UPDATE29082015/287 Onrust op de financiële markten

In het vorige blog heb ik al melding gemaakt van grote verliezen op aandelenbeurzen in het Midden Oosten afgelopen zondag, nadat de Brentprijs, die maatgevend is voor olie uit Europa, het Midden-Oosten en Afrika, voor het eerst sinds maart 2009 onder de $45 per vat was gezakt. Bij de start van deze beursweek namen de beurzen in het Verre Oosten deze marktbeweging over. Shanghai verloor 8,49%, de Hang Seng 5,17%, de Nikkei 4,61% en de All Ords 4,03%. Ook Europa opende in het rood, maar wel met een hogere prijs voor de euro (1,14 t/o $). De AEX sloot maandag op 419,68, de Bel op 3205,59, de CAC op 4383,46. Aan het einde van deze beursweek viel het allemaal wel mee, alleen op de beurzen in het Verre Oosten werden verliezen geboekt. Toch moeten we achteraf bezien constateren dat China in de afgelopen twee weken tenminste $106 mrd aan valutareserves heeft verkocht, waaronder langlopende Amerikaanse staatsobligaties. China doet dat om de waarde van de yuan te stabiliseren, na de devaluatie van twee weken geleden. De afgelopen twaalf maanden heeft China al voor $315 mrd aan valutareserves van de hand gedaan. Het persbureau Bloomberg schat in dat de valutareserves van China, in totaal $3,65 biljoen, dit jaar met nog $40 mrd zullen dalen. “Door de verkoop van Amerikaanse staatsobligaties voorkomt China dat de rente op het Amerikaanse schuldpapier daalt, ondanks de grote daling van de aandelenkoersen. China heeft dus een directe impact op de wereldwijde financiële markten via de Amerikaanse rente”, zo concludeert Dadid Woo van Bank of America. Chinezen en Russen verschuiven hun voorkeur van dollarreserves naar fysiek goud. Beide landen hebben de afgelopen jaren honderden tonnen goud aan hun reserves toegevoegd, terwijl ze hun blootstelling aan dollars verkleinden. De Chinese overheid heeft donderdag de aandelenkoersen gemanipuleerd. Er werd ingegrepen om nog meer verliezen te voorkomen. De Chinese overheid kocht vooral aandelen van Chinese bedrijven voor koerssteun. In het laatste uur van de handel steeg de index van -1% naar +5%. De Chinese centrale bank had al eerder deze week de rente verlaagd en de geldmarkt met 21 miljard verruimd. De aandelenbeurzen in China zijn donderdag na een zeer wisselvallige handelssessie met winst gesloten. Aanvankelijke winsten verdampten in de middaghandel, maar vervolgens veerden de koersen toch weer stevig op. De ingreep van de Chinese overheid werd door beleggers wereldwijd bejubeld en beloond met hogere aandelenkoersen. Toch is er nog weinig te zeggen over de mate waarin deze ingreep stand houdt. Elders in de regio werden winsten geboekt in navolging van het herstel op Wall Street. De Hang Seng-index in Hongkong ging 3,6% vooruit. De All Ordinaries in Sydney steeg 1,2% en de Kospi in Seoul kreeg er 0,7% bij. De Nikkei in Tokio eindigde 1,1% hoger op 18.574,44 punten. Vooral de Japanse bankaandelen waren in trek bij beleggers. Mitsubishi UFJ Financial Group en Sumitomo Mitsui Financial Group stegen ruim 2%. Ook de exportbedrijven werden opgepikt. Automaker Toyota en elektronicaconcern Sony wonnen respectievelijk 1,5 en 3%. De gouverneur van de Bank of Japan, Haruhiko Kuroda, liet in een toespraak in New York weten dat de inflatiedoelstelling van 2% in 2016 nog altijd haalbaar is, ondanks de aanhoudende daling van de olieprijzen. Zijn collega van de Fed in New York liet doorschemeren dat de kans op een renteverhoging in de VS in september is afgenomen.

De flinke dalingen van de Shanghai Composite Index zijn verklaarbaar als gevolg van onder meer de volgende redenen: op 13 juni 2014 was de notering 2070,15 en precies een jaar later 5166,35. Dat is een stijging van 2½ keer. Nu, 2 maanden later, is deze gedaald naar 3234,61. Dat is nog altijd een stijging van 1,4 keer. Klaas Knot waarschuwde op 12 maart dat 'geopolitieke onrust en twijfels op de financiële markten roet in het eten zouden kunnen gooien'. De QE van de centrale banken (FED, BoE, ECB, BoJ) veroorzaken lage rentes en stijgende beurskoersen. Knot waarschuwde toen al voor zeepbellen. Wij zien op dit moment welke consequenties kwantitatieve verruiming kan hebben voor de wereldeconomie. De economische groei in China valt terug van 9% naar een lager niveau waarbij gestreefd wordt naar 7%. Daarbij is de vaste koppeling van de yuan aan de dollar vrijgelaten, hetgeen tot een devaluatie leidde van 2%. Niks dramatisch, wel een signaal. De zeepbel op de Chinese beurzen is mede ontstaan door een advies van de overheid aan zijn burgers om te beleggen in aandelen. China is een land van gokkers. Jaren geleden waren er al geruchten dat de Chinese maffia gokte op voetbaluitslagen in Europa en niet schuwde de uitslagen te beïnvloeden door frauduleus handelen. Dat gesteld hebbende: de Chinezen stapten op grote schaal in aandelen en dat heeft het afgelopen jaar tot een koersexplosie geleid. Maar er ontstond enige onrust toen de economische groei afnam. De doelstelling van 9% bleek niet houdbaar. Vanaf half juni vielen de koersen in Shanghai terug. Daar komt nog een ander aspect bij kijken. Van Black Thursday (24 oktober 1929) weten we dat de extreme koersdalingen op Wall Street werden ingezet door verkopen van vrouwelijke beleggers, die emotioneel reageerden op onrust in de markt die al 3 maanden had geduurd. In China zien we eenzelfde reactie. Vrouwen reageren primair emotioneel op een onrustige markt en onzekerheid over verdere ontwikkelingen. Mannen daarentegen reageren primair met de rede, maar stappen ook uit de markt als er geen duidelijkheid komt over het financieel/economische beleid. Als ik kijk naar de afbouw van de Chinese zeepbel dan is het dieptepunt nog niet bereikt. Er is een vermoeden dat de groei daar achterblijft bij eerdere verwachtingen, dat kan leiden tot nieuwe onrust. Dit kan een bedreiging zijn voor bedrijven in China en multinationals die naar China exporteren, zoals AKZO Nobel en DSM. De terugvallende groeiverwachtingen in China hebben ook gevolgen voor de grondstofprijzen. Neem, olie, gas, koper, ijzererts. Knot van DNB waarschuwde al eerder dat als gevolg van geopolitieke onrust en twijfels op de financiële markten onrust kan ontstaan. Voor de goede orde: als een valuta stijgt dan wel daalt heeft dat gevolgen voor de prijs van import en export. Als de € stijgt t/o de $, zoals midden deze week, dan wordt de invoer duurder en de export levert minder op. Daalt de € echter dan wordt de import goedkoper en brengt de export meer op. In dit voorbeeld zijn voor de $ de bewegingen tegengesteld. Dus als iets voor ons meer oplevert zal dat in dollars minder opbrengen. Ik zet nog een stapje opzij met de vraag 'waar is de Chinese president Xi Jinping sedert de aandelen daalden in waarde en bij de enorme ramp in het chemische bedrijvenpark in Tianjin? Toen hij in 2012 aantrad zagen wij een krachtige persoonlijkheid met een liberale boodschap. Op politiek terrein trok hij de teugels aan en economisch kon het allemaal wel wat vrijer. Het lijkt erop dat na de ramp in Tianjin, waar bleek dat met vergunningen de hand werd gelicht en controle niet/onvoldoende werd uitgevoerd en het leeglopen van de zeepbel op de beurs, zijn beloftes voor rijkdom en een economische groei, die tot de hemel zou reiken, zijn ingestort. Het volk is gedesillusioneerd door de ontwikkelingen van de afgelopen twee maanden. En dan is er nog de vastgoedbubbel: complete nieuwe steden zijn en worden uit de grond gestampt, die vervolgens transformeren in spooksteden. Niet minder dan 64 miljoen appartementen staan inmiddels leeg, claimt analist Gillem Tulloch. Enorme winkelcentra zien het levenslicht, waar niemand op af komt. Als we in acht nemen dat deze vastgoedproductie deel uitmaakt van de 9% economische groei dan moeten daar vragen bij gesteld worden. Investeringen vooralsnog zonder economisch nut. De vraag is ook wie de macht in China in handen heeft. Zi wil naast de maak-economie de diensten-economie uitbreiden. Maar daar heeft hij de toestemming voor nodig van de Communistische Partij. Dat zijn projecten die heel traag verlopen. En die tijd heeft Xi in feite niet. De financiële markten willen beleid zien, waarmee ze kunnen scoren. Dan is de vraag of de koersdalingen in China een geïsoleerd probleem zijn? Nee, dat zeker niet. Alle parameters zullen opnieuw moeten worden ingesteld op basis van een dalende economische groei. We worden geconfronteerd met een plan-economie waar het niet zo nauw wordt genomen met data, die naar buiten worden gebracht. Complete nieuwe steden worden uit de grond gestampt, waar niemand woont.

Economen van het ING Investment Office komen naar buiten met geruststellende uitspraken over de ontwikkelingen in China. DFT schrijft dat “hoewel de financiële markten al enige tijd gebukt gaan onder de vrees voor een harde landing van de Chinese economie, er geen aanleiding is voor al te veel pessimisme dat een vermindering van de economische gezondheid in China zal overslaan naar belangrijke ontwikkelde markten, zoals Amerika en Duitsland. Volgens de economen zijn de zorgen over een afnemende Chinese groei terecht, maar is de neergang van de Chinese aandelenmarkten hiervoor geen goede graadmeter. “De graadmeters in Shanghai en Shenzhen zijn immers in de afgelopen jaren heel sterk opgelopen waardoor de waarderingen overdreven hoog waren. We zien de daling van de Chinese beurzen dan ook als een gezonde correctie en niet als een indicator van een ‘harde landing’ van de Chinese economie.” De angst dat een scherpe terugval van de Chinese economie, de tweede economie van de wereld, het economische herstel in belangrijke ontwikkelde markten in de kiem zal smoren wordt niet bevestigd door recente economische cijfers, benadrukken de economen. “De Amerikaanse groei herstelt verder, net zoals die van de eurozone. Zorgen over de Duitse economie zijn op basis van de laatste cijfers onterecht.” De recente verkoopgolf op de aandelenmarkten heeft ING aangegrepen om de weging voor aandelen opwaarts bij te stellen van neutraal naar overwogen. “De wereldeconomie zal gematigd groeien waarbij onzekerheid over het beleid van centrale banken zo nu en dan zal leiden tot toenemende volatiliteit. Dit biedt voor beleggers zowel kansen als risico’s. In februari vonden we dat de risico’s bij aandelen te veel waren toegenomen, nu zijn we van mening dat ze kansrijk zijn.” 'Dit is een commerciële benadering ter ondersteuning van de handel in financiële producten. Ik deel de uitspraak dat de koersdaling op de Chinese beurzen een gezonde correctie is, maar ik hou voor mogelijk dat we de hele weg neerwaarts nog niet hebben afgelegd. Of daarmede een 'harde landing' van de Chinese economie wordt voorkomen, betwijfel ik. In hoeverre de ontwikkelingen schade gaan toebrengen aan de reële economie in China maar ook aan de wereldhandel moet worden afgewacht. Het is aannemelijk dat de handel met China onder druk komt te staan als gevolg van een goedkopere yuan en een duurdere euro/dollar. Ik verwacht met name dat de Duitse export, onder meer van auto's en machines, onder druk komt te staan. Hoe groot de druk van al deze ontwikkelingen zal zijn op de wereldhandel, de bedrijfsresultaten, de ontwikkeling van de, thans extreem lage, de inflatie, rentes, de valutakoersen en de QE van het geld, ik steek er mijn hand niet voor in het vuur.

Marktanalist Jos Versteeg van Theodoor Gilissen bestempelt de huidige koersval als een 'tikkie' overdreven. Toch is de tijdelijke onrust volgens hem niet verwonderlijk. De analist wijst met een beschuldigende vinger onder meer naar de bijzonder lage inflatie in ons land. ,,Door de daling van de grondstofprijzen, en olie in het bijzonder, kom je toch in een deflatiescenario", aldus Versteeg.

Een tragere groei in de opkomende markten kan de prijsontwikkeling drukken en daarmee de inflatiedoelstelling van de ECB negatief beïnvloeden. Die uitspraak is van Peter Praet, hoofdeconoom bij de ECB. Mede als gevolg van de afnemende economische activiteiten in China, Brazilië en Rusland, als gevolg van het niet-benutten van de beschikbare productiecapaciteit, is er al enige tijd sprake van dalende grondstofprijzen. Daardoor wordt dit jaar het leven voor de consumenten nauwelijks duurder. Heel direct speelt de fors gedaalde olieprijs hierbij een rol. Het monetaire beleid van de ECB met betrekking tot een gewenste inflatie van tegen de 2%, wordt vooralsnog gedwarsboomd door de lagere grondstofprijzen. Toch een beetje last van de Chinezen?

DSM heeft grote last van de Chinezen op het terrein van de fabricage van vitaminen pillen. Daardoor moet DSM gaan reorganiseren vanaf nu tot 2017. Er worden 1000 banen geschrapt, waarvan 500 op het hoofdkantoor in Nederland.

Merkel en Hollande hebben deze week met elkaar gesproken over het migranten-dossier. Daarvoor is het de allerhoogste tijd. Merkel stelt dat ze rekening houdt met een instroom, voor een deel komend vanaf de Balkan, van 800.000 asielzoekers/(boot)vluchtelingen. Dat zou 40% zijn van het aantal migranten dit jaar in Europa. Dat betekent wel dat het gaat om twee miljoen mensen in Europa op zoek naar een veilige toekomst. Op 21 juli j.l. hebben de EU-landen toegezegd op vrijwillige basis de komende twee jaar 32.256 asielzoekers van Italië en Griekenland over te nemen. De opdracht van de regeringsleiders – de herverdeling van 40 duizend migranten – is daarmee vooralsnog niet bereikt. De lidstaten proberen voor het eind van het jaar de resterende opvangplekken te vinden. Nederland heeft ingestemd met 2.047 asielzoekers, maar de laatste weken alleen al worden er 1700 asielaanvragen per week aangevraagd. Waar de andere 1.967.744 vluchtelingen naartoe moeten blijft een raadsel. Duitsland en Frankrijk gaan wel een opvangcentrum voor bootvluchtelingen in Griekenland en Italië opzetten, dat zijzelf gaan betalen, zeiden ze.

Ook deze keer besteed ik aandacht aan het pensioen-dossier. Het gaat om een loonsverhoging voor ambtenaren van 5,05% plus €500 contant in de komende 2 jaar. Daar heeft het FNV grote bezwaren mee, want de ambtenaren krijgen voor een deel een sigaar uit eigen doos. Het FNV is geen partij bij de gesloten deal met drie kleinere vakbonden. FNV-voorzitter Ton Heerts zegt dat "Dit gewoon een goedkope truc van Rutte is". De loonsverhoging wordt gefinancierd door minder pensioenpremie af te dragen. "De consequenties van dit akkoord zijn voor niemand te overzien", zegt Heerts. Van de 5,05% loonsverhoging komt 2,2% uit de pensioenen. Het overgebleven loonbod van 2,85% wordt namelijk ook deels gefinancierd door minder pensioenpremie af te dragen. "Dat heeft grote gevolgen voor de pensioendeelnemers, omdat daar geld wordt weggetrokken. Vooral jongeren zijn de dupe", zegt Heerts. Bijna 3 miljoen Nederlanders zouden worden getroffen door het akkoord. Het ABP, het grootste pensioenfonds in Nederland, heeft doorgerekend wat de gevolgen zijn voor de deelnemers die nu in dit ambtenaren pensioenfonds hun pensioen opbouwen. Minister Plasterk laat echter zien dat het kabinet 3,25% voor zijn rekening neemt, plus de eenmalige bonus van €500. Uit de pensioenafspraken wordt 1,8% gehaald. Volgens Plasterk betaalt de overheid dus het grootste deel van de beoogde salarisverhoging namelijk €1,3 mrd.

Tabel financiering loonsverhoging ambtenaren (bron: ministerie BZK)

FINANCIERINGSBRON

EXTRA GELD VANUIT KABINET

VANUIT VERLAGING WERKGEVERSPREMIES

Eenmalige bruto uitkering in 2015

€ 500,00

 

1,25% loonsverhoging vanaf 9/2015

1,25%

 

1,6% loonsverhoging vanaf 1/2016

1,6%

 

0,4% loonstijging door voorkomen premieopslag

0,4%

 

Vrijval door aanpassing indexatie-ambitie pensioenen

 

1,00%

0,8% loonstijging door Witteveen II

 

0,80%

Totaal in%en

3,25% + eenmalig €500

1,80%

Totaal in euro's

1,3 miljard

700 miljoen

Het ABP, het pensioenfonds voor ambtenaren, komt tot de conclusie dat 'nu iets meer loon, straks veel minder pensioen gaat opleveren'. Als het kabinet zijn zin doordrukt krijgen jonge agenten, douaniers en onderwijzers €200 per maand minder pensioen vanaf de pensioengerechtigde leeftijd. Een jonge ambtenaar , die een modaal inkomen heeft krijgt er bruto €60 per maand bij. Het interessante voor de overheid is dat door het naar voren halen van inkomen de overheid nu belasting, inkomsten en BTW, kan heffen. Met de premiebetaling voor op te bouwen pensioenheffing ligt de belastingheffing pas na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Maar op welke leeftijd dat in 2050 zal zijn is onbekend. Wat weten we over de ontwikkeling van de koopkracht, de inflatie, de hoogte van de rente waarmee pensioenreserves worden opgebouwd in de toekomst en de ontwikkeling van de waarde van aandelen? Helemaal niets. Misschien ………………… nee, ik ben geen waarzegger. Waar ik nog wel iets over wil zeggen is hoe de jongste generatie denkt over solidariteit als peiler van het pensioenstelsel. Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft daar onderzoek naar gedaan. Ik vind de uitslag schokkend: door de vergrijzing, de flexibilisering van de arbeid en het gestegen opleidingsniveau zien jongeren, baanwisselaars en hoogopgeleiden het huidige pensioensysteem niet meer zo zitten. Bijna 60% van de werkenden met een leeftijd <35 jaar opteert voor zelf pensioenreserves te beheren boven solidariteit. Slechts 13% in de leeftijdsgroep van 18 tot 34 jaar is bereid inkomen in te leveren om ouderen te ondersteunen. Vooral hoogopgeleiden met een hoog inkomen willen zich afscheiden van een collectief pensioenstelsel. Als daaraan gevolg gaat worden gegeven ontstaat een deling van belanghebbenden. Ieder voor zich en de overheid voor ons allen. Ik ben daar een groot tegenstander van omdat daarmee risico's kunnen worden genomen, bewust dan wel onbewust, die ertoe kunnen leiden dat alle opgebouwde reserves kunnen zijn verdwenen op het moment dat 'deelnemers' uit het arbeidsproces stappen. Er zullen zeker assuradeurs zijn die 'passende' producten aan gaan bieden voor pensioenopbouw. Ik denk dan aan beleggen met 'een groot risico, met risico, neutraal, in dollar, euro, yuan, yen'. 40 jaar is een lange periode om te overbruggen, denk aan voedselarmoede, oorlogen, robotisering, ziekten, terrorisme.

De hoogleraar en de technocraat hebben in februari dit jaar stevig gebakkeleid. De spanning zou hebben plaatsgevonden tijdens een voorbereidend overleg voor de Eurogroep. De bijna ruzie was zo hoog opgelopen dat een vechtpartij tussen Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem en de ex-Griekse minister van Financiën Varoufakis ternauwernood voorkomen kon worden. Dat beweert althans Eurocommissaris Moscovici, die naar eigen zeggen tussenbeide kwam en zo een handgemeen voorkwam. Ze noemden elkaar 'leugenaar', hetgeen in die kringen toch ongebruikelijk is. Volgens Moscovici was de relatie tussen de twee politici daarna totaal bedorven. "Daarna is er nooit echt meer met elkaar gepraat." Het verbaast mij niet want die twee ego's verdragen elkaar niet. Ze denken beiden dat zij de waarheid in pacht hebben.

De nieuwe Griekse minister van Financiën Giorgos Chouliarakis moet doorgaan met de voorbereidingen van het derde steunpakket waarover Europa en de vorige Griekse regering het onlangs eens zijn geworden, zegt Dijssel deze week. Het is volgens hem van groot belang dat er geen tijd wordt verloren voor en na de Griekse verkiezingen van 20 september. „Wat Chouliarakis zou moeten doen en wat ik hoop dat hij ook gaat doen, is verder gaan met de voorbereidingen. Zodat, zodra de nieuwe regering er eind september is, meteen alle volgende stappen kunnen worden ingevoerd en we geen tijd verliezen. Dat zal cruciaal zijn”, aldus Dijsselbloem. Dijsselbloem zei dat Chouliarakis iemand is die „weet wat hij doet”. De nieuwe minister in de overgangsregering was de afgelopen anderhalf jaar de topambtenaar op het Griekse ministerie van Financiën. Het is de vraag met welk mandaat deze interim regering is aangetreden. Pas eind september zal duidelijk worden welk beleid in Griekenland uitgevoerd gaat worden. We moeten maar even wachten op de uitslag van de stemming.

Al eerder heb ik een aantal keren twijfels gehad over uitspraken door het IMF. De ene week zeggen ze zus en de andere week weer zo. Ook vandaag weer. Eerder al was het IMF duidelijk geweest over de voorwaarden waaraan Europa zou moeten voldoen om het IMF bij de trojka te houden: er moet een schuldsanering komen door de Grieken schulden kwijt te schelden. Ik dacht dat dat heldere taal was. Toch verschuift Lagarde de panelen. Nu heet het: het is overigens nog onduidelijk of het IMF mee zal kunnen doen aan het nieuwe steunpakket van €86 miljard dat met de Grieken is afgesproken. Volgens de eigen regels mag het fonds dat alleen doen als er sprake is van een houdbare schuld in een land. Tot nu toe heeft het fonds steeds gezegd dat een herstructurering van de Griekse schuldenberg absoluut noodzakelijk is. Waarschijnlijk valt de beslissing over deelname van het IMF pas later dit jaar. Het probleem is dat in verschillende eurolanden, en zeker in Duitsland en Nederland, veel weerstand is tegen het wegstrepen van een deel van de Griekse schulden. "Discussies over het afschrijven van Griekse schulden zijn nooit gestart. En ik denk dat die ook niet hoeven te worden opgestart als alles goed gaat", aldus Lagarde. Die laatste uitspraak deel ik niet. Er zijn anderhalf jaar geleden wel degelijk gesprekken geweest om de Griekse emu-schuld te saneren tot 120% bbp. Al vrij snel daarna kwam Dijssel met een correctie: het zou namelijk nooit de bedoeling zijn geweest de Grieken schulden kwijt te schelden. Het IMF zegt nu ook dat "we praten over het verlengen van looptijden, het verlagen van rentes en tijdelijke betalingsvrijstellingen. We hebben het niet over het wegstrepen van schuld." Met een herstructurering van de schulden moet het voor Griekenland mogelijk moeten maken om de schuldenberg beheersbaar te maken. Het letterlijk kwijtschelden van schulden aan het Zuid-Europese land is dan niet nodig. Denkt de Griekse kiezer daar straks ook zo over?

Lagarde reageerde koeltjes op de situatie in China. "De vertraging in de economie was te verwachten, voorspeld en onvermijdelijk", aldus de IMF-topvrouw. "Wij verwachten voor China een groei van 6,8%. Het zou iets minder kunnen worden." Dat China terugvalt tot een groei van 4%, zoals sommige marktvorsers voorzien, wees Lagarde van de hand. Ze liet wel weten dat de opkomende markten, die zijn geraakt door de val in de grondstoffenprijzen, "onze volle aandacht hebben".

“De varkenssector staat op springen” kopte Trouw deze week, nadat de sector op het Ministerie van Economische Zaken overleg had gepleegd met staatssecretaris Sharon Dijksma over de problematiek waarmee de varkensboeren worden geconfronteerd doordat de Nederlandse overheid zwaardere eisen op het gebied van milieu en dierenwelzijn heeft opgelegd dan Brussel voorschrijft. Daardoor maken de varkensboeren hogere kosten dan de Europese collega's. Het zou gaan om €0,19 per kilo geslacht vlees. De staatssecretaris bleef bij haar eerder ingenomen standpunt. De enige concrete stap die ze maakte was de toezegging dat ze gaat kijken of de keuringskosten van de Voedsel- en Warenautoriteit wel door de boeren moeten worden gedragen. Het gaat dan om €0,02 per kilo geslacht vlees. Ik volg de staatssecretaris daar waar zij spreekt over de gevolgen van varkenshouderijen voor het milieu en het welzijn van de beesten. Maar wel uitsluitend als die regels aansluiten bij hetgeen daarover in Brussel wordt/is besloten. Het kan en mag niet zo zijn de Nederlandse boeren op achterstand worden gezet bij hun Europese collega's en daardoor hun concurrentiepositie verslechterd. Een andere zaak zijn de financieel/economische sancties die de EU tegen Rusland heeft afgekondigd en de daarop gekomen reacties uit Moskou. Als Brussel hun stijfkoppigheid loslaat en de sancties intrekt en de Russen doen hetzelfde dan kunnen de boeren weer naar Rusland exporteren. Het zou allemaal zo simpel kunnen worden opgelost ,aar dan moet er op 7 september in Brussel wel spijkers met koppen worden geslagen op de ingelaste vergadering van de Landbouwraad.

De Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen, is deze week met zijn eerste rapport naar buiten gekomen over de invoering van het nieuwe pgb-systeem. Om gelijk maar met de deur in huis te vallen, zonder te vragen en antwoord af te wachten of het ook op prijs wordt gesteld, hij schetst een angstaanjagend beeld, kafkaësk, over de wijze waarop dit kabinet is omgegaan met de positie van de pgb-houders en hun verzorgers. Bij de voorbereiding van de overgang per 1 januari van dit jaar is de nadruk gelegd op fraudebestrijding en is er volstrekt onvoldoende aandacht besteed aan het belang van de burgers, in dit geval 200.000 mensen met een handicap of langdurige ziekte die structurele hulp nodig hebben voor hun bestaan. Veel budgethouders zijn verstrikt geraakt in de administratieve molen van formulierstromen tussen de SVB, zorgkantoor, gemeente en zorgverleners. Aanvragers moeten langs meerdere loketten voordat er uitbetaald gaat worden. De gemeente moet de hulpverlener(s) goedkeuren en de fiscus moet gegevens aanleveren. Alle informatie moet digitaal worden aangeleverd. Bij de uitvoering van dit project is het belang van de burger onvoldoende in beeld geweest. In het najaar van 2014 heb ik meerdere malen aan de bel getrokken dat een zo grote operatie in de zorg onmogelijk van de ene op de andere dag de zorg te hervormen. Systemen waren niet op elkaar aangesloten, ambtenaren waren onvoldoende voorbereid op hun nieuwe taken, ketenpartners hadden niet proefgedraaid, Politiek den Haag accepteerde dat 2015 moest worden gezien als een proefjaar. De uitvoering van de Participatiewet e.a. werd gedelegeerd aan 400 gemeentes, waar de gemeenteraad zelf de invulling mocht geven aan de wetgeving. Dat dit proces tot een chaos leidde mag voor niemand als verrassend zijn gekomen. Fraudebestrijding en bezuinigingen prevaleerden boven het belang van de kwetsbare burgers. De ombudsman schrijft dat deze gang van zaken niet op zichzelf staat. Ook bij andere drastische stelselwijzigingen is gaat de overheid, gedekt door de politiek, veel te gehaast te werk zonder dat de uitvoeringsinstanties aan de bel trekken. In een reactie zegt staatssecretaris van Rijn, verantwoordelijk voor het pgb-dossier, dat hij de hoofdconclusies van het kritische rapport deelt. Dan wordt het hoogtijd dat hij daaraan consequenties verbindt.

De Nederlandse overheid werkt broodnodige investeringen in de retailsector tegen. Vooral binnensteden en winkelcentra hebben daar flink onder te lijden. Dat zegt topman Dirk Anbeek van Wereldhave. Hij krijgt bijval van hoogleraar en retailexpert Cor Molenaar. „Gemeentebesturen, de goede daargelaten, zien de retailsector vooral als melkkoe.” Kern van de kritiek is dat de overheid in het verleden is blijven hangen, terwijl het retaillandschap op zijn kop staat. „De ambtelijke molens werken ontzettend traag”, zegt Anbeek. „De overheid legt ontzettend veel eisen op, vaak gebaseerd op verouderde plannen en aannames.” Dat zet een enorme rem op het investeringsklimaat, zegt Anbeek. Wereldhave stak de afgelopen jaren €120 miljoen in achttien Nederlandse winkelcentra. Maar daar waar je zou verwachten dat stadsbesturen de rode loper uitrollen, kwam Anbeek van een koude kermis thuis. Leiderdorp bijvoorbeeld staat er slecht op bij Wereldhave, dat daar het oude gemeentehuis kocht. „We losten daarmee een probleem van de gemeente op, met de overeenstemming om het aanpalende winkelcentrum Winkelhof op die plek uit te breiden. Vervolgens duurt het meer dan zeven jaar om goedkeuring te krijgen voor onze plannen, terwijl de gemeente elders nieuwe winkels is gaan gedogen”, zegt Anbeek. Hoogleraar Molenaar is het „100% eens” met Anbeek. „Er is veel onkunde bij gemeenten. Dat komt ook omdat er iedere vier jaar nieuwe bestuurders aantreden.” Molenaar ergert zich bovendien groen en geel aan de laatdunkende houding tegen middenstanders. „Dat is soms politiek gedreven. Maar veeleer zien ze de sector als een melkkoe.

Het kabinet is vrijdag rondgekomen met de feestbegroting voor 2016. De bijzonderheden zijn gelekt en vrijdagavond werden ze al bediscussieerd in de media. Kabinet kwaad.

Slotstand indices 28 augustus 2015; week 35: AEX 445,96; BEL 20 3.461,33; CAC 4.675,13; DAX 30 10.298,53; FTSE 100 6.247,94; SMI 8.785,10; RTS (Rusland) 829,95; DJIA 16.643,01; NY-Nasdaq 100 4.329,121; Nikkei 225 19.136,32; Hang Sen 21609,67; All Ords 5274,70; SSEC 3234,61; €/$ 1,118; goud $1.133,80; dat is €32.577,51 per kg, 3 maands Euribor -0,033% (1 weeks -0,139, 1 mnds -0,098%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,895%, 10 jaar VS 2,1303%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,139, elders €1,099. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.