UPDATE29062013/177 Deel Griekse staatsschuld moet worden kwijtgescholden

Vandaag een ander blog dan gebruikelijk. Ik belicht vandaag slechts 4 onderwerpen, die deze week actueel waren. Ik beperk mij tot: de overeenstemming over het beleid van de Eurogroep over hoe zwakke banken in Europa overeind gehouden gaan worden (als de nationale parlementen dat Europese beleid gaan steunen); de Nederlander is somber gestemd, terwijl we juist zo'n rijk land zijn; een voorstel van de Commissie Wijffels over banken en hypotheken en het commentaar van Nout Wellink daarop; het misplaatste optimisme van Dijssel over de bescherming van overheden en belastingbetalers en het ondermaatse commentaar daarop van Onno Ruding. En dan besteed ik nog enige aandacht aan

De ministers van Financiën van de Eurolanden hebben consensus bereikt over hoe zwakke systeembanken, die overeind gehouden moeten worden om een ineenstorting van het financiële stelsel te voorkomen, worden aangepakt. Wat er gaat gebeuren met (spaar)banken die die geen cruciale positie innemen, is voor mij nog niet duidelijk. Dijssel was heel positief gestemd na afloop van de vergadering: 'we hebben voorkomen dat overheden en belastingbetalers opnieuw de tekorten van op omvallen staande financiële instellingen moeten gaan betalen'. Wij weten van bewindspersonen dat die nogal eens de waarheid manipuleren, anderen noemen dat ook wel 'liegen', maar Dijssel maakt het deze keer wel erg bont. Nog erger zijn de uitspraken van Onno Ruding in Nieuwsuur. Een man van onbesproken blazoen: oud-minister van Financiën, oud-topbankier bij de City Group in de VS die bevestigt dat het goed is dat overheden en belastingbetalers in de toekomst worden gespaard bij omvallende banken. Dit is de grootst mogelijke onzin: belastingbetalers worden helemaal niet gespaard! Als ik het goed heb begrepen over wat er is besloten in Brussel is dat de handleiding bij zwakke systeembanken is: eerst kijkt de nationale overheid, waar de bank is gevestigd, ernaar of zij het probleem kunnen oplossen, lukt dat niet of niet geheel dan komen de aandeelhouders in beeld, vervolgens de houders van (achtergestelde) obligaties, daarna de spaarders met hun spaargeld >€100.000 (per bank) en tot slot het Europese Hulpfonds ESM. We kijken stap voor stap waar en in welke mate de belastingbetaler wel in beeld komt. Bij de nationale overheid, laten we zeggen Spanje, wordt voor de volle 100% gehandeld 'voor rekening en risico' van de belastingbetaler. De aandeelhouders van de bank bestaan voor een deel ook uit particulieren (=belastingbetaler), maar ook institutionele beleggers (waaronder pensioenfondsen) die met (spaar)geld van klanten (=belastingbetalers) belegt. Voor obligaties geldt hetzelfde, ook daar loopt een deel 'risico' dat er vermogen verdwijnt. Dan de spaarders met >€100.000 die kunnen dat geld geheel dan wel gedeeltelijk kwijt zijn. En dan tot slot het ESM. Dit hulpfonds ad €500 mrd wordt voor de volle 100% direct dan wel indirect gefinancierd door inbreng van nationale overheden (=belastingbetalers). Nederland staat te boek voor €40,019 mrd (participatie van 5,717%) , dat is wel ca 10% van onze staatsschuld. Er zijn mensen die dat de regering kwalijk nemen, maar voor mij is dat pure misleiding. De burgers worden in deze aanpak helemaal niet beschermd. En dat toch wel het allerminste waarvoor Onno Ruding de burgers had moeten waarschuwen. Een ander aspect is de vraag of en in welke mate de financiële markten gaan reageren op deze aanpak. Hoe gaan beleggers om met de onzekerheid dat de waarde van bankaandelen en bankobligaties, met de spaarders de schuldeisers van een bank, gereduceerd wordt, sterk gereduceerd wordt dan wel waardeloos wordt. Gaat dat de prijsvorming beïnvloeden? Als het antwoord daarop 'ja' is dan gaat de rente op obligaties uitgegeven door banken stijgen. Dat heeft consequenties voor pensioenfondsen en (beleggings)fondsen.

De commissie Wijffels heeft deze week haar rapport over de banken naar buiten gebracht. Een werk met visie. Dijssel omarmde het, Nout Wellink was enthousiast bij K&vdB, maar …………… niet om nu al uit te gaan voeren. Het tijdstip noemde hij een beetje dom. Wie er nu echt 'dom' is, daar heb ik zo mijn eigen gedachten over. Bazel III, om de banken veiliger te maken voor hun clientèle, zou niet pas in 2019 maar nu al moeten worden doorgevoerd. Banken die daaraan niet voldoen zouden 'buitenspel' worden gezet in de Europese bankenunie en zouden pas kunnen toetreden tot het Europese-deposito-garantie-stelsel zodra ze aan de eisen van Basel III zouden voldoen. Zo een krachtige aanpak kan in bankenland ingrijpende gevolgen hebben. Een andere voorzet van de Commissie is de verplichting van een hypotheekgever zelf minimaal 20% van de koopsom op tafel te moeten leggen. Daarbij komen de kosten van de makelaar, de taxateur, de hypotheekadviseur, de overdrachtsbelasting en de notariskosten. Plus uiteraard de inrichting van het huis. Is dat extreem zwaar: ja en nee. In vergelijking met wat de banken wilden financieren voor de crisis van 2008, ja in vergelijking met die tijd is het uiterst zwaar, maar in vergelijking met 35 jaar geleden zijn normen niet zwaarder dan die toen door banken werden gehanteerd. Alleen met het grote verschil dat we nu spreken over veel hogere koopprijzen. Toen ik in 1963 mijn eerste (hoek)huis kocht voor NLG 39.000 (=€17.700) was de norm 70% hypotheek. 28.000 gulden hypotheek kreeg ik, de rest moest zelf worden opgebracht. Nog in de 70er jaren van de vorige eeuw kenden de banken 2 soorten hypotheken: de klassieke en de annuïteitshypotheek. Het liefste verkocht de bank waar ik werkte de laatste omdat die het meest duidelijk was. Je sloot de rente voor tien jaar vast af en betaalde tien jaar iedere maand hetzelfde bedrag aan hypotheeklasten. Na tien jaar verlengde je het contract tegen de marktrente. Over het functioneren van Nout Wellink als president van DNB zijn veel kritische geluiden te horen, daarover zegt hij nu: ja we wisten wel dat niet alles goed liep maar we konden dat niet naar buiten brengen, dan wel we deden het niet om bestaande belangen niet te schaden. Nu zegt hij 'goed plan maar pas over 15 jaar uitvoeren'. Dat is nu de kern van de problemen van waar dit land in verkeert. Als we al weten hoe de problemen moeten worden opgelost doen we dat niet nu, maar doen we dat 'later'.

Ik wil daar nog wel wat over zeggen. Het kabinet doet er van alles aan, denken ze, om zuurstof in de economie te pompen. Op zich lofwaardig, maar zonder resultaat. Het kabinet met Rutte als boegbeeld geniet niet het vertrouwen van het volk omdat ze geen visie hebben op de toekomst. Neem het aan het werk zetten van 125.000 arbeidsgehandicapten bij bedrijven en de overheid voor 2015. Op zich lovenswaardig, maar …………. het bedrijfsleven neemt alleen nog mensen in dienst op basis van tijdelijke contracten. De vraag is onder welke condities het bedrijfsleven 100.000 arbeidsgehandicapten in dienst gaat nemen en hoe de overheid 25.000 arbeidsgehandicapten te werk gaat stellen nu minister Blok heeft aangekondigd dat de overheid komende jaren 10 tot 15 duizend ambtenaren gaat ontslaan. Overheidsdienaren op de ministeries, bij Defensie, de Nationale Politie, de rechtspraak en de gevangenissen. De verkoop van 30% van de Rijksgebouwen, veel in Den Haag, moet vanaf 2020 jaarlijks €142 mln in het lade moeten brengen. Dit kabinet regeert niet, het heeft geen visie op de toekomst en blijft bezuinigen in de hoop dat op enig moment de economie weer gaat aantrekken door de export. De sanering door de overheid levert daarbij negatieve impulsen. Nout Wellink onderschrijft het bezuinigingsbeleid van dit kabinet, hij weet ook niet meer wat hij zegt. De regering leunt zwaar op de samenleving met het sociaal akkoord, het woonakkoord, het zorgakkoord en het pensioenplan. Niet omdat die aanpak Nederland uit de problemen gaat helpen maar alleen maar opdat de coalitie, als de chaos uitbreekt, kunnen zeggen dat ze alle know-how in de samenleving hebben mee laten denken aan de oplossing van de crisis. Maar zij wisten het ook niet. Rutte c.s. blijft alsmaar doormodderen totdat het land bij de rand van de afgrond aankomt. In politiek den Haag is er veel te weinig verzet tegen het beleid van bezuinigen dat Rutte c.s. voert. Onze volksvertegenwoordigers weten ook niet de weg in dit doolhof dat door Merkel, Brussel en Rutte is ontstaan. Wat er echt zou moeten gaan gebeuren is dat de regering alle gesloten akkoorden opzegt en haar eigen beleid gaat voeren. Niet door te bezuinigen maar door te gaan hervormen en investeren. De nodige hervormingen in de samenleving moeten nu uitgevoerd gaan worden en niet wat de regering doet en wat door Wellink wordt onderschreven, dat voor 'later' op de agenda te zetten. Er moet nu een bewind aan de macht komen die de problemen gaat aanpakken en die stopt met zinloze bezuinigingen door te voeren. Voor alle duidelijkheid ik ben niet tegen ombuigingen die voortvloeien uit noodzakelijke hervormingen maar wel tegen bezuinigingen die worden doorgezet om het huishoudboekje van de Staat op orde te krijgen. Dat is namelijk een te simpel beleid: we moeten de 3% halen en de staatsschuld omlaag brengen. Dat gaat niet lukken. In feite blokkeert de burger dat door de hand op de knip te houden. Dat huishoudboekje komt namelijk vanzelf op orde als ingrijpende hervormingen worden doorgevoerd. Dat is een veel te zware opdracht voor dit kabinet, daar hebben ze de bemanning niet voor in huis. Als de werkgevers zeggen 'verkoop het tafelzilver' bedoelen ze daarmee, wij steunen van bezuinigingsbeleid van €6 mrd voor 2014 niet. Het bedrijfsleven uit de negatieve spiraal komen, dat begrijp ik wel. Overigens staan de werknemersorganisaties op dezelfde lijn. Als er doorbezuinigd gaat worden, gaat dat ten koste van de koopkracht en neemt de (jeugd)werkeloosheid toe.

In de peiling van de Hond van 30 juni blijven de politieke verhoudingen redelijk stabiel liggen. Alleen de PVV gaat er één zetel op achteruit, maar blijft de grootste partij met 28 zetels, die verhuist naar het CDA, die nu 15 zetels heeft. Overigens ongewijzigd.

Dijssel kreeg deze week een meevaller te horen van het CBS: uit de nieuwste berekeningen zou blijken dat het begrotingstekort onder de 3% uitkomt door een boekhoudkundige truc toe te passen. De naturalisatie van SNS Reaal zou als een investering kunnen worden gezien, die op termijn rendement zou kunnen gaan opleveren. Het CBS zou een deel van de 3,7 miljard euro die het kabinet in februari uitgaf voor de redding van SNS Reaal, als zodanig willen inboeken. Rutte volgt die aanname niet. Een tegenvaller voor Dijssel is een lichte stijging van de lange rente die moet worden doorgerekend in de begroting voor volgend jaar. Het komt voor mij niet als een verrassing. Ik heb al meerdere aandacht gevraagd voor de veel te lage rente. Op het huidige niveau is er nog maar één richting die de rente op kan gaan. Veel lager dan nu, is geen optie meer dus ……………. gaat de rente stijgen op enig moment. En dat is goed want nu betalen banken op spaargeld niet veel meer dan 1½%. Als ik uitga van een inflatie van 2,75% dan maakt de spaarder een negatief rendement van 1,25% plus dat in box 3 ook nog eens 1,2% belasting over het spaargeld, boven de drempel, moet worden betaald. Een stijging van de rente is een tegenvaller voor het emu-saldo.

Wereldland Nederland is, volgens een advertentie in de kranten van zaterdag, somberder dan ooit tevoren gestemd. Alleen in Griekenland is de situatie nog dramatischer. Er zijn veel positieve feiten voor Nederland te benoemen: we zijn het vijfde grootste exportland ter wereld, we hebben de gelukkigste kinderen, het Concertgebouworkest speelt over de hele wereld, we hebben Schiphol, Delft en Eindhoven, onze treinen rijden voor 96% op tijd, op sportief terrein spelen we ons partijtje mee, iedereen krijgt AOW, we hebben het mooiste pensioenstelsel ter wereld, vrijheid van meningsuiting scoort hoog. Onze handelsbalans bulkt met overschotten. Wat willen we nog meer? Misschien willen we niet meer, maar willen we het anders. De periode van de 'babyboomers' is zo goed als voorbij. De vergrijzing wordt een last voor de samenleving. Pensioenfondsen hebben problemen met de dekkingsgraad als gevolg van de lage rente. Door een toename van de levensduur worden pensioenen uitbetaald waarvoor onvoldoende premies zijn betaald. De rekening daarvan betaalt de nieuwe generatie. Onze hypotheekrenteaftrek is fiscaal veel te luxueus, starters worden op dit punt achtergesteld bij de babyboomers. Pure discriminatie. Ja, treinen rijden weer op tijd als de zon schijnt, maar op winterse dagen scoort de NS nog altijd te laag. Het ergste is dat we een kabinet hebben zonder een visie op de toekomst. Er is niemand die kan vertellen wat het perspectief is voor de euro en de EU. Hoe sterk is het bankwezen in Europa, hoeveel (spaar)banken moeten worden opgeruimd en hoeveel schade gaat ons dat toebrengen? Al die mensen die zeggen 'stop met somberen' kijken in onvoldoende mate naar de toekomst. De toekomst is 'nu hervormen' dan start, uiteindelijk, de economische groei weer op, kunnen we onze staatsschuld weer wat gaan aflossen. Ik maak een kort overstapje naar de aanpak van de jeugdwerkeloosheid in Europa, waarover op een EU-top, die niet zo mocht worden benoemd, besloten werd €8 mrd uit te trekken. Dat is, in deze fase van de crisis, weggegooid geld. De jeugdwerkeloosheid is een onderdeel van de werkgelegenheid. Als die niet aangepakt wordt, door de bezuinigingen te stoppen, dan blijft het netto besteedbaar inkomen achter, hetgeen tot gevolg heeft dat de werkeloosheid. Door preferentie toe te kennen aan de bestrijding van de jeugdwerkeloosheid (onder de 25 jaar) in de Zuid-Europese zwakke EU-landen, waar de jeugdwerkeloosheid >25% ligt, schieten we weinig op als de werkeloosheid in zijn geheel niet daalt. Het een slecht, ondoordacht besluit van de regeringsleiders.

Centrale banken in de wereld kunnen niet door blijven gaan met het losse monetaire beleid, dat ze voeren. Het is nu aan overheden om hervormingen door te voeren om de groei te stimuleren. Dat zegt de internationale bankenorganisatie Bank for International Settlements (BIS), bij de bekendmaking van het jaarverslag 2012. Volgens BIS-topbestuurder Stephen Cecchetti hebben centrale banken al het mogelijke gedaan, waardoor tijd is gekocht voor crediteuren en banken om financieel orde op zaken te stellen, maar ligt de bal nu bij overheden. ,,Het zijn anderen die moeten handelen, de moeilijke maar noodzakelijke hervormingen versneld doorvoeren en de productiviteit en werkgelegenheid laten groeien'', aldus Cecchetti. Daarbij moet elk land zijn eigen hervormingen dusdanig aanpassen voor de grootste kans op succes, zonder het economisch herstel te schaden, stelt de topbankier. Volgens hem brengen de recordlage rentestanden in toenemende mate risico's met zich mee, zoals een kapitaalvlucht naar sterk groeiende economieën die valuta's opjaagt. De BIS gaf aan dat het economisch herstel in de wereld oneven verloopt en dat het herstel gevaar kan lopen door het verslechterende sentiment. Door de bezuinigingen wordt de groei vertraagd en blijven veel ontwikkelde economieën kwetsbaar, aldus de bankenorganisatie. Ook waarschuwde de BIS dat verstoringen van de financiële markten kunnen optreden als centrale banken hun steunbeleid gaan afbouwen.

Slotstand indices 28 juni 2013/week 26: AEX 344,59; BEL 20 2.526,11; CAC 40 3.738,91; DAX 30 7.959,22; FTSE 100 6.215,47; SMI 7.683,04; RTS (Rusland) 1275,44; DJIA 14.909,60; Nasdaq 100 2.909,599; Nikkei 13677,32; Hang Seng 20803,29; All Ords 4775,40; € $1,3009; goud $1235,30 dat is €30.501,74 per kg, 3 maands Euribor 0,218%, 10 jarig 2,12%. 

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.