UPDATE30012016/309 De Europese regeringsleiders wordt de les gelezen door HRW

Human Right Watch oordeelt niet licht over de wijze waarop Europa omgaat met de mensenrecht van oorlogsvluchtelingen. De EU krijgt het fel te verduren. En de bondgenoot, die voor de Europese Unie de ijzers uit het vuur moet halen voor wat betreft de vrije doorgang van vluchtelingen naar Europa en de opvang van afgewezen asielzoekers, wordt zwaar veroordeelt over de wijze waarop de Turkse overheid omgaat met journalisten, media en politieke leiders die niet de taal van Ankara, de AKP en hun leiders: oprichter Recep Tayyib Erdogan, president van Turkije en partijvoorzitter Ahmet Davutoglu, de premier, spreken. Over de aanhoudende vluchtelingencrisis en het uitblijven van duidelijkheid over de beheersbaarheid van de stroom vluchtelingen, leidt, volgens HRW, binnen de EU tot gevoelens van onmacht en paniek. “Regelrechte islamofobie en schaamteloze demonisering van vluchtelingen vormen een bedding voor een steeds uitgesprokener intolerante politiek”. Over Turkije zegt HRW: Instellingen die de regering van Erdogan ter verantwoording roepen staan onder druk. Eerder waren er al zuiveringen in het ambtelijke apparaat en de rechtspraak. Journalisten en academici die zich roeren, raken hun baan kwijt of kunnen rechtszaken tegemoet zien waarbij uitspraken ingekleurd zijn door de politieke machtshebbers. Kritiek daarop vanuit de Europese hoofdsteden is verstomd omdat Europa voor de beheersing van de vluchtelingenstroom de Turken nodig hebben. De Europese druk op Turkije om de vluchtelingenstroom in te dammen, heeft ongewenste bijeffecten. Volgens Amnesty International schendt Turkije de rechten van de vluchtelingen door ze op te sluiten en terug te sturen naar het land van herkomst. Ook Human Rights Watch heeft zulke mensenrechtenschendingen geconstateerd. In de uitzending van Buitenhof interviewde Marcia Luyten de directeur van HRW, Kenneth Roth, over de vluchtelingenstroom uit het Midden Oosten. Hij deed daarbij enkele interessante uitspraken. Hij vroeg zich af waar Europa zich nu zo druk over maakt: de aantallen vluchtelingen die naar Europa komen maken maar 0,2% uit van het totale aantal inwoners van de EU. Wat hem zorgen baart is het opschuiven van links naar rechts, hetgeen een verlammende invloed heeft op het beleid. Over het plan Samsom uitte hij zich kritisch: het terugsturen van vluchtelingen van Griekenland naar Turkije middels veerponten is in strijd met Europese mensenrechten en het VN Vluchtelingenverdrag, dat de grondslag vormt voor het werk van de UNHCR. Daarbij komt dat de huidige situatie niet toestaat Turkije te classificeren als een 'veilige haven'. Hij noemde Angela Merkel het enige staatshoofd met visie, die toch in zwaar weer terecht is gekomen. Het Europese beleid leidt niet naar de gewenste doelstellingen. Er komt pas rust zodra partijen in het Midden Oosten een vredesverdrag sluiten. De uitzending is nog terug te zien op 'uitzending gemist'. Aanbevolen.

PvdA-leider Samsom heeft een nieuw plan om de vluchtelingeninstroom in te dammen op tafel gelegd. Het is een plan dat al eerder door de EC op tafel gelegd. Er zitten twee elementen in het plan waarover grote twijfels over de haalbaarheid bestaan. Op de eerste plaats zouden de EU-landen die geen vluchtelingen op willen nemen wel moeten meebetalen voor de kosten van opname en integratie van vluchtelingen door EU-landen, die daartoe wel bereid zijn. Over welke bedragen dan wordt gesproken is onbekend. De vraag komt naar voren of er voldoende draagvlak is, solidariteit dus, binnen de Europese Unie voor zo een aanpak. Daarnaast valt of staat het plan Samsom met de medewerking van de Turken. Welke prijs moet Europa aan de Turken betalen en is Turkije bereid mensenrechten te gaan respecteren en kunnen ze daarvoor het label 'veilige haven' krijgen toegekend door de Europese politiek en de ngo's. Er moeten wetten worden aangenomen die de asielzoekers meer rechten geven, maar ondertussen nemen de Turken ook repressieve maatregelen. Samsom stelt voor dat vluchtelingen die via de route naar Griekenland Europa binnenkomen, na screening, met veerboten kunnen worden teruggestuurd naar Turkije en dat die 'vluchtelingen dan worden opgevangen door de Turken, zolang die niet terug kunnen naar veilige havens, waar zorg, onderwijs en bed, bad en brood beschikbaar zijn. Op het NOS-journaal zag ik correspondent Lucas Waagmeester, die is gaan kijken in Erzurum, in Oost-Turkije, waar met Europees geld een detentiecentrum is neergezet. Volgens de lokale advocaat Kadir Güzelbaba worden daar vluchtelingen opgesloten. Hun telefoon wordt afgepakt en ze mogen geen bezoek krijgen van familie noch van hun advocaat of enige vorm van rechtsbijstand. "Ik moet mijn cliënten kunnen ontmoeten", zegt Güzelbaba. "Zo hoort het te gaan. Het feit dat dit niet kan, maakt het zeer verdacht." Amnesty heeft van 130 mensen kunnen vaststellen dat ze vanuit dat centrum in Erzurum gedwongen werden uitgezet naar Syrië. "We gaan ervan uit dat dit slechts het topje van de ijsberg is", zegt Andrew Gardner van de mensenrechtenorganisatie. Europa maakt dat mogelijk door geld beschikbaar te stellen. Achter de schermen wordt nog volop over het Turkije-akkoord onderhandeld. Turkije zei vorige week dat het bedrag van 3 miljard te laag is en er zijn nog Europese landen die moeilijk doen over hun bijdrage aan het fonds. Rutte laat weten dat het plan-Samsom goed bij het Turkije-akkoord aansluit, maar er ook los van staat. Volgens een woordvoerder van de premier is het een kwestie van "en-en". Samsom zegt dat er nog het nodige moet gebeuren voordat Turkije het stempel 'veilig land' kan krijgen. Er moet bijvoorbeeld nog een aantal wetten worden aangepast. Maar volgens de PvdA-leider gaan de ontwikkelingen heel snel: Syriërs in Turkije mogen inmiddels werken en hun kinderen gaan steeds vaker naar school. "Nog een aantal verbeteringen en Turkije is zover dat we afspraken kunnen maken." NOS-correspondent Lucas Waagmeester is daarover een stuk minder optimistisch. Hij noemt het vooralsnog een papieren werkelijkheid, waarbij de situatie voor de Syriërs in Turkije in de praktijk een stuk minder rooskleurig is, dan dat Samsom suggereert. "Dat onderwijs voor Syrische kinderen is echt nog een enorme puinhoop, dat moet nog helemaal op poten worden gezet. En voor al die honderdduizenden werkzoekende Syriërs zijn straks niet ineens allemaal banen."Is het voorstel van Samsom ooit uitvoerbaar of is het niet meer dan een 'dooie mus'?

Hoe groot is het gevaar dat Europa in handen valt van een Ottomaanse sultan, die kenbaar heeft gemaakt een staatsinrichting voor Turkije na te streven als die van het Nazi rijk (1935-1945) met een leider als Adolf Hitler. Ik doel hier op de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan. Betsy Udink schrijft daarover: 'Was het een verspreking van hem toen hij de voordelen van zijn presidentschap-nieuwe-stijl vergeleek met het efficiënte leiderschap van Adolf Hitler? Hoe dom ook in de ogen van allen die geleden hebben onder de genocidale totalitaire Duitser, een blunder was het niet. Integendeel, Erdogan bedoelde precies wat hij zei: zo effectief als Hitler het Duitse Rijk bestuurde zo doeltreffend wil hij Turkije leiden en de republiek tot een van de tien machtigste landen in de wereld maken. Het is zijn droom om Turkije in hetzelfde rijtje te plaatsen als China, de VS, Duitsland, Frankrijk, India en Brazilië.' De vergelijking met Hitler is niet vreemd als je weet dat Erdogan de ideologie van de islamitische totalitaire republiek nastreeft. Dat staat Erdogan voor ogen als hij hamert op het omzetten van het ceremoniële presidentschap in een politiek presidentschap. Een man die snel, zonder gedoe met parlement of media, besluiten kan nemen en met zijn alleenheerschappij voorkomt dat het land door democratisch overleg een chaos wordt. Mensenrechten kent hij niet en vrouwen zijn niet gelijk aan mannen. Hij is ook de man die de Armeense genocide, door Armeniërs traditioneel aangeduid met de "Grote Misdaad" ontkent. Het betreft de volkerenmoord, die tussen de 1 en 1,5 miljoen Armeniërs in het Ottomaanse Rijk, die op 24 april 1915, de dag dat de Ottomaanse autoriteiten ongeveer 250 Armeense intellectuelen en leiders van de gemeenschap in Constantinopel hebben opgepakt en gearresteerd, begon. De genocide werd tijdens en na de Eerste Wereldoorlog in twee fases uitgevoerd: het grootschalig doden van de weerbare mannelijke bevolking door middel van massamoord en onderwerping van het leger van dienstplichtigen tot dwangarbeid, gevolgd door de deportatie van vrouwen, kinderen, ouderen en zieken die op dodenmarsen moesten tot de Syrische woestijn. De gedeporteerden werden verstoken van voedsel en water en onderworpen aan diefstal, verkrachting en moord. Ook andere inheemse en christelijke etnische groepen werden op dezelfde wijze gericht uitgeroeid door de Ottomaanse regering. Zo wordt ook gesproken van de Assyrische en Griekse genocide. (Bron: Wiki) Erdogan hoopt dat hij het project Turkije meer aanzien zal geven, maar tegenstanders beschuldigen hem vooral van grootheidswaanzin. Volgens hen begint hij zich steeds meer te gedragen als de Ottomaanse Sultans die tussen 1299 en 1922 de absolute macht hadden in Turkije. Die man heeft Merkel en vervolgens de 28 regeringsleiders te hulp geroepen de Europese problemen met betrekking tot de migrantenstroom beheersbaar te maken. Lezers van dit blog kennen mijn mening daarover: in geen geval een deal met Erdogan. Mijn verontrusting over de contacten van de EU met de Turken namen toe nadat ik deze week een opiniërend stuk had gelezen in Trouw van de Koerdische schrijver Celal Altuntas over de positie van Turkije en de Westelijke bondgenoten tegenover de Koerden. Zo schrijft hij dat 2016 het jaar van pijn, doden, vluchten en ander oorlogsleed in Turks Koerdistan te wachten staat. Erdogan heeft begin van deze maand de oorlog verklaard aan Koerdische politici, kinderen, vrouwen, mannen en alle denkers, schrijvers en journalisten die niet voor hem zijn. De Turkse president maakte duidelijk dat hij niet streeft naar een verzoenende oplossing voor de Koerdische kwestie. Er komen wetten aan tegen de mensen die niet pro zijn AKP-regering zijn. Erdogan wil Turkije en Koerdistan onbewoonbaar maken voor de Koerden, de alevieten (Syrische sjiieten), journalisten, schrijvers en politici die kritiek hebben op zijn ondemocratische beleid. Sinds een paar weken verkeren de Koerden in de steden Slopi, Cizre, Sur, Amed en Nisibin in een onmenselijke situatie. De mensen daar leven in angst, hebben geen eten in huis en mogen niet naar buiten. Huizen en moskeeën worden beschoten en platgebombardeerd door de Turkse politie en het leger. Zieken mogen niet naar het ziekenhuis en doden mogen niet worden geborgen en begraven. Altuntas stelt dat de Koerden in de steek zijn gelaten door Turkije en de EU-landen.

Het voorzitterschap van de EU van Nederland is een maand onderweg en het uur van de waarheid lijkt al aangebroken te zijn. Het gaat natuurlijk over de wijze waarop de 28 EU-lidstaten wel dan wel geen overeenstemming bereiken over de benodigde solidariteit voor de oplossing van de vluchtelingencrisis. Tot dusverre is Rutte er niet in geslaagd ook maar enige vooruitgang te boeken in het vinden van een oplossing. Op zich lijkt het nog altijd chaotisch te zijn bij de registratie van de vluchtelingen in Griekenland en Italië en ook de hulp die door de andere lidstaten was toegezegd, onder meer door hot-spots, is er nog altijd niet. De quota van de verdeling van 160.000 vluchtelingen over de 28 EU-landen is nog niet van de grond gekomen. De Turken willen de €3 mrd en meer voordat ze overgaan naar een intensivering van de controles bij de Grieks/Turkse (buiten)grens. Rutte dreigt met een 'plan B', naar buiten gebracht door Dijssel, het plan Mini-Schengen, maar het is de vraag of die optie ooit gaat worden uitgespeeld. Levert beëindiging van het Schengen akkoord, ook voor Nederland, niet tot desastreuze gevolgen op het terrein van het verkeer van goederen, personen en diensten? Daarbij komt dat ik geen enkele fiducie heb in de uitvoering van de met Turkije gemaakte afspraken. Krijgt Rutte de neuzen niet allemaal dezelfde kant op dan zitten we in een Europese crisis van een ongekende omvang. Maandag kwam in Amsterdam de informele raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de 28 EU-landen bijeen. Over Schengen werd besloten op verzoek van een aantal landen waaronder Duitsland en Oostenrijk dat er maatregelen worden getroffen zodat ze na mei 2016 grenscontroles moeten kunnen blijven uitvoeren. Een aantal landen voeren nu al grenscontroles uit, een noodregeling voor maximaal zes maanden. Na mei zouden de grenzen dus weer open moeten, maar dat willen ze niet als de stroom migranten dan niet tot staan is gebracht. De Europese Commissie moet derhalve inzien dat er sprake is van een noodsituatie en toestemming geven de grenzen langer dicht te houden, tot twee jaar aan toe. Daarmee komt ‘ Schengen’ zwaar onder druk te staan. De Europese regeringsleiders moeten op hun toppen op 18/19 februari en in maart maatregelen treffen om de bewaking van de buitengrenzen in Europa echt substantieel te verbeteren. Lukt dat niet, dreigt het ‘ieder voor zich’ te worden en Brussel voor ons allen. De opzet van het nieuwe beleid van de EU zet in op een strengere bewaking van de grenzen, in principe binnen de Schengen-landen en landen op de Balkan waardoor de vluchtelingenstroom zich een weg baant richting de Noord-Europese landen als Duitsland, Zweden en Nederland. Als de EC het plan van de informele raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de 28 EU-landen doorvoert ontstaat in landen op de Balkan een kritieke situatie daar de stroom asielzoekers stilvalt waardoor er daar een grote humanitaire ramp kan gaan voltrekken. Er viel in Amsterdam ook een uitspraak van de vice-voorzitter van de EC, Frans Timmermans, te noteren dat 60% van de asielzoekers die onderweg zijn naar Noord Europa geen oorlogsvluchtelingen zijn, maar gelukszoekers op zoek naar werk. Bij deze uitspraak moeten grote vraagtekens worden gezet. Timmermans baseert zich op data van Frontex, het EU-agentschap voor Europese buitengrenzen over december. De vraag is of deze representatief zijn voor de status. Van de 217.000 vluchtelingen in december zijn 93.000 afkomstig uit Irak, Syrië en Afghanistan. Van de resterende 98.000 is de nationaliteit nog niet vastgesteld. Dat het aantal ongeregistreerde vluchtelingen, bijna 60% van het totaal in december, economische asielzoekers zijn is een aanname die voorbarig wordt genoemd. Martin Visser, econoom, hoorde ik op DFT waarschuwen voor de gevolgen van de migrantenstroom richting Europa. Hij noemt de vluchtelingen problematiek 'de eurocrisis in het kwadraat'. Maar is dat wel zo? De West-Europese politiek is hard bezig grote aantallen 'vluchtelingen' terug te sturen naar het thuisland, als ze geen oorlogsvluchtelingen zijn. Dus nemen de aantallen die hier blijven en moeten inburgeren, op termijn, af. Daarmee wordt de kans dat er een burgeroorlog uitbreekt wel groter. De Balkan kan een vuurhaard worden. De informele Raad heeft de problemen verplaatst, niet opgelost. Rutte zal zich moeten inzetten om de samenhang in Europa te versterken. Slaagt hij daar niet in, nu Merkel niet aan zijn kant staat, dan is zijn voorzitterschap mislukt. Zo ver is het nog niet. Wel is onzeker of de 28 landen voldoende solidair zijn voor het instandhouden van de Europese Unie. Is er nog wel één land in Europa dat streeft naar een Europese unie, in de betekenis van een alliantie, een bondgenootschap, een organisatie met leden die een gemeenschappelijk doel nastreven? Je zou kunnen zeggen: Angela Merkel zelf, maar haar macht is tanende en het verzet van haar achterban neem toe. Dan zijn er landen die pragmatisch handelen, zodra het verdienmodel niet meer werkt valt hun steun weg: het VK, Nederland, Denemarken. Dan zijn er landen waar de opkomst van rechtse politici in de nek van de nationale leiders hijgen: Frankrijk, Spanje,Griekenland, Polen en Hongarije. En dan landen waar de steun voor Europa/Brussel onder de bevolking afneemt, neem Italië, dat in de steek werd gelaten toen de eerste vluchtelingen via Lampedouza binnenkwamen en Griekenland dat de massale instroom niet op een humane wijze kon verwerken en Brussel onvoldoende steun verleende. Het is allemaal geen pais en vree. Door Schengen verbeterde het verkeer van de interne markt, maar het bedrijfsleven waarschuwt dat de terugkeer van de slagbomen in delen van Europa slecht is voor de Nederlandse economie. „voor de haven in Rotterdam en voor Schiphol”. Nederland is een doorvoerland en gebaat bij vrij verkeer van goederen. „Grenscontroles passen niet meer in de huidige EU/tijd”. Transport en Logistiek Nederland heeft uitgerekend dat één uur wachten bij de grens Nederlandse transporteurs €600 tot €700 mln per jaar kost. „De kosten van de opvang van vluchtelingen zijn vele malen hoger dan 700 miljoen.”

De gemiddelde prijs van een vat olie zal dit jaar veel lager liggen dan eerder werd gedacht. Dat laat de Wereldbank weten in een rapport over de oliemarkt. De olieprijs zal in 2016 naar verwachting gemiddeld rond $37 per vat van 159 liter bewegen, terwijl in oktober nog op een doorsneeprijs van $51 per vat werd gerekend. Voor 2017 wordt door het instituut een olieprijs van gemiddeld $48 voorzien en voor 2018 circa $51. Momenteel ligt de prijs op ongeveer $32 per vat. De Wereldbank verlaagde ook de prognoses voor de prijzen van veel andere grondstoffen. Volgens het rapport zal de zwakke olievraag van opkomende landen naar verwachting nog wel even aanhouden, net als het overaanbod op de markt. De Organisatie van Olie-Exporterende Landen (OPEC) wil met niet-leden als Iran, Rusland, Brazilië, Canada, Mexico, VS, Noorwegen en Oman, zoeken naar mogelijkheden om het overaanbod van olie in te dammen. Secretaris-generaal Abdullah al-Badri noemt het vinden van een oplossing cruciaal. Het oliekartel liet zijn productieplafond, officieel 30 miljoen vaten per dag, in december los, terwijl de Russische productie in de buurt van recordniveaus ligt en ook de schalievelden in de Verenigde Staten nog veel opleveren. Het aanbod is derhalve veel groter dan de vraag. Die factoren en de zorgen over de Chinese economie hebben de olieprijs deze maand gedrukt tot de laagste stand in ruim twaalf jaar. Al-Badri zei wel signalen te zien dat de oliemarkt later dit jaar in balans komt. Hij wees daarbij op recente voorspellingen dat de vraag met 1,3 miljoen vaten per dag zal stijgen, terwijl de productie buiten de OPEC dagelijks met 600.000 vaten zal dalen. Voor de goede orde: dit zijn wel aannames.

Autobouwer Ford houdt het voor gezien in Japan en Indonesië. Het concern trekt zich terug uit beide landen, omdat het geen mogelijkheden meer ziet om er winst te maken. Ford zegt dealerschappen op en stopt met marketing en sales in de beide landen. Ook de productontwikkeling in Japan wordt naar elders verplaatst. Ford is al sinds 1974 actief in Japan en verkocht vorig jaar 5000 wagens op het eiland. Daarmee is het Amerikaanse bedrijf goed voor een marktaandeel van 1,5% op de markt voor nieuw geïmporteerde auto’s in Japan. In Indonesië is Ford sinds 2002 actief. Daar wist het bedrijf vorig jaar 6000 auto’s te slijten. Dat komt neer op een marktaandeel van 0,6%. In Indonesië is het lastig om concurrerend te zijn zonder eigen productie ter plekke, aldus een woordvoerder van Ford tegenover Reuters. En in Japan wordt de markt gedomineerd door de lokale merken Toyota, Honda en Nissan en heeft Ford het bijzonder moeilijk om daar tussen te komen. Bovendien zakt de vraag naar auto’s in Japan vanwege de vergrijzende bevolking.

Het gevolg van de fors gedaalde olieprijs is te zien bij de Amerikaanse dienstverlener aan de olie-industrie Halliburton. In 2015 boekte het bedrijf een fors verlies in de boeken als gevolg van de sterk gedaalde olieprijzen, afschrijvingen op bezittingen en reorganisatielasten. Halliburton leed vorig jaar een nettoverlies van $671 mln (€620 mln), tegen een winst van $3500 mln een jaar eerder. De omzet nam met 28% af tot $23,6 mrd. Vanwege de zeer lage olieprijzen snoeien olieconcerns in hun investeringsbudgetten en dat raakt dienstverleners als Halliburton hard. Vooral in Noord-Amerika was sprake van een gekelderde omzet voor Halliburton omdat veel boorplatformen buiten gebruik worden gezet. Om kosten te besparen en de moeilijke marktomstandigheden het hoofd te bieden, wil Halliburton gaan fuseren met branchegenoot Baker Hughes en worden duizenden banen geschrapt. Volgens het bedrijf wordt nog steeds onderhandeld met de autoriteiten om goedkeuring te krijgen voor de fusie. DFT: In de Nederlandse olie- en gassector op zee verdwijnen enkele duizenden banen. Door de langdurig lage olieprijs blijven orders uit bij offshorebedrijven. In stilte blijkt veel personeel naar huis te zijn gestuurd. ,,Het werk droogt overal op. Bij testbedrijven in de offshore is zeker al een kwart van alle banen verdwenen”, stelt offshore-bestuurder Henk Korthof van vakbond FNV Bondgenoten. ,,Achter elke tester werken meestal acht tot tien mensen voor controles. Die verdwenen banen tellen dan flink op.” Concrete aantallen ontslagen in Nederland, met dertigduizend banen in de offshore, verwachten accountantsbureaus PwC en EY pas dit voorjaar te kunnen leveren. Bedrijven wijzen op de alles bepalende prijs voor een vat Brentolie. Die is gekelderd naar <$35, zomer 2014 was dat nog $115. Sinds oktober vorig jaar werken bedrijven al onder de kostprijs van $50 per vat. Veel kleinere bedrijven hebben daardoor bijna geen vet meer op de botten. Volgens ondernemers zelf is de situatie ,,behoorlijk ernstig” geworden. ,,Vanwege de lage olieprijs zijn vanaf 2014 al weinig projecten begonnen”, aldus de zegsman van belangenvereniging IRO, de Industriële Raad voor de Olie- en Gasindustrie. ,,Dat is nu erger geworden.” Dit probleem is bovendien niet zomaar voorbij.” De hoeveelheid investeringen is vorig jaar met 30% tot 40% teruggeschroefd door energiebedrijven die last hebben van de lage olieprijs. Niest energiereus Shell, dan wordt de hele Nederlandse olie- en gassector met toeleveranciers verkouden, is de wijsheid in deze sector. Shell meldde vorig jaar in stappen 6500 banen te schrappen, en vanwege de overname van BG nog eens 2800 werknemers. De kaalslag in de offshore gaat verder dan de oliebedrijven, schetst een offshore-ondernemer, die vanwege zijn contracten met bedrijven anoniem wil blijven. ,,Helikopters naar boorplatformen vliegen veel minder, er varen minder boten met voorraden. Ook de hotels op de wal zijn veel leger. Tot en met de taxi’s en broodjes voor personeel van bedrijven in Den Helder, Velzen en IJmuiden – iedereen heeft hier last van.” schetst hij het verval. Met de ondernemer ziet FNV Bondgenoten dat vooral ouder personeel verdwijnt. ,,En daarmee de ervaring. Bedrijven willen vooral jonge, goedkopere krachten. Maar in deze sector heb je vaak eerst vijf jaar ervaring nodig om een complexe offshore-klus te kunnen klaren. Die kennis verdwijnt met deze generatie.” De leegloop gebeurt in relatieve stilte. ,,Olie- en gasbedrijven zijn over de ontslagen traditioneel erg gesloten geweest”, zegt vakbondsman Korthof. ,,Exacte aantallen ontslagen kom je er niet te weten. Alleen bij toeval ontdekte ik laatst dat in een goed bedrijf tientallen banen waren weggesneden. Meestal wel met een goede regeling. Maar veel eigen collega’s wisten niet eens van hun ontslag”, typeert hij de werkwijze. De Britse offshore-oliesector wil een flinke korting op zijn belastingafdracht. Op die manier willen de bedrijven de voortgaande malaise op de oliemarkt het hoofd bieden. De branchevereniging voor bedrijven met activiteiten op de Noordzee, Oil and Gas UK (OGUK), gaat de Britse overheid vragen om de extra belasting die oliebedrijven betalen te schrappen. De sector betaalt al een hogere vennootschapsbelasting dan andere industrieën en daar bovenop nog eens een additionele taks van 20%. En van die laatste wil de offshoresector af. „Het is nu tijd voor een gedurfde stap”, aldus een woordvoerder van OGUK. De sector heeft veel last van de scherp gedaalde olieprijzen. Eerder deze week kwamen de Schotse en Britse overheid al met een pakket ter waarde van £504 miljoen voor de regio Aberdeen, om infrastructuur te verbeteren en werkgelegenheid te behouden. Een goede stap aldus, de OGUK, maar er moeten meer stappen gezet worden om de sector lucht te geven. Wereldwijd zijn er de laatste anderhalf jaar al 500.000 werknemers in deze branche ontslagen. En dat is nog maar het begin.

Het vertrouwen van Duitse ondernemers in de economie is in januari gedaald. De vertrouwensindex van Ifo, die de verwachtingen voor de economische ontwikkeling in de komende drie tot zes maanden weergeeft, kwam uit op 107,3, tegen een herziene 108,6 een maand eerder. Duitse ondernemers zijn wat somberder geworden door de afzwakkende wereldeconomie en met name de Chinese economie. ING-econoom Carsten Brzeski stelde dat het Ifo-cijfer aangeeft dat de zorgen over de wereldwijde afzwakking de Duitse bestuurskamers hebben bereikt. Volgens hem kunnen de zeer lage olieprijzen het Duitse bedrijfsleven gaan schaden, omdat veel landen daardoor in economische problemen komen. Dat kan dan weer van invloed zijn op de Duitse export naar die landen.

De economie van Rusland heeft in 2015 de sterkste krimp laten zien sinds 2009. Dat blijkt uit voorlopige cijfers. De krimp bedroeg 3,7%. In 2014 groeide de economie nog met 0,6%. Rusland heeft als belangrijke olieproducent veel last van de sterk gedaalde olieprijzen en van de westerse sancties tegen het land vanwege het conflict in Oekraïne.

De situatie in Syrië is in de eerste weken van dit jaar sterk gewijzigd. De panelen verschuiven zodanig dat de positie van het Syrische leger van Assad is verstrekt tegenover de oppositiegroepen, als gevolg van de successen die de Russische luchtmacht boekt. Daarbij komt dat er onenigheid is tussen de verschillende partijen in Syrië. De belangrijkste verzetsbeweging van Syrische Koerden, de PYD, zit niet aan tafel bij de vredesgesprekken in Genève. De speciale VN-gezant, Staffan de Mistura, die de conferentie organiseert zegt dat de PYD ''de meeste problemen veroorzaakte'' en daarom geen uitnodiging heeft gekregen. Maar de Russen willen juist graag dat de Koerdische PYD wel aanschuift, tot grote ergernis van Turkije. De Koerden zijn, volgens Moskou, een belangrijke speler in de strijd tegen Islamitische Staat. Maar de Turken beschouwen de Koerdische groepering als onderdeel van de PKK, waarmee het Turkse leger in een felle strijd is verwikkeld. Ankara dreigt de gesprekken te boycotten. De conferentie moet een aanzet geven tot vrede in het Arabische land. Op voorhand is al duidelijk dat lang niet alle strijdende partijen meepraten. Ook stellen verschillende partijen eisen. Zo wil de oppositie dat de Russen en de regering van president Assad stoppen met luchtaanvallen in bepaalde gebieden en blokkades rond belegerde gebieden opheffen, voordat de gesprekken beginnen. De oppositie is bovendien verontwaardigd over de in hun ogen schuivende positie van de VS. De Amerikanen luisteren volgens de Syrische oppositie te veel naar Russische en Iraanse voorstellen. Wie er los van de Syrische regering wel meedoen, moet nog blijken. Terreurgroep Islamitische Staat (IS) is zeker geen gesprekspartner. De Syrische oppositie is gekant tegen Iraanse deelname aan de top. Iran is een trouwe bondgenoot van de Syrische regering van president Bashar Assad. De Syrische oppositiegroep (HNC) liet weten wel af te zullen reizen naar Genève. Ook zij zullen met de VN-gezant spreken, maar de HNC liet weten niet mee te zullen werken aan een 'politiek proces' met de Syrische regering. Het is daarom niet duidelijk of de oppositiegroep zal deelnemen aan de vredesbesprekingen. De meeste partijen die werden uitgenodigd, zullen niet in Genève aanschuiven aan de overlegtafel. Een door Saudi-Arabië gesteunde coalitie van tegenstanders van Assad heeft gezegd niet te komen zo lang plaatsen worden gebombardeerd of belegerd. Deze Syrische oppositiegroep zal de onderhandelingen leiden met de alevitische (= sjiistisch) regering van president Assad. De burgeroorlog in Syrië woedt al bijna vijf jaar en heeft volgens een voorzichtige schatting van de VN een kwart miljoen mensen het leven gekost. De macht van de anti-Assad strijders lijkt verzwakt te zijn. Nederland heeft besloten de luchtmacht in te gaan zetten boven Syrië ter bestrijding van IS op basis van een zwak volkenrechtelijk mandaat, dat door de Amerikanen is bedacht. ''We hopen dat deze besprekingen een eind maken aan het regime van president Bashar al-Assad'', zei Adib Shishakly van de Syrische Nationale Coalitie. De oppositie stelde eerder vooraf als voorwaarde voor deelname dat Assad zou opstappen. Desondanks drongen westerse landen bij de oppositie aan om toch mee te doen aan de vredesbesprekingen.

Dat er bij VW gereorganiseerd zou gaan worden is geen onverwachte ontwikkeling. De ingrepen die Volkswagen wil doen in reactie op het dieselschandaal zorgen voor grote onrust onder het personeel. Voorzitter van de ondernemingsraad Bernd Osterloh wijst de plannen voor een productiviteitsverhoging bij de autodivisie af. Bestuursvoorzitter Herbert Diess wil de productiviteit met 10% verhogen dit jaar, een stap die volgens de or kan leiden tot ontslagen. "We staan niet achter prestatiegerichte maatregelen", zei Osterloh. "In principe zien we productiviteit als een positief iets, maar we verwachten dat Volkswagen tegelijkertijd baanzekerheid toezegt." Diess heeft een twaalfstappenplan opgesteld, waarin regionale afdelingen van Volkswagen meer macht moeten krijgen en waarin de besluitvorming vergemakkelijkt dient te worden. "Het plan zorgt voor meer onrust onder toch al geschokte medewerkers. Er zijn meer vragen dan antwoorden op dit moment en dat is slecht", aldus Osterloh.

Op dit moment zijn er minstens 25.000 niet-begeleide kinderen die hun toevlucht zoeken in Europa! Zij zijn gevlucht voor onvoorstelbaar geweld, hebben hun ouders verloren, en zijn wanhopig op zoek naar een veilig onderkomen. Maar in plaats van dat autoriteiten hen met spoed onderdak aanbieden, worden ze aan hun lot overgelaten en vormen ze een gemakkelijk doelwit voor gevaarlijke mensensmokkelaars. Het meest belachelijke hieraan is dat zelfs kinderen die al familie in Europa hebben niet toegelaten worden. Maar er is weer hoop dat deze kinderen opgevangen gaan worden: vluchtelingenexperts hebben net een rechtszaak gewonnen die het Verenigd Koninkrijk verplicht om asielverzoeken van niet-begeleide kinderen die het land proberen in te komen in overweging te nemen. Vluchtelingen begeleiders hebben de handen ineengeslagen met de experts om deze rechtszaak als precedent te gebruiken en een campagne te lanceren om deze kinderen te identificeren en met spoed juridische bijstand, psychologische hulp en onderdak te regelen voor kinderen over heel de EU. UNICEF meldt dat meer dan 7,6 miljoen Syrische kinderen humanitaire hulp nodig hebben; 10.746 kinderen zijn zonder ouders op de vlucht en de Syrische grens overgestoken; 2,7 miljoen Syrische kinderen kunnen niet naar school; in totaal zijn er 4.088.099 Syrische vluchtelingen, waarvan de helft kind is en 10.000 alleenstaande asielkinderen (bron: Europol) op de vlucht zijn ergens op de Balkan zoek geraakt. Mogelijk zijn die in handen gevallen van mensenhandelaren die ze 'verkopen' aan de seksindustrie.

Over de gevolgen van het monetaire beleid van de ECB, naar buiten gebracht door Mario Draghi, heb ik de laatste maanden geen onduidelijkheid laten bestaan over hoe ik daarover denk. Onderstaande informatie bevestigt mijn kritische houding over mogelijke bijwerkingen van de extreem lage rentetarief en de QE-operatie. Nederlandse pensioenfondsen zijn niet goed bestand tegen een verslechtering van het beursklimaat. Dat blijkt uit de eerste Europese stresstest die de Europese toezichthouder Eiopa presenteert. De reserve- en dekkingstekorten van de vier grootste pensioenfondsen, samen goed voor meer dan de helft van het Nederlandse pensioenvermogen (=€1000 mrd), lopen in de scenario's van Eiopa op tot circa de helft van het bruto binnenlands product (bbp). Daarmee zijn de gevolgen van de eerste Europese stresstest van alle landen verreweg het grootst in Nederland. In Groot-Brittannië, ook een groot pensioenland, blijven de tekorten onder de 10% van het bbp. In de scenario’s van Eiopa wordt uitgegaan van grote verliezen op de aandelen- en vastgoedportefeuilles van de pensioenfondsen in combinatie met aanhoudend lage renteniveaus, waarmee de fondsen hun toekomstige verplichtingen naar harde euro’s van nu berekenen. Nederland heeft relatief veel geïnvesteerd in zakelijke waarden ten opzichte van andere Europese landen. Ook zijn onze rekenregels relatief streng en beloven we veel als het op pensioenen aankomt. Dat maakt dat ons land kwetsbaarder is voor tegenvallers. Volgens het rapport van Eiopa is het gat tussen het toegezegde pensioen en het werkelijke pensioenvermogen in Europa op dit moment al opgelopen naar €428 mrd. Onder de stressscenario’s loopt dat gat op tot een bedrag tussen de €755 en €773 mrd. Omdat veel landen hogere rekenrentes hanteren dan de Europese toezichthouder zien de resultaten onder nationale wetgeving er een stuk rooskleurig uit. De Nederlandse regels zijn al vrij streng en in lijn met de methode van Eiopa. De Pensioenfederatie noemt de resultaten van de stresstest in een reactie “niet verrassend”. De koepel van pensioenfondsen onderschrijft de uitkomsten van de Eiopa maar meent dat het effect van schokken op de financiële markten voor Nederlandse pensioenfondsen beperkt is. Vanwege het lange termijnkarakter van de verplichtingen én de herstelplannen die de fondsen in onderdekking bij toezichthouder DNB hebben ingeleverd kunnen de gevolgen "over een langere periode worden gespreid”, aldus de Pensioenfederatie. Ik heb mij afgevraagd of ik de stellingname van de Pensioenfederatie deel. Partieel kan op termijn wellicht een inhaalslag worden gemaakt. Als ik uitga van een pensioenopbouw van 40 jaar en het lage rendement op de pensioenreserves valt in de eerste tien jaar, dan kan het eindresultaat, na 2050, mogelijk nog meevallen. Maar voor die gepensioneerden die een pensioen hebben opgebouwd bij een verzekeraar, dat nu moet worden omgezet in lijfrenteuitkeringen, worden met 'zware verliezen' geconfronteerd. De vraag is hoe hoog de verrekenrente zal zijn in de 40-jarige opbouwperiode met een accent op de laatste 20 jaar. Een ander aspect dat onbesproken blijft is de koopkracht van de pensioenuitkeringen. Als ik voor mijzelf spreek dan is de laatste zes jaar de pensioenuitkeringen, noch gestegen noch verlaagd. Maar door het ontbreken van een inflatiecorrectie is mijn besteedbaar inkomen wel met 15% aan koopkracht gedaald. Daarbij komt dat mijn netto inkomen in 2016 niet stijgt maar op jaarbasis €145 daalt. Daarbij komt dat de problematiek van de pensioenfondsen is toegenomen als de gevolg van de extreem lage rentetarieven en het rendement van de beleggingen van de opgebouwde pensioenreserves. Peter Borgdorf, de voorzitter van PFZW, het pensioenfonds van de zorg, die zorgwekkende uitspraken doet. Dit fonds haalde in 2015 een negatief rendement van 0,1% met een dekkingsgraad van 97%(de eis van DNB is 104%). De Pensioenfederatie zegt daarover dat het ABP een dekkingsgraad heeft van 98,7% en het PME van 97,7%. Als de neerwaartse trend doorzet komen volgend jaar pensioenverlagingen in zicht, als gevolg van verliezen op grondstoffen bij het ABP van 20%, goed voor daling van de waarde van de beleggingsportefeuille van €3,2 mrd. Bij het PFZW bedroeg het verlies zelfs 40% en dat kost 2,3% van de dekkingsgraad.

De renteverhoging waartoe de Amerikaanse centrale bank vorige maand besloot, heeft bijgedragen aan de onrust op de mondiale aandelenbeurzen. Dat zegt president Mark Carney van de Britse centrale bank. De aandelenbeurzen kenden de slechtste beginfase van een nieuw jaar ooit, vooral door zorgen over een afkoeling van opkomende economieën, een ogenschijnlijk vrije val van de olieprijzen en een lagere beschikbaarheid van krediet. Desondanks zegt Carney zich volledig te kunnen vinden in het FED-besluit omdat de inflatie-ontwikkeling in de VS daar aanleiding toe gaf. Met het vooruitzicht op een aanhoudende stagnatie van de wereldeconomie en de onmacht van centrale banken buiten Amerika om het tij te keren is het noodzakelijk dat de Federal Reserve de koers van een verkrapping van het monetaire beleid verlegd. Dat stelt Nick Clay, strateeg bij Newton, een onderdeel van BNY Mellon. De FED kwam eind vorig jaar voor het eerste in jaren weer in actie met een eerste rentestap met het oog op goede gang van zaken in de Amerikaanse economie. Volgens Clay moet Fed-president Yellen de voet van de rem gaan halen doordat naar zijn mening de wereldeconomie zich technisch gezien in een recessie bevindt. Ook wijst hij er op dat China waarschijnlijk niet in staat zal zijn om, net als in 2009, een grootschalig verruimingsprogramma op te tuigen om de economie aan te zwengelen. Een andere bron van zorg is de schuldenlast bij bedrijven in opkomende landen die voorheen bij de bank konden aankloppen voor een herstructurering, maar tegenwoordig geconfronteerd worden met een uitstroom van beleggers na een uitstel van betaling, stelt Clay. De Newton-strateeg gaat er verder van uit dat de dollar zijn kracht zal behouden, zelfs als de FED de gekozen koers moet bijstellen. „Nog altijd wordt de Amerikaanse munt gezien als een veilige haven in onrustige tijden." De Amerikaanse centrale bank heeft de rente, zoals verwacht, niet verhoogd. Wel blijft de deur naar een renteverhoging in maart op een kier(tje). Wel bleek uit de verklaring die de FED publiceerde, dat de centrale bank zich meer zorgen maakt over de economie. Er was Yellen veel aan gelegen de gemoederen wat te kalmeren. Sinds de renteverhoging in december, de eerste in negen jaar, raakten financiële markten in een vrije val. De dalende olieprijs en twijfels over de Chinese economische groei deden beleggers naar de uitgang rennen. Bij de vergadering in december hintte de FED op vier renteverhogingen in 2016. Maar daar gelooft niemand meer in. Dit is geen goed nieuws voor de ECB, is mijn inschatting.

Na de sterke groeicijfers in de voorgaande kwartalen heeft de Amerikaanse economie in de laatste drie maanden van 2015 sterk aan kracht verloren. De groei van de economie in de VS kwam op kwartaalbasis uit op een toename met 0,7%. In eerdere kwartalen van 2015 werden er plussen van 3,9% respectievelijk 2% behaald. Amerika heeft last van de groeivertraging in China, waardoor vooral de industrie op een lager pitje staat, terwijl de dienstensector nog wel goed draait. De hapering van de Amerikaanse groeimotor werd een dag eerder al zichtbaar. De orders voor duurzame orders in december kelderden met 5,1%. De Federal Reserve, de koepel van centrale banken in de VS, signaleerde al eerder dat de groei van 's werelds grootste economie is teruggezakt. De daling van de olieprijs en de sterke dollar zijn daar debet aan, maar ook het tot voor kort zeer zachte winterweer, dat de energieconsumptie en winkelverkopen drukte.

De Japanse centrale bank heeft een nieuw wapen ingezet tegen de aanhoudende inflatiestrijd. De Bank of Japan (BoJ) voerde, in navolging van de Europese Centrale Bank (ECB) die deze stap eerder al zette, een negatieve rente in op haar depositorekeningen. Daardoor moeten financiële partijen nu betalen om geld bij de centrale bank te stallen. De hoop is dat zij daardoor makkelijker kredieten verstrekken aan bedrijven en consumenten. Dat zou de vraag en daarmee de prijsontwikkeling moeten stimuleren. De rentestap naar 0,1% negatief verraste de financiële markten en specialisten. Er werd namelijk geen enkele vorm van nieuw of extra monetair beleid voorzien, los van een opkoopprogramma waarmee jaarlijks 80 biljoen yen (€608 mrd) aan extra liquiditeit in de markt wordt gepompt. Niet alle bestuurders steunden de beslissing, er waren er vijf voor en vier tegen. In een verklaring liet de BoJ weten de rentes verder te verlagen als dat nodig zou zijn. De inflatieprognose van de BoJ werd bijgesteld. In het nieuwe fiscale jaar, dat in april begint, komt deze naar verwachting uit op 0,8%. Eerder werd rekening gehouden met 1,4%. Een jaar later moeten de effecten van de huidige rentestap zichtbaar zijn, en voorziet de bank een inflatie van 1,8%. En daar zet ik dan onder: als de olieprijs daartoe ruimte verschaft (stijgt dus).

De Europese Commissie gaat actie ondernemen tegen Europese landen die belastingparadijzen zijn voor multinationals. Het werd tijd, maar het is nog maar de vraag of dit voorstel het 'ei van Columbus' is. Voor ondernemingen die actief zijn in de Europese Unie moet het moeilijker worden onder de belastingplicht uit te komen. De Europese Commissie presenteert plannen hiervoor. De strijd tegen belastingontwijking is een van de speerpunten van Brussel na onthullingen over gunstige belastingdeals voor grote multinationals door EU-landen, zoals Nederland. Zo pleit Brussel voor het op elkaar afstemmen van belastingstelsels in de EU. Landen blijven wel zelf verantwoordelijk voor de hoogte van de belastingen. Veel ondernemingen doen aan agressief fiscaal shoppen om zo weinig mogelijk tot geen belasting te hoeven betalen en maken daarbij handig gebruik van de verschillende regels in de 28 EU-lidstaten. Dat wil de Europese Commissie anders zien. Ze wil daarom onder meer dat alle EU-landen antimisbruikregels in hun wetgeving opnemen. Bedrijven zouden ook aan de belastingdiensten kenbaar moeten maken hoeveel belasting ze in elk land voor welk onderdeel betalen. Samenwerking tussen de belastingdiensten in de EU moet dan ook worden verbeterd. Brussel wil ook dat het moeilijker wordt voor bedrijven om winsten die in de EU worden behaald door te sluizen naar derden landen waar geen of nauwelijks belasting wordt geheven op winsten. Ook de aftrekbaarheid van rente binnen een concern moet worden beperkt. Door belastingontwijking loopt de EU naar de jongste schattingen jaarlijks tussen de €50 en €70 mrd mis, zo zei vicevoorzitter van de commissie Valdis Dombrovskis. Nederland wordt onevenredig zwaar geraakt door deze belastingplannen die de Europese Commissie presenteert. De plannen zijn erop gericht om belastingontwijking aan te pakken, maar volgens VNO-NCW en veel fiscalisten is het slecht voor Nederland als vestigingsklimaat. En er is nog een probleem, zegt Sjoerd Douma, directeur bij het International Tax Center. "Wij hebben de afgelopen honderd jaar altijd gezegd dat we willen dat onze bedrijven lokaal in het buitenland tegen dezelfde voorwaarden concurreren als de bedrijven daar. Dat mag nu niet meer van de ze nieuwe richtlijnen en ik denk dat dat een groot probleem is." Volgens de experts zijn de plannen niet alleen slecht voor Nederland, maar ook voor de concurrentiekracht van Europa als geheel. Door de haast van de commissie zouden Europese hoofdkantoren aan strengere belastingregels worden onderworpen dan elders in de wereld. Als je kijkt naar de richtlijn zie ik daar een aantal dingen in staan waarvoor Nederland goed moet oppassen. Dijsselbloem moet hier zijn veto gebruiken. Deze reactie komt niet onverwachts. Natuurlijk gaat dit pijn doen voor de Nederlandse Staat, de fiscalisten die hiermee bezig zijn op een groot deel van de Zuidas en uiteraard ook voor de multinationals die meer belasting moeten gaan afdragen aan de fiscus in de landen waar goederen en diensten worden gemaakt. Het nog langer toestaan aan EU-landen van een legale wijze van belastingontwijking is geen optie. Dijssel gaat hier echt niet met een veto, als hij die al heeft, voorliggen. Vervelend voor Nederland, Luxemburg, Ierland, Malta, Cyprus, Bulgarije, Guernsey en Jersey, die tot de orde worden geroepen.

De EC komt ook met plannen, om het toezicht op de autobranche te verscherpen. De regels voor uitstoot moeten beter gehandhaafd worden. Ook is het de bedoeling dat het testen van auto's onafhankelijker wordt. Nu gebeurt het nog vaak dat labs betaald worden door de autofabrikanten. De maatregelen volgen op de onthulling over sjoemelsoftware bij Volkswagen. De Europese Commissie wil voortaan leidend zijn bij het initiëren van terugroepacties. De Bovag juicht de maatregelen toe."Er moet een onomstreden test komen die de werkelijkheid benadert." Een negatief aspect is dat het nog jaren kan duren voordat deze aanpak is gerealiseerd. Het positieve is dat het in 2026 zal werken.

Om de eigen staalindustrie te beschermen tegen mogelijk oneerlijke handelspraktijken voert de Europese Commissie voorlopig een importheffing in op bepaalde soorten staal uit China. De extra invoerbelasting kan oplopen tot 13%. Chinese en ook Russische staalproducenten worden er al geruime tijd van beticht dat zij hun producten onder de kostprijs dumpen op de Europese markt, ten nadele van lokale producenten. De Europese Commissie doet daar sinds vorig jaar onderzoek naar op verzoek van brancheorganisatie Eurofer. De invoerheffingen zijn al van kracht voor een periode van in eerste instantie een halfjaar. Als uit het onderzoek blijkt dat de Chinezen inderdaad staal aanbieden in Europa onder de kostprijs, of tegen lagere prijzen dan in eigen land, kan de maatregel met vijf jaar worden verlengd. De Europese staalindustrie heeft zwaar te lijden onder overproductie. De prijzen zijn daardoor scherp gedaald. De staalindustrie biedt volgens een schatting van zakenkrant Financial Times werk aan zo'n 420.000 Europeanen. Veel bedrijven zien zich evenwel gedwongen te snijden in de productiecapaciteit om kosten te besparen. Vorige week nog kondigde Tata Steel, eigenaar van onder meer het vroegere Hoogovens in IJmuiden, een nieuwe ontslagronde aan bij zijn Britse tak. Daar verdwijnen meer dan duizend banen, bovenop een vorig jaar aangekondigde reorganisatie waardoor bijna 1200 arbeidsplaatsen verloren gaan. Ik heb begrip voor deze maatregel van de Europese Commissie. Maar ………. hoe die markt zich dan gaat ontwikkelen, weten ze ook in Brussel niet. Gaat de staalprijs dan nog verder omlaag?

Na Apple waarschuwt nu ook Samsung Electronics voor een tegenvallende vraag naar zijn apparaten en de economische onrust. Het Zuid-Koreaanse bedrijf, dat zijn definitieve kwartaalcijfers presenteert, voegt zich daarmee bij branchegenoot Apple die onlangs met een omzetwaarschuwing naar buiten kwam. Het conglomeraat, dat naast smartphones onder meer ook computers, televisies en andere consumentenelektronica produceert, wist met de kwartaalwinst niet aan de verwachtingen te voldoen. De winst viel met 3,2 biljoen won (2,5 miljard euro) krap 40 procent lager uit dan een jaar eerder. Het bedrijf zette onder meer een afschrijving van 2,5 biljoen won in de boeken en kampte met de relatief dure won. Analisten voorzagen een winst van gemiddeld 5,4 biljoen won. Om het tij te keren zal het bedrijf investeren in nieuwe schermtechnieken en technisch vernuft. De waarschuwing van Samsung volgt enkele dagen nadat Apple voor het eerst in meer dan tien jaar een daling van de opbrengsten in het lopende kwartaal voorziet. De verscheping van het aantal smartphones groeide in het vierde kwartaal met 'slechts' 6%. Volgens onderzoeksbureau Strategy Analytics betekende dat het langzaamste groeitempo ooit gemeten. Samsung kampt onder meer met stevige concurrentie, zoals uit China waar fabrikanten goedkopere toestellen produceren. Eerder maakte Samsung al bekend dat de omzet vorig kwartaal uitkwam op 53 biljoen won, tegen 52,7 biljoen won een jaar eerder. Bij de mobieltjestak steeg de operationele winst, door kostenbesparingen, met 14% tot 2,2 biljoen won.

Dit bericht verbaast mij helemaal niet. Deutsche Bank heeft vorig jaar voor het eerst sinds 2008 een nettoverlies in de boeken gezet. De grootste bank van Duitsland leed een verlies van €6,8 mrd. Deutsche Bank kwam eerder deze maand al met voorlopige cijfers naar buiten. Het grote verlies hangt samen met eerder aangekondigde miljardenafschrijvingen op bezittingen, miljarden aan juridische kosten en reorganisatielasten. Deutsche Bank is verwikkeld in een reeks schandalen. Zo kreeg het financiële concern een forse boete voor manipulatie van het rentetarief Libor. De bank verwacht dit jaar minder juridische kosten te hoeven maken. Deutsche Bank meldde verder dat de baten vorig jaar met 5% zijn gestegen tot €33,5 mrd.

Het toezicht op de bankensector in de eurolanden moet eenduidiger worden, om mogelijke problemen te voorkomen. Dat stelt het hoofd bankentoezicht bij de Europese Centrale Bank (ECB), Daniele Nouy, in een interview met de Cypriotische krant Politis. Volgens Nouy worden regels voor banken in verschillende landen nog altijd verschillend geïnterpreteerd. Daardoor is er geen sprake van een gelijk speelveld in de eurozone. De verschillende interpretaties ontstaan doordat Europese regels in nationale wetgeving worden omgezet. De ECB, die zelf toezicht houdt op de 129 grootste banken in de eurozone, streeft ernaar de regels overal te harmoniseren. Zo moet een ,,uniform, geïntegreerd en geharmoniseerd toezichtsmodel'' ontstaan, aldus Nouy. Het gebruik van 'mogelijke problemen' op. Het bevestigt het beeld dat de gezondheidstoestand van het Europese bankwezen hier en daar, misschien wel overal, te wensen overlaat. Het is de vraag of mevrouw Nouy wijst naar de richting van de nationale centrale banken van de 19 eurolanden dan wel naar de wetgevers in die landen. De leden van de Eurogroep onder voorzitterschap van Dijssel. Ik steun het voornemen dat het beleid in alle eurolanden wordt gesynchroniseerd.

Ik heb al meerdere keren geschreven over mijn twijfels met betrekking tot de door China gepubliceerde financieel/economische data. Daarover werd deze week meer duidelijk. In China is een onderzoek ingesteld naar het hoofd van het nationale bureau voor statistiek, Wang Baoan. Hij wordt verdacht van "ernstige overtredingen van de discipline"; met die formulering wordt gewoonlijk corruptie bedoeld. Wang was verantwoordelijk voor de groeicijfers van de Chinese economie. Over de betrouwbaarheid daarvan bestaat twijfel. Vorige week noemde Wang nog een groeicijfer over 2015 van 6,8%, terwijl experts denken dat de groei in werkelijkheid maar 4% à 5% was. Onder het bewind van president Xi Jinping zijn de laatste jaren tientallen prominenten gearresteerd wegens corruptie.

De Franse minister van Justitie, Christiane Taubira, de Jan Pronk van Frankrijk, stapt op. Ze keerde zich tegen het voorstel van president Hollande om terroristen met een dubbele nationaliteit die in Frankrijk geboren zijn, hun Franse paspoort af te nemen. Volgens Taubira is het voorstel in strijd met de fundamentele rechten van iedereen die op Frans grondgebied is geboren. Haar vertrek kwam vlak voor het debat over de grondwetswijziging die daarvoor nodig is. Het Franse paspoort kan nu al worden afgenomen van terroristen die niet in Frankrijk zijn geboren. Het afnemen kan alleen bij een dubbele nationaliteit.

De Chinese kunstenaar Ai Weiwei heeft zijn tentoonstellingen in Denemarken beëindigd, uit protest tegen een nieuwe asielwet in dat land. Het parlement ging er gisteren mee akkoord asielzoekers waardevolle bezittingen boven een bepaald bedrag af te nemen. Cash geld >€1300 moet worden afgedragen aan de Deense regering die daarmee de kosten gaat betalen van de integratie. Ook wordt familiehereniging lastiger. Ai Weiwei exposeerde in Kopenhagen en Aarhus.

Leveranciers van het failliete V&D die in de problemen zijn gekomen, hopen hun schade te kunnen verhalen op de oude eigenaar van de warenhuisketen. Brancheorganisatie van textielbedrijven Modint onderzoekt de mogelijkheid om Sun Capital aansprakelijk te stellen voor de verliezen. Het steekt de leveranciers dat V&D's aandeelhouder afgelopen zomer nog nadrukkelijk stelde dat de keten voor tenminste vier jaar gered zou zijn. Sun Capital gaf toen allerlei garanties. Later trok de investeerder de stekker uit het winkelbedrijf. Bij de 1800 bevoorraders van V&D staat nog voor tientallen miljoenen aan rekeningen open. Hoeveel leveranciers meegesleurd dreigen te worden in een faillissement, is volgens Modint lastig in te schatten. Niet iedere ondernemer heeft evenveel vet op de botten. Daarbij is nog altijd niet duidelijk of V&D een doorstart gaat maken. De losse vestigingen van La Place, die dus niet in de V&D winkelpanden zijn gevestigd, zijn verkocht aan de supermarktketen Jumbo. Het gaat om 60 restaurants, waarvan de verliesgevende worden gesloten. Jumbo wil ook de ca 60 vestigingen in de V&D warenhuizen overnemen als zich daarvoor mogelijkheden voordoen. De curatoren spreken nog met twee partijen over een doorstart van V&D.

De beurs in gijzeling van centrale bank. Het maandoverzicht op de aandelenbeurzen in januari 2016 van de hand van Theo Besteman en Jurry Brand (DFT). Januari begon met het slechtste weekrendement ooit. Beurzen herstelden zich, maar de grote volatiliteit en de extra steun van centrale banken baren experts zorgen. „Het wordt, in historisch perspectief, nu gevaarlijk”, zegt handelaar Cees Smit van Today’s Vermogensbeheer. „De markt is uiterst volatiel: Amazon dat op de beurs eerst $52 wint, om daarna met $77 te zakken. Bizar. En je ziet dit in alle sectoren”, aldus Smit. „Beleggers worden ziek van die volatiliteit.” De AEX eindigde in dat sentiment op de laatste handelsdag van januari, met 2,7% winst. Over januari bedroeg het rendement -2,8%. De hoofdindex raakte op zijn tweede handelsdag het hoogtepunt van 435 punten voor de maand. Om daarna over een hobbelige glijbaan weg te zakken, met een dieptepunt onder de 400 puntengrens bij 395,72. Beleggers zetten zich schrap. As January goes, so goes the year, staat in de beleggersalmanak. China bewoog de boot met lage groei en een onverwachte devaluatie van de yuan. Er verdampte €2 biljoen aan beurswaarde. Buitenlandse fondsen trokken miljarden uit de Chinese markt. De schokkend lage olieprijs zorgde vervolgens voor woeste baren; geopolitieke problemen in Noord-Korea, Saoedi-Arabië en Iran zweepten de golven hoog op. Op Wall Street presteerden de beurzen over heel januari het slechtst sinds 2009. De enorme schommelingen ontstaan door de onzekerheid over de economische groei en de onduidelijkheid in hoeverre centrale banken de markt gaan steunen, zegt Simon Wiersma van ING Investment Office. „Ook de valutamarkt kende in januari enorme pieken; doorgaans is dat een voorbode voor pieken op de aandelenmarkten. Die beweeglijkheid blijft dit jaar. Bij de lage economische groei zorgen een paar tegenvallende cijfers voor felle uitslagen.” Centrale banken bepalen het speelveld steeds meer, ziet ook Christopher Ho van arbitragefonds Mint Tower, dat zich bij uitstek richt op volatiliteit. „De zenuwen zitten in de markt, iedereen kijkt naar centrale banken.” ECB-president Draghi herhaalde deze maand dat er eigenlijk weinig grenzen zijn aan nieuwe steun aan kapitaalmarkt om de economie aan te jagen. De FED stelde een Amerikaanse renteverhoging uit en de Japanse centrale bank ging over tot invoering van negatieve stallingsrente van 0,1%. Dat zette beurzen vervolgens weer veel hoger, maar de basis is wankel. „Deze steun met de geldpers is absoluut niet gezond, het is allemaal kunstmatig en voor de korte termijn”, zegt Smit. „De aandelenbeurzen hebben namelijk niet echt hun natuurlijke bodem gevonden om daarna weer stevig te kunnen stijgen. We moeten eerst naar die bodem.” Voor marktanalist Ron van der Does van IG is januari de maand waarin alles lijkt te keren: van stelligheid over vier renteverhogingen in 2016 door de FED, naar mogelijk geen enkele stijging van het belangrijkste rentetarief ter wereld. „In een maand tijd is er eigenlijk een totaal contraire visie ontstaan. Bovendien, als de olieprijs weer gaat stijgen, komt er meer vertrouwen in een stijging van de inflatie. Dan kan er weer een heel ander beeld ontstaan voor de centrale banken.” Door de lage rente op spaartegoeden zijn steeds meer gelukzoekers op de beurs terechtgekomen. Zij reageren zeer angstig op de fluctuaties. Bij een flinke zwieper van de beurs naar beneden vluchten ze. „Het is goed dat dit type belegger eerst uit de markt gaat”, aldus Smit.. Het geheel overziende bevinden wij ons in een heel onzekere periode op de financiële markten. De kop van dit artikel is 'Beurs in gijzeling van centrale bank'. Ik blijf in herhalingen vallen als ik stel dat ik grote twijfels heb over het door centrale banken gevoerde monetaire beleid. Ze suggereren dat economische problemen kunnen worden opgelost door enorme hoeveelheden geld in de markten te pompen in een situatie dat de rente is gedaald tot rond het nulpunt. Wat is geld waard als je het voor niets kunt lenen? Het grote probleem is dat er zoveel gratis geld in de markt zit waarmee geen rendement kan worden gemaakt. Vanuit die situatie zijn geen aantrekkende investeringen te verwachten. Daarbij komt dat zich allerlei bijkomende negatieve ontwikkelingen voordoen die onzekere verwachtingen scheppen. Een teruglopende wereldhandel, veel onzekerheid over de Chinese markten (betrouwbaarheid data, dalende groei, devaluatie munt), opkomende economieën die terugvallen, de lage olieprijs, het opwerpen van handelsbarrières voor ijzer en staal, een dalende Amerikaanse economische groei, de FED die zich mogelijk heeft vergist met betrekking tot de aannames voor renteverhogingen. De oplossing van de problemen in Europa, in Japan, in Rusland, de oorlogen in het Midden Oosten, is niet te vinden in kwantitatieve verruimingen bij een zo lage rente. En de insteek van de centrale banken dat als de inflatie tot net onder de 2% zou gaan dalen, de problemen zich vanzelf gaan oplossen, is verre van realistisch. Het verlagen van de rente door de centrale banken is een weinig probleemvolle operatie. Zelfs wel eens dankbaar. Maar alles wat omlaag gaat moet ooit weer eens omhoog en dat is een heel moeilijke operatie die gepaard moet gaan met de vernietiging van grote hoeveelheden geld. En dan kom je terecht is een heel fout scenario, waar van alles bij in beweging kan komen. We zitten nog lang niet op het juiste spoor.

Ik was deze week met anderen te gast voor een heel gezellig 5-gangen diner waarbij we van gedachten hebben gewisseld over de huidige situatie, de weg voor de nieuwe generatie, de stip op de horizon. Er was een bepaalde eenduidigheid over een aantal ontwikkelingen die naar de 'nieuwe wereld' leiden. Ik noem: de robotisering, met daaraan gekoppeld de factor 'arbeid en opleiding'; verduurzaming van de samenleving, ecologie, milieu (schoon water), energie (elektrische auto's); de globalisering en technologische ontwikkelingen op het terrein van communicatie- en informatie, medische apparatuur en andere hoogwaardige vormen van dienstverlening en big data. En niet te vergeten: het rentmeesterschap voor komende generatie's. Het grootste probleem is de situatie waarin wij ons thans bevinden. De ontwikkeling van nu naar de toekomst (de stip aan de horizon) is tot stilstand gekomen. Er zijn geen leiders die invulling kunnen geven aan de maatschappelijke processen die nodig zijn om al datgene wat op ons afkomt, aan te sturen. Als we kijken naar Nederland en Europa zie ik geen krachtige leiders die ons daarbij leiding kunnen geven en begeleiden. We bevinden ons in een periode van 'verloren tijd'. In oudere UPDATE's heb ik nogal eens de lange golf theorie van de Russische econoom Nikolai Kondratjev (1892-1938) gebruikt om aan te geven hoe economische processen verlopen. Neem de periode van de Industriële Revolutie (1870) die eindigde op 24 oktober 1929 met de ineenstorting van de financiële markten. Daarna volgde nog 20 jaar voor het opruimen van de overtollige ballast en de puinhopen van WO II, voordat een nieuwe langegolfcyclus, met 4 segmenten: lente, zomer, herfst en winter, die elk ongeveer 15 jaar duurden) kon opstarten met de wederopbouw. Vanaf 2008 eindigde de babyboomers periode met een aantal financiële crisissen als de subprimes, derivaten, bankencrisis, eurocrisis, schulden crisis. Wij bevinden ons nu in de periode van 20 jaar, tot 2028, waarin schoon schip moet worden gemaakt voordat het stokje kan worden overgedragen aan de volgende generatie. Misschien moet Europa eerst door een crisis heen vooraleer het doordringt tot de leiders en de burgerij dat de enige optie die er is een federaal Europa is. Ik sluit niet uit dat wij nog worden geconfronteerd met een enorme geldvernietiging, waarmee de spaarpotjes en pensioenreserves worden opgeofferd. Onbekwame leiders die niet in staat zijn een stip op de horizon te zetten zullen trachten steeds meer geld in de markten te pompen in de hoop daarmee hun regeerperiode te verlengen. We hoeven maar om ons heen te kijken hoe dat proces zich voltrekt. Enthousiasme was er voor hoe jongeren al inspelen op de mogelijkheden die er uiteindelijk aankomen. Over grote delen van het bedrijfsleven maak ik mij geen zorgen. Wel over de staatsinrichting waar Europa naartoe moet. Ja, ik herken de culturele verschillen, de tradities, de nationale wetgeving, maar daarover was een consensus in het gezelschap. Volgens Kondratieff zou je kunnen zeggen dat sinds 2009 de verantwoordelijke autoriteiten met man & macht proberen de inflatie in stand te houden met behulp van onder andere monetaire stimuleringen. Dit doen ze om met de schuldeneconomie op dezelfde voet verder te kunnen gaan. De monetaire machten zorgen ervoor dat door geld bij te drukken het financiële systeem niet opnieuw zal vastlopen. Inmiddels komen we er met z’n allen langzamerhand achter dat we het deflatiegebied wel degelijk binnen dreigen te gaan en op basis van wat er 70 jaar geleden is gebeurd, kunnen we er vanuit gaan dat de periode 2014-2019 de laatste forse (en wellicht alles vernietigende) daling zal gaan opleveren. Dit keer komt echter alles naar beneden: arbeidsloon, huizenprijzen, beurzen. Schulden zullen naar nul moeten gaan om de huidige cyclus te kunnen afsluiten. In de jaren ’40 werden alle schulden geliquideerd door WO-II. Er moeten uiteindelijk nog 2 dingen gebeuren om deze Kondratieff-cyclus af te sluiten: De financiële luchtballon van de herfstperiode uit deze Kondratieff-cyclus [1983-2000]moet nog steeds dalen [reëel gezien is dat pas rond AEX 80 – 130 aan het einde van dit decennium]. Bijkomend effect : Alle schulden gaan naar nul. En ….er moet nog een nieuwe aandrijfmotor voor de volgende Kondratieff-cyclus worden geïnstalleerd. Die is in de maak, maar nog niet operationeel.

Slotstand indices 29 januari 2016; week 4: AEX 431,28; BEL 20 3.486,22; CAC-40 4417,02; DAX 30 9.798,11; FTSE 100 6.083,79; SMI 8319,81; RTS (Rusland) 745,30; DJIA 16.466,30; NY-Nasdaq 100 4.279,169; Nikkei 225 17031,64; Hang Seng 19707,16; All Ords 5.056,60; SSEC 2737,60; €/$ 1,0837; goud $1117,80; dat is €33.145,71 per kg, 3 maands Euribor -0,162% (1 weeks -0,264%, 1 mnds -0,229%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,457%, 10 jaar VS 1,9495%. Een liter diesel hier aan de pomp €0,999, elders 1,029.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.