona, gaat voor mij ver. Maar dat het corona- beleid dat gevoerd is wordt geëvalueerd waarbij de inzet en het beoogde resultaat ook werd bereikt, is een goede zaak. Met name de enorme hoeveelheden geld die werden ingezet en het bereikte resultaat. We hebben volgende generaties opgezadeld met een staatsschuld, waarmee nog maar de vraag is, welk sociaal/maatschappelijk en financieel/economisch rendement ermee werd bereikt. We zitten nu met zombiebedrijven die 1½ jaar in leven zijn gehouden, zonder enig maatschappelijk nut. In de Kamer mag gezegd worden wat volksvertegenwoordigers willen, ook als dat de bewindvoerders onwelgevallig is. Het is niet gepast voor de premier daar op emotionele redenen op te reageren. Het tekent de premier, maar gelukkig is Simone Simons wel zo’n krachtige vrouw dat zij dit kan plaatsen.

Financieel/economische berichten

In de coronacrisis is €52 mrd ‘gedwongen’ bespaard. Gemiddeld is dat meer dan €6500 per huishouden, meldt ING op basis van onderzoek. Het is geld dat mensen anders hadden uitgegeven aan bijvoorbeeld buitenlandse vakanties of restaurantbezoek. Het grootste deel van de extra banktegoeden zit volgens ING bij de meer welvarende huishoudens. (bron: NOS) Of deze gedwongen besparingen ook het spaaroverschot 2020 is niet helemaal duidelijk. Eerder dit jaar meldde DNB een stijging van €42 mrd.

De inflatie steeg in de maand juni in de VS van 4,99% naar 5,4%. De sterke stijging van het algemene prijspeil wakkerde de vrees aan dat de Federal Reserve mogelijk eerder zal beginnen met de afbouw van de steunmaatregelen of de rente zal verhogen. (bron: o.a. DFT)

Volgend jaar wordt een belangrijk jaar voor de luchtvaartsector. Dan wordt pas echt duidelijk hoe die zich herstelt van de coronacrisis, menen economen van ING. Dit jaar is dat door de vele verschillende reisregels en de opleving van de Delta-variant van het coronavirus nog lastig. De luchtvaart komt vermoedelijk rond de 50% uit van het aantal reizigers dat in 2019 vervoerd werd. Er is veel aanwezige vraag naar vliegreizen, stelt ING. Maar klanten wachten tot de situatie rond het coronavirus duidelijker is. Dit jaar blijft de luchtvaartbranche daarom naar verwachting steken op een begin van een herstel. Of dat herstel volledig wordt, hangt ook af van bedrijven die kritischer kijken of reizen voor hun personeel wel mogelijk is als er ook met videobellen kan worden overlegd. Ook een geplande belasting op kerosine in Europa kan het herstel in de weg zitten. Het openbaar vervoer heeft ook nog te kampen met veel minder reizigers dan voor de coronacrisis. Die sector kan echter na de zomer alweer flink groeien, menen de kenners van het economisch bureau van ING. Als universiteiten en hogescholen weer de deuren openen en veel bedrijven hun personeel weer deels op kantoor verwachten, wordt het ook weer drukker in trein, tram en bus, voorspellen ze. (bron: DFT)

De Chinese economie is in het tweede kwartaal met 7,9% gegroeid, vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. Dat vertekent het beeld enigszins, aangezien de coronacrisis het land toen nog in haar greep hield. De groeicijfers die door het Chinese statistiekbureau bekend werden gemaakt, zijn wel flink lager dan die over het eerste kwartaal. In de eerste maanden van 2021 groeide de Chinese economie met een duizelingwekkende 18,3% ten opzichte van een jaar eerder. Dat percentage werd nog sterker beïnvloed door hoe slecht de situatie in het jaar ervoor was. Begin 2020 dook het coronavirus op in China, waarna fabrieken en het hele sociale leven geruime tijd op slot gingen. China sloot afgelopen maart officieel het coronaboek, toen de regerende Communistische Partij verklaarde dat het virus onder controle was en alles werd vrijgegeven.

De inflatie in de maand juni binnen de EU is in juni gestegen van HICP 2015=100 van eind december 2020 105.97 naar 108.65; in de eurozone van 105.15 naar 107.70 en in Nederland van 107.22 naar 109.27. (bron: eurostat)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Het reisadvies voor de Canarische Eilanden, Cyprus en de Spaanse Balearen veranderde van geel naar oranje (internationaal rood genoemd). Ook het hele vasteland van Portugal krijgt die kleurcode. Mensen wordt geadviseerd om alleen maar noodzakelijke reizen te maken, ook al zijn ze volledig gevaccineerd. Reizigers die nu op die bestemmingen zijn, moeten vanaf zondag bij terugkomst in ons land een vaccinatie-, herstel-, of negatief testbewijs laten zien en hoeven niet in thuisquarantaine. Fiji en Tunesië zijn nu toegevoegd aan de lijst van zeerhoogrisicogebieden. Bij terugkeer geldt een quarantaineperiode. (bron: NOS)

De Europese Commissie heeft onder leiding van klimaatcommissaris Frans Timmermans een groot, ingrijpend pakket aan plannen gepresenteerd waarmee de klimaatcrisis bestreden moet worden. Zo moet in 2030 40% van alle opgewekte energie schoon zijn, mogen er vanaf 2035 geen benzineauto’s meer gemaakt worden en komen er hogere belastingen op alle brandstoffen. Het pakket bestaat uit tal van wetten en telt zo’n 12.000 pagina’s. “Deze 10 jaar zal het erop aankomen of wij de klimaatcrisis het hoofd kunnen bieden”, zei Timmermans. De plannen moeten nog wel flink wat horden nemen in Brussel. (bron: NOS) Elders meer informatie op de klimaatplannen.

Het demissionaire kabinet adviseert weer zoveel mogelijk thuis te werken, nadat het bij de versoepelingen eind juni nog dat advies had geschrapt. Rutte zei in het debat over de coronacrisis dat hij met het opnieuw instellen van het thuiswerkadvies tegemoetkomt aan de wens van de Kamer. D66, PvdA, SP en GroenLinks hadden het kabinet gevraagd het advies weer in te stellen. Rutte zag eerder “gezien de cijfers” geen aanleiding thuiswerken weer de norm te maken, omdat de meeste infecties recent in de horeca werden gezien. Verder werd duidelijk dat het OMT weer elke week overlegt over de crisis. (bron: NOS)

Huishoudens en mkb-bedrijven betalen relatief veel energiebelasting, zegt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). In verhouding tot de klimaatschade die ze aanrichten betalen zware industrie en lucht- en scheepvaart juist weinig. Volgens het PBL ontstaat dit verschil door de opbouw van de energiebelasting. Kleine verbruikers betalen daarin relatief meer dan grootverbruikers. Ook wordt een deel van de uitstoot helemaal niet in rekening gebracht, zoals die van de landbouwsector, schrijft het PBL. Volgens het PBL moet de belasting op elektriciteit worden herzien, omdat die de energietransitie belemmert. (bron: NOS) Ik heb al eerder aan de bel getrokken, naar aanleiding van een rapportage van het ministerie van EZ en Klimaat, toendertijd nog geleid door de VVD-minister Ir Erik Wiebes over de verdeling van de kosten van de verduurzaming, waarbij huishoudens een irrelevant groot deel van deze lasten van het kabinet kregen toebedeeld en de ondernemingen onder de 20%. Dit is typisch liberaal beraad van Rutte c.s. Burgers die slechts verantwoordelijk zijn voor een beperkte CO2-uitstoot betalen de hoogste prijs.

Voor het vierde kwartaal op rij daalt de gemiddelde prijs van een huurwoning in de vrije sector. Per vierkante meter werd in het tweede kwartaal gemiddeld 2% minder betaald dan een jaar eerder, meldt huurplatform Pararius. Het gaat daarbij om nieuwe huurcontracten voor vrijgekomen huizen. Vooral in de grote steden daalden de huurprijzen,door het wegblijven van expats vanwege de coronacrisis. De prijzen daalden het hardst in Amsterdam (7%).Ook in Rotterdam was er een duidelijke daling (5%). (bron: NOS)

Het kabinet stemde op 26 juni in met de heropening van het nachtleven zonder de uitkomst van een Fieldlab-proef met een nachtclub af te wachten, schrijft NRC. Eerder bleek dat een OMT-advies was genegeerd. De opening van clubs bracht een golf van besmettingen met zich mee. Fieldlab ried strenge ventilatienormen voor nachtclubs aan. Het OMT adviseerde dat toegangstesten maximaal 24 uur oud mochten zijn. Het kabinet maakte daar wegens de uitvoerbaarheid 40 uur van. (bron: NOS)

Corona berichten

Het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) heeft Nederland aangemerkt als een hoogrisicogebied. De regio Groningen is zelfs donkerrood gekleurd. De vorige kaart, die precies een week geleden werd opgesteld toonde Friesland, Drenthe, Flevoland en Limburg nog groen en de rest van het land oranje (geel genoemd door de reiswereld). Dit kan gevolgen hebben voor het reisverkeer. (bron: nu)

De gestage afname van het aantal coronabesmettingen is in een mum van tijd volledig tenietgedaan. Met 51.957 besmettingen in de afgelopen week is Nederland weer op het hoge niveau van begin mei beland. Lees: https://www.parool.nl/nederland/meer-dan-50-000-nieuwe-besmettingen-in-een-week~b7554ddb/

Tot 10.00 uur woensdagmorgen zijn bij het RIVM 10.492 nieuwe coronabesmettingen gemeld. Dat zijn er ruim 2600 meer dan een dag eerder en bijna drie keer zoveel als op dezelfde dag een week geleden. De besmettingen van 14 juli 2021, die de volgende morgen bij het RIVM werden gemeld bedroegen 11.064, die van 15 juli 11.363 en die 16 juli 11.134 met 207 patiënten in ziekenhuizen en 77 op de IC(4/5 is delta). Tot 10.00 uur zondagochtend zijn bij het RIVM 10.247 nieuwe coronabesmettingen van 17 juli gemeld. In de ziekenhuizen nam de bezetting weer wat toe. In totaal liggen nu 235 covid-patiënten in het ziekenhuis, plus 76 op de IC’s. Inmiddels is het laatste R-getal naar de toestand van 2 weken geleden gestegen naar 2,91. (bron: RIVM)

Het zogenoemde reproductiegetal van het coronavirus (R) is gestegen tot 2,17, liet RIVM-topvrouw Aura Timen weten in een presentatie aan de Tweede Kamer. De week ervoor stond dat getal nog op 1,37. Een reproductiegetal van 2,17 betekent dat 100 besmette personen gemiddeld 217 anderen besmetten en dat het virus zich dus aan het verspreiden is. Het is de hoogste R-waarde sinds 24 februari 2020. Toen lag die waarde op 2,18. Volgens het coronadashboard is dat de hoogste waarde die de R heeft gehad. De R van 2,17 is de waarde van twee weken geleden. Het duurt namelijk een paar weken voor dit getal kan worden berekend. Het RIVM komt twee keer per week met een nieuwe berekening van het reproductiegetal. Het gaat om het cijfer van alle varianten bij elkaar, zegt Timen. Het reproductiegetal van de deltavariant (voorheen de Indiase variant) van het coronavirus is 2,52. (bron: nu)

Ruim de helft van alle Nederlanders (54%) vindt het onverantwoord dat het kabinet de coronamaatregelen zo snel heeft versoepeld. 25% is het daarmee niet eens en de rest is neutraal. Dat blijkt uit onderzoek van I&O Research in opdracht van de NOS. De vaccinatiebereidheid blijft stabiel op zo’n 85%. Een maand geleden wilde 2/3 van de Nederlanders verder versoepelen of de maatregelen helemaal loslaten. Na de laatste persconferentie op 9 juli ziet 41% liever nog meer beperkingen. Een grote meerderheid (88%) gaat niet naar een code-oranjeland. (bron: NOS)

Bij het muziekfestival Verknipt in Utrecht zijn zo’n duizend bezoekers met het coronavirus besmet, meldt de GGD. Dat is vijf% van het totale aantal bezoekers. Het openluchtevenement trok op 3 en 4 juli dagelijks zo’n 10.000 bezoekers. De organisatie is geschrokken van de aantallen en zegt dat er streng is gecontroleerd op QR-codes. (bron: NOS)

Het reisadvies voor de Spaanse archipels Balearen en de Canarische Eilanden veranderde vrijdag van geel naar oranje (in de ECDC kleurcodes oranje en rood) meldde reisorganisatie TUI. Reisorganisaties TUI en Sunweb annuleren alle vakantietrips met vertrek vanaf vrijdag 16 juli naar de Spaanse eilanden, waaronder de zeer populaire bestemmingen Ibiza, Gran Canaria en Mallorca. Die gebieden zijn door de Nederlandse overheid op oranje gezet, net zoals het vasteland van Portugal en het eiland Cyprus, ook de reizen daarheen gaan niet door. Corendon laat zijn vakantiereizen doorgaan, laat CEO Steven van der Heijden desgevraagd weten aan nu.nl. Vanaf zondag is het verplicht voor mensen die niet volledig zijn gevaccineerd bij terugkeer uit rode gebieden een negatieve test te overleggen. Al deze beperkingen zijn niet gunstig voor mensen die op vakantie willen anders dan in Nederland. Maar corona negeren is voor mij geen optie.

Zoals verwacht muteert het coronavirus en verspreidt het zich ook onder de gevaccineerden. Deskundigen zijn al bezig met een derde dosis vaccin tegen de deltavariant, maar er kunnen er nog meer volgen. Steeds meer landen eisen dat mensen “volledig gevaccineerd” zijn om te reizen. En dat kan een heleboel COVID-19 injecties in de toekomst betekenen. Magnus Gisslén, hoogleraar infectieziekten aan de Universiteit van Gotenburg, Zweden, en hoofdarts in de infectiekliniek van het universitair ziekenhuis Sahlgrenska, vertelt dat een derde dosis binnenkort op komst zou kunnen zijn. Wij zullen in de toekomst zeker nog andere varianten zien waarbij het vaccin in feite een aanzienlijk slechter effect heeft. We zullen met deze infectie moeten leven en gevallen zien waarin mensen komen die zeer ernstig ziek worden, maar we zullen waarschijnlijk geen situatie meemaken zoals we die in de afgelopen anderhalf jaar hebben gezien”, zegt hij.

Malta is het eerste land geworden dat zijn grenzen volledig sluit voor mensen die niet “volledig gevaccineerd” zijn. Niet alleen de laatste dagen bereikt ons het nieuws dat corona regelmatig uitbreekt onder gevaccineerden. Onlangs nog werd gemeld dat een gevaccineerde student uit Israël 83 andere besmette, bericht compact-online.de. Het is niet echt nieuw nieuws dat juist gevaccineerde mensen ziek worden. Het zou al gebeurd zijn tijdens de Spaanse griep, die tussen 1918 en 1920 wereldwijd welig tierde.

Eyeliners

Hogere inflatie en lagere groei op komst

Is de inflatie in Europa onderweg naar een gevreesd hoogtepunt?

Klimaatontkenners zijn een uitstervend ras

Ook de luchtvaart moet gaan verduurzamen

Nieuwe coronagolf, ondanks vaccinatie

Europese Centrale Bank test eigen cryptomunt

Italiaans voetbalelftal verslaat de Britten en wint het EK 2020

Verdronken Limburg uitgeroepen tot rampgebied: duizenden inwoners geëvacueerd

De dijken zijn op orde, maar deze keer kwam het water van bovendien

De Nederlandse infrastructuur is niet berekend op deze excessen

Klimaatpakket van de EU met rigoureuze gevolgen: burgers moeten van het gas af en overstappen op elektrisch rijden

Een groene sprong vooruit, maar springt iedereen wel mee?

De EU komt met een jaarlijks Sociaal Klimaatfonds van €10.000.000.000 en de 27 lidstaten moeten tesamen eenzelfde bedrag op tafel leggen

Aantal corona-besmettingen stijgt sneller dan verwachten

Ik geloof niet dat God ons straft met corona”

Rust zacht dappere Peter

Besmettingen en long covid na feestgolf

Frontberichten

Beleggen, in aandelen of in cryptomunten zoals de bitcoin, wint aan populariteit. Een kwart van de Nederlanders belegt nu, zo’n 10% daarvan is daar recent mee begonnen en nog eens ruim 10% wil dat gaan doen. Dat blijkt uit onderzoek van het Nibud naar wat we met ons geld doen en hebben gedaan tijdens de coronacrisis. Het instituut voor budgetvoorlichting vindt het zorgelijk dat mensen die minder dan €2.000 spaargeld hebben, speculeren. Dat geldt voor een kwart van die groep. “We zijn op zich niet tegen beleggen, maar dat kun je alleen doen met geld dat je overhebt”, zegt directeur Arjan Vliegenthart van het Nibud. Ook van de mensen die zeggen moeilijk rond te komen, geeft een vijfde aan te beleggen. Aan de data die het Nibud aanreikt twijfel ik niet, maar de populariteit is sterk gedateerd. In de periode, van stel een jaar, dat ‘iedereen’ snel geld kon verdienen met beleggen in crypto’s, met extreme winsten, waren het vooral mensen die een extra centje goed konden gebruiken, wisten de adressen waar je daarvoor moest zijn, snel te vinden. Zo simpel als beleggen via de bank is handelen in crypto’s niet. Ik ken 15-jarigen Marokaantjes, die food aan huis bezorgen op hun brommers, de de goede tijden meer verdienden met de koop en verkoop van crypto’s, dan met hun inkomen uit arbeid. Je hoeft ook geen verstand te hebben van beleggen, je moet slim en snel reageren en een aangever hebben die zijn fans van adviezen voorziet. De koers van een crypto, kan in de vrije handelsplatformen, in een jaar één of twee keer verdubbelen maar ook in 3 weken 35% van zijn waarde verliezen. In die zin lijkt het minder op geld en meer op fiches.

Kopers van een diesel van de merken VW, Audi, Seat en Skoda met software die de uitstoot verhult, hebben recht op een prijsverlaging. Het is het gevolg van een uitspraak van de Amsterdamse rechtbank. In totaal kan het bedrag oplopen tot maximaal €450 mln.

De rechtbank oordeelt namelijk dat consumenten die een nieuwe auto hebben gekocht €3.000 te veel hebben betaald. Voor een tweedehands exemplaar hanteert de rechtbank een bedrag van €1500. De zaak is aangespannen door Stichting Car Claim, uit naam van zo’n 150.000 getroffen autobezitters. Een koper mag verwachten dat de auto voldoet aan de regelgeving, anders is de waarde minder dan de koopprijs, meldde de rechtbank. (bron: RTLNieuws) Ik kocht in juni 2010 een wagen met sjoemelsoftware en zou daar dan 11 jaar later een restitutie van de koopsom terugkrijgen.

Klaus Schwab, kopstuk van het “World Economic Forum”, vaccinatiefanaat en uitvinder van de “Great Reset”, is niet alleen een meer dan twijfelachtige (zelfbenoemde) autoriteit op het gebied van de wereldwijde strijd tegen de corona-pandemie, maar sinds kort ook een regelrechte paniekzaaier als het gaat om zaken als “black-outs” en cyberveiligheid. Bij veel kritische tijdgenoten gaan nu al alarmbellen rinkelen: zijn de elites nu bezig met het plannen van een globale black-out, inclusief een aanval op het internet, om de “Great Reset” na de globale neppandemie te voltooien? Schwab heeft in soms bizarre video’s, maar ook in schriftelijke bijdragen, al meerdere malen gewaarschuwd voor de verwoestende gevolgen van mogelijke black-outs, bijvoorbeeld als de stroomvoorziening of andere kritieke infrastructuren in Europa door hackeraanvallen zouden worden lamgelegd. Voor hem zou er zelfs sprake zijn van een “cyberpandemie” na de coronapandemie, bericht unser-mitteleuropa.com. Nu benadrukt Schwab het in een video. Daarin trekt hij een vergelijking tussen de “noodzaak” van een COVID-19 vaccinatie voor de immunisatie van de mens met cyberaanvallen op het internet. Dit moet ook “geïmmuniseerd” worden, hoe blijft onduidelijk. Waarschijnlijk echter door massabewaking en censuur, zoals nu al duidelijk wordt. (bron: Frontberichten) Onrustzaaier dan wel een waarschuwing. Dat de cybercriminaliteit moet worden aangepakt, staat voor mij vast, maar op welke wijze staat mij niet helder voor de geest. In ieder geval staan daarbij de privacyrechten in de weg.

De Consumentenbond heeft samen met andere consumentenorganisaties een klacht ingediend tegen WhatsApp. Volgens de klagers worden gebruikers van de berichtendienst geregeld onder druk gezet om nieuwe gebruikersvoorwaarden en het privacybeleid te accepteren, met als drukmiddel dat ze anders WhatsApp niet meer kunnen gebruiken. De klacht is ingediend bij de Europese Commissie en het Europese netwerk van consumentenautoriteiten. Volgens de klagers is de handelwijze van WhatsApp in strijd met de Europese regels. Ook is onduidelijk welke informatie met moederbedrijf Facebook wordt gedeeld. (bron: NOS)

Overwegingen

Nederlandse Europarlementariërs twijfelen of de kosten van de grootscheepse klimaatplannen die de Europese Commissie deze week voorstelde wel eerlijk worden verdeeld. Het gaat onder andere om kosten voor autorijden en energiegebruik. De scepsis leeft in zowel de linkse als de rechtse hoek. Eurocommissaris Frans Timmermans, verantwoordelijk voor het klimaatbeleid, wil onder meer de CO2-uitstoot van het verkeer en van de verwarming en verkoeling van gebouwen voortaan in rekening brengen bij de producenten. Daardoor stijgt waarschijnlijk de energierekening en zijn burgers ook meer kwijt aan autorijden en vliegen. In de Europese plannen zit wel een voorstel om geld te stoppen in een klimaatfonds. Dat fonds moet mensen met een krappere beurs helpen een elektrische auto te kopen en hun huis duurzamer te maken. Maar Europarlementariërs weten niet of dat afdoende is. “De bedoelingen zijn vast goed”, zegt CDA’er Esther de Lange. “Maar het is de vraag of het voorgestelde fonds daadwerkelijk bij gezinnen terechtkomt die de steun het hardst nodig hebben.” Ze wil “garanties” dat de opbrengst niet alleen de schatkist van EU-landen spekt. Ook Bas Eickhout van GroenLinks ziet “een rechtvaardigheidsprobleem”, omdat “mensen te maken krijgen met hogere stookkosten en benzineprijzen”. Hij vindt het idee van een sociaal klimaatfonds wel goed, maar het schiet tekort. “Uiteindelijk zullen landen via belastinghervormingen een betere herverdeling moeten organiseren.”

Timmermans’ partijgenoot Mohammed Chahim (PvdA) ziet de voorstellen “allereerst als een kans, niet als een bedreiging”. Maar ook hij is bezorgd over de sociale impact van de plannen en de dreigende prijsverhogingen. “Je huis verwarmen en naar je werk rijden met de auto moet voor iedereen betaalbaar blijven”, reageert hij. Jan Huitema (VVD) is ook weinig te spreken over de verdeling van de lasten van de vergroening van de EU. “In Nederland hebben we al accijnzen op brandstoffen, energiebelasting voor gas en elektriciteit en subsidies om huizen te isoleren en zonnepanelen te installeren. De klimaatwinst is twijfelachtig en dat samen is ongewenst en slecht voor het draagvlak”, meent hij. Het Europees Parlement en de EU-landen moeten nog wel met de voorstellen instemmen. Dat vergt waarschijnlijk jaren van onderhandelingen. Het demissionaire kabinet gaat “heel goed kijken” wat de klimaatplannen van de Europese Commissie in de praktijk voor Nederlanders betekenen. Dat zegt demissionair staatssecretaris Dilan Yesilgöz-Zegerius (Economische Zaken en Klimaat) in een reactie. “Daarbij letten we in het bijzonder op de haalbaarheid en betaalbaarheid van voorstellen.” Timmermans denkt dat die Nederland wel zullen aanstaan. Het kabinet komt in september met een uitgebreidere reactie op de plannen. Om de massale overstap naar elektrisch rijden mogelijk te maken, moet flink worden geïnvesteerd in bijvoorbeeld laadpalen en waterstoftankstations. Dat vindt brancheorganisatie voor auto-importeurs RAI Vereniging. Daarom is het volgens de organisatie belangrijk dat de overheid een langetermijnstrategie ontwikkelt en dat knelpunten kunnen worden aangepakt. Een eerste reactie. Als het kabinet doorzet met het beleid dat per 1 januari aanstaande de prijs van de teruggeleverde energie van zonnepanelen naar de markt wordt teruggebracht, zijn, voor zolang er op huishoudensniveau nog geen betaalbare accu’s beschikbaar zijn (ook gezien de milieugevolgen daarvan) om de ongebruikte zonne-energie van de zomer in op te slaan, daaraan financiële consequenties voor het rendement van zonnepanelen het gevolg. Stel de stroomleverancier betaalt daar nu €0,20 per kWu voor, de marktprijs nu is ca €0,06. Daarmee wordt de energierekening voor mensen met zonnepanelen hoger en dat is zeer onwenselijk. In het volgende blog de visie van Timmermans op het klimaat.

In het Parool schrijft Annemieke van Dongen over ons gevecht tegen de uitslaande brand: inmiddels is 4/5 van de besmettingen afkomstig van de deltavariant. https://krant.parool.nl/titles/hetparool/8317/publications/1304/articles/1399511/9/1 Mensen die besmet zijn met de deltavariant hebben ongeveer duizend keer zoveel virusdeeltjes in hun keel en neus dan mensen die besmet waren met het oorspronkelijke Sars-CoV-2-virus, ontdekten Chinese onderzoekers. Dat maakt de in India ontstane deltavariant 51% besmettelijker dan de (Britse) alfavariant, die volgens het RIVM al 40% besmettelijker was dan het oorspronkelijke coronavirus uit Wuhan. Uit een aantal laboratoriumstudies blijkt dat de deltavariant beter bindt aan longcellen van mensen, zegt viroloog Marion Koopmans (Erasmus MC). “Daarin kunnen ze zich, buiten bereik van antistoffen, van cel tot cel verspreiden. Ook is aangetoond dat het virus minder goed geremd wordt door neutraliserende antistoffen.” Zo kan de deltavariant zich ook verspreiden via mensen die al gedeeltelijk immuun zijn. De nieuwe virusvariant weet zich in ons lichaam beter te vermenigvuldigen, doordat er bij de besmetting dus meer virusdeeltjes tegelijkertijd de cellen van de longen binnendringen. Als die zich allemaal vermenigvuldigen, krijg je veel virusdeeltjes in je keel en neus, legt moleculair viroloog Marjolein Kikkert (LUMC) uit. “Als je bij een nies of hoest maar vijf virusdeeltjes uitscheidt, is de kans dat je iemand anders besmet kleiner dan wanneer daar duizend virusdeeltjes bij vrijkomen.” Tot nu toe is niet overtuigend gebleken dat de deltavariant mensen zieker maakt of sneller doodt. Net zomin als de (Britse) alfavariant dat deed. “Verschillende studies spreken elkaar tegen,” zegt Koopmans. “In ieder geval ga ik ervan uit dat de ernst niet minder is.” Er zijn aanwijzingen dat onze vaccins minder goed beschermen tegen infectie met de deltavariant. “We weten in elk geval dat één vaccinatie niet voldoende is om besmetting te voorkomen,” zegt Susan van den Hof, hoofd van het Centrum voor Epidemiologie en Surveillance van Infectieziekten van het RIVM. “En ook mensen die volledig zijn gevaccineerd, kunnen nog steeds door de deltavariant worden besmet. Wel bieden de vaccins ook bij de deltavariant goede bescherming tegen ernstige ziekte.” Nieuwe varianten ontstaan zolang een virus blijft rondgaan. Zo zijn inmiddels de etavariant (in meerdere landen), iota (VS), kappa (India) en de lambdavariant (Peru) opgedoken. Virussen worden na verloop van tijd vaak besmettelijker, maar minder ziekmakend of dodelijk. Dat geeft ze namelijk een evolutionair voordeel. “Als een virus mensen heel ziek maakt, gaan ze in bed liggen of gaan ze dood. Die variant heeft dus een nadeel qua verspreiding,” verklaart Kikkert. Met het sluiten van nachthoreca en het afblazen van festivals zijn de grote brandhaarden geblust. Uit bron- en contactonderzoek is duidelijk dat daar in de afgelopen weken veruit de meeste besmettingen zijn opgelopen. Of het virus daarmee onder controle is, moet volgens de experts de komende dagen blijken. Hoewel inmiddels meer dan 18 miljoen vaccins zijn gezet, is nog niet de helft van de 18-plussers volledig ingeënt. Zo’n 3 miljoen volwassenen lopen momenteel nog risico ernstig ziek te worden, omdat ze niet zijn gevaccineerd of een verminderde afweer hebben, meldde premier Rutte vorige week. Het RIVM houdt er rekening mee dat in het slechtste geval binnenkort weer zeshonderd coronapatiënten op de ic liggen (nu zijn dat er 77). (bron: Parool) Het artikel geeft een goed inzicht in de gevolgen van de verschillende corona-varianten. Met name dat niet iedereen die gevaccineerd is wordt beschermd tegen de deltavariant en dat er nog miljoenen mensen in ons land onbeschermd en dat nu, in vergelijking tot de eerste variant die uit China kwam, de besmettingspotentie zeker 2x zo groot is. Verder mis ik een aanwijzing uit een Amerikaans onderzoek dat mensen die corona hebben gehad zich niet hoeven te laten vaccineren, wat de overheid adviseert.

Op https://www.trouw.nl/economie/europese-centrale-bank-test-eigen-cryptomunt-wat-kunnen-we-met-zo-n-digitale-euro~bedd7fdf1/ schrijft Rick van de Lustgraaf in Trouw over een digitaal betaalmiddel onder meer: we zijn een stap dichter bij de digitale euro. De Europese Centrale Bank verwacht de muntsoort over vijf jaar gereed te hebben voor gebruik. Digitale munten? Ja, je hebt de bitcoin, andere cryptomunten en de plannen van techreus Facebook met zijn eerder genoemde Libra, thans geheten de Diem. De centrale banken zien die cryptomunten als een grote concurrent als wereldvaluta. Behalve plannen voor de introductie van digitale munten door centrale banken, zoals Rusland het VK en de Amerikane, komt er nog een. Van de Europese Centrale Bank (ECB) nog wel. De bank gaat beginnen met een test voor een ‘digitale euro’, zo maakte zij afgelopen woensdag bekend. Zoals het er nu naar uitziet, is de nieuwe munt in 2026 gereed voor gebruik voor Europeanen. Die aankondiging door Frankfurt was niet de eerste keer. Al meerdere keren was de ECB al naar buiten gekomen met vage voornemens. Het is de vraag welk verschil de digitale euro krijgt met het internetbankieren van nu. Ook is het niet duidelijk wat de verschillen worden met de euro van nu? Over het ECB-project:wat gaan ze testen? Waar zal de daadwerkelijk introductie van afhangen? En: wat is zo’n digitale munt precies? De ECB gaat de nieuwe munt niet zelf distribueren. Dat laat ze over aan de banken in Europa. De oorspronkelijke reden voor het in de markt zetten van een digitale euro voerde de ECB aan dat er een achterban zou moeten zijn voor het geval het betaalsysteem bij banken zou uitvallen. Kennelijk gingen ze ervan uit de het Europese bankensysteem onvoldoende stabiel zou zijn om te overleven. Maar kennelijk is men in Frankfurt tot het besef gekomen dat het opzetten van een betaalorganisatie in de 19 eurolanden, van een klantenservice tot een fraudedesk niet haalbaar is. Bepaald geen sinecure, terwijl banken die organisatie allang hebben. Dus kunnen burgers straks een rekening openen van de ECB die ze vervolgens gebruiken bij hun reguliere bank. Dan kunnen ze in hun telefoon onder hun betaal- en spaarrekeningen ook een ECB-rekening vinden. Een andere muntsoort, ja, maar veel merk je daar niet van, voorziet Brosens (ING). Of het gebruik van de rekening, zoals geld overboeken, ook hetzelfde werkt als bij een gewone rekening, is nog niet duidelijk. De digitale euro is niet hetzelfde als een cryptomunt zoals de bitcoin. Er zijn technische verschillen. Maar het grootste verschil is dat de digitale euro wordt uitgegeven en wordt beheerd door een centrale bank. Om te begrijpen waarom de ECB inzet op de digitale munt moeten we terug naar het contante geld: kasgeld. Overheden garanderen de waarde van het geld dat we opnemen uit de automaat en in onze handen hebben: een veilig betaalmiddel dus. Maar geld opnemen doen we steeds minder. We bankieren digitaal, bij commerciële banken die dat geld ook beheren. Risico’s zijn klein. De kans dat een bank omvalt is niet groot, bovendien houden centrale banken zelf toezicht. “Het gaat om het principe dat de ECB graag een directe link houdt met burgers voor het uitgeven van geld”, zegt Brosens. (bron: Trouw) Risico’s zijn er wel degelijk en de centrale banken zijn niet bij machte Toezicht te houden op alle financiële transacties en de risico’s die financiële instellingen daarmee lopen. Eerder was de aanname dat de burgers in geldproblemen zouden kunnen komen als banken in problemen zouden komen. En neem van mij dat als grootbanken in problemen geraken het vonnis in 24 uur wordt geveld. Maar denkt U nu, maar de overheid zal toch wel instaan voor mijn (spaar)geld. Nee, zeker niet in alle gevallen. De grootte van de geldhandel is zo enorm groot dat het draagvlak onvoldoende is om het hele Westerse bankwezen overeind te kunnen houden. In vergelijking met het bankwezen zijn de overheden maar kleine spelers. De Nederlandse staatsschuld is slechts een kwart van het pensioenvermogen van onze pensioenfondsen. Ik sluit ook niet uit dat een kat in het nauw rare sprongen maakt en in zo een positie met het spaargeld van de werknemers banken overeind gaat houden. Een andere zaak is waar de cryptomunten vandaar zijn gekomen. Ik heb al eerder beschreven hoe de centrale banken hun monetaire beleid hebben omgebouwd van geld gedekt door onderliggende waarde naar fiat-geld, geld zonder enige waarde. Toen ontstonden concurrenten: de bitcoin en andere crypomunten, die op vrije markten handelen, waarop de centrale banken geen enkel Toezicht uitvoert. Op zich is het natuurlijk belachelijk dat er $30.000 betaalt wordt voor 1 bitcoin. Nu komen de centrale banken met het idee dat als zij ook met digitale munten komen zij het machtsverlies van de conventionele munten (dollar, euro, pond, yen en anderen) daarmee kunnen keren. Ik denk dat de chaos hierdoor alleen maar groter wordt en onbeheersbaarder. Het probleem wordt daardoor namelijk niet opgelost: geld dat geen waarde meer heeft, het wordt juist groter. Ook het NRC besteedde aandacht aan dit onderwerp. Het digitaal centralebankgeld bestaat nu nog niet, maar mogelijk over een jaar of vijf wel. Woensdag nam het 25-koppige bestuur van de ECB unaniem het besluit om twee jaar intensief onderzoek te gaan doen naar de introductie van een ‘digitale euro’. De voorbereidingen, die al gaande waren, worden „in een hogere versnelling gezet”, zei ECB-president Christine Lagarde in een persbericht. Het besluit om de digitale euro daadwerkelijk te gaan introduceren, wordt pas na deze „onderzoeksfase” genomen. Naar verwachting zouden technische voorbereidingen daarna nog zo’n drie jaar duren. Digitaal centralebankgeld kun je zien als een digitaal bankbiljet. Het is publiek geld, met de garantie erachter van de centrale bank. Maar dan is onmiddellijk de vraag wat die garantie inhoudt. Krijgen we dan digitaal geld zonder enige waarde? Het digitale ECB-geld krijgt waarschijnlijk de vorm van een tegoed op een wallet op je telefoon of op een pasje. Het tegoed zou je dan kunnen aanvullen vanaf je eigen rekening bij de ECB of bij De Nederlandsche Bank (DNB). Maar de kans is dan groot dat je geen bankafschriften krijgt met de transacties die heeb plaatsgevonden. Omdat de digitale euro door de centrale bank wordt uitgegeven, verschilt deze van andere, particulaire vormen van geld, zoals overmakingen via je bank, cryptovaluta, of de geplande digitale munt van Facebook, de Diem. Nu het betaalverkeer rap digitaliseert, wil de ECB de publieke garantie achter het geldsysteem versterken. DNB pleit om deze reden ook al een tijdje voor digitaal centralebankggeld. In Nederland loopt het gebruik van cash bijzonder snel terug. Contante euro’s moeten overigens blijven bestaan wanneer de digitale euro wordt ingevoerd, zo onderstreepte de ECB woensdag. Maar dan moeten de centrale banken de commerciële banken wel verplichten om zonder kosten te kunnen blijven pinnen, ongeacht de omvang van de opgenomen bedragen. De digitale euro moet de contante euro „aanvullen”, niet „vervangen”.

Op kleine schaal werd de afgelopen maanden al getest met de digitale euro. Uit de experimenten bleek dat het bestaande betalingssysteem TIPS van de ECB maar ook blockchainsystemen in staat waren tot het verwerken van meer dan 40.000 transacties per seconde. Welk systeem gebruikt moet worden voor de digitale euro, is nog onduidelijk. Behalve de ECB overwegen tientallen centrale banken een digitale munt in te voeren. Zweden werkt al jaren aan de ontwikkeling van een ‘e-krona’. In China zijn pilots met de ‘E-CNY’ (de elektronische yuan) in een vergevorderd stadium. De ontwikkeling van digitaal centralebankgeld is in een stroomversnelling geraakt door de opkomst van particuliere cryptomunten, zoals de bitcoin en andere cryptomunten. Die populariteit is uitsluitend voortgekomen doordat de vrije handelsplatformen waarop gehandeld wordt geen Toezicht wordt gehouden, waardoor in betrekkelijk korte tijd met relatief weinig geld grote winsten konden worden gemaakt. Die hype is voorbij. Omdat de centrale banken de koers van hun digitale munten niet los willen koppelen van de conventionele, zal een hype uitblijven. Centrale banken vrezen hun grip op het geldsysteem te verliezen, waardoor financiële instabiliteit kan ontstaan. De voortvarendheid waarmee China naar een digitale yuan toewerkt, zorgt bij de ECB voor extra gevoel van urgentie. China wil de digitale yuan ook als internationaal betaalmiddel gaan inzetten. De hoeveelheid digitale euro’s die elke burger kan aanhouden, zal hoogstwaarschijnlijk aan een limiet worden gebonden. Gedacht wordt bij de ECB aan e-€1000, misschien later ook meer. Zo’n limiet moet voorkomen dat de commerciële banken in de problemen komen door ‘concurrentie’ van de centrale bank. Als een digitale euro té populair wordt, wordt het voor consumenten te makkelijk om geld weg te halen bij hun particuliere bank – zeker tijdens een financiële crisis. Dit kan de banken raken. ECB-directielid Fabio Panetta sprak van mogelijke „spanningen” in het financiële systeem die moeten worden voorkomen. Daarom wil de ECB de digitale euro niet overhaast invoeren. „We krijgen niet zomaar een tweede kans.” Uit publieksonderzoeken van de ECB en van DNB kwam in het voorjaar naar voren dat burgers privacybescherming als prioriteit zien bij de ontwikkeling van een digitale euro. Dit is een heikel thema. Anders dan bij contant geld is volledige anonimiteit bij digitaal centralebankgeld onmogelijk, door wetgeving tegen witwassen en terreurfinanciering, zei Panetta. „Maar wij hebben geen belang bij het opslaan van persoonlijke informatie van gebruikers.” (bron: NRC) Op dit dossier is nog een lange weg te gaan. Het bedrag waarmee wordt gestart is gering en welke garanties geven de centrale banken aan de 400 miljoen inwoners van de 19 eurolanden. Verder moet de ECB een keuze maken: de e-Euro zelf uitvoeren en daarmee een concurrent worden van de banken of de uitvoering in handen geven aan de banken en Toezichthouder worden. Dat China hun renembi willen inzetten als wereldvaluta is denkbaar, maar dat wij zullen gaan concurreren met de Amerikanen verwacht ik zeker niet, laat staan dat wij gaan concurreren met de Amerikanen. Wat is dan de toegevoegde waarde van digitale valuta? Digitaliseer de techniek voor de burger, maar ga niet morrelen aan de inhoud. Keer terug van de fiat-euro (geld zonder waarde, gekoppeld aan de koopkracht) naar de euro (geld gedekt door waarden)!! Het is onbegrijpelijk dat de centrale banken denken te kunnen profiteren van het succes van de cryptomunten, terwijl die juist aantonen de afgenomen macht van de conventionele valuta. De vrije handel heeft aangetoond hoe zwak de dollar, euro, pond, yen,, kroon e.a. zijn. Voor één bitcoin moeten $30.000 of €25.000 worden betaald. Onbegrijpelijk wat er in de breinen van de 25 bestuurders deze week heeft plaatsgevonden toen ze besloten de bitcoin de gaan kopiëren, tenzij ze hebben moeten accepteren dat door het gevoerde monetaire beleid de euro, in zijn huidige vorm niet langer levensvatbaar is op de kortere dan wel langere termijn.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 16 juli 2021, week 18: AEX 736,52; Bel 20 4.155,08; CAC40 6.460,08; DAX 15.540,31; FTSE 100 7.008,09; SMI 12.026,50; RTS (Rusland) 1.603,10; SXXP (Stoxx Europe) 454,74; DJIA 34.687,85; NY-Nasdaq 100 14.681,38; Nikkei 28.003,08; Hang Seng 28.089,35; All Ords 7.630,70; SSEC 3.539,30; €/$1.1806; BTC/USD $31.517,50; 1 troy ounce goud $1.812,20, dat is €49.308,47 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,562%; 1 mnds -0,557%; 10 jaar Duitse Staat -,349%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,337%; 10 jarig Nederlandse Staat -,223%; 10 jaar Franse Staat 0,013%; 10 jaar Japan 0,0163%; 10 jaar Belgische Staat 0,045%; 10 jaar Spanje 0,286%; 10 jaar VK 0,629%; Italië 0,696%; 10 jaar VS 1,3239%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,799.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat, terwijl de rente blijft stijgen. De dollar noteerde stabiel. De bitcoin noteert nog altijd >$30.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie, maar wel met een ongeruste ondertoon, Brussel kondigde het verduurzamingsproject aan met een gigantisch investeringsbudget in de komende decennia, hetgeen zeker zal leiden tot een rentestijging dan wel een fors toenemende inflatie. De 3e coronagolf is in ons land in korte tijd weer enorm toegenomen, het aantal besmettingenmet de deltavariant steeg >11.000 per dag. Er dreift ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Het is niet meer de vraag of de overheid en ook Brussel de teugels niet te vroeg heeft laten vieren. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,078%; Duitsland 0,133%; Nederland 0,208%; Japan 0,6515%; Frankrijk 0,757%; VK 1,227%; Spanje 1,252%; Italië 1,701%; Canada 1,78%; VS 1,9474%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,639%; Zwitserland -0,618%; Nederland -0,617%; Frankrijk -0,6%; België -0,547%; Denemarken -0,507%; Spanje -0,329%; Japan -0,1249%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 17-07-2021/590 Peter R. De Vries (64) op 15 juli 2021 overleden aan de gevolgen van de aanslag van 6 juli jl