UPDATE31122012/151 2013 wordt een moeilijk jaar

Blog 150 heb ik afgesloten met de tekst: Het laatste blog van dit jaar komt op de laatste dag van dit jaar. Het zal een kort blog zijn met de laatste indices van dit jaar met slechts één onderwerp: een terugblik op 2012. Een jaar met een gebrek aan politieke stabiliteit, van politieke leiders zonder morele en politieke inspiratie, van boodschappen over forse bezuinigingen, oplopende werkeloosheid, dalende koopkracht en een gebrek aan visie over de Europese schuldencrisis en de éénwording van Europa. Over regeringsleiders die de problemen naar voren schuiven, zogenaamd om tijd te winnen, maar feitelijk om geen moeilijke besluiten te hoeven te nemen. Dat was 2012! En kijkend naar de toekomst gaat het over de optimisten, de pessimisten, de realisten en de illusionisten. Over de nieuwe generatie die behept is met het probleem nooit schaarste te hebben gekend aan goederen, waaronder ook voedsel. Maar dat pas over 2 dagen, als we weten hoe het afloopt met de begrotingsafgrond. Op het moment dat dit Oudejaarsblog wordt afgesloten zit er nog geen schot in de onderhandelingen om de Fiscal Cliff te voorkomen. De Republikeinen spelen het spel tot op het scherp van de snede. Een gevaarlijk spel met een triest vooruitzicht. Niet alleen de VS maar de hele wereld heeft een kwalitatief sterk compromis nodig. Wie realiseert zich dat in Washington? Toch vertrouw ik erop dat de Fiscal Cliff niet in werking hoeft te treden. Het laatste nieuws op Nieuwjaarsmorgen is dat er in de Senaat een overkomst is bereikt, waarover het Huis van Afgevaardigen nog niet debatteren en stemmen. 

Mark Rutte sluit jaar 2012 moe, boos en getergd af. In werkelijkheid is de Rutte die wij deze dagen zien volgens zijn omgeving moe, getergd, boos. Eindejaarsinterviews worden niet gegeven. Zelfs niet aan het weekblad Elsevier dat al sinds mensenheugenis rond Kerst met de premier terugblikt op het jaar. Wie het weten kan, meent dat hij 'erdoorheen zit'. Opiniepeilers als Maurice de Hond stelden onlangs vast dat een premier aan het begin van een kabinet 'nooit eerder' zulke slechte waarderingscijfers scoorde als Rutte nu, zelfs onder zijn eigen aanhang. Van alle ministers scoort hij het laagst. Ik vond het bericht op Facebook: er stond geen bron bij vermeld. Twee weken geleden heb ik er al aandacht aan gewijd in relatie naar Buitenhof waar het aan de orde kwam. Ik kan me er wel wat bij voorstellen. Een deel van zijn achterban heeft hem verlaten, de helft van de Kamerzetels is in de laatste peiling verloren en daar komt nu bij dat vanuit de 2e Kamerfractie een stem klinkt die voorstelt bij volgende verkiezingen, voorafgaand aan de informatie, de achterban mee te laten denken op welke programmapunten moet worden gescoord. Dat betekent dus dat Rutte onvoldoende heeft gescoord bij het pim-pam-petten. Dat betekent voor de premier: hoe nu verder. Dat hij boos en getergd is kan ik me niet voorstellen, dat hij moe is wel. Dat hij zich nu afvraagt 'hoe nu verder' zou ik realistisch vinden. Dat is boos is, nee , tenzij hij boos is op zichzelf. Tergend betekent dat hij provocerend geplaagd wordt dan wel dat hij aangezet wordt boos te worden. Hij zit momenteel niet in een begerenswaardige plek en de vraag is dan ook 'hoe komt hij terug, dan wel wanneer gooit hij de handdoek in de ring'. Nu al of na de volgende misser. Het realiseren van de emu-saldo norm van 3% betekent, suggereert Lodewijk Asscher, een aanvullende bezuinigingsronde. Ik wens hem in het Nieuwe Jaar veel sterkte en wijsheid toe. Mark: stap op, er is voor jou geen eer meer aan te behalen. Wat is er waar van het volgende bericht naar aanleiding van onderzoek door de NOS. Ruim 20.000 huurhuizen worden de komende jaren minder goed onderhouden, dan gebruikelijk is bij huurhuizen. Ook krijgen veel huurders, later dan gepland of helemaal geen dubbel glas of extra isolatie. Wel gaat driekwart van de huurders meer huur betalen, blijkt uit een rondgang bij ruim 150 corporaties. De corporaties schuiven onderhoud op de lange baan omdat ze moeten bezuinigen om aan het Rijk een 'verhuurdersheffing' moeten gaan betalen. Bijna de helft van alle corporaties stopt in 2014 met nieuwbouw. Verder gaat de bouw van 190 gebouwen als scholen en verzorgingshuizen niet door.

Voor veel Grieken ziet de toekomst er somber uit. Volgens een recente peiling verwacht 72% van de Grieken dat 2013 nog slechter zal verlopen dan het moeilijke jaar 2012. 64% van de ondervraagden denkt dat de situatie al;s geheel in Griekenland zal verslechteren. De Grieken gaan gebukt onder zware bezuinigingen als gevolg van de economische crisis en de hoge overheidsschulden. Het land gaat zonder steun van de EU failliet. Vandaar wellicht dat bijna driekwart van de burgers in de eurozone wil blijven, terwijl slechts 16% het liefst terugkeert naar de oude munt, de drachme.

Onze politieke leiders hebben een slecht jaar achter de rug. Niet alleen Mark Rutte met zijn boodschap dat we fors moeten gaan bezuinigen om 'sterker uit de crisis te komen'. De kiezers wisten voor de verkiezingen wat ze van de VVD te verwachten hadden, op welke wijze de neo-liberalen de crisis zouden gaan aanpakken, maar de concessies die aan de sociaal-democraten moesten worden toegestaan en de harde beloften die Rutte moest inleveren bij het pim-pam-petten, vielen heel slecht bij de VVD-achterban. Het imago van de premier, als zou hij een leugenaar zijn, werd bevestigd. De politiek voorman van de liberalen bleek niet te kunnen rekenen en kennelijk zijn adviseurs ook niet. Maar hoe dan ook, zijn maat Samsom, de politicus van 2012, profiteert daar niet van. Slechts één procent van alle Nederland noemt de naam van een politicus als de meest inspirerende Nederlander van dit jaar. André Kuipers staat met stip op plaats 1, gevolgd door de Koningin en de topsporter Epke Zonderland. Het ontbreekt dit land aan moreel en politiek leiderschap. Dat is een zorgwekkend signaal. De realiteit van het gesloten regeerakkoord is dat in de Nederlandse huiskamers de broekriem moet worden aangetrokken. Dat betekent dat de politiek met een duidelijk en eerlijk verhaal moet gaan komen om mensen te bewegen zware offers te gaan brengen niet alleen voor onszelf maar ook voor de inwoners van de zwakke Zuid-Europese landen met hun wankele overheden en zwakke banken. Om die politieke boodschap te kunnen brengen is moed en inspirerend leiderschap nodig. Zou Mark Rutte daarnaar op zoek zijn tijdens het Kerstreces? We houden er rekening mee dat we in een lichte recessie verkeren. Niet dramatisch maar toch ….. de economische groei is negatief, de koopkracht daalt, de werkeloosheid neemt toe, p3ensioenuitkeringen worden verlaagd, het eigen risico in de zorg stijgt en het consumentenvertrouwen staat op een historisch dieptepunt (-39). En dan staat er nog €46 mrd aan bezuinigingen te wachten op uitvoering. In de economie draait alles om vertrouwen. De burger heeft minder vertrouwen in de overheid, ondernemers hebben minder vertrouwen in banken, banken hebben minder vertrouwen in elkaar. Vertrouwt de burger de banken? Het gemis van vertrouwen in de samenleving is vooral een gemis van een visie op de toekomst. Ik verwijs met de regelmaat van de klok naar. De politiek streeft ernaar dat de politieke unie binnen de EU er een zal moeten zijn van een gouvernementele structuur. Het Europa van de 27 regeringsleiders die vooral hun nationale belangen behartigen. In dat overleg, de EU-toppen, slaat de geest niet over naar de ziel van een centraal geleide democratische federale staat. Waar Nederland op dit moment staat en hoe de toekomst er over 5, 10 en 20 jaar uitziet, is een open vraag waar geen politicus antwoord op kan geven. Laten we zeggen dat er sprake is van voortschrijdende inzichten in een traag verlopend proces. Na de laatste EU-top van deze maand zei Rutte, opgelucht, “er is gelukkig geen enkel besluit gevallen, alles is doorgeschoven naar later”. Dwwvgs. Dat is de realiteit van de dag en echt daar zit niemand op te wachten. Aan het einde van dit jaar zeg ik het nog een keer: Nederland is geen land met grote financiële problemen. Onze overheidsfinanciën zijn niet dramatisch gestegen. Wij behoren in de eurozone tot het linkerrijtje, de financiële markten doen graag zaken met ons. Wij betalen de laagste prijzen. Dus wie Rutte en Samsom wijs gemaakt hebben dat wij dringend zware bezuinigingen moeten gaan doorvoeren, ja Brussel en misschien ook wel Berlijn. Ik zeg niet dat onder Wouter Bos op Financiën geen zware aanslagen zijn gepleegd op de overheidsfinanciën, wat heeft geleid tot een relatief forse stijging van de staatsschuld. Maar het huidige regeerakkoord met zware ombuigingen met als resultaat dat de werkeloosheid verder oploopt en de staatsschuld verder toeneemt. Dan vraag ik mij af waar we mee bezig zijn. We komen, zeker op de kortere termijn, niet 'sterker uit de crisis', de kans dat dat 'zwakker' zal zijn ligt meer voor de hand. We moeten wel wat gaan doen om de samenleving gereed te maken voor de overdracht aan de Nieuwe Wereld van de volgende generatie. Wij kunnen ons er niet met een jantje-van-leiden afmaken door de boedel met alle overtollige ballast en problematiek door te schuiven met de opdracht 'zoeken jullie het maar uit, wij hebben gedaan wat we konden'. Werkelozen, 45++ en mensen tussen de 55 en 67, moeten aan het werk worden gezet. Dan moet je, als overheid, niet gaan bezuinigen. Nee, dan moet je gaan hervormen, niet zoals dit kabinet dat doet (hypotheekrenteaftrek in 28 jaar afbouwen) maar met een krachtig beleid zaken aanpakken. Als onze lonen hoger zijn dan bij de oosterburen dan moeten die worden aangepast. Als wij in het onderwijs genoegen nemen met 'zesjes' en elders moeten 'zevens' worden gescoord, dan moet er in het onderwijs een slag worden gemaakt. Als onze zorg duurder is dan elders in de eurozone dan moet het mes erin worden gezet. Het moet duurzamer, het moet efficiënter, het moet zorgzamer. En ter geruststelling voor het bewind: dat levert net zoveel inkomsten op als de bezuinigingsrondjes, alleen het rendement is veel hoger. Als wij een emu-saldo zouden hebben van 6%, zoals in Spanje, ja dan is bezuinigen onvermijdelijk. Maar ons tekort is overkomelijk en zeker als we de hypotheekrenteaftrek sneller afbouwen en starters niet discrimineren door een 2 baans beleid in gang te zetten: de nieuwe generatie zwaardere regels opleggen dan de oude generatie. Dat ka niet, mijnheer de minister-president, dat is oneerlijk. Maar dit is niet het enige onderwerp waarover de premier met open vizier het volk moet tegemoettreden. In het vorige blog heb ik al geschreven over de schijnwelvaart die de interne markt voor ons heeft opgeleverd. Dat is een vervelend onderwerp voor de politiek want de Jager heeft daar heldere uitspraken over gedaan: wij hebben de Zuid-Europese landen nodig voor onze economische groei. Wij moeten met hulpleningen die markten daar overeind houden. Het 2e dossier is Europa. Waar staat Rutte in die discussie, waar gaat hij Nederland naartoe brengen? Ik vrees het ergste namelijk dat hij ons land buitenspel gaat zetten. De vraag is ook of Dijsselbloem de voorzitter van de Eurogroep wordt. Er begint een tegenwind te waaien: wij zouden door Dijsselbloem monddood gemaakt worden. Waar Merkel staat is nu bekend. Op de laatste dag van het jaar spreekt Merkel het Duitse volk toe. De eurocrisis nog lang niet voorbij, ook al beginnen de hervormingsmaatregelen vrucht te dragen. ,,De economische omstandigheden zullen volgend jaar niet makkelijker, maar moeilijker zijn'', zegt Merkel. ,,Maar dat moet ons niet terneergeslagen maken, we moeten ons er juist door laten aanmoedigen.'' Merkel vraagt de Duitsers geduld te hebben, ook al sleept de crisis zich al 3 jaar voort. ,,We moeten de juiste balans vinden tussen onze welvaart en onze solidariteit.'' Ik wens U allen een Gelukkig en Gezond 2013.

Op de laatste halve handelsdag sloot de AEX met een klein winstje. Beleggers blijven optimistisch gestemd over de afloop van de beraadslagingen in de Congres, die aan het einde van de middag, local time, worden voortgezet. Er ligt een nieuw voorstel van de president op tafel dat een gerede kans maakt voor een compromis. De AEX sloot 0,2% hoger op 342,7 punten. De hoofdgraadmeter is daarmee dit jaar 9,7% gestegen. De Midkap-index sloot onveranderd op 534,1 punten. Elders in Europa stonden de grote beurzen er verdeeld voor. Londen sloot 0,5% lager. Parijs won juist 0,6%. De Duitse DAX ging 0,6% omlaag. De Amsterdamse effectenbeurs sluit vandaag, evenals die van Parijs, om 14:00. In Londen stopt de handel al een half uur eerder. Nog enkele berichten om af te sluiten: recordaantal bedrijven in België failliet; bij RBS verdwijnen nog eens 500 banen; SNS is volgens het NRC mogelijk betrokken bij fraude met vakantiewoningen, SNS spreekt van tendentieuze berichtgeving; Griekse winkeliers worden hard geraakt door de crisis.

Slotstand indices 31 december 2012/week 1: AEX 342,71; BEL 20 2.475,81; CAC 40 3.641,07; DAX 30 7.612,39; FTSE 100 5.897,81; SMI 6.822,44; RTS (Rusland) 1.526,98; DJIA 13.104,14; Nasdaq 100 2.660,93; Nikkei 10.395,18; Hang Seng 22.584,44; All Ords 4.664,60; € $1,2923; goud $1675,20 dat is €40.706,58 per kg.

P.S. De Oudejaarsconferences haalden bij lange niet het niveau van Wim, Youp en Freek. Alleen Sanne Wallis de Vries haalde een dikke voldoende, de rest, van wie ik gezien heb, Theo, Guido en Erik haalden geen voldoende, minder dan een heel dun 'zesje'. Van die zesjes-cultuur in de samenleving moeten we af. Dat moeten minimaal 'zevens' worden.

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.