UPDATE29082013/185_1 Er is onvoldoende draagvlak voor de bezuinigings-operaties van Rutte c.s. onder de bevolking en bij de oppositie-partijen

Geniet het kabinet Rutte/Asscher nog voldoende vertrouwen van de politiek, van het bedrijfsleven, van de consumenten en van de Europese partners in de eurozone en de EU? Zijn wij echt het slechtste jongetje van de klas geworden? Nee, wij zijn nog niet vergelijkbaar met de zwakke Zuid-Europese landen. De kracht van onze exportindustrie is nog niet tanend. Gelukkig niet. Maar ik verwacht niet dat de kracht van de aanpak van de economie zo overweldigend is dat de begroting voor volgend jaar door de Eerste Kamer komt. De vraag waar de Kamerleden, ook die van de coalitie een antwoord op moeten geven is: de regering heeft in totaal aan €50 mrd aan ombuigingen (=bezuinigingen) uitgewerkt. Daarvan is €10 mrd gerealiseerd. De resterende €40 mrd moet nog worden ingevoerd, zegt Sweder van Wijnberger. Hoe groot is de schade die daarmee aan de samenleving wordt toegebracht. Het is geen kwestie van doemdenken, het heeft volstrekt geen pas om je optimistisch op te stellen. Het is keihard realisme. Alleen weinigen willen dat maar horen. De problemen in dit land zijn groot, zo diep geworteld dat de ZZP'ers en de 700.000 werkelozen volgende maand nog niet aan het werk zijn. Dat de woningmarkt op korte termijn opleeft, dat het einde van de malaise in het MKB en de detailhandel in zicht komt, dat het aantal faillissementen afneemt, dat de schuldhulpverlening aan burgers beduidend in omvang terugloopt, dat de 1,1 mln mensen die in arren moede leven, weer te eten hebben, dat de voedselbanken het rustiger krijgen, dat er een einde komt aan de voorzieningen die banken moeten nemen voor zwakke kredietposten, dat de 1,3 mln huishoudens met een hypotheek die onder water staan weer een keer opgelucht adem kunnen halen. Dat er duidelijkheid wordt verschaft over waar Nederland over 5 jaar staat en hoe de verhouding tot Europa vorm heeft gekregen. Wat is de prijs die de Nederlandse staat (= bevolking) moet gaan betalen aan de bankenunie en het Europees Stabiliteitsmechanisme om te voorkomen dat er eurolanden in default gaan en om de Europese banken te redden die, objectief bezien, niet meer te redden zijn. Hoe hoog is de prijs die wij moeten gaan schuiven voor de Europese eenheid? DFT publiceerde een situatieschets over hoe groot het vertrouwen nog is voor dit neoliberale/sociaaldemocratische kabinet, aan de hand van data uit een recente peiling van de Hond. Slechts een op de zes Nederlanders staat achter de bezuinigingen van 6 miljard euro die het kabinet in petto heeft. Bijna twee derde wil geen extra bezuinigingen of de ingrepen die het kabinet al heeft aangekondigd terugdraaien. De coalitie van VVD en PvdA kan niet rekenen op een meerderheid in de Eerste Kamer. Van de ondervraagden hoopt een op de vijf dat het kabinet de plannen door de Eerste Kamer krijgt. Bijna de helft (45 procent) vindt dat er nieuwe verkiezingen moeten komen. Vooral PVV- en SP-stemmers zijn hiervoor. Marijke Vos, Eerste Kamerlid voor GroenLinks, zei zondag in Buitenhof niet uit te zijn op de val van het kabinet. Haar fractie staat open voor „wezenlijk overleg” met de regering. Maar slechte wetten die ook geen steun hebben van GroenLinks in de Tweede Kamer, hoeven ook niet op instemming van de fractie in de Senaat te rekenen. Volgens Vos heeft het kabinet er zelf voor gekozen te gaan regeren met een minderheid in de Eerste Kamer. Elco Brinkman, voorzitter van de Eerste Kamerfractie van het CDA, waarschuwde dit weekeinde in NRC Handelsblad dat hij een streep trekt als het gaat om hogere lasten en nivellering van inkomens. Hij kwam vooral met bezwaren tegen het belastingplan en voorstellen om te bezuinigen op de pensioenen. D66-leider Alexander Pechtold pleitte er zondag in WNL Op Zondag voor om ondernemers niet zwaarder te belasten. Volgens hem doet het kabinet al niet genoeg voor bedrijven en nu dreigt er ook nog een extra lastenverzwaring. Op Prinsjesdag komt D66 met een eigen plan om structureel 6 miljard euro te besparen.

Het kabinet heeft de afgelopen week een punt gezet onder de begroting voor volgend jaar. De €6 mrd aan bezuinigingen zijn ingevuld. Het CPB kan gaan rekenen welke gevolgen dat heeft voor de samenleving. Een aantal zaken die zijn uitgelekt zijn: zo worden de belastingschijven en heffingskortingen bevroren en komt er een extra jaar nullijn voor rijksambtenaren. Een andere uitkomst van het begrotingsoverleg is, volgens de Telegraaf, dat alle Nederlanders €100.000 belastingvrij, is op dit moment nog €51.407, mogen schenken aan kinderen. Geld dat in de eigen woning van de ontvanger moet worden gestoken, waardoor de hypotheekschuld verlaagd kan worden. Het geld kan ook worden aangewend voor het renoveren van het huis. De coalitie hoopt zo dat vermogens in de economie vloeien en dat de Nederlandse woningschuld kan worden teruggedrongen. Dit voorstel komt alleen ten goede aan kinderen van vermogende ouders. Met de voorstellen van de commissie-Van Dijkhuizen voor vernieuwing van het belastingstelsel als leidraad, wordt er verder gesneden in toeslagen. Door het samenvoegen van verschillende toeslagen in de huishoudentoeslag wordt het aantal rechthebbenden teruggebracht. Een verhoging van de energiebelasting zou in het pakket voor 2014 worden beperkt. Deze maatregel moet onderdeel zijn van het energieakkoord, waar binnenkort overeenstemming over wordt verwacht. Ook wordt een eerder geschrapte lastenverlichting voor het bedrijfsleven van €600 miljoen nieuw leven ingeblazen, al zal de omvang beperkter zijn. Daar staat tegenover dat door de stijgende werkloosheidsuitgaven de lasten van bedrijven stijgen. Werkgevers moeten dan volgens de wet immers meer ww-premie gaan betalen. Verder komt het kabinet met een voorstel dat de pensioenfondsen hypotheken indirect, via het op te richten Nationaal Hypotheek Instituut (NHI), gaan overnemen van de banken. Daarmee zouden de banken van een last worden bevrijdt en komt er geld vrij voor kredietverlening aan het MKB en hypotheken, denkt het kabinet. Zo simpel ligt de zaak echter niet. In de hypotheekportefeuilles bij de banken zitten 1,3 mln hypotheken die onder water staan. Van die last willen ze graag af, dat begrijp ik wel. De pensioenfondsen zullen alleen maar toehappen als de hypotheken tegen marktwaarde worden aangeboden. Ze krijgen wel een bepaalde zekerheid: de betaling van rente en aflossing voor hypotheken met een NHG worden gegarandeerd door de Staat, hypotheken zonder NHG worden ook door de Staat gegarandeerd maar dan via het NHI. De pensioenfondsen lopen met zo een belegging geen risico. En als er verliezen optreden betaalt de overheid, dat zijn wij dus. Anderzijds is het zeer de vraag of de banken bereid zullen zijn om de MKB/detailhandel faciliteiten te verlenen voor de financiering van bedrijfsverliezen. Banken beperken zich liever tot het financieren van gezonde investeringen en dat moet ook zo blijven. Lex Hoogduin zegt daarover in de Telegraaf dat “het kabinet een verkeerde kijk op de rol van banken heeft. Die zijn er niet om passief geld door te sluizen van spaarders naar bedrijven. Banken moeten juist heel kritisch zijn in hun kredietverstrekking, zeker richting het midden- en kleinbedrijf. Want het mkb heeft de afgelopen jaren veel te veel schulden opgebouwd”.

De ECB meldde deze week dat de banken in juni weer minder leningen hebben verstrekt aan bedrijven in de eurozone, gerelateerd aan juni 2012. Vanuit Duitsland komen met de regelmaat van de klok berichten dat de groei aantrekt, de productie stijgt, de koopkracht toeneemt, maar een enkele keer komt er iets minder goed bericht: in augustus is het consumentenvertrouwen licht gedaald van 7.0 naar 6.9. De roepie, de munteenheid van India, maakt moeilijke tijden door. Dit jaar is de waarde tegenover de $ met 20% gedevalueerd. Voor een deel(tje) is dat ook het gevolg van een dreigende militaire interventie in Syrië. India kampt ook met aanzienlijke tekorten op zijn begroting en op de handelsbalans. Het land importeert meer dan er wordt geëxporteerd, waardoor de val van de roepie stevig doorwerkt in het prijspeil van het land, waardoor de koopkracht daalt. In de VS is een voorlopige raming van de huizenverkopen in juli teleurstellend: de verkoop daalde 1,3% ten opzichte van juni. We zien deze week in de hele wereld rode cijfers op de koersenschermen als gevolg van de militaire dreiging vanuit de VS, het VK en Frankrijk. De vraag is waar de Geallieerden mee bezig zijn. In Syrië zijn al >100.000 burgers gedood door oorlogshandelingen van het Iraanse regeringsleger en het Vrije Syrische leger, waar onder meer extremistische terroristischer groepen ui Saoedi Arabië deel van uitmaken. Nederland en Duitsland beijveren zich om slechts tot een vergeldingsactie door de VS, het VK, Frankrijk, Turkije en Israël over te gaan indien er een VN-goedkeuring voor is. Groot-Brittannië heeft aangekondigd een resolutie over Syrië voor te leggen aan de VN-geiligheidsraad. Daarin staat een veroordeling van het Syrische bewind en wordt opgeroepen tot maatregelen om burgers te beschermen tegen chemische aanvallen. De 3 initiatiefnemers blijven verkondigen dat er ook zonder steun van de Veiligheidsraad een aanval met kruisraketten gerechtvaardigd is. Ook al komt vast te staan dat er op 21 augustus een gifgasaanval op een buitenwijk in Damascus heeft plaatsgevonden weten we nog niet wie van de 2 strijdende partijen daar verantwoordelijk voor is. In 2009 hebben de VS in de Veiligheidsraad onomstotelijk bewezen waar Saddam Hossein chemische wapens had opgeslagen. Met het schaamrood op de kaken moest Bush sr. later bekennen dat er nooit in Irak gifgas is gevonden. Dat zegt iets over zogenaamde harde bewijzen van de VS, waarmee ze een oorlog ontketenen. De macht van de lobbyisten van de wapenindustrie en -handel is groot. Frankrijk zou al wapentuig leveren aan de opstandelingen, Nederland zou helmen kunnen leveren en de Russen, en misschien ook wel de Chinezen, leveren wapens aan het Syrische leger. Daar ligt een spanningsveld tussen oost en west. Het afschieten van kruisraketten op strategische doelen is uiterst risicovol. Stel, een raket treft een depot met gifgas, hoe groot kan de schade zijn die hiermee wordt toegebracht aan onschuldige mannen, vrouwen en kinderen? Wat kan zo een interventie veroorzaken in de regio? Dat is een groot zwart gat. De Westerse wereld heeft Assad nodig alleen al omdat het alternatief Al Qaida is. De uitkomst kan dan zijn dat de VS/VK/France extremistische terroristen in het zadel hebben geholpen in het Midden Oosten. Zo een 'oplossing' kan dramatisch aflopen voor de VS en Europa. Het is zo onrealistisch om te denken dat na 3 dagen kruisraketten afvuren op Syrische strategische doelen, we gewoon verder kunnen gaan met ons leven. Het imago van Barack Obama is internationaal onder zware druk komen te staan. Maar wat zijn de resultaten van eerdere militaire acties van de Amerikanen? Vietnam werd een complete afgang, van Irak werd een puinhoop achtergelaten, waar nog alle dagen burgerslachtoffers vallen en de aftocht in Afghanistan is weinig eervol. Dat maar 9% van de Amerikaanse bevolking een militaire ingreep steunt, begrijp ik wel. Wat heeft de VS daar te zoeken. Vrede kunnen ze er niet brengen gezien de vriendschapsbanden en militaire en financiële steun aan Israël. Dat zullen de Arabieren in het Midden Oosten, van welk geloof dan ook, nooit accepteren. Ca 15% van de militairen die terugkomen uit oorlogsgebieden houdt er een posttraumatische stress stoornis aan over, die niet/nauwelijks behandelbaar is. Wie wil er nu oorlog in het Midden Oosten? Ik heb veel meer zorg over de >1 miljoen kinderen, die zijn gevlucht, waarvan 740.000 met een leeftijd onder de 11 jaar. In Syrië zelf leven 2 miljoen kinderen die dakloos zijn. Als de VS Assad niet ten val willen brengen, en dat zeggen ze, moeten ze Assad gaan ondersteunen met onderdak, water en voeding voor de 1.750.000 vluchtelingen die Syrië zijn ontvlucht en voor de kinderen die dakloos zijn, veelal zonder medicijnen, water en voeding. Maar daar maakt de wereld zich niet druk over. Dat is echt een grote schande. Gelukkig hoor ik nu ook twijfels over de zinloosheid van zo een afstraffing en de onbekende gevolgen ervan voor de wereldvrede.

Uit het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2012 blijkt dat de Staat behalve een staatsschuld van €432,056 mrd (stand per heden) ook nog waarborgen heeft afgegeven voor een bedrag van €507,7 mrd. Dat bedrag bestaat uit achterborgstellingen van in totaal €245,9 mrd aan het NHG, WSW en overigen, aan garantiestellingen is €259,8 mrd, waarvan aan de Europese steunfondsen (EFSF en ESM) van €133,2 mrd, aan het IMF €46,5 mrd, aan exportkredietverzekeringen €17,4 mrd, aan interbancaire leningen €17,2 mrd en aan overigen €46,5 mrd. De vraag of dit geheel dan wel gedeeltelijk kan leiden tot een hogere staatsschuld, dan wel begrotingstekort beantwoord ik niet negatief. Als we kijken naar de claims die wegens een restsschuld, ontstaan bij woningverkopen bij het NHG worden ingediend, is zo een garantie geen monopolie-geld, maar gaat het om harde euro's. Hetzelfde moet gezegd worden over afgegeven garanties aan de Europese hulpfondsen, b.v. kwijtschelding van verstrekte leningen aan Griekenland. Het is niet realistisch om aan te nemen dat daar weinig risico's in zitten. Onze staatsschuld neemt dit jaar per dag toe met €70 mln. De journalist Martin Visser vraagt zich af dat “het zwabberbeleid van het kabinet niet goed te praten is. Ook zijn de lastenverhogingen die op Prinsjesdag worden gepresenteerd slecht nieuws. Maar de Nederlandse economie is het hardst getroffen door het pakket dat de vijf ‘Kunduz’-partijen vorig voorjaar in elkaar sleutelden. Dankzij de grootscheepse lastenverzwaringen die VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie een jaar geleden hebben afgesproken is 2013 op een rampjaar. De oppositie is dus medeplichtig aan de verkeerde reactie op de economische malaise. Zouden CDA en D66 het aandurven met alternatieven te komen waarin echte bezuinigingen zitten?

In mijn eerste reactie over de aankondiging van de voorgenomen verkoop van Dé Bank door de Staat heb ik al laten doorschemeren dat ik twijfels had over de haalbaarheid ervan. Uit een eerste poging Dé Bank onderhands van de hand te doen bleek al dat daarvoor geen serieuze partij in de markt te vinden was. Dat is een pijnlijk signaal voor Dijssel. Het is dan ook de vraag of een opbrengst van €15 mrd niet te hoog gegrepen is. Een aantal aspecten die hierbij een rol spelen zijn: is er wel vraag naar banken, die nog niet geherkapitaliseerd zijn. Misschien is het antwoord daarop wel 'nee'. Het is wellicht onduidelijk of beleggers wel interesse hebben in banken, waarin het risicodragend vermogen (aandelen e/o achtergestelde leningen) nog moet worden verhoogd. Is het realiseerbaar in één jaar Dé Bank klaar te maken voor een beursgang? Er zal een forse reorganisatie moeten plaatsvinden om het kostenniveau omlaag te krijgen en de opbrengsten omhoog. Verder is de bureaucratie bij ABN/Amro al tientallen jaren een probleem. niet te grote risico's nemen, goed letten op de kosten en de inkomsten omhoog. “Het is hoogst onzeker hoeveel ABN waard is. Dat hangt onder meer af van de ontwikkelingen in de Nederlandse economie, van eventuele verdere gebeurtenissen in de eurocrisis en van de uitkomsten van de Europese stresstesten voor banken. Al die onzekerheid zet de waarde onder druk.'' Daar komt bij dat Dé Bank blijft bankieren in een conservatieve stijl, zegt Gerrit Zalm. Of daar juist wel dan juist geen interesse voor is onder beleggers, blijft voor mij, op dit moment, een open vraag. Wat mag een belegger verwachten van een belang in deze bank? Koerswinst, op de korte termijn nauwelijks; een aantrekkelijk rendement? Beleggers moeten er rekening mee houden dat een deel van de netto-winst de eerste jaren wordt gebruikt voor het verhogen van de buffers. Ook moet er serieus rekening mee worden gehouden dat Dé Bank in de volle wind komt te staan zodra ze weer in de vrije markt opereren. Dijssel wil meer concurrentie in bankenland, wil meer buitenlandse banken en lagere toelatingseisen voor nieuwe banken. Dat kan ABN/Amro marktaandeel kosten, maar ook spaarders kunnen een deel van hun spaargeld terughalen en beperken tot de ton van het deposito-garantie-stelsel. Er valt nog helemaal niets te zeggen over het verlies dat deze naturalisatie de burger gaat kosten.

Er was deze week op Radar een discussie over de toekomst van de pensioenfondsen. Natuurlijk kwam daar het begrip van de verrekenrente aan de orde. Lezers die mij al wat langer volgen weten dat ik een voorstander ben van een vast tarief van 4%. Voor de berekening van de pensioenverplichtingen in de toekomst moet worden gerekend met een verwacht rendement op de belegde pensioenreserves en niet met de extreem lage rente van vandaag. 'Morgen' of 'overmorgen' gaat de rente weer stijgen, dat is zo zeker als 'twee maal twee vier is'. Die 4% is ooit ontstaan in een periode dat er voorde rente op staatsobligaties een formule werd gehanteerd: basisvergoeding 4% + het inflatiepercentage. Dus als de inflatie 1,6% bedroeg was de kapitaalmarkrente 5,6%. Dat is verleden tijd. Nu is de realiteit dat een pensioenfonds dat 6,3% rendement maakt op zijn beleggingen moet rekenen met iets van 2,5%. Dat is weinig realistisch. Hier ontstaat een niet waarheidsgetrouw beeld bij de berekening van de dekkingsgraad. De aanname dat pensioenfondsen in de eerstkomende 20 jaar een gemiddeld rendement maken van >4% is is aan de heel voorzichtige kant. De onderdekking waarmee een groot deel van de pensioenfondsen kampt wordt kunstmatig veroorzaakt door de huidige rente te gebruiken in plaats van een gemiddelde, geënt op de toekomst. De staatssecretaris heeft in de 2e Kamer gezegd dat als de verrekenrente naar 4% zou worden gebracht alle pensioenfondsen binnen de vastgestelde kaders vallen. Misschien zijn er dan ook weer pensioenfondsen die de inflatiecorrectie weer kunnen uitbetalen.

Griekenland blijft een beladen onderwerp, zeker politiek bezien. Dijssel zal zich in de Kamer moeten verantwoorden over de toezeggingen aan de Kamer en aan de burgers in dit land dat de hulptranches van in totaal €240 mrd voldoende zouden zijn voor de redding van Griekenland. Dat dat niet zo is wisten we al enkele maanden: het IMF heeft daarover een kritisch rapport geschreven. Er zouden 'grove fouten' zijn gemaakt bij het vaststellen van de voorwaarden voor de financiële redding van de Grieken. De afgedwongen bezuinigingspakketten zouden zware schade hebben toegebracht aan de Griekse economie. Ik heb daar al eerder over geschreven dat de hulpprogramma's vrijwel uitsluitend dienden om de schulden aan de West-Europese banken terug te betalen. Nu blijkt dat de schade aan de economie zo zwaar is dat de Grieken er niet in slagen een herstart te maken. Door de financiële hulpprogramma's van €240 mrd is de staatsschuld opgelopen naar >170% bbp. De politiek, ook bij onze oosterburen, richt zich nu op éénmalig nog eens €10 mrd, maar in feite gaat het om het kwijtschelden van €50 mrd aan staatsschuld. Daarover zwijgt iedere politicus.

Guenter Hannich, Duits columnist, schrijft deze week: Prinzipiell wiederholt sich heute der geschichtliche Ablauf eines zerfallenden Zinssystems. Ein sicheres Zeichen dafür, dass sich unser System im Endstadium befindet, sind die bis vor kurzem explodierenden Aktienkurse. Inzwischen dient nur noch ein Prozent des täglichen Devisenumlaufs von 2.000 Milliarden Dollar dazu, Waren und Dienstleistungen auszutauschen, der Rest ist Spekulationskapital auf der Suche nach immer höherer Rendite. Entsprechend der Zinseszinsrechnung explodiert auch allerorts die Verschuldung: Staat, Unternehmen und Privathaushalte haben inzwischen einen Schuldenberg von über 6.000 Milliarden Euro aufgetürmt, der in 500-Euro-Scheinen die gigantische Höhe von über 1.000 Kilometern erreichen würde. Gleichzeitig hat sich das entsprechende Geldvermögen in so wenigen Händen konzentriert, dass knapp 400 Milliardäre weltweit mehr besitzen als das halbe jährliche Einkommen der Weltbevölkerung. Wie bisher immer in der Geschichte werden sich die Ungleichgewichte in immer kürzeren Zeitabständen aufschaukeln, bis das System zerfällt. Dabei ist jeder Zusammenbruch größer als der vorhergehende. Der kommende Crash wird deshalb bedeutend mehr Unheil stiften als die große Depression 1929. Ein Krieg ist dabei sehr schnell denkbar, wenn ein hochgerüstetes Land unter seinen Zinslasten zusammenbricht und keine andere Möglichkeit mehr sieht, als das Waffenpotenzial zu nutzen. In unserer hochverschuldeten Welt wird es, wie schon in der Vergangenheit, für die Nationen immer schwerer, in einem härter werdenden Wettbewerb die von den Kapitalgebern geforderte Rendite zu erwirtschaften. Schon allein deshalb muss das Konfliktpotenzial ansteigen. Verschlimmert wird die Situation durch einen fatalen Fehler: die Einführung des Euros. Die Einheitswährung lässt sich im Prinzip mit dem Goldstandard der dreißiger Jahre vergleichen, welcher zu einer schnellen Ausbreitung der Wirtschaftskrise aus den USA über die ganze Welt verantwortlich war. Durch die Festlegung von Wechselkursen wurden wirtschaftlich völlig ungleichartige Staaten aneinandergekettet. Kein Land kann mehr seine eigene, ihm angepasste Geldpolitik betreiben, sondern muss sich den Entscheidungen der Europäischen Notenbank fügen. In der Krise wird es dann unmöglich sein, dass sich ein Land wenigstens teilweise aus dem Sog der Abwärtsspirale heraushält. Auch die EZB selbst stellte schon fest, dass durch die Einführung des Euros die Systemstabilität und die Sicherheit erheblich abgenommen hat. Aus diesem Grund beinhaltet die Einheitswährung eine ganze Menge Sprengkraft, welche die Frage nach Krieg oder Frieden aufwirft. Das sind sicherlich Gedanken, die nicht in wenigen Tagen aktuell werden. Aber durch die Euro-Krise ist es in den Krisenländern schon vermehrt zu gewalttätigen Auseinandersetzungen gekommen. Für mich war das erst der Anfang einer neuen Gewaltspirale – die erst langsam beginnt, sich dann aber massiv beschleunigt.

Die Euro-Rettung und der ESM Vertrag werden uns in den Medien gerne als die Lösung der Euro-Krise verkauft. Doch dem ist nicht so. Für mich ist es eher so: Der ESM vertrag ist ein neuer Vertrag von Versailles, der die staatliche Autorität gefährdet. Uns muss schon klar sein, dass auch unsere Enkel noch für die Euro-Rettung bezahlen werden. Daher bietet sich auch der Vergleich mit dem Reparationsvertrag von Versailles als Folge des Ersten Weltkriegs an. Und sicherlich gibt es Drohungen im Hintergrund an die gefährdeten Länder, die harten Auflagen auch wirklich einzuhalten. Aber es fehlen die wirklichen Folgen. Auf die Drohungen und den erhobenen Zeigefinger wenn die Auflagen nur schlecht oder gar nicht erfüllt werden, folgte eine Phase der Spannung zwischen den Rettern und den Euro-Krisenländern. So etwas haben wir in Griechenland nun schon häufiger gesehen. Doch in letzter Konsequenz wird dann doch die nächste Tranche der Hilfszahlungen nach Athen überwiesen. In der Folge wird die Rettung dann immer teurer. Für mich bleibt das gesamte Konstrukt der Euro-Rettung – ob nun über EFSF oder den ständigen Rettungsschirm ESM – ein Fass ohne Boden. In letzter Konsequenz soll Deutschland nur für 27% der insgesamt benötigten Hilfszahlungen aufkommen. Aber stellen Sie sich vor, ein weiteres großes Land fällt als Zahler aus. Dann müssten wir den Anteil, den dieses Krisenland in den Fonds einzahlt auch noch übernehmen. De facto wird dann der deutsche Anteil weiter deutlich ansteigen. Da ich auch in anderen Euro-Ländern außer Griechenland noch ernste Gefahren sehe bis hin zum Staatsbankrott wird es am Ende darauf hinauslaufen, dass die wenigen starken Staaten, wie eben Deutschland, zum Schluss übrig bleiben und dann die Rettung bezahlen. Der Euro war von Anfang an ein politisches Projekt. Das große Ziel war nicht die wirtschaftliche Einheit Europas sondern vielmehr die Schaffung eines friedlichen Europas. Schon Bundeskanzler Helmut Kohl und Mitterand sagten damals zur Einführung des Euros: „Der Erfolg des Euros ist eine Frage von Krieg und Frieden.“ Die friedliche Phase des Euros neigt sich aber jetzt dem Ende. Und in der Zukunft wird der Zerfall des Euros, der meiner Einschätzung nach nicht aufzuhalten ist, wieder ganz klar zu Unruhen in Europa führen. Daraus ergibt sich eine klare Handlungsanweisung an Sie: Retten Sie Ihr Geld vor der bevorstehenden Krise. Die Krisengelder müssen nun einmal bezahlt werden – dazu ist Deutschland als europäischer Staat verpflichtet. Und wo soll dieses Geld in letzter Konsequenz herkommen, wenn der Staat keine Reserven mehr hat? Von Ihrem Vermögen. Mit dieser Meinung nehme ich sicherlich eine extreme Position ein – aber ich sehe die aktuelle Lage so und daher vertrete ich auch diese Meinung.

Commentaar: Hannich vertraulich is krachtig in zijn stellingname. Op 27 augustus j.l. schrijft deze Duitse columnist dat de laatste dagen de geruchten toenemen dat het karkas van de Muntunie op instorten staat. Cyprus staat aan de rand van de afgrond en Spanje en Italië zijn niet meer te redden. Dat kan ertoe leiden dat de euro instort, de EU in elkaar zakt met als gevolg een grote geldvernietiging. Hij gaat uit van €560 mrd en verwacht dat die implosie zich binnen 7 dagen gaat voltrekken. Dat er sprake zou zijn van een zo grote druk vanuit de financiële markten dat de euro op instorten zou staan, nee daar ga ik op dit moment niet mee mee. Dat het gaat gebeuren 'ja' daar ben ik wel van overtuigd, maar niet nu. Buiten beschouwing gelaten, de gevolgen op de financiële markten van een eventuele afstraffing voor Assad, ervan uitgaand dat het leger de gifgasaanval op onschuldige burgers in Damascus heeft uitgevoerd. Op het moment dat ik dit schrijf stijgt de olieprijs en het goud, staan de beurzen onder druk en stijgt de rente op Italiaans papier weer. Maar dat we aan de vooravond staan van crash, nee, dat niet. Hannich stelt wel zaken aan de orde die ik een jaar geleden al heb benoemd over het ESM. In onderstaande tabel zien we dat de 4 grootste landen in de eurozone 77,3497% van de garantiestelling voor hun rekening moeten nemen, hetgeen gaat om meer dan €540 mrd. Het is maar zeer de vraag of deze 4 landen door beleggers goed worden geacht voor de opgelegde participatie. Frankrijk, Italië en Spanje zeker niet voor de volle 100%. Dat betekent dan wel dat Duitsland, Nederland, Finland, Luxemburg, Oostenrijk de bijdrage zullen moeten verhogen. Daarvoor zal een prijs betaald moeten worden, niet in geld maar in 'macht'. Wat betreft de euro deel ik wel zijn mening dat bij het wegvallen van het vertrouwen, ook al is dat slechts in de opkomende landen, dat tot ongewenste ontwikkelingen kan leiden. Ofwel tot een waardevermindering, dan wel tot een hogere rente. In beide gevallen zal de ECB in problemen geraken. Dagelijks wordt voor een waarde van $2 biljoen in valuta's gehandeld, daarvan is slechts 1% nodig voor het handels- en dienstenverkeer. De andere 99% wordt gebruikt voor speculatie op de financiële markten. Dat is ook de reden dat geld vrijwel niets meer kost: bijna 0% rente voor kort geld. Ik heb er al eerder op gewezen dat een zo lage rente kan leiden tot heel ongewenste ontwikkelingen, waaronder een stijging van de inflatie. Wat hij zegt over een instorting van het vastgoed in Spanje is niet ondenkbaar. Dat alle Europese banken dan in een negatieve spiraal worden meegezogen, is niet ondenkbaar maar ook lang niet zeker. Dat er een sneeuwbaleffect uit voortvloeit is een optie. Ook boven Italië hangen donkere wolken. Ook vandaag is het nog steeds de vraag of de zittende regering voldoende politieke steun geniet. Hij wijst erop dat Italië aan het einde van zijn latijn is, met als conclusie dat een ineenstorting op komst is. Eén ding is zeker: we leven in onzekere tijden.

ESM lidstaat

Percentage
bijdrage

Aantal
aandelen

Kapitaal deelname
(€)

Nominaal BNP 2010
(miljoenen dollars)

Duitsland

27,1464

1.900.248

190.024.800.000

3.315.643

Frankrijk

20,3859

1.427.013

142.701.300.000

2.582.527

Italië

17,9137

1.253.959

125.395.900.000

2.055.114

Spanje

11,9037

833.259

83.325.900.000

1.409.946

Nederland

5,7170

400.190

40.019.000.000

783.293

België

3,4771

243.397

24.339.700.000

465.676

Griekenland

2,8167

197.169

19.716.900.000

305.415

Oostenrijk

2,7834

194.838

19.483.800.000

376.841

Portugal

2,5092

175.644

17.564.400.000

229.336

Finland

1,7974

125.818

12.581.800.000

239.232

Ierland

1,5922

111.454

11.145.400.000

204.261

Slowakije

0,8240

57.680

5.768.000.000

86.262

Slovenië

0,4276

29.932

2.993.200.000

46.442

Luxemburg

0,2504

17.528

1.752.800.000

52.433

Cyprus

0,1962

13.734

1.373.400.000

22.752

Estland

0,1860

13.020

1.302.000.000

19.220

Malta

0,0731

5.117

511.700.000

7801

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.