UPDATE29102016/348 Europese verworvenheden worden voor een appel en een ei van de hand gedaan

De stem van het volk heeft afgelopen zaterdagmiddag geklonken op het Museumplein in Amsterdam. Daar hebben >8000 verontruste burgers duidelijk gemaakt dat zij tegen TTIP/CETA zijn. Een 24-jarige student uit Delft uit zich positief over het standhouden van het kleine Wallonië (David) tegen de reuzen in Europa en Canada (Goliath). Hoelang houden de Walen stand? De beide vrijhandelsverdragen regelen de toenemende macht van de multinationales, onze democratie en ons rechtssysteem worden door CETA/ISDS uitgehold. De arbitragehoven staan boven de Europese wetgeving: de belangen van het milieu en maatschappelijke belangen worden buitenspel gezet. Over dit onderwerp las ik een open brief van Anne-Marie Mineur, europarlementariër voor de SP, en schaduwrapporteur CETA in het EP. Ze reageert op een opiniërend artikel over dit onderwerp dd 18 oktober jongstleden van de hand van de VVD’er Hans van Baalen, waarin hij de voordelen opsomt op het gebied van voedselveiligheid, productveiligheid, duurzaamheid, dierenwelzijn en milieu. Hier past de uitspraak bij ‘als de vos (van Baalen) de passie preekt, boer pas op je kippen’. Vrijhandelsverdragen hebben tot doel zoveel mogelijk drempels te slechten die het realiseren van zoveel mogelijk winst bij het grote bedrijfsleven, maar om dat te bereiken moeten bestaande regels voor mens, die en milieu worden aangepast om de maximale opbrengst te kunnen bereiken. In het CETA vrijhandelsverdrag krijgt het bedrijfsleven meer invloed en krijgt de democratie een beperktere rol toegewezen. Zo is het verdrag doorspekt met vage beloftes, onduidelijke definities en open einden. CETA wordt gepresenteerd als een ‘levend akkoord’, wat betekent dat alles wat we nu afspreken ‘morgen’ alweer alweer kan zijn veranderd. Binnen CETA moet een overlegorgaan worden opgestart waarin lobbyisten en ambtenaren nieuwe wetgeving voorbereiden. Daar wordt bepaald welke regels worden aangepast zonder dat daar ook maar een volksvertegenwoordiger daarover iets te zien krijgt. Ja, en dan het Hof van Arbitrage (ISDS) waar buitenlandse investeerders claims kunnen indienen over schades waar lidstaten mee worden geconfronteerd en waar uitspraken van het arbitrage Hof kunnen worden aangevochten bij geen enkel Europees gerechtshof, maar waar de belastingbetalers wel voor moeten dokken. Onder deze omstandigheden, nog voordat CETA in werking treedt, zou het verdrag aan het Europese Hof van Justitie moeten worden voorgelegd, met de vraag of deze verdragen niet onwettig zijn naar Europees Recht. Ik vraag mij af of, gezien de aanslagen die CETA/ISDS doen op de rechten en plichten voortvloeiend uit aanslagen op de voedselveiligheid, productveiligheid, duurzaamheid, dierenwelzijn, milieu, de arbeidsvoorwaarden en arbeidslonen de Grondwet niet moet worden aangepast. Maandagmiddag werd duidelijk dat de Walen stand hebben gehouden tegen de massale aanval van de voorstanders van CETA. De Belgische premier Charles Michel heeft in eerste instantie Wallonië er niet van kunnen overtuigen akkoord te gaan met het vrijhandelsverdrag tussen de EU en Canada. De leiders van Franstalig België: het Waalse en Brusselse gewest, weigeren om hun verzet tegen het omstreden pact op te geven, bleek na overleg tussen de diverse Belgische overheden. “Onze positie is niet veranderd”, zei de Waalse premier Paul Magnette. EU-president Donald Tusk liet na telefonisch overleg met de Canadese premier Justin Trudeau weten “dat de top nog steeds mogelijk is’. Tusk liet weten dat ,,We moedigen alle partijen aan een oplossing te vinden. Er is nog tijd.” Hoeveel tijd is onduidelijk. De Waalse regering zei eerder al zich niet onder druk te laten zetten. Een belangrijkste kritiekpunt is de aparte rechtspraak, in de vorm van het Hof van Arbitrage, die conflicten moet beslechten en dat is in strijd met ons Europese rechtssysteem. Wordt het akkoord 27 oktober nu nog getekend of wordt de aftocht geblazen. 24 oktober 2016: er wordt geschiedenis geschreven door de Walen. De Walen zijn toch overstag gegaan en hebben kleur bekend: Er zijn afspraken gemaakt, die niet zijn opgenomen in het CETA-verdrag maar in side letters, die aan het verdrag zijn gehecht. Verder zijn er beloften gedaan waarin de Waalse boeren worden beschermd en over de werking van het Hof van Arbitrage. Overigens hebben ook andere EU-landen aanvullende ‘onderwerpen’ aan het Verdrag gehecht. Laat ik even duidelijk zijn het CETA-verdrag is nog niet van kracht, ondanks dat op op 30 oktober 2016 in Brussel is getekend. Wat er nu getekend is is voor mij moeilijk in te schatten. Het CETA/ISDS Verdag is door Europa en door Canada getekend met of zonder de side letters (aanvullende toezeggingen die zijn gedaan). Volgens het protocol moeten nu de nationale parlementen het Verdrag ratificeren. Wat haalt wie nog binnen van de eerdere voorwaarden die zijn benoemd? Of krijgt iedere EU-lidstaat zijn eigen Verdrag met Canada? De tijd zal dat duidelijk maken. De Walen hebben duidelijk gemaakt dat er kan worden gedeald, zolang je maar niet zegt mee te willen tekenen. Voor mij is helder dat CETA grote gevolgen gaat krijgen in Europa en dat de ‘strijd nog niet gestreden is’.

De PvdA wil dat banken fors extra belastingen gaan betalen. Dat staat in het verkiezingsprogramma van de PvdA. Tweede Kamerlid Henk Nijboer vindt dat banken meer moeten bijdragen aan de voorzieningen in Nederland. Er bestaat al sinds 2012 een bankenbelasting. Die kost de banken nu in totaal €500 tot €600 miljoen per jaar, zegt hij. De PvdA wil dat dit in totaal een miljard euro wordt. Nijboer noemt de banken “onderbelast” vergeleken met andere bedrijven. Het is daarom volgens hem, “heel redelijk” om meer van de banken te vragen, helemaal gezien de reddingen die een aantal jaar geleden nodig waren om banken overeind te houden. Los van de bankenbelasting vindt de PvdA dat het voor bedrijven onmogelijk moet worden om schulden te maken via fiscale constructies en om daarna failliet te gaan. Bij een faillissement gaat de leiding vrijuit, maar staan werknemers op straat, aldus het Kamerlid. Ook dit punt staat in het verkiezingsprogramma.

De obligatierentes zijn de laatste weken stevig opgelopen, deels als gevolg van meevallende economische cijfers en de wereldwijd aantrekkende inflatie. Ook de verwachting dat de FED de rente binnenkort gaat verhogen en andere centrale banken minder zullen stimuleren, joeg beleggers uit obligaties. De rente op Nederlandse obligaties met een resterende looptijd van 10 jaar is gestegen naar 0,272%, nadat deze halverwege september nog tot onder 0% was teruggevallen. Daarmee is de rente op het hoogste niveau sinds juni beland. Elders in de eurozone laten de rentes een soortgelijk beeld zien. In het VK was de renteontwikkeling onder invloed van de stem voor de Brexit nog spectaculairder, met een ruime verdubbeling in twee maanden tot 1,3%. De rente op 10 jarig Staat steeg hier in 5 beursdagen van 0,106% naar 0,272%. Percentueel is dat een gigantische stijging. Is de rente door een dal heen? Nee, vooralsnog niet, de ECB moet daartoe een voorzet geven. Volgens Philip Marey, macro-econoom bij Rabobank heeft ECB-voorzitter Mario Draghi bij de laatste rentevergadering in de voorbije week de angst weggenomen voor een spoedige afbouw van het stimuleringsbeleid. Dat mag voor beleggers een positief signaal zijn, maar dit monetaire beleid kent ook negatieve aspecten, waarvan burgers de dupe zijn.

Dertien Nederlandse banken hebben een convenant ondertekend waarin ze beloven dat ze door hen gefinancierde bedrijven/ondernemingen scherper in de gaten gaan houden onder welke omstandigheden wordt gewerkt, of er vakbondsvrijheid is en of er sprake is van kinderarbeid. De banken gaan meer aandacht geven bij bedrijven, die worden gefinancierd dan wel waarmee andere zakelijke relaties worden onderhouden, gerelateerd aan mensenrechten. Het kabinet en een aantal maatschappelijke organisaties als Amnesty, Oxfam-Novib, Pax en het FNV en CNV ondersteunen dit initiatief. Wij moeten daarbij wel in ogenschouw nemen dat Nederland het land is van de ‘dominee’ (mensenrechten) en de koopman (levering van wapentuig aan landen in het Midden Oosten, die mensenrechten schenden zoals een bevriende relatie als Saoedi-Arabië, dat oorlogsmisdaden pleegt in Jemen met clustermunitie, het bombarderen van burgers en een humanitaire blokkade.

Ik heb maandenlang iedere week weer gewaarschuwd voor politiek/militaire ontwikkelingen in en door Turkije. Onlangs nog stuurde Ankara nog een waarschuwing naar Brussel dat als er aanstaande dinsdag geen voortgang wordt geboekt met betrekking tot het visum-dossier en dat van het EU-lidmaatschap voor Turkije, de deal over opname van vluchtelingen tussen Merkel en Erdogan, van tafel gaat. Turkije, een bondgenoot van het Westen en van Arabische landen, gebruikt gevechten tussen het Turkse leger tegen IS, ook tegen de door Koerdische rebellen gedomineerde Syrische militie SDF. De VS willen dat de gevechten, die al enkele dagen voortduren sinds de inval van de Turken in Noord-Syrië, zo snel mogelijk stoppen. De operatie op zich heeft de steun van de VS. Opmerkelijk genoeg leidt die tot gevechten tussen twee Amerikaanse bondgenoten: enerzijds NAVO-partner Turkije en anderzijds de Syrisch-Koerdische militie YPG, de effectiefste tegenstander van IS in Syrië. Vooral het feit dat door Turkije gesteunde troepen steeds dieper het noorden van Syrië binnendringen, zorgt voor kritiek van de NAVO en de Verenigde Staten. De gevechten op plekken waar Islamitische Staat (IS) niet aanwezig is vormen volgens de Amerikaanse afgezant voor de wereldwijde coalitie voor de strijd tegen IS “een bron van grote zorg”. Dit weekend meldt Belga/ANP dat de Turkse regering meer dan 10.000 ambtenaren gaat ontslaan, wegens hun mogelijke banden met de omstreden geestelijke Fethullah Gülen. Onder de ambtenaren die zaterdagavond laat per decreet onder de noodtoestand de laan uit werden gestuurd, zijn duizenden academici, leerkrachten en medewerkers van gezondheidsdiensten. De Turkse regering zegt dat Gülen achter de mislukte staatsgreep in juli zit. De regering heeft na de couppoging meer dan 37.000 mensen gearresteerd en ruim 100.000 ambtenaren, rechters, aanklagers, militairen, politiemensen, leerkrachten en anderen ontslagen of geschorst. Volgens de autoriteiten zijn de zuiveringen nodig om alle aanhangers van Gülen uit het staatsapparaat en belangrijke functies te verwijderen. Dat blijkt uit twee decreten in het Turkse Staatsblad. Ook bereidt president Recep Tayyip Erdogan de herinvoering van de doodstraf voor. De president verklaarde vandaag dat de regering een wetsontwerp voor de herinvoering van de doodstraf voorbereidt dat snel zal worden ingediend. ‘Ik denk dat het parlement met de wet zal instemmen en dat ik, als ik hem voorgelegd krijg, hem zal ondertekenen”, aldus het staatshoofd in een rede in Istanbul die door de Turkse televisie werd uitgezonden. Sinds de mislukte staatsgreep van 15 juli heeft Erdogan al meermalen gezinspeeld op de doodstraf voor de coupplegers en hun handlangers. Het Turkse parlement schrapte de doodstraf in 2004 tijdens de voorbereidingen op de onderhandelingen met de EU over toetreding. De unie heeft al laten weten dat overleg meteen te stoppen als Turkije de straf weer invoert.

Premier Rutte doet een wanhopige oproep aan de oppositiepartijen in de Eerste en Tweede Kamer om mee te werken aan de ratificering van het EU-Oekraïne verdrag. Hij staat met ‘lege handen’ als gevolg van de NEE stem van het referendum en het feit dat hij in het overleg met de Regeringsleiders in Brussel, vorig weekend, geen bijstand heeft gekregen. Los je eigen problemen maar op, kreeg hij te horen. Hij heeft 38 ja-stemmers in de Eerste Kamer nodig om te kunnen heronderhandelen in Brussel door aan de tekst van het Verdrag een verklaring toe te voegen waarin wordt vermeld dat het Verdrag niet gaat over militaire steun, extra geld en dat het geen opstapje is voor het EU-lidmaatschap voor Oekraïne. Ondanks dat Rutte hard werkt aan een derde termijn in het Torentje, we zien hem iedere dag wel in de media om te benadrukken dat hij voor de komende vier jaar een plan heeft voor betere tijden voor ‘volk en vaderland’. Hij weet echter nog niet hoe dat plan eruit gaat zien. Ik wil hem daarin wel steunen als hij een deel van de uitgevoerde bezuinigingen gaat terugdraaien. Neem de toename van het aantal armen dat bij kerkelijke instanties moet aankloppen voor (financiële) ondersteuning. Om bij de overheid aan te kloppen voor hulp moet de aanvragen wel bijna een professor zijn, zegt Carola Schouten van de CU, om de ambtelijke weg te vinden. Verder maakt stapeling van schulden (rente, boetes en incassokosten) het steeds moeilijker voor mensen die in een negatieve spiraal zitten om daaruit te komen. De staatssecretaris beaamt dat er is bezuinigd op bijstand aan arme mensen maar ………… jaarlijks wordt er ook €100 mln extra ingezet voor armoedebestrijding. Ander onderwerp van dezelfde staatssecretaris: de uitvoering van de Participatiewet. Ook al zo’n drama. Uitvoerder zijn ook hier de gemeenten. Oorspronkelijk heette het Wet Werken naar Vermogen. Mensen die niet aan het werk komen, moesten worden begeleid naar een baan. De overheid zou 25.000 wajongers en mensen met een handicap opnemen. Het bedrijven tekende voor 100.000. Door een wirwar van regels is aan de regeling geen touw meer vast te knopen. Ambtelijk is het veel te ingewikkeld gemaakt. De sociale werkplaatsen moesten worden afgebouwd, maar dat is even in de kast gezet. Om de scores een positief beeld te geven is nu besloten dat eenieder die speciaal onderwijs hebben gehad meegeteld worden voor het slagingspercentage. Ooit was het de bedoeling van het kabinet dat de allerzwaksten in het bedrijfsleven dan wel de overheid aan de slag moesten. De praktijk leert echter dat die groep heel slecht kan worden geplaatst. En dus moeten de sociale werkplaatsen vooralsnog blijven draaien. Een ander probleem komt uit dezelfde hoek: de financiële status van de pensioenfondsen. In de komende periode zullen de pensioenfondsen laten weten in hoeverre er komend jaar gekort gaat worden op pensioenuitkeringen. Maar zit nog een ander addertje onder het gras: pensioenfondsen die hun administratie hebben uitbesteed aan derden moeten 21% btw gaan betalen over de administratiekosten die derden in rekening brengen. En dat betalen de deelnemers en gepensioneerden.

Op de Nationale Klimaattop 2016 in Rotterdam deed een groep van 40 bedrijven, als Eneco, het Havenbedrijf Rotterdam, Siemens, Shell en Van Oord een oproep “ervoor te pleiten vaart te maken met de energietransitie”. Daarmee willen ze de omslag maken van het gebruik van fossiele brandstoffen naar duurzame energie. “Wij, de 40 bedrijven, zijn ervan overtuigd dat de energietransitie moet plaatsvinden om klimaatverandering tegen te gaan. Het versnellen van die transitie zien ze ook als kans voor het ontwikkelen van een nieuwe economie.” De overheid moet daarbij “ondernemend” en “sturend” zijn. Daarom moet er een nieuwe minister komen voor economie, klimaat en energie. Ook moet er een investeringsbank komen, die actief is in de energiesector. Vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, overheden en maatschappelijke organisaties hebben afspraken gemaakt om de uitstoot van CO2 met in totaal 17,6 Megaton terug te dringen. Dit blijkt uit onderzoek van Ecofys. De beperking komt overeen met 9% van de totale Nederlandse uitstoot. Dit is gelijk aan de CO2-emissie van 2,2 miljoen huishoudens, of 7 miljoen personenauto’s. De top is een initiatief van staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu). Hier wordt in de meest positieve zin van het woord geschiedenis geschreven. Hier neemt het bedrijfsleven het stokje over van Rutte. Erger voor hem is dat ze ook nog duiden wat ze van hem, van dit en het volgende kabinet en van de politiek verwachten. Een deel van de Regeringsverklaring van het volgende kabinet is al geschreven. Hoe simpel kan het zijn in de politiek. Waar de politiek onvoldoende heeft gepresenteerd, neemt het bedrijfsleven de regie over.

De opvolging van Gerrit Zalm bij ABN Amro heeft tot een conflict geleid tussen de top van de bank en minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. Beide dragen hun eigen kandidaten aan, en keuren die van de ander af. Binnen ABN Amro maken steeds meer mensen zich ernstige zorgen over de situatie, omdat de bank dreigt stil te staan tijdens de impasse over de benoeming van de nieuwe bestuursvoorzitter. Daarnaast sluimert op de achtergrond de wens van de Scandinavische bank Nordea voor een fusie. Topman Björn Wahlroos verklaarde afgelopen weekend in de Finse media dat hij het na de Tweede Kamer-verkiezingen in maart mogelijk opnieuw probeert. Ondertussen zijn de Raad van Commissarrissen en minister Dijsselbloem het grondig oneens over de opvolger van Gerrit Zalm. De commissarissen willen dat hij wordt opgevolgd door een ’bankier met internationale ervaring’. Dijsselbloem hamert echter op een topman met een ’maatschappelijk draagvlak’. De naam van Wouter Bos valt. De minister vindt het kandidatenlijstje van de genationaliseerde bank die vorig jaar terugkeerde op de beurs maar mager. Hij is inmiddels op eigen houtje kandidaten gaan benaderen. De zoektocht naar een nieuwe topman voor ABN Amro wordt nog eens extra lastig door de vooralsnog geheimzinnige ambities van president-commissaris Olga Zoutendijk. Zij voldoet aan de internationale werkervaringseisen van haar eigen RvC. Mevrouw Zoutendijk heeft aangegeven voor een topfunctie binnen de Raad van Bestuur niet beschikbaar te zijn.

De Britse premier Theresa May is bang voor een „volledige constitutionele crisis” in Groot-Brittannië en Noord-Ierland als gevolg van het Brexit-referendum. Als Noord-Ierland, Wales en Schotland de Engelsen niet willen volgen bij het verlaten van de Europese Unie, is Londen in last. Schotland heeft het wapen voor een andere koers al klaarliggen: een referendum om zich van Groot-Brittannië los te maken. Om te voorkomen dat Edinburgh zo’n volksraadpleging houdt en dat Wales en Noord-Ierland dat voorbeeld volgen, heeft ze de leiders van de drie staten uitgenodigd daarover te komen praten. In Engeland en Wales koos een kleine meerderheid in het referendum op 23 juni voor het verlaten van de EU. De Schotten en Noord-Ieren waren tegen. May heeft haar drie collega-premiers om te beginnen een directe lijn met minister Davis aangeboden, de man die Brexit leidt. Wales, Schotland en Noord-Ierland mogen van haar rechtstreeks meepraten over het verlaten van de unie. Verder biedt de premier een forum aan waarin alle vier de staten in gelijke mate kunnen meepraten over hoe Brexit moet verlopen. Nederland is drie plaatsen gezakt op de ranglijst van landen waar de minste ongelijkheid is tussen mannen en vrouwen, de Global Gender Gap Index. Drie Afrikaanse landen hebben ons voorbij gestreefd: Burundi, Namibië en Zuid-Afrika. Nederland staat nu 16e op die lijst van het World Economic Forum. IJsland is net als vorig jaar koploper op de lijst. Daarna komen Noorwegen en Zweden. In de top 10 staan drie ontwikkelingslanden: Rwanda, de Filipijnen en Nicaragua. Nederland staat voor het eerst sinds 2010 niet meer tussen de beste vijftien, maar scoort nog altijd wel beter dan andere westerse landen als Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. De achteruitgang heeft volgens deskundigen te maken met het feit dat veel Nederlandse vrouwen geen betaald werk doen of minder salaris krijgen dan een man in dezelfde functie. In Nederland werken vrouwen vaak in deeltijd, veel meer dan mannen. De opmars van Burundi op de ranglijst is wel te verklaren, zegt hoogleraar Henk Volberda van de Erasmus Universiteit. Hij is nauw betrokken bij de samenstelling van de jaarlijkse lijst van het World Economic Forum. Burundi is een arm en instabiel land, maar er zijn wel meer vrouwen aan het werk. Daarnaast krijgen evenveel meisjes als jongens lager onderwijs en ook in de politiek gaat het goed: 35% van de ministers en parlementariërs is vrouw. “Het land is niet te vergelijken met Nederland maar gegeven de situatie waar ze in zitten, doen zij het toch beter.

Grootschalige btw-fraude met CO2-certificaten. Een exacte becijfering van de schade die de EU jaarlijks is niet voorhanden, maar de Europese Commissie denkt aan tientallen miljarden per jaar. Euro’s wel te verstaan. Het ‘lek’ ontstaat bij grensoverschrijdende transacties tussen de EU-lidstaten vrijgesteld zijn van btw. Ook Nederlandse bedrijven zouden daarbij betrokken zijn. Er wordt gesuggereerd dat het zou gaan om internationale fraudenetwerken die mogelijk terroristische organisaties hebben gefinancierd. In Europa verdwijnt ieder jaar ruim €100 mrd aan btw-fraude. Volgens Europol bestond de handel in emissierechten op enig moment voor 90% uit fraude, dat tussen de €5 en €10 mrd opleverde. Het systeem is zo simpel, als een land in de caroussel de handel niet controleert (Denemarken), dat een kind de was kan doen.

Tot slot kijken we nog even naar Mosul en de militaire slag die daar momenteel plaatsvindt. Het is niet de eerste keer dat de Amerikanen ergens aan beginnen en geen scenario hebben uitgewerkt welke gevolgen dat kan opleveren. Waar kunnen de inwoners naartoe als de troepen Mosul binnentrekken? En stel dat IS inwoners gebruikt als menselijk schild. De Iraakse stad had >600.000 bewoners? De EU ziet graag dat IS uit Mosul wordt verdreven, maar vraagt zich tegelijk af waar de vluchtelingenstroom naartoe moet. En moeten wij ons opmaken voor jihadisten die naar Europa komen. En die komen niet om met ons een kopje thee te drinken. Die komen verhaal halen voor de steun die wij hebben gegeven aan de militaire aanval op IS. We moeten nog altijd in ons achterhoofd houden dat IS soennieten zijn en de aanvallers sjiieten zijn, dan wel sympathiseren met sjiitisch bewind.

Volgende blog: haalt Hillary de eindstreep of struikeld ze over haar mailserver?

©2016 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 28 oktober 2016; week 43: AEX 455,38; BEL 20 3.599,21; CAC-40 4548,58; DAX 30 10.696,19; FTSE 100 6996,26; SMI 7.908,57; RTS (Rusland) 992,23; DJIA 18161,19; NY-Nasdaq 100 4.805,593; Nikkei 225 17446,41; Hang Seng 22.953,71; All Ords 5370,90; SSEC 3104,271; €/$ 1,0985; goud $1274,70; dat is €37322,81 per kg, 3 maands Euribor -0,313% (1 weeks -0,38%, 1 mnds -0,373%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,272%, 10 jaar VS 1,1878%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,169, elders €1,199.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.