UPDATE30042016/322 Ons land, dit continent en de wereld heeft grote behoefte aan barmhartige leiders

De Duitse coalitiepartner van bondskanselier Angela Merkel, de SPD, wil zo snel mogelijk met de voorzitter van de Europese Centrale Bank, de Italiaan Mario Draghi, in gesprek om de opgelopen spanningen over het gevoerde monetaire beleid te verminderen. De kritiek op de ECB met het drastisch verlagen van de rentetarieven om de inflatie aan te jagen, zwelt vooral in Duitsland steeds meer aan met onder meer de minister van Financiën, Wolfgang Schaüble in een prominente hoofdrol. Bij de laatste rentevergadering van de ECB trok Draghi in zijn toelichting fel van leer tegen de, in zijn ogen, aanval op de onafhankelijke rol van de centrale bank Om de ergste kou uit de lucht te halen tussen de grootste economische macht in de eurozone en de ECB is het volgens de SPD van belang dat Draghi zal verschijnen in de Bundestag om de zaak te bespreken, zo meldt het persbureau Reuters. De inflatie in Duitsland is in april gedaald in vergelijking met een maand eerder. Dat meldt het Duitse federale statistiekbureau. De inflatie bedroeg in april 0,1% op jaarbasis, tegen 0,3% in maart. In vergelijking met een maand eerder daalden de Duitse consumentenprijzen met 0,2%. Op basis van de geharmoniseerde Europese meetmethode bedroeg de inflatie deze maand -0,1% op jaarbasis. Goederen en diensten waren in april in de eurolanden in doorsnee wat goedkoper dan een jaar geleden. Dat blijkt uit een eerste schatting van het Europees statistiekbureau Eurostat. De inflatie, de graadmeter voor de ontwikkeling van het prijspeil, zakte naar min 0,2%. Dat betekent dat goederen en diensten in de landen waar met de euro wordt betaald gemiddeld 0,2% goedkoper werden. In maart werd nog een stabilisering van het prijspeil ten opzichte van een jaar eerder gemeten. De dalende inflatie hangt vooral samen met de sterke daling van de olieprijs. Zonder de zeer beweeglijke prijzen van voedsel en energie ging de inflatie in april van 1% naar 0,8%. In feite roept de Duitse politiek de onafhankelijke monetaire autoriteit ter verantwoording voor het gevoerde beleid vanuit Frankfurt. Als Draghi de uitnodiging van de SPD aanneemt schept dat een precedent. Ik heb al >1 jaar kritiek op het monetaire beleid dat de ECB uitvoert, maar heb nooit in overweging genomen dat de politiek Draghi ter verantwoording daarvoor zou roepen. En dat lijkt nu toch te gaan gebeuren. Mijn vraag blijft wat er gaat gebeuren als de ECB het ruime geldbeleid zou gaan terugdraaien, als dat nog een optie is zonder een chaos te veroorzaken? Ook de Haagse politiek gaat zich roeren over de gevolgen van het monetaire beleid van de ECB. De Tweede Kamer wil een uitnodiging gaan sturen aan ECB-president Mario Draghi om opheldering te komen geven over het zeer onconventionele monetaire beleid in de afgelopen jaren. In de vaste Kamercommissie Financiën kreeg een initiatief daartoe van de SP’er Arnold Merkies unanieme bijval, zo meldt het FD. Bij Merkies bestaan, evenals in de Duitse politiek, grote zorgen over de stabiliteit van het financiële systeem nadat de ECB in de afgelopen jaren een enorm stimuleringspakket van staatsobligaties heeft opgetuigd en de rente drastisch heeft verlaagd. Ik verwacht dat Mario Draghi, in zijn toelichting, verwijten zal maken aan de 19 regeringsleiders van de Eurolanden dat zij noch de adviezen van de ECB, noch die van het IMF en de OESO ter hand hebben genomen om infrastructurele investeringen te gaan uitvoeren, waardoor de economische groei zou zijn aangetrokken en de inflatie op een hoger niveau zou liggen, als gevolg van aantrekkende loonkosten en koopkracht. In feite heeft de politiek de sleutel van de oplossing in handen, alleen ze doen er niets dan wel te weinig mee. Daarmee zal Draghi de de volksvertegenwoordigers een ‘koekje van eigen deeg’ presenteren. In feite kan de ECB niet meer doen met het mandaat dat ze hebben, dan support verlenen ter ondersteuning van het financieel/economische beleid van de eurolanden. De ECB kan niet op de stoelen gaan zitten van de verantwoordelijke politieke leiders. De vraag die de volksvertegenwoordigers beantwoord willen horen is hoe de eurozone er voor zou staan als de ECB dit beleid niet had gevoerd. Draghi zou de aanname kunnen plegen dat de monetaire positie dan minder stabiel zou kunnen zijn, dat zijn beleid, onder de gegeven omstandigheden, het best haalbare zou zijn geweest. Ook vanuit het instituut van de ECB worden zorgen geuit. Het hoofd bankentoezicht van de Europese Centrale Bank (ECB), Danièle Nouy zegt dat de lage rente zeker een bron van zorg is. Veel commerciële banken, met name in Duitsland en Nederland, hebben al geklaagd dat hun winstgevendheid onder druk staat door de lage rentestand. Nouy lijkt daar begrip voor te tonen, terwijl ECB-president Mario Draghi eerder niet gevoelig was voor de klachten. De lage rente ,,is zeker een bron van zorg. (..) Samen met de slechte leningen staan de risico’s voor de winstgevendheid boven aan mijn prioriteitenlijst. En sommige banken hebben last van allebei”, aldus Nouy. Toch ziet zij in de lage rentestand ook een kans: ,,Het dwingt banken ook om efficiënter te worden, nog eens na te denken over hun verdienmodel en naar hun kosten te kijken.”

De Europese toezichthouder van de verzekeraars en pensioenfondsen, Eiopa, wacht een enorme klus. Die heet Solvency II, hetgeen staat voor een enorm pakket van regels die zowel de gezondheid van de verzekeraars moet waarborgen als hun klanten moet beschermen. De EIOPA (European Insurance and Occupational Pensionfunds Authority) is de Europese autoriteit voor de verzekeringssector en de bedrijfspensioensector. Het is onderdeel van het Europees Systeem voor Financieel Toezicht (ESFS), dat waarborgt dat Europese regelgeving adequaat wordt geïmplementeerd en toegepast. Wat DNB is voor het toezicht op de pensioenfondsen is de Eiopa voor de Europese Unie. De Europese pensioentoezichthouder heeft kritiek geuit op de Nederlandse rekenmethode waarmee pensioenfondsen hun verplichtingen moeten berekenen. Die rekenrente wordt al langer te vuur en te zwaard bestreden door de pensioensector. De kritiek moet voor De Nederlandsche Bank een domper zijn. Het consultatiedocument van de Europese collega’s waarin een voorschot wordt genomen op een uniforme Europese rekenmethode voor pensioenfondsen, heeft tot doel de toekomstige verplichtingen van pensioenfondsen in beeld te brengen, zodat die beter te vergelijken zijn met andere Europese systemen. De Europese waakhond verwerpt de Nederlandse berekening van de ufr (ultimate forward rate) als potentiële standaard voor heel Europa. Volgens Eiopa is de Nederlandse methode ’mogelijk onvoldoende stabiel’. De rekenaars uit Frankfurt geven de voorkeur aan een rekenmethode gebaseerd op historische gegevens, in plaats van op actuele marktinformatie. Van alle bestaande alternatieven die de revue passeren is de Nederlandse rekenrente bovendien het laagst. Gevolg is dat pensioenfondsen nu meer geld in kas moeten hebben om ook in de toekomst aan hun verplichtingen te kunnen voldoen. Dat drukt de dekkingsgraden naar beneden, waardoor de methode onder vuur ligt. Zo benadrukt FNV’er Gijs van Dijk vaak dat Nederland internationaal gezien wel erg streng is voor haar fondsen, wat tot onnodige pensioenkortingen zou leiden. Er is overigens ook bijval voor de Nederlandse methode, omdat die relatief transparant is want gebaseerd op beschikbare marktinformatie. Een voordeel is volgens Eiopa bovendien dat de methode ’toekomstgericht’ is omdat rekening wordt gehouden met marktverwachtingen van toekomstige rentestanden. Ik vraag mij af welk voordeel daarmee wordt geboekt. Er is geen enkele betrouwbare bron die kan die de rente- en inflatieontwikkeling op de korte-, middellange- en langetermijn kan duiden. Ja, zult U zeggen: tienjarig Staatspapier noteert 0,35% en 30 jarig Nederlandse Staat 1,16%. Dat betekent dat er geld belegd wordt voor de periode 2016-2046 voor een minimale rente van 1,16% en dat is inclusief een vergoeding voor een prijscorrectie. Als ik ervan uitga dat een billijke rentevergoeding 4% zou zijn plus een inflatie/deflatiecorrectie dan zou dat betekenen dat wij, nog decennia lang onderweg zijn naar een depressie van ongekende omvang. Toen ik in 2009 schreef dat ik verwachtte dat het opruimen van de overtollige ballast van de baby-boom generatie 15 jaar zou kunnen duren, onderbouwde ik dat met de lange golf theorie van Kondratieff. Het einde van de industriële golf duurde van 1929 tot aan de start van de wederopbouw met Marshall-geld in 1949, inclusief 5 jaar oorlog. Voor wat betreft mijn voorkeur voor de wijze waarop toekomstige financiële verplichtingen moeten worden berekend ben ik altijd uitgegaan van een gemiddelde rendementsverwachting voor 40 jaar. Haaks daarop staat een toetsing aan de actuele tarieven. Dan ben je roomser dan de paus. Dan ben je een ras-pessimist, dan mis je elke realiteitszin. Ik spreek niet tegen dat Draghi dit, kennelijk, zo wil, maar uiteindelijk zijn er grotere krachten die orde op zaken gaan stellen. Gezien de huidige financieel/monetaire situatie en beleidstoelichtingen van de zijde van de ECB en mijn voorkeur voor een gemiddelde verrekenrente opteer ik toch voor de voorkeur van Eiopa, voor een methode die gebaseerd is op historische rentestanden. Ook al omdat daarmee de hele problematiek rond pensioenverlagingen van tafel is. Eiopa zegt zich weliswaar bewust te zijn van de zorgen dat de rekenrente hierdoor op dit moment ’te hoog’ zou kunnen zijn, maar de internationale waakhond voor de pensioensector benadrukt dat pensioenfondsen verplichtingen aangaan tot wel 60 jaar. Verplichtingen van pensioenfondsen met een opbouw gedurende 60 jaar, zijn niet realistisch. Laten we het maximaal op 40 jaar houden, het gemiddelde zal zelfs lager liggen. De rekenmethode zou daarom gebaseerd moeten zijn op langetermijnverwachtingen van de rente en niet op de actuele rentestand. Eiopa houdt daarom vast aan haar huidige benadering die uitgaat van gemiddelde historische rentestanden die iets zouden moeten kunnen zeggen over de verwachte rentestanden.

Bij alle negatieve ontwikkelingen die deze week de revue passeerden, ook een positief signaal: de economie van de eurolanden is in het eerste kwartaal van dit jaar aanzienlijk sterker gegroeid dan in de laatste drie maanden van vorig jaar. Dat meldde het Europees statistiekbureau Eurostat op basis van een eerste schatting. De economische groei in de eurozone kwam vorig kwartaal (jan-mrt) uit op 0,6% ten opzichte van de voorgaande periode. In het laatste kwartaal van vorig jaar werd een plus van 0,3% gemeten. De euro-economie was vorig kwartaal 1,6% groter dan in de eerste drie maanden van 2015. De groei op jaarbasis was daarmee even sterk als in het laatste kwartaal van vorig jaar. Eerder was al gebleken dat de Franse economie met 0,5% is gegroeid op kwartaalbasis, terwijl voor Spanje een groei van 0,8% werd gemeten. Voor de gehele Europese Unie werd een economische vooruitgang met 0,5% opgetekend in vergelijking met de voorgaande periode en 1,7% op jaarbasis.

Een correctie in blog 321. Daar ben ik niet duidelijk geweest over over de vrijhandelsverdragen van de EU met de VS en Canada. TTIP staat voor het vrijhandelsverdrag van de EU met de VS en CETA voor het vrijhandelsverdrag van de EU met Canada. Daarnaast is er ISDS, een arbitrage tribunaal dat investeerders moet beschermen tegen willekeur van staten. Lokale rechtbanken kunnen bevooroordeeld zijn of niet toegankelijk voor buitenlandse ondernemingen. Ondernemingen kunnen schadeclaims tegen staten bij het ISDS voorleggen. ISDS is een privaat (niet-publiek) arbitragetribunaal, waar tegen geen beroep mogelijk is en staat volledig los van de bestaande rechtspraak in de 28 EU-landen. Daartegen is veel agressie. Zowel de VS als de EU gaan veel te schimmig om met het naar buiten komen van informatie over dit dossier.

EU-president Donald Tusk heeft tijdens een bezoek aan Turkije het land geprezen om de manier waarop het vluchtelingen opvangt en verzorgt. Hij noemde Turkije op dat terrein een voorbeeld voor de hele wereld. “Niemand heeft het recht Turkije daarover de les te lezen”, zei Tusk tegen de Turkse premier Davutoglu. De Turken weten heel goed hoe met vluchtelingen moet worden omgegaan. Het klonk erg ongeloofwaardig, in acht genomen de wijze waarop de Turken het mensenrechten-beleid uitvoeren. Tusk, de President van de Europese Raad, was vorig weekend samen met vice-voorzitter Frans Timmermans van de Europese Commissie en de Duitse bondskanselier Angela Merkel op bezoek in het vluchtelingenkamp van Nizip, in het zuidoosten van Turkije bij de Syrische grens. Mensenrechtenorganisaties hebben kritiek geuit op het bezoek. De omstandigheden in het vluchtelingenkamp in Nizip zouden geen reëel beeld geven, omdat het kamp voor de gelegenheid zou zijn ‘opgepoetst’. De leiders zouden dus niet echt zien hoe het met de opvang van de vluchtelingen gesteld is. Europa heeft zich door de Turken beet laten nemen met een veel te rooskleurig beeld van een Turks vluchtelingenkamp te tonen. Maar ja, Merkel, de EU en de EC willen op deze wijze de weg vrij maken voor de toekenning van de status veilig-derde-land aan Turkije. Geheel onterecht. Volgens premier Davutoglu voldoet Turkije nu aan alle eisen in het akkoord met de Europese Unie. Hij benadrukte wel dat het akkoord geen stand zal houden, als de EU niet ingaat op de ‘wens’, in feite is het een ‘eis’, van Turkije om Turkse burgers per 1 juni aanstaande zonder visum door Europa te laten reizen. Daarvoor moet Turkije aan een groot aantal voorwaarden voldoen. Het is nog maar de vraag of het land op tijd aan alle Europese eisen zal voldoen. Misschien is de vraag realistischer hoeveel ‘eisen’ Brussel door de vingers gaat zien, om te voorkomen dat Turkije de deal ontbindt. De Turkse ambassadeur in Nederland ontkent de uitzettingen van Syrische vluchtelingen naar Syrisch oorlogsgebied. De berichten doen volgens hem groot onrecht aan het Turkse volk en de regering. “Wij doen hun uiterste best. Wij geven zo’n 35 miljard dollar uit om de vluchtelingen te helpen die al vijf jaar in Turkije wonen.” De vrijheid van meningsuiting in Turkije blijft voor de Europese Unie een groot probleem, waar het liefst niet over gesproken wordt. Vrijwel op hetzelfde moment dat de President van de Europese Raad Turkije, in de persoon van premier Davutoglu, de hemel in prees werd de Griekse fotograaf Giorgos Moutafis, die werkt voor de Duirse krant Bild, om onduidelijke redenen, de toegang tot Turkije geweigerd op het vliegveld van Istanboel. Hij moest rechtsomkeert naar Athene terug. Een week daarvoor trof de bureauchef van de Duitse omroep ARD in Caïro, hetzelfde lot. En ondanks de duidelijke taal van Rutte aan Erdogan over het respecteren van mensenrechten door Turkije, werd vorig weekend de Nederlands-Turkse columniste Ebru Umar, in haar vacantiehuis in Turkije van haar bed gelicht en meegenomen voor ondervraging over geplaatste kritische tweeds over Erdogan. Een halve dag later kwam ze weer op vrije voeten en kreeg ze haar mobiel weer terug, maar ………………………. ze mag Turkije niet verlaten tot ……………….? Ondertussen is in haar appartement in Amsterdam ingebroken: haar laptop met haar complete archief van door haar geschreven columns is verdwenen. De Nederlandse regering neemt aan dat ze regelmatig de Turkse premier Erdogan heeft beledigd, naar Turkse normen, in haar columns. Ze nam echter ook daarna in woord en daad geen gas terug. Umar bleef stelling nemen tegen islamitische haatpredikers, tegen “zeikallochtonen” in Nederland en de in haar ogen fundamentalistische regering van Turkije. En tegen Erdogan. Daar zal de aanhouding van afgelopen weekend weinig aan veranderen. In feite is het nog veel ernstiger van aard. De twee Kamerleden, oud PvdA, van Nederlands-Turkse komaf, Kuzu en Ozturk, partij Denk, ageerden al eerder toen mevrouw Umar schreef dat ze geen medelijden had met vrouwen en kinderen die verdronken zijn tijdens de gevaarlijke oversteek in de Egeïsche Zee van de Turkse kust naar de Griekse eilanden, in gammele bootjes in het afgelopen jaar. Terecht wordt hier de vraag gesteld: wat bezielt iemand er kennelijk genoegen in schept te schokken en te beledigen. In dat licht bezien vraag ik waarom tot op het allerhoogste politieke niveau in ons land, Rutte, Koenders, Asscher, zich daar actief mee bezighouden. Hier wordt van het protocol afgeweken, en dan vraag ik: om welke reden. Haar vader zei het al in 2008: “Het heeft geen zin om tegen Ebru te zeggen dat ze haar mond moet houden.” Keer op keer gaat zij vol in de aanval tegen moslim-extremisme, tegen geluidsoverlast door moskeeën, tegen de in haar ogen overtolerante burgemeester Cohen, tegen hoofddoekjes. Het gevolg was dreigbrieven en haatmail. Op een dag werd ze voor de deur van haar eigen huis in elkaar geslagen door wat zij zelf omschreef als “Marokkaans uitziende jongens”. Als columniste bij onder meer Metro, GeenStijl en The Post Online haalt zij echter al langere tijd uit naar Erdogan en naar alles wat er mis is aan Turkije sinds hij aan de macht is, nu dertien jaar geleden. Ebru Umar werd 45 jaar geleden geboren in Den Haag, als kind van een Turkse vader (patholoog-anatoom) en moeder (oogarts) die naar Nederland waren geëmigreerd. Haar twee zussen traden nog enigszins in de voetsporen van haar ouders, door psycholoog en moleculair bioloog te worden. Zo niet Ebru. Zij studeerde bedrijfskunde en ging aan de slag als manager in het bedrijfsleven. Tot Theo van Gogh werd vermoord. Dat veranderde alles voor haar. Ze werkte al als columnist voor de website van Van Gogh toen de filmmaker op 2 november 2004 door Mohammed B. werd doodgestoken. “Dat is voor haar een keerpunt geweest. Van Gogh was de motor van haar carrière als schrijfster”, zei haar vader jaren terug in een interview met de Volkskrant. “Ebru polariseerde, ik heb haar geregeld gewaarschuwd. Haar mening is heilig. Die ventileert ze in haar columns en boeken. Diplomatiek is ze niet. In de politiek zou ze nooit succesvol zijn.” “Ze is zeer betrokken bij anderen, en ze heeft een groot rechtvaardigheidsgevoel. Ze kan heel fel zijn”, zei haar moeder in datzelfde interview. Umar ging uiteindelijk voor tal van media columns schrijven: van het AD en Het Parool tot Nieuwe Revu en Libelle. Maar het is op GeenStijl en The Post Online en met name in Metro, waar zij precies een jaar na zijn dood Theo van Gogh als columnist opvolgde, waar zij de scherpste meningen ventileert. Net als haar grote voorbeeld Theo neemt zij geen blad voor de mond. Ik vraag mij al een aantal jaren af, zeg maar sedert de columns van Theo van Gogh, waarom wij de vrijheid van meningsuiting, daar waar het gaat over het moedwillig, op grove wijze, beledigen van andere personen, zo nadrukkelijk verdedigen. Neem alle onrust die is ontstaan over de wijze waarop smaad wordt toegebracht aan de Turkse president. Ik voel geen enkele affiniteit voor de betroffen persoon, ik heb in mijn blogs al veel eerder de deal die de EU zo nodig met de Turken moest afsluiten om een groot onhandelbaar Europees probleem (het afremmen van de vluchtelingenstroom vanuit Turkije) op te laten lossen door de Turken, bij Erdogan in slechte handen terechtkwam. Punt 1: grote verschillen in de interpretatie over mensenrechten, zoals de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting en punt 2: het wisselgeld dat de EU moet betalen om de Turken binnenboord te houden. Merkel en Tusk zijn daarvoor diep door het stof gegaan. Wat ik ook niet snap is waarom we zo nodig het wetsartikel over majesteitsschending moeten intrekken. Waarom zouden wij de Belgische Koning of de Franse President of de Duitse bondspresidente, op een grovelijke wijze mogen beledigen. Waarom kennen wij aan eenieder in dit land dat recht toe. Wat is het belang van het land, dat hier in het spel is? Ik heb het dan over ‘bevriende naties en staatshoofden’ niet over despoten. En Merkel heeft in al haar wijsheid besloten dat Erdogan geen agressor is, want daar zou niemand een deal mee willen sluiten (ze kreeg 27 EU-regeringsleiders achter zich) omdat dat soort leiders manipulaties niet uitsluiten. En dat zien we ook gebeuren. Bert Koenders maakt onderscheid tussen Erdogan de man waarmee we een aantrekkelijke deal over het terugsturen van vluchtelingen hebben gesloten en Erdogan de leider die geen tegenspraak duldt op zijn beleid in Turkije en in Europa. Maar waar halen wij het recht vandaan om een staatshoofd uit te maken voor een ‘geitenneuker’, een homosexueel en een man die zijn handen niet van kleine meisjes af kan houden. Dat wij de persvrijheid verdedigen, moeten we blijven doen, maar een ongelimiteerde vrije meningsuiting, nee daar maken mensen op een ongepaste wijze gebruik van. Wat ik hiermee wil zeggen is dat Rutte nooit Merkel had moeten volgen bij het sluiten van de vluchtelingendeal met de Turken. Wij worden uiteindelijk geconfronteerd met Turkse eisen, waar we niet in mee willen gaan en die ons in een positie manoeuvreert, waar we ons helemaal niet thuis voelen. De vraag is hoe dit dossier verdergaat. Turkije is in 1922 voortgekomen uit het Ottomaanse, islamitische Rijk (1299-1922), dat een wereldrijk was tussen de veertiende en de twintigste eeuw na Christus en op zijn hoogtepunt een enorm gebied besloeg in Noord-Afrika, Azië en Europa (Balkan en delen van Oost-Europa). Het Ottomaanse Rijk is zeven eeuwen lang een wereldmacht geweest. Na de WO I hebben de Engelsen, Italianen en Fransen getracht de mandaat gebieden van het Rijk onder elkaar te verdelen. Dat is niet gelukt want Mustafa Kemal Atatürk begon de Turkse Onafhankelijksoorlog. De Turken van nu zien dat de Duitse Bondspresidente en de President van Europa op de knieën gaan voor hun president om gunsten van hem te vragen. Dat moet je bij Erdogan niet doen want daarmee versterk je zijn positie. Op de achtergrond speelt mee de vraag naar welke richting Turkije koerst? Waar wil Turkije bij aansluiten: het seculiere Westen dan wel het islamitische oosten. Zo op het eerste oog zet Turkije in op een samenwerking tussen kerk en staat, daar waar decennia lang Turkije een zo strikt mogelijke scheiding doorvoerde. Op dat thema schuiven de panelen, misschien zelfs wel om de Europese politici te confronteren met een toekomstscenario, waar het Westen helemaal niet naartoe wil. Erdogan maakt een maximaal gebruik van de gevolgen van de vluchtelingenstroom richting Europa en de diensten waar Merkel om gesmeekt heeft. Erdogan laat Europa de keuzes maken: take it or leave it. Zijn eisen zijn bekend, het wordt buigen of barsten. Er liggen grote geo-politieke ontwikkelingen aan ten grondslag. Een aanpassing van de Turkse grondwet, waaraan de AKP werkt, kent de president veel meer macht toe. Vier maanden geleden heeft Erdogan in een interview aan het Turkse persbureau Dogan aangegeven dat hij maar al te graag een presidentieel systeem wil invoeren, in plaats van het huidige parlementaire systeem. Met het nieuwe systeem zou de president ook uitvoerende bevoegdheden krijgen, en niet alleen ceremoniële. ‘Op die manier kan Turkije daadkrachtige stappen zetten,’ aldus Erdogan. ‘Presidentiële systemen zijn effectiever en succesvoller dan parlementaire,’ volgens Erdogan. ‘Er zijn voorbeelden van in de wereld. Je ziet het als je kijkt naar het Duitsland van Hitler.’ ‘Maar ook recentelijk zijn er voorbeelden,’ andere presidentiële staten die Erdogan ziet als voorbeelden zijn Rusland, Amerika en Frankrijk. Erdogan zou kunnen streven naar een staatsvorm als de Nazi-staat geleid door een leider als Adolf Hitler. In feite bestuurt de Turkse regering al in een Hitleriaanse stijl. Tegenmachten worden nu al onschadelijk gemaakt. Kijk maar naar de seculiere mensenrechten van het Westen, als de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. Iedereen die niet voor het beleid van Erdogan is, is tegen hem. Hij accepteert geen kritiek op zijn handelen of dat komt vanuit het binnenland dan wel het buitenland. Ik wil hier wel aantekenen dat Erdogan en zijn AKP-partij veel steun genieten in Turkije maar ook in Nederland onder de Neder-Turken, tot in de derde generatie, waar hij >60% steun van kreeg bij de verkiezingen in november laatstleden. Europa zal zich moeten realiseren dat zij, om te voorkomen dat Turkije gaat kiezen voor een koers naar het Islamitische Oosten, het Wes*ten zal moeten buigen voor de wijze waarop daar, in het Oosten, mensenrechten worden geïnterpreteerd. Ik zeg niet dat ik daar een voorstander van ben, maar dan moeten we achteraf niet zeggen dat we het niet voorzien konden. Europa wordt met ontwikkelingen geconfronteerd, die we als onwenselijk neerzetten. Trump wil dat de Europese bondgenoten jaarlijks 2% bbp gaan investeren voor vrede en veiligheid (incl militaire uitgaven). Als Trump president zou gaan worden (wat ik niet verwacht) stopt hij met het betalen van de kosten die de VS betalen in Europa en Azië, maar ook andere dossiers wachten op krachtdadig beleid, neem de vluchtelingen, duurzame energie, investeringen in de infrastructuur, globalisering, Griekenland, de extreem lage rente van de ECB en het ruim-geld-beleid en de staatsinrichting van Europa. We zijn er nog lang niet. Er is nog een lange weg te gaan.

In het Europees Parlement verdedigde Frans Timmermans, de eerste-vice-voorzitter van de Europese Commissie, de gesloten deal over het terugsturen van vluchtelingen naar Turkije. Veel parlementariërs twijkfelden over de wettigheid van de deal. Is Turkije een veilig-derden-land? Er werd kritiek geuit op de mensonterende toestanden in Griekenland, waar kinderen in opvangkampen worden opgesloten. “Dit akkoord is een puinhoop” en afkomstig van de sociaal-democratische familie van Timmermans (en Samsom). Ik heb al meerdere malen gewezen op de ondemocratische structuren van de EU. Zo ook bij de behandeling van dit dossier. Over uitzonderlijke afspraken tussen EU-regeringsleiders en de regering van een niet-EU-lidstaat, die buiten de normale wetgevingsprocedures vallen, heeft het EP niets te zeggen. Wij schepen de Turken op met onze problemen en maken ons daarmee kwetsbaar doordat Erdogan weet dat Europa verdeeld is, verlamd en zwak. Wij zijn daardoor chantabel. Timmermans vindt het onzin dat wij, onder de gegeven omstandigheden, geen deals met een autoritair leider als Erdogan, zouden moeten sluiten. Dat standpunt deel ik.

Nederland is achtergebleven met het omzetten van Europese regels over kapitaaleisen voor banken en andere financiële instellingen in Nederlandse wetgeving. Nederland heeft deze week de laatste waarschuwing gekregen dit binnen 2 maanden door te voeren, anders dreigt er een gang naar de Europese rechter. Het handelt over het aanhouden van buffers, waarmee schokbewegingen in de economie kunnen worden opgevangen.

Het Europese Hof van Justitie stelt dat het Nederlandse bedrijfsleven, als Shell, DSM en AkzoNobel, veel te veel gratis CO2-emmissierechten hebben gekregen van de overheid. Er is nu duidelijkheid dat toegekende rechten achteraf niet kunnen worden aangepast.

De groei van de Amerikaanse economie in het eerste kwartaal valt tegen. De groei bedroeg slechts 0,5%. In het vierde kwartaal 2015 was er nog sprake van een plus van 1,4%. De afnemende groei wordt toegeschreven aan een mindere groei van de binnenlandse consumentenbestedingen en teruglopende bedrijfsinvesteringen. De beurs reageerde teleurgesteld. Ook het consumentenvertrouwen in de VS is in april sterker gedaald ten opzichte van maart dan eerder werd gedacht. De index die het sentiment onder Amerikaanse consumenten weergeeft, ging van 91 in maart naar 89 deze maand.

De koopkracht van Nederlandse werknemers is onnodig onder druk gekomen. Zij hadden veel meer loon mogen hebben, zonder dat dit de economie had verstoord. Dat werknemers meer aan koopkracht hebben ingeleverd dan economisch verantwoord was, blijkt uit een studie van De Nederlandsche Bank (DNB). Die gaat specifiek over het aandeel dat de werkenden als loon krijgen uit de totale verdiensten in Nederland. De Nederlandse lonen zijn zeer laag in verhouding tot de winsten die het bedrijfsleven maakt. De uitkomsten sluiten naadloos aan bij het pleidooi van veel economen om de lonen in Nederland flink te verhogen. Voor vakbonden is er volgens deze studie meer ruimte om loonsverhoging te vragen. Van het nationaal inkomen, alles wat we in Nederland met elkaar verdienen, bestaat 73,5% uit arbeidsloon. De rest bestaat uit winsten van bedrijven. Die 73,5% is ‘relatief laag’, aldus DNB. Het is ook beduidend minder dan de 78% die tot nu toe steeds in de boeken stond. Dat percentage bleek te hoog omdat de beloning van zzp’ers stelselmatig wordt overschat in de traditionele rekenmethodes. Onlangs pleitte DNB-president Klaas Knot al voor extra loonstijgingen. Volgens hem kunnen veel bedrijven dat prima opbrengen. Hogere lonen zorgen voor een koopkrachtimpuls en kunnen via consumptie onze economie een extra zetje geven. Dit is de ene kant van de medaille, de andere zijde is het werkgelegenheidsbeleid van minister en vice-premier Lodewijk Asscher, waarmee hij heeft gefaald. Begin 2014 piekte de werkloosheid in ons land op bijna 8%. Sinds deze piek is er sprake van een geleidelijke daling en op dit moment, zit 6,4% van de beroepsbevolking zonder werk. Uit recent onderzoek van De Nederlandsche Bank blijkt dat de trage afname van de werkloosheid samenhangt met een relatief traag herstel van de economische groei in ons land. Het kwantitatieve verband tussen groei en afname van de werkloosheid staat bekend als de wet van Okun, schrijven de economen van der Ploeg en Vermeend op DFT. Dit is geen echte wet maar een empirische vuistregel, die in veel landen blijkt te gelden, ook voor Nederland. Voor ons land geeft deze vuistregel aan dat voor een substantiële afname van de werkloosheid de economische groei boven de 2% per jaar moet liggen. Bij die groei is er sprake van een snelle toename van extra banen waarmee de werkloosheid kan worden teruggedrongen. Bij het huidige groeicijfer, onder 2%, blijft het kwakkelen. De werkgelegenheid neemt nauwelijks toe en we zien dan ook een langzame daling van de werkloosheid. Gaan we af op de voorspelling van het Centraal Planbureau voor de periode 2017-2021 die uitgaat van een gemiddelde groei van 1,8% per jaar dan ziet het er voor de werkgelegenheid in de komende jaren somber uit. Ook al omdat door digitalisering en automatisering er veel banen in het middensegment verloren gaan. Dit verlies wordt hopelijk op een later tijdstip gecompenseerd door nieuw banen in de zogenoemde smart industry. (www.smartindustryboek.nl) Meer info over dit onderwerp staat onder deze link

Komt het Griekse drama opnieuw in beeld? Ik sluit dat helemaal niet uit. In feite zijn de problemen die in 2015 niet zijn opgelost, opnieuw op tafel gekomen. We zitten met een Europese Raad, van 28 regeringsleiders onder voorzitterschap van Donald Tusk, niet competent om complexe financiële problemen op te lossen. Ze zijn inmiddels al zover dat het Griekse dossier, ongelezen, wordt doorgeschoven naar de Eurogroep, de 19 ministers van Financiën van de eurozone, onder voorzitterschap van Dijssel. Maar Europa heeft een groot probleem in de besluitvorming. In de besluitvormingsprocedure ontbreekt het aan de toetsing van besluiten, op de sociaal/maatschappelijke gevolgen. Daar ligt een enorm probleem. Van de Eurogroep, laat ik ze noemen ‘financiële technocraten, mag je verwachten dat die met financiële oplossingen komen, die de belangen van de geldgevers behartigen, van de regeringsleiders moet je kunnen verlangen dat die de belangen van de lidstaat en de sociaal/maatschappelijke consequenties behartigen en het nationale parlement bepaalt als laatste instituut, in een democratische rechtsstaat, of de opgelegde plichten kunnen worden uitgevoerd binnen de gestelde tijdslimiet. In dit scenario gaat van alles fout. De Europese Unie is niet democratisch ingericht, het parlement mag alleen maar ‘ja’ stemmen, de Eurogroep beperkt zich tot autocratische voorstellen, die de belangen van de geldgevers, zo optimaal mogelijk, behartigen en niemand binnen Brussel beoordeelt de haalbaarheid van de afgedwongen eisen en plichten op de sociaal/maatschappelijke haalbaarheid. Het Griekse schuldendrama zit in een fase waarin de Eurogroep en de Griekse regering niet langer on speaking terms zijn. Tsipras heeft niet langer rugdekking van het parlement. De groep van Dijssel heeft de Grieken vorig jaar overvraagd, de lat te hoog gelegd, niet naar de sociale gevolgen in de Griekse samenleving gekeken. Daardoor is er nu een openlijke verdeeldheid tussen de geldschieters, waardoor een oplossing in gevaar komt. De Griekse premier Tsipras heeft deze week om een extra vergadering gevraagd van de regeringsleiders, maar die hebben het verzoek afgewezen. De Grieken moeten aan tafel met Dijssel c.s. Waar gaat het over: het derde Griekse hulpprogramma gaat over een lening van €86 mrd, die in delen mag worden opgenomen. De eerste tranche van €26 mrd is in 2015 al betaald, nu gaat het om €5 mrd, waarvan €3,5 mrd nodig is om de ECB terug te betalen komende zomer. Ik denk dat op de achtergrond meespeelt is gespannen verhouding tussen Merkel en de Grieken. Een paar maanden had Merkel de Grieken hard nodig voor haar vluchtelingendeal met de Turken. De Grieken moesten de vluchtelingenaanvragen gaan behandelen en beloofde Merkel, wij staan achter jullie. Jullie kunnen op ons, daarmee doelde ze op Brussel, rekenen. Dat werd ook een enorme chaos, waarin de EU geen schone handen heeft. Ik denk dat de Grieken dit moment willen gebruiken om zich uit de zware financiële plichten te wringen. Uiteindelijk zal ‘iemand’ zich toch realiseren dat als de Grieken geen noodhulp krijgen de geldschieters ook naar hun centen kunnen fluiten.

Er is nogal wat onduidelijkheid over een aantal ontwikkelingen, waardoor het vertrouwen in de politiek ernstig wordt geschaad. Neem de zogeheten Investor-State Dispute Settlement (ISDS) waarbinnen Europese en Amerikaanse investeerders een regering, buiten de nationale rechtbank om, kunnen aanklagen. Critici vrezen dat door de arbitragecommissie een ‘Amerikaanse claimcultuur’ wordt geïntroduceerd in Europa. Het zou allemaal een stuk transparanter voor de bevolking kunnen. Wij willen onze samenlevingen niet ondergeschikt maken aan de regels van het neo-liberalisme. Wij willen niet afhankelijk worden van de macht van de bankiers, multinationals en het grootkapitaal. Hoe denken wij over de stelling dat ‘er een periode op aanbreken staat van – ieder voor zich – waar nationalisme en protectionisme gaan zegevieren ten koste van erosie van de fundamenten van onze welvaart en stabiliteit.’ Zijn wij, en onze volksvertegenwoordigers, wel in staat de snelle geo-politieke ontwikkelingen in de wereld te volgen en te interpreteren? Rob de Wijk stelt zich in een column de vraag ‘of de mensen het bezuinigingen en de hervormingen niet beu zijn’ en om zich heen zien en horen (van Mario Draghi) dat het beschikbare gereedschap niet meer in staat is de economie te stimuleren?

Slotstand indices 29 apr 2016; week 17: AEX 439,68; BEL 20 3.409,37; CAC-40 4428,96; DAX 30 10.038,97; FTSE 100 6241,89; SMI 7.960,85; RTS (Rusland) 951,11; DJIA 17773,64; NY-Nasdaq 100 4.341,299; Nikkei 225 16666,05; Hang Seng 21062,96; All Ords 5316,00; SSEC 2938,32; €/$ 1,1456; goud $1292,40; dat is €36.237,17 per kg, 3 maands Euribor -0,251 (1 weeks -0,359%, 1 mnds -0,344), 10 jarig Nederlandse Staat 0,381, 10 jaar VS 1,8333. Een liter diesel hier aan de pomp €1,069, elders 1,089.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.