UPDATE31082011

Waarschuwing. Deze informatie komt uit de zondagse editie van The Telegraph. Binnen enkele weken kan een Europese bankencrash op de financiële markten plaatsvinden.

A more severe crash than the one triggered by the collapse of Lehman Brothers could be on the way, according to alarm signals in the credit markets. Insurance on the debt of several major European banks has now hit historic levels, higher even than those recorded during financial crisis caused by the US financial group's implosion nearly three years ago. Credit default swaps on the bonds of Royal Bank of Scotland, BNP Paribas, Deutsche Bank and Intesa Sanpaolo, among others, flashed warning signals on Wednesday. Credit default swaps (CDS) on RBS were trading at 343.54 basis points, meaning the annual cost to insure £10m of the state-backed lender's bonds against default is now £343,540. The cost of insuring RBS bonds is now higher than before the taxpayer was forced to step in and rescue the bank in October 2008, and shows the recent dramatic downturn in sentiment among credit investors towards banks. "The problem is a shortage of liquidity – that is what is causing the problems with the banks. It feels exactly as it felt in 2008," said one senior London-based bank executive. "I think we are heading for a market shock in September or October that will match anything we have ever seen before," said a senior credit banker at a major European bank.

Bovenstaand bericht werd ondersteund door uitspraken van de nieuwe directeur van het IMF. Europese banken moeten worden gedwongen hun kapitaalbasis op korte termijn te versterken om een nieuwe bankencrisis te voorkomen. Dat zei Christine Lagarde dit weekeinde in een speech op de conferentie van centrale bankiers in het Amerikaanse Jackson Hole. ,,Banken moeten sterk genoeg zijn om de risico's van staatsschulden en lage groei te kunnen weerstaan''. ,,Als dit probleem niet wordt aangepakt dan kan de economische zwakte gemakkelijk overslaan naar kernlanden en kan er een slopende liquiditeitscrisis ontstaan.'' De spanning op de geldmarkt is de afgelopen weken verder opgelopen uit angst dat banken elkaar geen geld meer uitlenen. Er zijn twijfels of banken het geleende geld niet meer terug kunnen betalen, als één of meer Europese landen hun staatsschuld niet meer kunnen dragen. Volgens de IMF-directeur moeten banken in eerste instantie worden gedwongen nieuw kapitaal aan te trekken op de markt. Als dat niet lukt, zou het noodfonds voor eurolanden (EFSF) volgens haar kunnen worden ingezet om de banken te versterken. Lagarde hamerde in haar speech op het belang van economische groei. Bezuinigingen om overheidsfinanciën op orde te brengen zijn volgens haar noodzakelijk, maar mogen de groei niet in de weg staan. ,,De nadruk moet liggen op duurzame maatregelen die morgen voor besparingen zorgen, terwijl ze vandaag zoveel mogelijk ruimte scheppen om de groei te ondersteunen.'' Ze wees daarbij vooral op aanpassingen die de groei van pensioen- en zorguitkeringen beperken. Ze kiest dus duidelijk voor economische groei nu en pas straks bezuinigingen. Volgens de voormalige minister van Financiën van Frankrijk is het vertrouwen in beleidsmakers (= politieke en monetaire autoriteiten) in de afgelopen jaren stevig aangetast. ,,Er is een groeiend besef dat de overtuiging, of de wil, ontbreekt om de beslissingen te nemen die noodzakelijk zijn.'' De wereldeconomie is daardoor in een gevaarlijke fase terechtgekomen, waarschuwde ze. ,,Het kwetsbare herstel dreigt te ontsporen. Daarom moeten we nu in actie komen. We weten wat nodig is om de groei te ondersteunen, schulden te verkleinen en nieuwe financiële crises te voorkomen. Maar we hebben een nieuwe aanpak nodig, gebaseerd op moedige politieke actie die wereldwijd gecoördineerd wordt uitgevoerd.''

Hoe kijkt de man uit de straat naar dit financieel/economische probleem? Een aantal uitspraken gedaan in het TV-discussie programma Hollandse Zaken: de verborgen agenda van dit kabinet is 'het afbouwen van de verzorgingsstaat'. De vraag is of de premier vrijdagmiddag na de wekelijkse ministerraad met opzet een negatief verhaal voor 2012 heeft neergezet. Wat wil de premier bereiken door te wijzen op een somber toekomstbeeld? Uit een enquête blijkt dat 64% van de ouderen 'vrees heeft voor de economische ontwikkelingen'. 68% ziet het einde van de verzorgingsstaat aankomen. Alfred Kleinknecht, econoom verbonden aan de TU in Delft spreekt over een ingetogen economische groei (hij bedoelt te zeggen een economische krimp) en adviseert burgers een 'aantal maandsalarissen achter de hand te houden' om daarmee tegenvallers op te kunnen vangen. Dat consumenten steeds minder vertrouwen krijgen in de toekomst is ook toe te schrijven aan de banken. In Hollandse Zaken werd de solvabiliteitsnorm bij de Nederlandse banken gesteld op slechts 3%. Dat betekent dat 97% van de activa wordt gefinancierd met vreemd vermogen. Lezers van dit blog weten dat ik voorstander ben van een eerder genoemde standaard van 8% voor banken, 10% voor systeembanken en 12% voor zakenbanken. Die normen zijn 3 jaar geleden als wenselijk genoemd maar er is geen bank die zich daar iets van aangetrokken heeft. Doordat de Europese politieke elite het nemen van besluiten ter bestrijding van de schuldencrisis vertraagt, heeft de ECB het voortouw genomen en neemt Spaanse en Italiaanse staatsobligaties uit de markt. Dat is geen doelstelling van de Europese Centrale Bank. Maar het is wel de realiteit. Het kan nog zeker 2 maanden duren voordat de Regeringsleiders uit de eurozone besluiten kunnen nemen over hetgeen ze 21 juli in Brussel hebben afgesproken. Je zou kunnen zeggen dat de ECB gegijzeld wordt door falende Europese politici. Als het daar toch over hebben wil ik nog wel wat kwijt over de talkshow K&B van maandagavond waar Jan Kees de Jager te gast was. U weet of kunt weten dat Melvyn Krauss, emeritus hoogleraar economie aan de universiteit van New York en onderzoeker bij het Hoover-instituut, onze minister van Financiën als de slechtste minister van Financiën heeft neergezet van na WOII. Ik heb met kromme tenen zitten kijken en luisteren naar de 'wijsheden die die man op tafel legde'. Complete verdraaiingen van de waarheid. En hij komt daar nog mee weg ook. Laat ik een voorbeeld geven. We schrijven 1 januari 2002, de dag waarop de euro wordt gelanceerd. De eurozone wordt realiteit. De landen die daarin participeren zijn onze vrienden geworden in goede en in slechte tijden. Dat heeft iedereen goed begrepen. De eurozone kent rijke en arme landen. De rijke landen, de Noord-Europese, houden de landen met een lagere welstand, de Zuid-Europese, een aantrekkelijk vergezicht voor. De Noord-Europese bieden de Zuid-Europese als lokaas een worst aan waarin ze moeten bijten: als tegenprestatie wordt hen een hogere welvaart in het vooruitzicht gesteld. De Noord-Europese gaan goederen exporteren naar de Zuid-Europese landen waarvan ze op voorhand weten dat de importerende landen de rekeningen niet kunnen betalen. Daarvoor is een list bedacht: de exporteurs kunnen voor de betaling een kredietverzekering afsluiten en de Zuid-Europese landen kunnen voor leningen aankloppen bij de Noord-Europese banken. En voor grotere overheidsuitgaven kunnen ze staatsobligaties emitteren, die dan weer door de Noord-Europese banken in portefeuille worden genomen. Het is een theorie van de kouwe grond. Na negen jaar worden we wakker geschud door de Grieken: de wonderformule werkt niet meer. Grote paniek! De financiële markten hebben hun vertrouwen opgezegd. De toename van de consumptie loopt niet parallel met structureel economische ontwikkelingen. De eurozone zit met een probleem want ook andere landen die aan de Middellandse Zee liggen kennen, in meer of mindere mate, dit probleem ook: Portugal, Spanje en Italië. En dan blijkt dat niemand in de afgelopen jaren op zijn tellen heeft gepast. Ja, en dan is Europa in last. Dan weten de politici even niet meer wat te doen. En dus worden de burgers voor de risico's aansprakelijk gesteld. En dan maakt de Jager ons wijs dat de Grieken ons in een lastig parket hebben gebracht. Wij zijn de eerstverantwoordelijken voor dit drama. Wij hebben de Grieken verleid onze goederen te importeren. Wij wilden economische groei en de Zuid-Europese landen wilden daar graag aan meewerken. Maar een wakend oog op het traject was er niet. Je kunt zeggen dat de zwakke broeders erin zijn getuind, maar ik vind ook dat ze medeverantwoordelijk zijn. Ze hadden veel eerder aan de bel moeten trekken dat er zaken goed fout gingen lopen. Onze economische groei is teruggelopen naar 0,1% van het bbp. En het verweer van de Jager dat we de euro onder alle omstandigheden overeind moeten houden vanwege onze export slaat echt nergens meer op. De Zuid-Europese landen hebben een hoge prijs betaald voor onze truc en hebben geen geld meer in kas om goederen te importeren en andere Europese landen zijn gewaarschuwd voor de handel en wandel van de Noord-Europese landen. De Jager slaat de plank volledig mis.

Tot hoe ver kun je gaan als je lezers/kijkers wilt waarschuwen om geld achter de hand te houden. We weten hoe minister de Jager er over denkt. Er mogen geen waarschuwingen naar de burger gaan die tot een bankrun kunnen leiden. Niet opnieuw ellende voor DNB, zoals Lakeman op 1 oktober 2009 bij DSB veroorzaakte door zijn oproep aan spaarders hun spaargeld bij de DSB bank weg te halen. Tien dagen na de oproep van Lakeman bleken de problemen bij DSB te groot te zijn. In drie dagen hadden rekeninghouders 317 miljoen opgenomen, hetgeen was opgelopen tot 664 miljoen op het moment dat de rechtbank tot een noodregeling besloot. Op zondagavond 11 oktober 2009 om 19.00 uur heeft De Nederlandsche Bank een verzoek ingediend bij de rechtbank te Amsterdam om op de DSB Bank de noodregeling als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht (Wft) van toepassing te verklaren. Het verzoek van DNB werd in eerste instantie (maandag 12 oktober om 01.00 uur) afgewezen. Volgens de rechtbank was de situatie weliswaar zorgelijk maar had de bank nog voldoende liquide middelen. In de ochtend van 12 oktober werd de aanvraag van DNB alsnog gehonoreerd. Wat uiteindelijk op 19 oktober 2009 resulteerde in een faillissement. Wat de regering wil voorkomen is dat zoiets nogmaals gebeurt. Als verwijtbaar gehandeld wordt kunnen de gedupeerde bank, DNB en Financiën schadeclaims neerleggen bij de veroorzaker(s). Dus moeten waarschuwingen voor insolvabiliteit van financiële instellingen in cadeaupapier worden verpakt. Let op!!

Tientallen miljarden naar Griekenland, instabiliteit op de beurzen, oplopende werkeloosheid, steeds meer leegstaande winkels en verder dalende huizenprijzen. Moet er voor barre economische tijden worden gevreesd? De koopkracht voor Nederlanders gaat volgend jaar over een brede linie achteruit. Het kabinet heeft de scherpste kantjes van zijn bezuinigingspakket voor kwetsbare inkomensgroepen afgehaald. Volgens premier Mark Rutte (VVD) is daarmee ‘een zo evenwichtig mogelijk koopkrachtbeeld’ ontstaan. Dat zei Rutte vrijdag na afloop van de ministerraad. Het kabinet heeft overeenstemming bereikt over de rijksbegroting voor 2012. De premier wilde niet nader ingaan op de koopkrachtontwikkeling. Hij verwees daarvoor naar de Miljoenennota die uitkomt op Prinsjesdag, de derde dinsdag in september. Bronnen in Den Haag bevestigen dat geld uit de inkomensonafhankelijke kinderbijslag wordt overgeheveld naar het kindgebondenbudget. Dat pakt gunstig uit voor lagere inkomens en grote gezinnen, omdat dit budget afhankelijk is van de hoogte van het inkomen en het aantal kinderen. Ook verlaagt het kabinet de inkomensgrens van waar af het hoogste belastingtarief van 52% geldt. Dit levert financiële ruimte op om het koopkrachtverlies bij lage en middeninkomens te dempen. Volgens Rutte past het in de Nederlandse traditie dat lusten en lasten zo goed mogelijk worden verdeeld. Naar verluidt hebben in de onderhandelingen over de begroting coalitiepartij CDA en gedoogpartij PVV zich hard gemaakt om de allerzwaarste koopkrachteffecten van de bezuinigingsmaatregelen van het kabinet voor lage en middeninkomens deels te repareren. De VVD-premier stelde dat het onvermijdelijk is dat burgers de gevolgen voelen van het op orde brengen van de overheidsfinanciën. De overheid heeft de kosten van de financiële en economische crisis voorlopig voor haar rekening genomen, zei Rutte. Die rekening moet nu worden vereffend, aldus de premier. 2012 wordt het derde opeenvolgende jaar waarin de koopkracht van de meeste Nederlanders daalt. Rutte zei dat het kabinet niet heeft overwogen bezuinigingen uit te stellen in het licht van de verslechterde economische vooruitzichten. Wel herhaalde hij dat extra bezuinigingen bovenop de €18 mrd die zijn afgesproken in het regeerakkoord, op dit moment niet nodig zijn.

De Amerikaanse president Barack Obama en IMF-directeur Christine Lagarde hebben zich samen uitgesproken voor extra stimuleringsmaatregelen om de groei van de wereldeconomie te bevorderen. Obama en Lagarde hadden afgelopen vrijdag voor het eerst telefonisch contact sinds het aantreden van Lagarde als directeur van het Internationaal Monetair Fonds. De twee leiders praatten verder over ,,het belang om de vraag richting opkomende markten in balans te brengen''. Ook waren ze het eens over de noodzaak om de overheidsfinanciën op orde te brengen.

Hongarije wordt geconfronteerd met een ,,serieus gevaarlijke situatie'' door de bijzondere risico's van de schuldencrisis in Europa. Dat heeft de Hongaarse premier Viktor Orban maandag gezegd. Als zijn draconische bezuinigingen niet worden doorgevoerd, resteert volgens Orban niet anders dan een crisis Griekse stijl. De premier wil onder meer snijden in pensioenregelingen en werkloosheidsuitkeringen. Hongarije kampt met de hoogste staatsschuld van alle Oost-Europese EU-landen, ongeveer 80 procent van het bruto nationaal product.

Rusland verwacht dat de economische groei de komende jaren iets lager uit zal vallen dan het eerder dacht. De industriële productie blijkt namelijk minder hard toe te nemen. Daarmee raakt Rusland verder achterop bij de andere BRIC-landen. De Russische viceminister van Economische Zaken Andrei Klepach zei dat de industriële productie dit jaar 4,8% groeit. Eerdere voorspellingen gingen nog uit van een groei van 5,4%. Dat heeft zijn weerslag op de algehele economische groei: die werd voor dit jaar met een tiende procentpunt verlaagd, van 4,2% naar 4,1%. Als de slechte trend van de eerste zes maanden van 2011 zich voortzet, kan dat cijfer nog lager uitvallen, zei Klepach. Hij denkt daarbij aan 3,8%. Naast de teruglopende productiegroei hebben ook de bezuinigingen in het Kremlin invloed op de economische groei. Eerder zei president Medvedev dat Rusland binnen 5 jaar een jaarlijkse groei van 8% moet halen om Brazilië, India en China – de opkomende markten die samen met Rusland de BRIC-landen vormen – bij te houden. Maar voor volgend jaar paste Klepach het groeicijfer aan naar 3,7% (was 3,5%) en voor 2013 naar 4% (was 4,2%). Klepach zei verder dat zijn ministerie verwacht dat de inflatie dit jaar tussen de 6,5% en 7% zal liggen. Ook zal er $30 mrd tot $40 mrd aan kapitaal het land verlaten. Die kapitaalvlucht is flink hoger dan in eerdere voorspellingen: het Kremlin hield het tot nu toe op nul dollar.

De euro kan niet overleven zonder het oprichten van een Europese obligatiemarkt. Die stelling poneerde voormalig Belgisch premier en Europarlementariër Guy Verhofstadt in het televisieprogramma Zomergasten. Verhofstadt pleit verder, naast het lanceren van een Europese obligatiemarkt, voor het oprichten van een Europese toezichthoudende instantie. Hij denkt dan aan de EC, de ECB of de EBA. Ik denk eerder aan een Europese Rekenkamer. Deze zou de macht moeten krijgen om boetes op te leggen, of een land dat zich niet aan de regels houdt uit deze euro-obligatiemarkt kunnen zetten. Dat er een relatie zou bestaan tussen de euro en de economische groei in de eurolanden is voorbij. Het was er maar het is geen realiteit meer. Lees maar door dan wordt dat duidelijk ……… De leider van de liberale fractie in het Europees Parlement deed een uiterst pijnlijke uitspraak over de euro en de eurozone. De muntunie moet instandgehouden worden omdat het de basis vormde van de economische groei in de Noord-Europese landen als Duitsland, België en Nederland in de afgelopen tien jaar. Verhofstadt onderschreef dat met de uitspraak dat hij over documenten, harde cijfers, beschikte dat de Duitse export naar Griekenland verviervoudigd was sinds de inwerkingtreding van de eurozone, tien jaar geleden. Dank je de koekoek. Maar dat zegt mij alleen maar dat de Noord-Europese landen naar de Zuid-Europese landen konden exporteren en daarmee hun economische groei konden realiseren. Wij, Noord-Europese landen, veroorzaakten daarmee zelf de huidige financiële crisis in de Zuid-Europese landen. Wij verhoogden de export naar die landen en leverden middels onze Noord-Europese banken de financiering van die transacties. Met andere woorden: wij leverden de goederen en schoven de betaling van de leveringsfacturen naar de banken. En onze politici sloegen zich op de borst om duidelijk te maken hoe trots ze op zichzelf waren met het behaalde succes. Onze overheden gaven een kredietverzekering af danwel onze banken gaven de Zuid-Europese landen leningen, waarvan we nu weten dat er een overcreditering plaatsvond. De terugbetaling van die leningen is uiterst dubieus geworden: de Europese schuldencrisis is het resultaat. Wij creëerden een situatie in de Zuid-Europese landen, waarvan zij op voorhand hadden kunnen weten dat er een moment zou komen dat er afgerekend zou gaan worden. Dat moment is nu bereikt. De rekening toont Noord-Europese landen die maar al te graag wilden exporteren (want dat leverde economische groei op) en Zuid-Europese landen die leningen opnamen van Noord-Europese banken (waarmee ze de import en investeringen konden betalen, waarmee ze een bepaalde vorm van welstand creëerden) waarvan ze toch op zijn minst zich af hadden moeten vragen waarvan ze de rente en aflossing op termijn moesten terugbetalen. Maar dat Verhofstadt van oordeel is dat onze economische groei – ook in de toekomst – afhankelijk is van de euro, betwijfel ik. We hadden een trucje en dat is uitgewerkt. Moeten we eerst weer een nieuw trucje bedenken. Verhofstadt is een groot voorstander van een Verenigd Europa. Niet alleen een economische unie, ook een monetaire met daaraan gekoppeld een fiscale unie, verder een politieke en sociale unie. Maar daar is Europa niet klaar voor. Er is nog altijd behoefte aan een nationale staatsinrichting. Populisme is in opkomst. Soevereiniteit wordt als een bezit beschermd. De populisten twijfelen aan het nut van een Europese samenwerking, dat komt door het falen van de politieke elite. Toch ligt bij een Verenigd Europa de bron van vrede en welvaart. Mitterrand sprak in 1992 het Europees Parlement toe en eindigde de slotzin die tot de dag van vandaag en morgen nog altijd actueel is en blijft: nationalisme betekent oorlog! Als politici zwak zijn, weinig tot geen visie tonen, problemen niet op kunnen lossen dan omringen ze zich met zwakke figuren. Na Jacques Delors heeft de Europese Commissie geen krachtdadige voorzitter meer gehad. Waar zijn de staatsmannen/vrouwen die het grote Europese idee nastreven? Waar zijn ze ……………..? Onze leiders van deze tijd aarzelen, ze calculeren, ze wegen het nationale belang af tegen het Europese en ze kijken met een angstige blijk naar wat de populisten ervan vinden met andere woorden wat de opiniepeilingen zeggen. Er gaat van alles mis in Europa en in Nederland omdat de leiders het Europese ideaal niet kunnen uitdragen. Daarom worden de problemen niet herkend dan wel vooruitgeschoven. Dat is de toekomst van Europa, niet meer en niet minder. En dat is verrekte weinig. Om dit item af te sluiten: er zou een einde moeten worden gemaakt aan de nonsens verhalen die de Jager op de TV en in de Kamer naar buiten brengt. Nederland is net zo schuldig aan de schuldencrisis als Griekenland, maar dat hoor ik hem niet zeggen. Hij praat aldoor over landen die de normen zoals die in het Stabiliteits- en Groeiplan zijn vastgesteld, overtreden. Dat is een begrotingstekort van maximaal 3% van het bbp en een staatsschuld van 60% van het bnp. Ik heb geen actuele cijfers ter beschikking maar ik vrees met grote vreze dat het begrotingstekort in ons land >3% is en de staatsschuld zal rond de 70% liggen. Dus waar heeft de Jager het over. Dat hij toegeeft dat hij in Europa vijanden heeft gemaakt, betekent dat hij heel goed weet waar hij mee bezig is. Dat trucje van die export versus economische groei versus de Zuid-Europese schuldencrisis zou vroeger goed genoeg geweest zijn voor een oorlog. We hebben die landen een kunstje geflikt en proberen nu onze handen schoon te wassen.

Finland has proposed that Greek state assets be transferred to a Luxembourg-based holding company and held there as security for new loans to Athens, according to an internal document seen by Reuters. The plan, drafted in June, remains a central plank of current Finnish demands for collateral in return for providing more aid. If it does not get its way, Finland may pull out of the Greek bailout, sparking renewed chaos on financial markets. Although small, Finland's support for Greece is important because its triple-A credit rating adds weight to the latest, 109 billion euro rescue drawn up by euro zone states on July 21, the second bailout package Athens has received.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft de prognoses voor de internationale economische groei in 2011 en 2012 verlaagd. Het IMF is vooral somberder over de Amerikaanse economie. Die zou volgens het fonds dit jaar met 1,6 procent groeien en volgend jaar met 2 procent vooruit gaan. Eerder rekende het IMF nog op plussen van respectievelijk 2,5 en 2,7 procent. In de eurozone komt de groei dit jaar naar verwachting uit op 1,9 procent, in plaats van 2 procent. Voor 2012 zou het IMF nu rekenen op een terugval tot 1,4 procent, waar eerder een groei van 1,7 procent werd ingetekend. In Duitsland en Frankrijk bedraagt de groei volgend jaar volgens de nieuwe prognoses 1,6 procent, waar eerder nog werd gerekend op circa 2 procent. De Italiaanse economie zou volgens het IMF in 2012 slechts met 0,7 procent groeien. Dat is ruim een half procentpunt minder dan eerder werd voorspeld. Het IMF presenteert de nieuwe prognoses op 20 september in de nieuwe editie van de World Economic Outlook. In het ontwerp voor dat rapport roept het fonds de Amerikaanse centrale bank op meer maatregelen te nemen om de economie uit het slop te trekken. Ook de Europese Centrale Bank zou meer ruimte hebben voor een losser monetair beleid.

DFT: Centrale banken hebben de afgelopen paar jaar bewezen dat ze snel en doortastend kunnen handelen als de situatie daarom vraagt. Toch zijn de problemen in de VS en de EU op dit moment van zo’n grote aard dat er een limiet is aan wat zij kunnen doen. Dat stelt Andrew Balls, hoofd van de Londense afdeling van obligatiebelegger Pimco. Zo suggereert Ben Bernanke in zijn toespraak vorige week vrijdag dat de Fed aan zijn grenzen zit van de maatregelen om de Amerikaanse economie te stimuleren. Het is niet zeker dat een nieuwe ronde kwantitatieve verruimingen (QE) soelaas gaat bieden. Balls: ”Dat hij eventuele maatregelen uitstelt tot september, kan duiden op een gebrek aan overeenstemming over hoe nu verder te gaan.” De Europese Centrale Bank loopt volgens Balls tegen andere problemen aan. In vergelijking met de centrale banken van de VS en Engeland is de ECB voorzichtig geweest met gebruiken van de balans om staatspapier te kopen. De interventies in de vorm van het opkopen van Griekse, Ierse en Portugese staatsobligaties getuigden van een weinig samenhangend beleid. Balls: "Hoewel de aanpak rond het opkopen van Italiaanse en Spaanse obligaties meer om het lijf lijkt te hebben, blijft de onzekerheid in de markt groot vanwege de ECB’s eerdere koerswijzigingen." De ECB was duidelijk voorzichtig om Italiaanse en Spaanse staatsobligaties op te gaan kopen, zeker door de kritiek die de Duitse Bundesbank hierop had. Tijdens het overleg in juli kwam de ECB met een daadkrachtiger aanpak met daarin een duidelijke scheiding tussen de hulp aan noodlijdende landen als Griekenland (en in mindere mate Ierland en Portugal) en het grotere probleem: de besmetting naar belangrijker eurolanden zoals Spanje en Italië te voorkomen. De afgelopen twee jaar werd echter keer op keer pijnlijk duidelijk dat de Europese fiscaal beleidsmakers bij iedere stap vooruit ook twee stappen naar achteren deden, zegt Balls. ”De grootste vraagtekens zijn of er onder de eurolanden genoeg commitment aan de munt is en of de gezamenlijke regeringen hun onderlinge problemen kunnen overkomen." Dus hoewel de Europese Centrale Bank een brug kan zijn, is er volgens Balls meer nodig om stabiliteit te brengen in de eurozone. Balls: ”In Jackson Hole zei Bernanke dat de kwaliteit van het beleid in de Verenigde Staten van grote invloed is op de langetermijn vooruitzichten van het land. Een uitspraak die nog sterker op gaat voor de eurozone."

De Duitse bondskanselier Angela Merkel had moeite om haar eigen regeringscoalitie warm te maken voor een economische regering voor de eurozone, zoals ze half augustus had afgesproken met de Franse president Nicolas Sarkozy. Zusterpartij CSU van haar eigen CDU zegt tegen een Europese economische regering te zijn of een eigen Europese minister van Financiën. De CSU is ook tegen euro-obligaties. ,,Wij zijn fel tegen vergemeenschappelijking van schulden'', zegt het CSU. Maar het Duitse kabinet heeft wel ingestemd, niet con amore, met een wetsvoorstel om de mogelijkheden van het Europese noodfonds te verruimen. Door de instemming kan de wet eind september door het parlement worden aangenomen. De besluiten op hoofdlijnen die op 21 juli, tijdens een Eurotop, zijn genomen, liggen nog altijd op tafel bij de speciale werkgroep van ambtenaren, die met de uitwerking doende is. Veel overleg, want met het uitgewerkte concept moeten 17 parlementen kunnen instemmen. Er worden overuren gedraaid, want veel is nog onduidelijk. Er is geen deadline maar er wordt rekening mee gehouden dat eind september meer bekend zal zijn over de gemaakte vorderingen. Griekenland moet onderpand leveren om de Finnen te laten participeren in het Griekse steunplan. En de tijd dringt: de ECB heeft al voor 115,5 mrd euro in portefeuille van zwakke eurolanden. De financiële markten reageren op ontwikkelingen in milliseconden, wij, politici, doen daar weken, maanden, jaren over. Daar moeten de financiële markten maar mee leren leven. De Europese bankenautoriteit (EBA) heeft bij de Europese politieke leiders aan de bel getrokken over de financiële status van enkele Europese banken. De buffers moeten worden verhoogd, omdat er sprake zou zijn van onderkapitalisatie. Gevraagd is om het noodfonds European Financial Stability Fund (EFSF) open te stellen voor banken in de gevarenzone. Eerder kwam de eurotop al overeen om het EFSF, onder bepaalde voorwaarden, ook te gebruiken voor de herfinanciering van banken, het opkopen van staatsobligaties en het verstrekken van leningen aan landen.

Volgens de Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schäuble, toont de Duitse overheid met het besluit akkoord te gaan met uitbreiding van het noodfonds haar toewijding aan de stabilisatie van de eurozone. ,,Het gaat om het verbreden van de mogelijkheden van het fonds binnen krappe grenzen'', aldus de bewindsman. ,,Bovenal is het doel om besmetting te voorkomen.'' De Duitse regering heeft zich op voorhand al uitgesproken over de besluiten op hoofdlijnen. Het Duitse parlement moet zich later nog uitspreken voor de definitieve versie van het pact.

De regeringen van de eurolanden moeten vaart maken met hun plan om de schuldencrisis aan te pakken. Dat stelde de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), Jean-Claude Trichet, maandag in Brussel tijdens een buitengewone vergadering van het Europees Parlement over de crisis. Trichet noemde de volledige en tijdige aanvaarding van de plannen van wezenlijk belang. De nationale parlementen moeten de plannen nog goedkeuren die de leiders van de eurozone op 21 juli waren overeengekomen. Het gaat daarbij om een tweede reddingsplan voor Griekenland en een versterking van het reddingsfonds voor eurolanden in moeilijkheden. De ECB-voorzitter wees op de aanhoudende bijzonder grote onzekerheid over de economische vooruitzichten. Hij benadrukte dat de economische groei in de eurozone is afgenomen. Na een stijging van 0,8 procent in het eerste kwartaal was er in de 3 maanden daarna nog maar 0,2 procent groei. Ook verwacht de ECB dat de inflatie de komende maanden boven de 2 procent blijft.

Het aantal in behandeling genomen huizenverkopen is in de Verenigde Staten in juli gedaald. Het aantal aanstaande woningverkopen daalde met 1,3 procent op maandbasis. In juni steeg het aantal in behandeling genomen huizenverkopen nog met 2,4 procent. De graadmeter voor de huizenverkoop stond er in juli wel beter voor dan een jaar eerder.

Het vertrouwen in de economie is in de eurozone afgelopen maand sterk gedaald. De index waarmee de commissie het vertrouwen in de eurolanden meet, daalde in augustus met 4,7 punten tot 98,3. Die afname was aanzienlijk sterker dan verwacht. De grens van 100 geeft het langjarig gemiddelde van het vertrouwen weer. De somberheid nam zowel onder consumenten als onder producenten uit alle sectoren toe. De grootste daling van het vertrouwen werd gemeten in Duitsland en Nederland. Buiten de eurozone nam het vertrouwen het sterkst af in Groot-Brittannië en Polen. Voor de hele Europese Unie zakte de vertrouwensindex met 5 punten tot 97,3.

Diverse Europese banken hebben tot nu toe te weinig afgeschreven op hun bezittingen aan Griekse staatsschulden. Dat heeft de International Accounting Standards Board (IASB) aan de Europese markttoezichthouder ESMA gemeld. In de brief uit IASB-voorzitter Hans Hoogervorst zijn grote zorgen over de ongelijke manier waarop banken in de afgelopen maanden zijn omgegaan met hun Griekse investeringen. Sommige grote banken streepten de helft van de oorspronkelijke waarde van die bezittingen uit de boeken, terwijl de afschrijvingen bij anderen niet verder gingen dan 20 procent. Volgens ingewijden gaat het om een ongekende interventie van de IASB, de organisatie die verantwoordelijk is voor internationale boekhoudregels. De kritiek van de IASB zou vooral gericht zijn op de Franse instellingen BNP Paribas en CNP Assurances, die beide slechts 21 procent afschreven op hun Griekse obligaties.

De economische groei van India is in het afgelopen kwartaal teruggevallen tot het laagste tempo sinds de eerste 3 maanden van 2010. De Indiase economie groeide afgelopen kwartaal, het eerste van het gebroken boekjaar, met 7,7 procent ten opzichte van dezelfde periode in het voorgaande jaar. Daarmee kwam de groei voor het tweede achtereenvolgende kwartaal lager uit dan 8 procent. In het afgelopen boekjaar groeide de economie van India nog met 8,5 procent. De centrale bank van India waarschuwde vorige week al voor een economisch moeilijk jaar. India kampt met een hardnekkig hoge inflatie, die de centrale bank in de afgelopen 18 maanden al 11 keer aanzette tot een renteverhoging. De hoge rente maakt lenen duur en heeft daardoor een drukkend effect op de economische groei.

De index voor Europese detailhandelsverkopen is voor de vierde maand op rij gedaald. De voorraden bij de winkeliers lopen op, terwijl de inkoopprijzen blijven stijgen. Saillant detail is dat de detailhandelsverkopen dus al maanden op rij dalen, en dat de verwachting is dat dit zo zal blijven. Het cijfer is het slechtste sinds maart 2010. Inkoopprijzen daarentegen blijven stijgen, de verhouding is helemaal zoek. Volgens RTLZ-commentator Hans de Geus is de situatie zeer slecht nieuws. "Maak je maar op voor de grote uitverkoop. De detailhandel moet een grote voorraad zien kwijt te raken, voor een (te) lage prijs. Veel winkels zullen failliet gaan."

Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in augustus fors gedaald. De index viel met maar liefst bijna 15 punten tot een stand van 44,5 punten. Dat is de laagste stand sinds april 2009. De stand van juli werd licht naar beneden bijgesteld tot 59,2. ,,De consument vraagt zich hardop af of we niet terugkeren naar de recessie'', aldus een Amerikaanse econoom. ,,Het vertrouwen valt in ieder geval terug naar het niveau van een recessie''. We moeten deze val in het consumenten in de VS wel naast het consumentengedrag zetten dat laat zien dat de detailhandelsverkopen aan de overzijde van de 'grote plas' wel licht zijn toegenomen.

National Bank of Greece (NBG), de grootste bank van Griekenland, heeft in het eerste halfjaar een verlies van 1,3 miljard euro geleden. Het bankconcern wijt het forse verlies aan een strop van 1,65 miljard euro voor beleggingen in Grieks staatspapier. Exclusief deze post zou NBG een nettowinst hebben behaald van 29 miljoen euro, vergeleken met 146 miljoen euro een jaar eerder. Het bankconcern heeft voor 9 miljard euro aan Griekse staatsobligaties in de boeken staan. Griekse banken hebben zwaar te lijden onder de schuldencrisis. Eerder dit jaar deed NBG een poging om Alpha Bank, de nummer drie van Griekenland, over te nemen om de crisis beter te kunnen doorstaan. Het bod werd echter afgewezen. Maandag werd bekend dat Alpha Bank samengaat met Eurobank, de op een na grootste bank van het land.

Fame Music Store in de Kalverstraat gaat dicht. Op een paar na, die naar een 'shop in the shop'in de Bijenkorf gaan, wordt het personeel eind januari ontslagen. De winkel gaat na 21 jaar dicht.

Algemeen directeur Ignazio Visco van de Italiaanse centrale bank vreest een diepere economische crisis voor zijn land. In een overleg in de Italiaanse Senaat zei hij bang te zijn voor stagnatie. 'De bezuinigingen, die nodig zijn om nog erger te voorkomen, zullen de economie afremmen', zo waarschuwde Visco. 'Aanpassingen in de bezuinigingsplannen moeten de belastingdruk verlagen, structureel zijn en de groei zo min mogelijk afremmen.' Premier Silvio Berlusconi bereikte een akkoord met de al weken mopperende coalitiepartij Lega Nord en minister van financiën Giulio Tremonti over aanpassingen aan het eerder deze maand aangekondigde en door Europa opgelegde bezuinigingspakket van € 45,5 mrd voor de komende twee jaar. De solidariteitsheffing voor topinkomens wordt afgeschaft. Alleen overheidsdienaren, onder wie politici, moeten deze nog wel betalen. Ook wordt een deel van de bezuinigingen bij lagere overheden teruggedraaid. De € 7 mrd die de Italiaanse schatkist hiermee misloopt, moet worden gecompenseerd met het ophogen van de pensioengerechtigde leeftijd voor een aantal groepen. Zo worden studiejaren en militaire diensttijd niet meer, zoals nu, bij de jaren meegeteld dat pensioenpremies zijn betaald. Volgens zakenkrant Il Sole 24 betekent dit dat volgend jaar al zeker 70.000 mensen minder met pensioen kunnen. De maatregel levert in de komende twee jaar in totaal € 1,5 mrd op. Vakbonden en beroepsorganisaties van onder meer (langstuderende) medici uitten direct kritiek. De kleine regeringspartij Lega Nord weigerde tot nu toe te praten over versobering van het pensioensysteem. Een verhoging van het btw-tarief zou dat mogelijk maken en ook Berlusconi zag dat wel zitten. Tremonti was daar echter mordicus tegen en kreeg zijn zin. De rest van de bezuinigingen hoopt de regering overbodig te maken door harder te jagen op belastingontduikers. Daarbij komt er extra aandacht voor luxegoederen zoals sportwagens en zeiljachten die door eigenaren op naam van (in belastingparadijzen geregistreerde) bedrijven of coöperaties zijn gezet. Onduidelijk is echter wat dat op kan leveren in twee jaar.

Italië heeft deze week voor 7,7 miljard euro aan staatsleningen weten te veilen. Maar het ging niet zonder horten of stoten. Zeer opvallend is dat de rente bij de secundaire (handel in bestaand papier) markt lager is, maar dat beleggers niet overstappen naar nieuw staatspapier. Het was de eerste uitgifte van schuldpapier in het land sinds de Europese Centrale Bank (ECB) enkele weken geleden begon Italiaanse leningen op te kopen. Saillant detail is dat de rente waartegen de emissie nieuw staatspapier is verkocht hoger is dan de secundaire markt, 5,22 tegen 5,02 procent. Volgens RTLZ-analist Hans de Geus functioneert de rentemarkt niet meer. "Dit is vrij ernstig. Normaal gesproken zou je oude papieren inwisselen voor nieuwe, maar hiervan is dus geen sprake. Er is een gebrek aan liquiditeit." De Geus noemt de veiling 'dramatisch'. "Hiermee blijkt dat het opkopen van de ECB cosmetisch is geweest. De veiling is zwaar ondertekend, een zeer slecht teken." Waarvan we acte hebben genomen.

De wereldwijde handel in goederen, een belangrijke indicator voor de gezondheid van de wereldeconomie, is in het tweede kwartaal scherp gedaald. Dat heeft de OESO bekendgemaakt. De groei van de import van de zeven grootste economieën en de vijf belangrijkste opkomende economieën vertraagde tot 1,1 procent in het afgelopen kwartaal. In het eerste kwartaal bedroeg de groei nog 10,1 procent. De groei van de export nam af van 7,7 procent in het eerste kwartaal tot 1,9 procent. China liet echter een heel ander beeld zien. De export schoot daar omhoog met 10 procent, vergeleken met 2,9 procent in de voorgaande driemaandsperiode. De groei van de import ging juist scherp omlaag van 11,1 procent in het eerste tot 0,7 procent in het tweede kwartaal. ,,Het resultaat is een scherpe toename van het handelsoverschot’’, aldus de OESO. China staat onder druk van de zeven grote geïndustrialiseerde landen om de import op te voeren om zo het handelsoverschot terug te brengen en voor meer financiële stabiliteit te zorgen.

Het ondernemersvertrouwen is voor het eerst sinds het derde kwartaal van vorig jaar weer negatief, meldt de Kamer van Koophandel Nederland. In de zogeheten conjunctuurenquête worden vier keer per jaar de verwachtingen van het Nederlandse bedrijfsleven over omzet, export, investeringen en behoefte aan personeel in kaart gebracht. Daaruit blijkt dat vooral de verwachtingen over omzet en export fors zijn gedaald. Brabant is de enige regio waar de ondernemers op alle punten positief zijn. Het ondernemersvertrouwen is het laagst in het noorden van het land.

De Federal Reserve, het stelsel van Amerikaanse centrale banken, heeft nog een aantal mogelijke maatregelen om de economie te stimuleren achter de hand. Dat blijkt uit de notulen van de Fed-vergadering van begin augustus die openbaar zijn gemaakt. De leden van de Fed bespraken een aantal mogelijke acties, maar uit de notulen blijkt ook dat veel van hen niet geloofden dat meer maatregelen de werkloosheid naar beneden zouden kunnen brengen of de economische groei konden stimuleren. Desalniettemin blijkt uit de notulen dat de Fed niet wars is van aanvullende maatregelen.

De werkloosheid in de eurozone is in juli blijven steken op 10 procent van de beroepsbevolking. Dat is hetzelfde niveau als in juni. Slecht bericht.

Het verzekeringsconcern Eureko, in Nederland met Avero, Achmea, Agis, Centraal Beheer, DVZ, FBTO, InShared, OZF, Pro Life, Staalbankiers, Syntrus, Zilveren Kruis en Interpolis, heeft in het 1e halfjaar een teleurstellend resultaat geboekt. De winst daalde 79% naar €180 mln. De winst was vorig jaar sterk beïnvloed door een eenmalige transactie.

René Tissen, hoogleraar op Nyenrode, is terug van vakantie. Zijn column van maandag gaat over hoe dicht Europa langs de afgrond manoeuvreert. Als U meer wilt weten over hoe groot de puinhoop is in Europa en wat hij te zeggen heeft over de Haagse rommelpolitiek klik op de link. Hij eindigt met een waarschuwing van Mohammed El-Erian van het beleggingsfonds Pimco over het ontstaan van een dodelijk beleidsvacuüm, namelijk wanneer drie negatieve ontwikkelingen elkaar de afgrond in werken. Zodra de economie stagneert (wat het geval is), de financiële sector wankelt (wat het geval is) en de politiek niet meer weet wat te doen (wat het geval is) ontstaat een nieuwe crisis, hoe dan ook. Die kon weleens erger zijn dan de crisis van 2008 en ik denk dat die gaat gebeuren. Want na 2008 is er alleen maar sprake geweest van geldsmijten en windowdressing. Meer niet. ©Rene Tissen, Nyenrode

Een nieuwe crisis zou kunnen. Veel parameters staan op oranje/rood. Maar de laatste dagen wordt er op de beurzen als gekken gekocht. De koersen schieten omhoog. Als ik me afvraag 'op welke aannames' kom ik niet veel verder dan verwachtingen die niet realistisch zijn. Het gaat niet beter in Europa en in de VS. De schuldencrisis hier en daar is niet opgelost en of dat gaat gebeuren is uiterst twijfelachtig. De economische groei is in de eurozone en in ons land teruggevallen naar +0,1%. Onze export loopt terug en de prognoses voor de komende periode zijn mager. Iedereen gaat er in koopkracht op achteruit. Het ondernemers- en consumentenvertrouwen zit in een negatieve spiraal. De detailhandelsverkopen lopen terug. De vastgoedhandel maakt moeilijke tijden door. Uitspraken over Europese banken manen tot grote voorzichtigheid, die kunnen leiden naar een volgende liquiditeits- e/o bankencrisis. Kortom …………. op je tellen passen, lijkt mij een passend advies. Het wachten is op het wegvallen van het vertrouwen in de politiek, de economie of het financiële stelsel. Ik twijfel niet of dat moment komt, wel over wanneer. Ik heb al eerder geschreven: het kan over 2 weken gebeuren, maar ook over 2 maanden, 2 jaar of misschien pas over 20 jaar. Maar ik herhaal nog maar eens dat de crash ook kan worden veroorzaakt door een natuurramp of binnen dan wel buitenlandse onlusten. Misschien ontstaat er onrust door de populistische politieke partijen in Europa. Mogelijk gaan de burgers de straat op vanwege de 'aanslag' op de koopkracht door te grote bezuinigingen. Het laatste nieuws is dat Europese landen overwegen Griekse onderpanden voor deelname aan de noodlening voor Griekenland minder aantrekkelijk te maken door het begunstigde land een heffing te laten betalen. Er is nog geen Finse reactie, maar zij hebben tot dusverre gedreigd met terugtreding uit het consortium. En dan zijn we nog verder van huis. Verder ligt schriftelijk vast (paragraaf 9 van het besluitenlijstje van de eurotop van 21 juli 2011) dat de Finnen (en ook anderen) onderpand mogen vragen die in relatie staat tot de grootte van de participatie, zonder boetebeding. Waar gaat dit dan over? Rutte is ermee akkoord gegaan en wat doet de Jager nu?

Onno Ruding bij Oog in Oog. Mooie staat van dienst, maar ……….. hij zit wel erg strak in de materie. De werkelijkheid is anders dan die hij schetst. De politieke leiders van de eurozone zijn de zwakste stee uit het ontsnappingsscenario. De verdediging van de nationale belangen brengt geen solidariteit tot stand. De klok tikt verder. Er is zwaar weer op komst als ………………………. nou ja, we zien wel. 

Ik sluit deze maand af met wat data: AEX 292,93 + 3,28%, BEL-20 2267,88 + 2,5%, FTSE 100 5394,53 + 2,39%, CAC-40 3256,76 + 3,07%, DAX 5784,85 + 2,5%, Nikkei 8955,20 + 0,01%, Hang Seng 20454,25 + 1,24%, DJIA 11613,53 + 0,46% en de Nasdaq 100 2241,01 + 0,15%; $ 1,4371 goud $1824,50. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.