UPDATE28012017/361 Trump weert lobbyisten in Washington

Al direct na het aantreden van Donald Trump als president van de VS liet het WH weten dat de VS haar ambassade in Israël gaat verplaatsen van Tel Aviv naar Jeruzalem. Dat is een – internationaal – zeer omstreden besluit. De schoonzoon van Trump, Jared Kushner, is benoemd tot speciaal gezant om het Israëlitisch-Palestijnse conflict op te lossen. De liefdadigheidsstichting van de familie Kushner doneerde in 2011 en 2013 geld aan joodse nederzettingen voor kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Netanyahu is door Trump uitgenodigd op het WH. Geen goed signaal! Trump is niet van plan openheid van zaken te geven over zijn belastingaangiftes. Rex Tillerson, vriend van Poetin, is toch benoemd tot minister van Buitenlandse Zaken.

Een actiegroepin de VS eist voor de rechter dat de zakelijke ondernemingen van de Amerikaanse president Donald Trump geen geld van buitenlandse overheden mogen ontvangen. De stichting Citizens for Responsibility and Ethics (Burgers voor Verantwoordelijkheid en Ethiek) stelt dat er van belangenverstrengeling sprake is als de zakenman Trump geld verdient aan opdrachten in het buitenland waar hij ook als president mee onderhandelt, bijvoorbeeld over handelsakkoorden. De nieuwe president handelt zo in strijd met de grondwet, aldus de klagers. Betrokken advocaten hebben tegen Amerikaanse media gezegd dat de zaak maandag bij een federale rechter in New York aanhangig wordt gemaakt. Trumps ondernemingen zijn onder meer actief in de horeca en media, zoals bijvoorbeeld een tv-show die ook in het buitenland wordt uitgezonden. Volgens verdedigers van Trump zoeken de klagers spijkers op laag water en is het betalen van je hotelrekening in een hotel van Trump geen aanslag op diens onafhankelijkheid als staatshoofd. De grondwet stelt dat niemand met een vertrouwensfunctie bij de overheid „zonder toestemming van het Congres wat voor cadeaus, inkomsten, functies, titels of welke gunst dan ook mag aanvaarden van koning, prins of buitenlandse staat.” Al tijdens de campagne liet Donald Trump weten niet gecharmeerd te zijn van vrijhandelsverdragen. Donald Trump heeft op zijn eerste werkdag de documenten getekend die ervoor moeten zorgen dat de Verenigde Staten zich terugtrekken uit TPP, het vrijhandelsverdrag tussen twaalf landen rond de Stille Oceaan. Trump had eerder al door laten schemeren van TPP af te willen. Trump noemde de overeenkomst eerder een „een potentiële ramp voor het land.” De VS handelen via TPP met twaalf Aziatische landen. In plaats daarvan wil Trump afspraken maken met afzonderlijke landen. Er is een mogelijkheid dat China de vrijgevallen plek van de VS gaat overnemen. Japan is niet geïnteresseerd. Trump heeft verder tijdens een bijeenkomst met leiders van Amerikaanse bedrijven benadrukt dat de regelgeving voor bedrijven uit de hand is gelopen en met 75% kan worden teruggedrongen. Donald Trump heeft documenten getekend om de aanleg van twee grote, omstreden oliepijpleidingen te versnellen. Trump blaast met zijn decreten het door zijn voorganger Barack Obama geschrapte Keystone XL-project nieuw leven in. Bovendien wil hij het stilgelegde Dakota Access-project laten hervatten. In zijn verkiezingscampagne zei hij al dat onder zijn leiding weer werk zou worden gemaakt van die projecten. Obama haalde in 2015 een streep door Keystone, de bijna 1900 kilometer lange leiding die ruwe olie uit de teerzandvelden van Canada zou moeten vervoeren naar raffinaderijen in het zuiden van de VS. Milieugroeperingen protesteerden al jaren tegen het plan en Obama besloot uiteindelijk dat het megaproject niet in het belang van de VS was. Dakota Access is naast algemene milieuzorgen, bijvoorbeeld over mogelijke vervuiling door lekkages, omstreden omdat de pijpleiding door een reservaat van de Sioux indianen loopt. Het lot van de projecten werd door Trump wel verbonden aan heronderhandelingen over de voorwaarden ervan. Zo wil hij een “betere deal” sluiten met TransCanada, de eigenaar van Keystone XL. Daarbij wil de president onder meer dat het staal voor de leidingen in de VS wordt gefabriceerd. “Als we deze leidingen in de VS gaan aanleggen, dan moeten ze worden gemaakt in de VS”, stelde hij.

De negentien landen van de eurozone hebben hun staatsschuld in het derde kwartaal van vorig jaar verder afgebouwd. Hun overheidstekort bleef daarbij nagenoeg op het peil van een jaar eerder, meldt Europees statistiekbureau Eurostat. De staatsschuld van de eurolanden zakte in het derde kwartaal naar gemiddeld 90,1% van het bruto binnenlands product (bbp). Een jaar eerder kwam de schuld nog overeen met 91,5% van de omvang van de euro-economie. Griekenland kampt nog altijd met de hoogste schuldenlast. Die lag eind september vorig jaar met 177% van het Griekse bbp bovendien nog een fractie hoger dan een jaar eerder. Italië en Portugal volgen Griekenland, met een schuld die 1,3 keer groter is dan hun economie. De Nederlandse staatsschuld zakte in een jaar van 66 naar iets minder dan 62%. Het CPB voorspelde onlangs al dat de Nederlandse schuld dit jaar daalt tot onder de in de Europese boekhoudregels vastgelegde grens van 60%. Ik twijfel al geruime tijd of het terugbrengen van de staatsschuld naar 60% bbp wel zo’n goed idee is. Misschien is de behoefte aan investeringen in infrastructuur voor de volgende generatie verstandiger beleid voor de toekomst.

Zeker 1,6 miljoen Nederlanders moeten dit jaar meer premie voor hun pensioen betalen dan in 2016. Dat komt neer op 30% van de premiebetalers aan pensioenfondsen. De verslechterde marktomstandigheden raken niet alleen de gepensioneerden – hun pensioen wordt veelal niet geïndexeerd om tred te houden met inflatie – maar ook de werknemers hard. Dat blijkt uit een onderzoek van het Financieele Dagblad onder de meeste bedrijfstakpensioenfondsen. Dat zijn de pensioenfondsen die een hele sector bedienen, bijvoorbeeld detailhandel of kappers. Bij veel ondernemingspensioenfondsen, zoals Shell en Philips, zijn de premies nog niet openbaar gemaakt. Zij zijn daarom buiten het onderzoek gehouden.

Het dreigende vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie kost bedrijven in Nederland nu al geld. Door de onzekerheid over de uitkomst van het brexit-proces zien veel ondernemers bijvoorbeeld orders uitgesteld worden. Dat stelt de belangenvereniging evofenedex. De ondernemersorganisatie kreeg de afgelopen weken veel telefoontjes van bezorgde leden. Zij heeft een meldpunt geopend waar ook andere bedrijven terecht kunnen met hun zorgen over brexit en waar zij hun wensen kenbaar kunnen maken voor een nieuw handelsakkoord tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Vooral handels- en productiebedrijven hebben last van de onzekerheid, die hun Britse handelspartners kopschuw maakt. Evofenedex, dat de belangen behartigt van ondernemers die veel zaken doen in het buitenland, wil met behulp van het meldpunt die problemen in kaart brengen. De goed draaiende Nederlandse economie wordt op termijn bedreigd door handelsremmende ontwikkelingen als het protectionisme van Trump en de brexit. Klaas Knot, de president van DNB, zegt daarover in Buitenhof: om onnodige schade te voorkomen moet er dan ook worden gewerkt aan een goede relatie met de Britten na hun vertrek uit de EU.

De EU wordt van alle kanten uitgedaagd. Of het nu de harde Brexit betreft, de kritische blik van Donald Trump op de EU of de interne strubbelingen tussen de lidstaten: de EU zit in het defensief. Frans Timmermans wil een optimistisch geluid laten horen. Maar hoe gaat hij dat doen in een tijd van protectionisme, populisme en verharding in de internationale politiek? Wat heeft hij de lidstaten, de Europese bevolking te bieden, wie neemt de regie in handen?
De kersverse president Trump drukt in zijn eerste week als president in de VS een stevig stempel op de toekomst van economisch beleid in Amerika. America First! Wat betekent die nieuwe wereldorde voor de financiële stabiliteit van Europa – en Nederland? En wat zijn eigenlijk de vooruitzichten van onze economie? De verwachtingen van wervelwind Trump mogen voor de kortere termijn wellicht als positief worden beoordeeld (waardoor de aandelen op Wall Street stijgen) maar op de langere termijn kunnen de verwachtingen keren. De muur die Trump laat neerzetten tussen Mexico en de VS mag dan misschien indrukwekkend zijn, maar de kans is groot dat de Amerikanen zelf de prijs daarvan gaan betalen, doordat de inflatie gaat aantrekken en de koopkracht daalt. “De Britten hebben de verkering uitgemaakt, maar wij moeten niet in rancune blijven hangen”, aldus de president van De Nederlandsche Bank. “Het is niet in ons belang om dit nodeloos op te spelen. We hebben belang bij een nieuwe relatie, met zo veel mogelijk ruimte voor vrijhandel en met een ordentelijke overgangsfase.” Economisch gezien gaat het volgens Knot momenteel “heel goed” met Nederland. “En dat houdt voorlopig aan”, voorspelt hij. De groei wordt daarbij steeds meer gesteund door binnenlandse bestedingen, waardoor Nederland nu in ieder geval minder kwetsbaar is voor internationale ontwikkelingen dan een paar jaar geleden. Maar op welke wijze en wanneer worden wij, dan wel de eurozone, getroffen door de doctrines vanuit Washington, Londen, China, India en Brazilië? De panelen verschuiven in een rap tempo onder meer door een dalende wereldeconomie en de globalisering. Knot is weinig kritisch op mogelijke negatieve ontwikkelingen die ook onze open economie kunnen gaan treffen. In de dertiger jaren van de vorige eeuw waren wij een van de allerrijkste landen ter wereld maar tegelijk ook een land met grote sociale problemen: te hoge werkeloosheid en te lage economische activiteiten. We moeten oppassen dat niet 27 honden om het been jagen en de 28ste ermee vandoor gaat. Wij moeten oppassen dat de Merkel-doctrine niet aan het bewind blijft. Er moet een frisse wind door Europa gaan waaien, zeg ik tegen Timmermans.

Trump maakte gisteren bekend dat migranten uit Syrië, Irak, Iran, Libië, Somalië, Soedan en Jemen voor een periode van 30 dagen geen visum meer kunnen aanvragen. Voor vluchtelingen uit deze landen geldt daarnaast een ban van 120 dagen. Voor vluchtelingen uit Syrië geldt de maatregel zelfs voor een onbepaalde tijd. “Deze maatregel moet radicale islamitische terroristen uit de VS houden”, aldus Trump. “We willen ze hier niet.” Wereldwijd is er kritiek gekomen op de inreisverboden in de VS. Vliegtuigmaatschappijen vervoeren geen inwoners uit de getroffen landen, ook KLM laat de getroffen passagiers op luchthavens staan. Rutte heeft de inreisbeperkingen van Trump afgewezen. Bondskanselier Merkel neemt ook afstand van het reisverbod. “Ze is ervan overtuigd dat ook de strijd tegen het terrorisme geen rechtvaardiging is om mensen van een bepaalde afkomst of religie over een kam te scheren”, zegt regeringswoordvoerder Steffen Seibert. Ook de Britse premier May, de Franse president Hollande en de Canadese premier Trudeau zijn tegen de nieuwe immigratieregels. Moslimlanden zoals Iran, Indonesië en Irak hebben fel gereageerd. In Irak en Iran gaan stemmen op om Amerikaanse burgers te weren als vergelding voor het presidentiële decreet van Trump.

Er dreigt een drastisch tekort aan huurwoningen te ontstaan voor middeninkomens. Het Planbureau voor de Leefomgeving, een belangrijke adviseur van het kabinet, lanceert daarom ideeën om het roer radicaal om te gooien. Zelfs de verkoop van sociale huurhuizen komt ter sprake. Middeninkomens vallen tussen wal en schip. De overheid trekt de knip voor de zwaar gesubsidieerde sociale huurwoningen en huizenbezitter krijgen steun via de hypotheekrenteaftrek. Voor huurders die teveel verdienen voor een gesubsidieerd huis en nog niet kunnen kopen door strengere regels en stijgende prijzen is er weinig geregeld. Tot 2040 neemt het aantal huishoudens met een miljoen toe. De verwachting van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is dat er de komende jaren een sterkere vraag naar huurwoningen voor middeninkomens komt. Naast bouwen zijn er volgens woningmarktonderzoeker Martijn Eskinasi van het PBL zijn er meer mogelijkheden om snel toenemende vraag te beantwoorden. „We moeten echt aan de bak”, stelt Eskinasi. „Een radicale optie is om sociale huurwoningen van corporaties te verkopen aan particuliere investeerders. Honderdduizenden van deze woningen zijn geschikt voor de verhuur aan middeninkomens.” De onderzoeker merkt daarbij op dat er dan wel weer sociale huurwoningen bijgebouwd moeten worden: „Dat kan met de opbrengsten van de verkoop.” Huurwoningen voor middeninkomens beginnen bij €710 per maand. Voor huizen onder dit bedrag gelden allerlei overheidsregels; zowel bij particuliere verhuurders als bij corporaties. Een van de andere ideeën die Eskinasi presenteert zijn flexibele huurhuizen. Als de nood hoog is kunnen ze worden ingezet voor middeninkomens, maar als een gemeente juist meer mensen heeft met een kleinere portemonnee kunnen ze ‘sociaal’ worden verhuurd. „Het nadeel is wel dat de staatssteun vervalt.” Een ander onorthodox idee dat de minister van Wonen krijgt voorgeschoteld is een nieuwe samenwerkingsvorm waarbij woningcorporaties in een apart bedrijf in zee gaan met beleggers. „Gemeenten kunnen via de corporaties sturen op meer huizen voor middeninkomens en er stroomt meer geld binnen om te kunnen bouwen”, legt Eskinasi. „Er moet dan wel samengewerkt worden met partijen die voor de lange termijn willen investeren en niet even snel willen cashen.”

De Franse presidentskandidaat François Fillon vindt de sancties van de Europese Unie tegen Rusland zinloos. De kandidaat van de centrumrechtse partij Les Républicains zei dat na een ontmoeting in Berlijn met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Fillon waarschuwde dat Rusland en de Verenigde Staten onder de nieuwe president Donald Trump banden zouden kunnen smeden en dat de EU dan buitenspel zou kunnen komen te staan. Volgens Fillon hebben de economische sancties van Brussel geen effect en moet de EU zorgen dat ze in gesprek blijft met Moskou. Fillon vindt wel dat Rusland „een gebaar” moet maken, voordat serieus kan worden gesproken over het opheffen van de sancties. De Verenigde Staten en de Europese Unie stelden in 2014 sancties tegen Rusland in vanwege de annexatie van de Krim en de steun van Moskou voor de separatisten in het oosten van Oekraïne. Volgens Fillon doet zowel Rusland als Oekraïne te weinig om het vredesproces op de rails te krijgen. Ik zeg al veel langer dat de sancties te weinig doel treffen. Los daarvan is het de vraag waartoe de Krim behoort. Het Oosten van de Oekraïne, waar veel Russen wonen en werken is ook al zo’n pijnpunt. Waar houden wij ons mee bezig? Is het dat allemaal wel waard? De uitspraak van Fillon is wel interessant, waar hij zegt dat ‘wij’ moeten oppassen dat wij in de nieuwe krachtenverdeling in de wereldorde, niet buitenspel komen te staan. Europa heeft één groot probleem: het spreekt niet met één stem en met één visie. Toch wordt het duidelijk dat met Trump in het WH Europa zelfbewuster en onafhankelijker moet worden wil het niet geplet worden tussen de belangen van de VS, Rusland, China en India. De gezamenlijke slagkracht zal krachtdadiger moeten worden aangepakt. Als we een open interne markt willen blijven nastreven moeten we rekening houden met toenemend protectionisme. Manfred Weber en Guy Verhofstadt roepen op de contacten van de burgers met de politici, het vertrouwen in het beleid en de toekomst van Europa te versterken met de Europese Renaissance, de verlichting voor de EU-lidstaten.

Premier Mark Rutte heeft het Nederlandse volk een open brief geschreven over onderwerpen waarover hij zich bereid verklaarde op Facebook daarover met het volk te discussiëren. Ik noteerde een aantal spitse opmerkingen: Rutte geeft geen oplossingen voor de problemen die hij aan de orde stelt. Iemand schrijft over ‘holle retoriek’, zonder ‘daadkracht’. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor al die zaken die de VVD aan de orde stelt? Wie handhaaft onze wetten, onze veiligheid en wie voert het asiel- en vluchtelingenbeleid uit? Waar staat het kabinet voor? Dat Mark Rutte maar voor de helft staat afgebeeld bij de paginagrote brief is illustratief. Het is de man van de halve waarheden, de man met de twee gezichten. De man die ook verantwoordelijk is voor de verdeeldheid in ons land. De premier die met zijn uitspraken niet te vertrouwen is (Teeven-deal, €1000, de hypotheekrenteaftrek die ongewijzigd zou blijven, dat er geen Nederlands belastinggeld meer naar Griekenland zou gaan, het Oekraïne referendum en de veel te zware bezuinigingen in de zorg). De premier van VVD-huize doet o.a. zijn beklag over de intolerantie in Nederland. De meest belachelijke uitspraak van hem is dat je met een pannetje soep naar de buren moet gaan, als die dat nodig hebben. De vraag is dan wie er verantwoordelijk is dat burgers naar ‘de gaarkeuken’ moeten voor voedsel. Rutte loopt weg voor zijn verantwoordelijkheid. Hij valt Nederland aan voor zijn hufterigheid. Van Dale beschrijft ‘hufterig’ als ‘zich niet prettig voelen’ en in de volkstaal als ‘onbeschoft, ongemanierd’. Soms lijkt het wel of niemand meer normaal doet”, schrijft de premier. Over “mensen die naar ons land zijn gekomen” en de Nederlandse waarden niet delen schreef Rutte: “Als je ons land zo fundamenteel afwijst, heb ik liever dat je weggaat. Dat gevoel heb ik namelijk ook. Doe normaal of ga weg.” Pleur op!. Als je niet behoort tot de inwoners die ons land heel gaaf vinden, dan ben je een hufter (= een schoft). De oproep van premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte aan mensen om Nederland te verlaten als ze het niet eens zijn met de normen en waarden in ons land, valt niet in goede aarde bij oppositiepartijen in de Tweede Kamer. Dat werkzoekenden met een migratieachtergrond, vroeger gewoon allochtoon geheten, op de arbeidsmarkt van dit keurige land worden gediscrimineerd, daar heeft Rutte vier jaar als premier niets aan gedaan. Om dan twee maanden voor de verkiezingen hiermee te komen is volgens hem ,,absoluut ongeloofwaardig. Jesse Klaver van GroenLinks gaf een soortgelijke mening op Twitter: ,,Ongeloofwaardig van Rutte om na 6 jaar stimuleren van egoïsme zich nu op te werpen als hoeder van normen en waarden”. Geert Wilders van de PVV reageerde ook via datzelfde sociale medium: ,,Mark Rutte: de man van de open grenzen, de asieltsunami, de massa-immigratie, de islamisering, de leugens en het bedrog.” En daar valt, geheel onverwacht, nog overheen dat de VVD’ers Rutte en van der Steur de Kamer moedwillig, onvolledig, hebben geinformeerd over het verloop van de Teeven-deal. Van der Steur zorgde er als Kamerlid voor dat het parlement niet alle gegevens over de bonnetjesaffaire rond de Teevendeal kreeg omdat dat ‘gedonder’ zou opleveren. Als minister zei hij later echter dat hij deze informatie destijds helemaal niet kende. Dat stelt Nieuwsuur-verslaggever Bas Haan in zijn boek ’De rekening voor Rutte’. De journalist bracht de kwestie van de Teevendeal in 2014 aan het licht en opent nu opnieuw een hoofdstuk in het pijnlijke verhaal voor de firma Leugens en Bedrog. Eerder bleek al dat Van der Steur (destijds Kamerlid van de VVD) aan toenmalig minister Opstelten adviseerde om de informatievoorziening aan de Kamer beperkt te houden over dit onderwerp. Uit het nieuwe onderzoek van journalist Haan blijkt dat Van der Steur zelfs een mail aan Opstelten stuurde waarin hij aandringt om zaken niet met het parlement te delen. Dat zou namelijk ’gedonder’ opleveren. In die mail gaat het over welk bedrag er volgens Teeven’s herinnering aan een drugscrimineel is overgemaakt als onderdeel van een deal met justitie. Teeven deelde zijn herinneringen met een topambtenaar. Toen deze kwestie eerder in het parlement besproken werd, zei Van der Steur dat hij niet op de hoogte was van wat Teeven aan die topambtenaar had verteld. Sterker nog: met het oog op de integriteit zou hij het zaaltje uit zijn gelopen toen dat op het ministerie van Veiligheid en Justitie werd besproken. Nu blijkt echter dat Van der Steur de inhoud van Teeven’s gesprek al kende doordat hij de concept-teksten van Opstelten las en becommentarieerde. Totaal iets anders dan wat aan de Kamer werd gemeld dus. Het is al de derde keer dat de kwestie van de Teevendeal de VVD plaagt in een campagne. Voor het eerst toen de zaak in 2014 aan het licht kwam, vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen. En in 2015 werd een genadeklap uitgedeeld met nog meer nieuws over deze zaak. Destijds bleek dat het ministerie van Veiligheid en Justitie tóch het bonnetje van de Teevendeal bezat. Het resulteerde in het opstappen van de minister Opstelten en staatssecretaris Teeven, beiden van VVD-huize. Opnieuw wordt dit dossier een thema in een verkiezingscampagne. Verschillende oppositiepartijen wilden deze week zo snel mogelijk een debat en hinten er op dat Van der Steur beter kan opstappen. VVD-leider Rutte communiceerde eerder op de dag dat wie niet normaal wil doen, beter uit Nederland kan vertrekken. „Hey Mark, liegende ministers, waar sturen we die naartoe”, verwijst SP-leider Roemer daar naar in een Twitterbericht. „Liegen is niet normaal. Dat hoort niet bij Nederland”, zegt GL-leider Klaver die benieuwd is wat voor conclusies de VVD hieraan verbindt. Er zou sprake zijn van ‘staatsrechtelijk zwaar weer’ voor beide liberale bewindslieden. Het gelazer in de glazenkast ontstond toen Fred Teeven, officier van Justitie, in 2001 een schikkingsdeal sloot met de crimineel Cees H, waarbij miljoenen crimineel geld zijn witgewassen. Drugscrimineel Cees H. werkte in de jaren tachtig en negentig nauw samen met crimineel Johan V, alias De Hakkelaar. H. wist een fortuin op te bouwen, maar werd uiteindelijk veroordeeld en moest een groot deel van zijn vermogen inleveren. Aanvankelijk ging het om een vorderingsbedrag van 500 miljoen gulden als grove schatting. Dit bedrag daalde geleidelijk gedurende de procedure. Op basis van een advies van het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie (BOOM) bleek vervolgens dat het in beslag genomen vermogen van 5 miljoen gulden nog slechts een waarde had van circa 2 miljoen gulden, zo schreef verantwoordelijk minister Ivo Opstelten (Justitie) daarover aan de Kamer. Het bevroren geld van H. werd vanaf de Luxemburgse bankrekening overgemaakt naar het Openbaar Ministerie. Uiteindelijk kwamen de partijen tot een schikking waarbij het Openbaar Ministerie 750.000 gulden inhield. De rest van het bedrag (volgens Opstelten 1,25 miljoen) werd weer overgemaakt naar H.. Onderdeel van de deal was dat de fiscus bewust buiten de deal werd gehouden. Zo stond dat in de voorwaarden van de deal. Volgens sommige experts zou het daarmee feitelijk gegaan zijn om een witwasoperatie. Fred Teeven heeft nooit toestemming gevraagd aan het College van procureurs-generaal, het bestuur van het Openbaar ministerie, om het bedrag van 4,7 miljoen gulden over te maken. Deze deal had nooit gesloten mogen worden, is achteraf geconcludeerd. De positie van Teeven moest onder alle omstandigheden worden beschermd. Iedere politicus die met dit dossier geconfronteerd werd, moest vertrekken. Opstelten sprak dit vervolgens tegen, omdat witwassen van crimineel vermogen in 2000 niet als zodanig strafbaar was. Ook stond volgens hem niet vast dat het ging om crimineel verkregen vermogen en is er geen sprake van het verhullen van geld. Bovendien is het de verantwoordelijkheid van H. zelf om de zaken met de belastingdienst te regelen, zo stelde de minister. Dit kwam hem op kritiek te staan vanuit de Kamer, omdat geheimhouding tegenover de fiscus juist een onderdeel van de overeenkomst was. Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) voegde daar later tijdens het Kamerdebat over de zaak aan toe dat helemaal niet vaststaat dat H. in Nederland belastingplichtig was of dat er wellicht over (een deel van) het vermogen wel belasting is geheven. Daarna onthulde Piet Doedens, destijds de advocaat van H., dat er niet 2 miljoen maar 5 miljoen gulden van het criminele geld was vrijgegeven. “Het was allemaal lulkoek wat Opstelten verkondigde. Het was liegen en omzeilen. En de Kamer slikte dat”, aldus Doedens in de VK. Opstelten sprak deze verwijten tegen en stelde de Kamer juist en getrouw te hebben geïnformeerd. Wel schreef hij in een Kamerbrief niet exact te kunnen achterhalen wat er feitelijk is overgemaakt naar H. Dit komt doordat de bewaartermijn van dergelijke gegevens is verstreken en bij de banken waren geen gegevens meer te krijgen. In het debat had hij echter het overgemaakte bedrag nog als feit gepresenteerd. “Er is 750.000 gulden naar de Staat gegaan. […] Vervolgens is 1.250.000 gulden gegaan naar de door Cees H. aangewezen rekening. […] Een kleine 50% van het bedrag dat uiteindelijk in beslag is genomen, is door de Staat binnengehaald via het Openbaar Ministerie. Dat wil ik als feit meedelen”, aldus de minister tijdens het debat. In een Kamerbrief stelde hij het te betreuren de indruk te hebben gewekt te weten wat er precies is overgemaakt. Het TV-programma Nieuwsuur onthulde begin maart 2016 dat er, in lijn met wat Doedens eerder stelde, wel degelijk een veel hoger bedrag (fl 4,7miljoen) is overgemaakt. Nieuwsuur stelde hiervoor documenten te hebben ingezien van bronnen bij het Openbaar Ministerie met gedetailleerde informatie over de deal. Dezelfde avond stelde de huidige advocaat van H., Jan-Hein Kuijpers, eveneens een bonnetje te hebben van de transactie. Hij bevestigde daarmee het verhaal van Nieuwsuur. De druk op de posities van de beide liberale bewindslieden neemt toe. Minister Opstelten verdedigde zich aanvankelijk door te stellen dat er geen financiële gegevens meer zijn “als gevolg van verlopen bewaartermijnen en veranderingen van ICT-systemen”. Volgens de minister kon hij daarom ”geen ultieme duidelijkheid verschaffen over de afwikkeling van de schikking”. Een paar dagen later blijkt echter in de systemen alsnog bewijs gevonden te worden voor de transactie dd 10 september 2001, met een waarde van 4,710.627,18 gulden, dat belastingvrij werd overgeboekt naar de crimineel Cees H. Opstelten concludeert dat hij deze informatie eerder gedeeld had moeten delen met de Kamer en treedt af. Teeven noemt de stap van Opstelten “onverteerbaar” en biedt eveneens zijn ontslag aan. Gezien zijn betrokkenheid bij de zaak kan hij niet meer geloofwaardig functioneren, stelt hij tijdens een persconferentie. Het was al bekend dat Van der Steur, samen met zijn toenmalige fractiegenoot Dijkhoff (nu staatssecretaris), nauw betrokken was bij de strategie van de VVD-bewindslieden in de politieke afwikkeling van de deal. Dat is omstreden, want Kamerleden worden geacht de regering te controleren. Het is dan ook de vraag wie daartoe opdracht heeft gegeven. Misschien moest Teeven beschermd worden dan wel moest Opstelten ondersteund worden in de verslaglegging aan de Tweede Kamer. Hoe dan ook moest, onder alle omstandigheden, voorkomen dat er in het Parlement gedonder over zou ontstaan. Het VVD-Kamerlid Van der Steur werkte daar actief aan. Zo had Teeven niet ‘voldoende herinneringen’ (selectief geheugen) om het exacte bedrag dat naar Cees H was overgemaakt, te noemen. Ook suggereert van der Steur een hele alinea te schrappen, waarin minister Opstelten schrijft dat het hem spijt dat hij de Kamer geen duidelijkheid kan verschaffen. Hij raadt de ambtenaren op het ministerie op enig moment aan informatie weg te halen, omdat het ‘tot onnodige discussie’ zal leiden. Bij een ander voorgesteld antwoord op Kamervragen stelt Van der Steur dat dit ‘zeer riskant’ is of ‘dit levert gedonder op, aanpassen’. Andere opmerkingen suggereren vergaande bemoeienis en pogingen de Kamer te misleiden: ‘dit is zeer riskant’ of ‘niet vergeten gevoelige informatie in een brief aan de Kamer, van maart 2015, weg te halen’. Opstelten wist ondertussen dat het om 4,8 mln gulden ging maar van der Steur adviseerde minister die informatie NIET met de Kamer te delen, met als onderbouwing: “zeer kwetsbaar”. In de Tweede Kamer wordt er gediscussieerd over het handelen van de premier en minister van der Steur. D66-voorman Alexander Pechtold: „Er is er maar één verantwoordelijk en dat bent u!” Ard van der Steur kiest voor de leugen. Toch is het volgens hem “al vele jaren gebruikelijk” dat er bij belangrijke processen contacten zijn tussen ministeries en Kamerleden van de coalitie. “We wisten al dat hij meeschreef en meedacht aan brieven aan zichzelf. We weten nu ook wat hij aan zichzelf en aan de Tweede Kamer heeft geschreven. Dat heeft ons geschokt”, zegt ChristenUnie-leider Seegers. SP-leider Emile Roemer noemt de nieuwe feiten over de rol van Van der Steur ‘ontluisterend’. “De waarheid inzetten is een optie. Alleen als het je uitkomt”, zegt Roemer. “Aan liegende politici heeft de bevolking geen behoefte. Het vertrouwen is beschadigd, trek uw conclusie.” Het is het zoveelste verwijt aan de VVD-leider. De hele middag is er gedebatteerd over vermeende leugens die hij en zijn minister zouden hebben verteld toen de nasleep van de Teevendeal de afgelopen jaren boven kwam drijven. Eerder op de dag was het urenlang prijsschieten geblazen op de toch al wankele minister Van der Steur. Aan het Binnenhof verwachtte niemand meer dat de VVD-bewindsman het debat politiek zou overleven. Zelf zag hij dat ook in. En dus vertelt hij de partijtop, nog voor er ook maar één woord is gezegd, dat het na de verdediging basta is. Zo voltrekt zich in de Tweede Kamer een zes uur durend toneelstukje. Rutte blijft vierkant achter zijn minister staan, ondanks dat hij bijna zeker weet dat hij opstapt. „Ik heb Ard uit overtuiging voor deze post gevraagd. Ik zou het weer doen”, zegt hij. Want bij de VVD vinden ze dat Van der Steur niets nieuws te verwijten valt. De premier neemt met deze uitspraak zichzelf niet meer serieus. Verwacht hij nu nog dat het volk hem nog vertrouwd. Het betoog en de bijbehorende argumentatie lijkt oppositiepartijen geen zier te interesseren. Om de beurt cirkelen ze om de interruptiemicrofoon heen. Eerst als aasgieren om de politiek kreupele Van der Steur. Als die klaar is met praten, is Rutte aan de beurt. De VVD-lijsttrekker staat hen nog veel te fier overeind. Onder zijn leiderschap staat de grootste regeringspartij op een comfortabele tweede plek in de peilingen. Nu de PVV bijna Kamerbreed wordt uitgesloten van regeringsdeelname maakt Rutte vooralsnog de grootste kans om opnieuw het Torentje te mogen bewonen. Politiek gaat om macht. En omdat andere partijen die graag van de VVD af willen pakken, zijn ze in verkiezingstijd keihard voor elkaar. Het VVD-bolwerk Veiligheid en Justitie is na zes jaar zwaar beschadigd en de commotie rond een nieuw boek van een Nieuwsuur-journalist is voor de politieke concurrentie dan ook een geschenk uit de hemel. Urenlang krijgen liberalen het om de oren. PVV-voorman Geert Wilders vergelijkt het gedrag van VVD’ers met maffiapraktijken, waar Rutte als The godfather verantwoordelijk voor is. In een vergelijking schermt hij zelfs met afgesneden paardenhoofden, de beeldspraak die hij heeft geleend van de wereldberoemde trilogie. „Rutte liegt en bedriegt”, sart de PVV-voorman. SP-leider Emile Roemer is in vorm, omdat het eindelijk eens niet over hem gaat in Den Haag. Hij verwijt de premier dat hij ’de doofpot gesloten wil houden’. CDA-voorman Sybrand Buma ziet ook volop kansen in de urenlange martelgang. Hij verkent bij zijn collega’s Wilders, Gert-Jan Segers (CU) en Jesse Klaver (GL) voortdurend wat de volgende stap in de beschadiging van de liberalen moet zijn. VVD-fractieleider Halbe Zijlstra toont zich aanvankelijk nog een ferme verdediger van de minister, als hij de ene na de andere fractievoorzitter voor de voeten werpt dat er niets nieuws speelt. Naarmate de vergadering vordert komt hij minder in actie. De concurrentie is niet van plan om zich te laten overtuigen, merken ze in de coalitie. Bij de PvdA beginnen ze zich zorgen te maken; straks moeten zij nog over het lot van Van der Steur beslissen. Het blijkt niet nodig, als de minister om acht uur zijn vertrek aankondigt. „Deze strijd was niet meer te winnen”, beaamt premier Rutte nadat hij net met een ferme omhelzing afscheid heeft genomen van zijn vertrekkende minister. Minister Stef Blok (Wonen) wordt dan al getipt als opvolger op Veiligheid en Justitie. De kasteelheer uit Warmond, zoals de opgestapte bewindsman ook wel werd genoemd, sluit de deur van de macht met een harde knal. Hij stond er op om zich eerst in de Tweede Kamer te verdedigen, tegen wat hij noemt ’onterechte beschuldigingen’. „Op een gegeven moment werd het een kwestie van: geloof je iemand of geloof je iemand niet”, zegt Zijlstra even later. Volgens de VVD-fractieleider ontstond er een andere werkelijkheid voor oppositiepartijen, waardoor de versie van de minister niet meer geloofd werd. „Dan krijg je een patstelling. Daarom heeft hij deze conclusie getrokken.” De problematiek lag bij de VVD, bij een liberale premier en bij het sluiten van de ogen voor de realiteit.

De VVD is opvallend bitter over het drama. De minister beent na zijn emotionele aankondiging boos weg, de massaal aanwezige journalisten horen slechts nog ’goedenavond!’. Zijn slotwoord bevalt CDA-leider Buma en D66’er Pechtold allerminst en ze zweren er bij Rutte nog op terug te komen. Maar van deemoedigheid is bij de liberalen intussen geen enkele sprake meer. Ze vinden dat hen onrecht is aangedaan. Niet alleen door oppositiepartijen op oorlogspad, maar blijkbaar ook door de media, die unaniem het aftreden van de VVD-bewindsman voorspelden. „Hebben jullie nou je zin jongens?”, bijt een woordvoerder van de fractie het journaille toe. Een assistent van een bewindspersoon kan zichzelf ook niet in de hand houden. „Rot op”, appt hij een journalist. De klap is toch nog hard aangekomen; de oppositie heeft haar doel bereikt. Gelukkig voor de VVD kan er in zeven campagneweken nog veel gebeuren. In hoeverre de schade nog is te repareren moet nog blijken. Alhoewel de Tweede Kamer, na het aftreden van minister van der Steur, de mogelijkheid nog had de premier naar de Kamer te roepen voor het afleggen van verantwoording over zijn rol in de afwikkeling van de Teevendeal is daar geen gebruik van gemaakt. Rutte blijft buiten schot met de overweging dat er tijdens de verkiezingscampagne tot 15 maart aanstaande nog voldoende mogelijkheden resteren hem over dit onderwerp aan de tand te voelen. Voor mij resteren nog minimaal twee zaken: waarom heeft de premier zich niet intensiever beziggehouden met dit dossier, waar de VVD grote belangen bij had bij de politiek correcte afhandeling. Rutte ontkent dat het ministerie van Algemene Zaken op de hoogte was van details die door de bonnetjesaffaire en het geheugen van Teeven, waar de Nieuwsuur-journalist Bas Haan, het tegendeel beweert. Het beleid van Rutte als premier van dit kabinet en de wijze waarop hij zijn bewindslieden aanstuurt. De onvoldoende wijze waarop hij ze aanstuurt en vervolgens laat vallen als een baksteen. Minister Ard van der Steur van Justitie is de zesde bewindspersoon uit het kabinet-Rutte II die vertrekt na een affaire, een conflict of door gebrek aan vertrouwen. Een record, want nooit eerder sinds de Tweede Wereldoorlog stapten zo veel ministers en staatssecretarissen van één kabinet op na politieke schandalen. Van der Steur verdedigde in de Kamer zijn naam en niet meer zijn baan. Die was, achteraf bezien, niet meer te redden. Rutte schreef deze week nog wel een tweede brief aan de Nederlandse kiezers in de VK. “Het enige wat mij interesseert, hoe we ons in ons land gedragen”. Dat nu juist zijn eigen gedrag, dat de schijn wekte van toedekken, nog weken onderwerp van gesprek zal zijn, zal voor Rutte geen feest zijn. De Teevendeal zal Rutte blijven achtervolgen, omdat hij nooit spijkers met koppen heeft geslagen. Maar er dreigt een nieuwe ramp voor de VVD aan te komen. Eric Wiebes, staatssecretaris op met Ministerie van Financiën en belast met de fiscus, wordt geconfronteerd met een onderzoek naar het functioneren van de fiscus, uitgevoerd door Hans Borstlap, voormalig lid van de Raad van State, en Tjibbe Joustra, ex-secretaris-generaal en voorzitter van de onderzoeksraad voor Veiligheid, waarin wordt gesteld dat de continuïteit van de Belastingdienst in gevaar is geweest. “De fiscus staat aan de basis van de overheidsfinanciën”, zegt hij. “Dat de dienst zo functioneert is niet te tolereren.”

Er is ‘een gebrek aan regie en tegenspraak’ en de top van de organisatie staat te ver af van de werkvloer. De cultuur is informeel. De onderzoekers merkten bij hun onderzoek dat: gespreksverslagen moeilijk op tafel kwamen, er stond niet in wie er aanwezig waren en of ze waren goedgekeurd. De manier waarop besluiten worden genomen, worden gecontroleerd en uitgevoerd, moet verbeteren, stellen de beide onderzoekers. Ze wijzen geen schuldige aan. Maar hun kritiek gaat in eerste instantie naar de ambtelijke top van de Belastingdienst en het ministerie van Financiën. Die hadden de problemen aan de staatssecretaris moeten melden, maar Wiebes had natuurlijk ook vragen kunnen stellen. Wiebes meende een paar jaar geleden dat de Belastingdienst moest veranderen: minder formulieren controleren en meer data analyseren zodat op een slimmere manier belastingfraudeurs worden gepakt. Dat vraagt om ander personeel. Daarom zouden geleidelijk vijfduizend mensen (van in totaal 30.000 medewerkers) mogen vertrekken en zouden er 1500 mensen met andere capaciteiten worden aangenomen. Maar de uitvoering van deze regeling liep uit de hand: te veel mensen meldden zich aan en de verkeerde mensen wilden weg. De richting van de verandering die Wiebes wil doorvoeren is goed, zeggen de onderzoekers, maar het moet wel zo gebeuren dat het werk doorgaat. De vraag is ‘waar staat Rutte in dit dossier, wat is de positie van Dijssel en heeft Wiebus de teugels wel in handen?

In de strijd tegen belastingontduiking moeten aan zogenoemde brievenbusfirma’s strengere eisen worden gesteld. Deze ondernemingen, die zich in Nederland vestigen om zo hogere belastingen elders te vermijden, moeten bijvoorbeeld een minimaal aantal medewerkers hebben. Ook is het nodig meer eisen te stellen aan het vermogen van deze firma’s. Een meerderheid van de Kamer, waaronder regeringspartij PvdA, schaart zich achter de oproep van Rik Grashoff (GroenLinks) aan het kabinet. Hij wijst erop dat brievenbusfirma’s Nederland een slechte naam geven. De strengere regels kunnen bijdragen aan het terugdringen van dergelijke ondernemingen. Het net rond de brievenbus-BV’s sluit zich, aldus Grashoff. Hij spreekt over een “bizarre situatie, waarbij er €4000 mrd door Nederland wordt gesluisd, via lege brievenbusfirma’s die niets toevoegen.” Het is een signaal aan de fiscale wereld, maar het is nog veel te weinig.

Royal Philips zag zijn marges zodanig verbeteren dat het in het vierde kwartaal een brutowinst van €1,0 mrd boekte. De omzet van €7,2 mrd viel echter tegen. Ook waarschuwde Philips dat het opnieuw met de Amerikaanse autoriteiten in aanvaring is gekomen. Ditmaal gaat het om de productie van defibrillatoren, waar bij inspecties van de Amerikaanse keuringsdienst FDA onvolkomenheden aan het licht zijn gekomen. De kwaliteit van de apparaten zelf is niet in het geding. De vraag is dan wat zijn die ‘onvolkomenheden’. Philips is in gesprek met het Amerikaanse ministerie van Justitie, dat optreedt namens de FDA. Hoewel die discussies nog niet zijn afgesloten, gaat Philips er vanuit dat de kwestie ,,betekenisvolle gevolgen” zal hebben voor de bedrijfsvoering bij het betreffende onderdeel. De FDA tikte Philips in 2011 ook al op de vingers. Een fabriek in Cleveland waar medische scanners worden gemaakt, ging daarop tijdelijk dicht. De resultaten zouden daar jaren onder lijden. Volgens een woordvoerder verwacht Philips ,,geen tweede Cleveland”, omdat sindsdien de productieprocessen al aanzienlijk zijn verbeterd. Topman Frans van Houten zei in een toelichting dat hij geen grote impact voorziet op de resultaten in 2017, ook gezien het beperkte aandeel dat defibrillatoren hebben in de totale omzet. Philips handhaaft ook zijn doelstellingen voor omzetgroei en margeverbetering in de komende drie tot vier jaar. Philips wil nog niet vooruitlopen op de mogelijke gevolgen van het beleid van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump voor de eigen prestaties in de Verenigde Staten. Wel is het ,,een punt van aandacht, en in zeker zin ook van zorg”, zei van Houten. Trump greep zijn inaugurele rede aan om nog maar eens duidelijk te maken dat Amerika de komende jaren op de eerste plek komt. Producten die in de VS worden verkocht, moeten zo veel mogelijk ook daar gemaakt zijn.

De Turkse centrale bank heeft het belangrijkste rentetarief ongewijzigd gelaten. Dat werd niet verwacht, marktkenners gingen ervan uit dat de rente zou worden verhoogd om de koersval van de lira te stoppen en de inflatie in toom te houden. De Turkse munt staat al meer dan een jaar onder druk. Politieke spanningen, een afzwakkende economische groei, de mislukte coup en de reeks terroristische aanslagen in het land zorgen er voor dat de Turkse lira nog steeds terrein verliest ten opzichte van de dollar en de euro. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan riep de Turkse bevolking onlangs nog op om buitenlandse valuta in te wisselen voor lira’s om de koersval te stoppen, maar dat heeft nauwelijks effect gehad. Verder maakte Erdogan speculanten uit voor ‘terroristen’.

De euro verliest terrein in transacties van banken. Zij prefereren dollars, blijkt uit vrijgegeven cijfers van de Bank of International Settlements (BIS), de bank voor centrale banken. Eind september stond voor $13,8 biljoen uit aan internationale transacties, $60 miljard meer dan in de drie maanden ervoor. Daar tegenover stond een afname van transacties in euro’s met $160 miljard tot $8,1 biljoen. In totaal staat voor $28,2 biljoen in dollars uit, 50% van de hele markt, in euro’s staat 29% van de transacties uit, in de Japanse yen 6% en in ponden 5% van het betalingsverkeer van banken. In 2012 werd voor $11 biljoen in eurotransacties gedaan. Als reden voor de recente terugval in de euro noemen valutahandelaren de onzekerheid die is ontstaan vanwege de naderende verkiezingen in Europa. De dollar is in de ogen van banken een veiliger munt.

Dijsselbloem heeft kenbaar gemaakt dat hij, ook na zijn aftreden als minister van Financiën in het kabinet Rutte II, na de verkiezingen van 15 maart aanstaande, voorzitter wil blijven van de Eurogroep, de ministers van Financiën van de 19 eurolanden. Daarvoor zou de mogelijkheid moeten worden gemaakt dat ook voor nationale parlementariërs deze functie mogelijk wordt. Kennelijk is Dijssel van oordeel dat Europa niet zonder hem kan en dan wel dat hij daarvoor de meest bekwame persoon is. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat bij overdracht van dossiers zaken boven water zouden komen, die het daglicht niet verdragen. Hij is als minister de hoogst-verantwoordelijke politicus op het ministerie van Financiën, ook nu het functioneren van de fiscus in gevaar verkeert: doordat de Belastingdienst mogelijk in de toekomst, door het verloop van geschoold personeel, geen belastingen meer kan innen door grote problemen in de organisatie. 

De eurolanden hadden deze maand al een aantal maatregelen voor een verlichting van de Griekse staatsschuld goedgekeurd. Volgens een mededeling van het ESM (Europees stabiliteitsmechanisme) hebben de regeringen van de eurolanden het licht op groen gezet voor de nodige maatregelen. Ze vormen “een belangrijke stap naar een verbetering van de houdbaarheid van de Griekse schuld”, stelt ESM-baas Klaus Regling. Hij neemt aan dat de maatregelen tot 2060 de Griekse schuld in verhouding met het bruto binnenlands product met 20 procentpunten kan verminderen. Over deze kortetermijnmaatregelen was in december heibel ontstaan. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem had de opschorting ervan aangekondigd nadat de Griekse regering een aantal sociale maatregelen had uitgevaardigd. Het kostte Athene enkele weken om de kredietverleners ervan te overtuigen dat Griekenland trouw bleef aan zijn belofte om te hervormen en inspanningen te leveren om de kolossale staatsschuld af te bouwen. Het IMF reageert deze week op de aanpak van het ESM: de Griekse schuld is ‘onhoudbaar’ en ‘explosief op de lange termijn’. De instelling, die al een tijdje op een andere lijn zit dan Europa als het gaat over Griekenland, roept de eurozone op om ‘geloofwaardiger’ schuldverlichtingsmaatregelen te treffen. Met de huidige Europese aanpak lijkt het weinig waarschijnlijk dat het IMF aan het derde reddingsplan voor Griekenland zal deelnemen. De Duitsers hadden daar nochtans op aangedrongen zodat de eurolanden niet als enige met geld over de brug moeten komen. In het IMF-rapport luidt het letterlijk dat de Griekse schuld onhoudbaar is, “zelfs als de hervormingen volledig worden toegepast”. De staatsschuld en de financieringsbehoeften worden volgens het IMF “explosief” op de lange termijn. Deze informatie staat in een rapport, dat dient ter voorbereiding van een interne vergadering bij het IMF die begin februari gepland staat. In het document staat dat de schuldenlast van Griekenland 170% bbp zal zijn in 2020. In 2022 wordt gerekend op 164%. Daarna zal de groei van de schuld, volgens het IMF, ‘explosief worden’ en op 275% van het bbp uitkomen in 2060. De eurozone wordt in het rapport opgeroepen om veel meer te doen om de schulden van Griekenland te verlichten. Het gaat dan bijvoorbeeld om uitstel voor de rentelasten tot 2040 en verlenging van de looptijd van de leningen tot 2070.

Griekenland komt er met het huidige beleid niet bovenop, luidt de waarschuwing aan de Eurogroep en het ESM. ,,Zelfs met de ambitieuze plannen die er nu zijn, komen de Grieken niet van het schuldenprobleem af”, meldt het rapport. IMF waarschuwt ook dat alleen ‘substantiële schuldverlichting’ uitkomst biedt om een duurzame toekomst te garanderen. De Europese Unie, met als woordvoerder Jeroen Dijsselbloem is daar alleen geen voorstander van. (bron: HLN) Het ESM reageerde op het rapport van het IMF dat het Europese hulpprogramma voor Griekenland geloofwaardig is en voldoende ruimte biedt om tegenvallers op te vangen. In het rapport blijft het IMF bij zijn kritiek op het huidige beleid rond Griekenland, waarbij niets noemenswaardigs zou worden gedaan om de Griekse schuld houdbaar te maken. Het IMF herhaalt daarbij zijn advies om de schuld te verlichten, terwijl de Grieken zelf zorgen dat problemen op het gebied van belastingen en pensioenen worden aangepakt. Het ESM liet echter weten geen reden te zien om alarm te slaan over de Griekse schuldenlast. Een woordvoerder van het noodfonds benadrukte dat Europa heeft beloofd om de Griekse schuld te verlichten, als de Griekse regering zich aan al haar beloftes over economische hervormingen houdt. Het IMF en de eurolanden hebben al maanden een fundamenteel meningsverschil over de aanpak van de Griekse problemen. Daarbij hamert het fonds op minder ambitieuze doelen voor het overschot in de Griekse financiën. De aandacht zou moeten verschuiven naar hervormingen die de Griekse economie op termijn sterker maken. Volgens de berekeningen van het fonds is de verbetering van de Griekse schuld in de komende jaren van korte duur. In de decennia na 2022 zou de schuld weer exploderen. De eurolanden houden echter vast aan een optimistischer scenario voor de Griekse schuld. Het IMF kan besluiten zijn deelname aan de Griekse steun te staken, als de Griekse schuld volgens zijn inschattingen geen houdbaar niveau lijkt te gaan bereiken. DNB-president Klaas Knot zei in het tv-programma Buitenhof dat hij dit niet verwacht. Net als het ESM wees hij op de maatregelen die worden genomen om de Griekse schuld draaglijker te maken. ,,Maar het is niet eenvoudig. De schulden zijn nu in het bezit van de overheden die rond 2010 de enige waren die nog bereid waren om Griekenland te helpen.” En mijn vraag is dan ‘waardoor is die situatie ontstaan’. Knot zal dat antwoord zeker wel weten, maar zal geen politieke uitspraken doen. Daarbij komt dat de ECB ook een van de geldschieters is van de noodhulp aan de Grieken. Dat de financiële markten niet bereid waren in 2010 de Grieken nog geld uit te lezen is niet verwijtbaar aan de financiële markten maar aan de wijze waarop de Trojka de Grieken overgecrediteerd (teveel krediet hebben gegeven) hebben. De eurolanden, onder aanvoering van Nederland en Duitsland, wilden onder geen geval Griekse schulden afboeken. Dat zouden de belastingbetalers nooit accepteren, daardoor de Grieken nieuwe schulden door de strot werden geduwd. Een andere, meer humane aanpak, werd als onuitvoerbaar beschouwd. En daar worstelt Europa nog steeds mee.
May kreeg de eer om als eerste buitenlandse leider op audiëntie te gaan bij de nieuwe bewoner van het Witte Huis. Een eer die ze met beide handen aangreep. Ze kreeg de toezegging waar ze op hoopte: dat de Britten straks buiten de EU, als het Brexitproces voltooid is, zo snel mogelijk een vrijhandelsakkoord zullen sluiten met de VS. “We beloven onze blijvende steun aan deze bijzondere relatie” zei Trump. “Samen zijn Amerika en het Verenigd Koninkrijk een baken voor de welvaart en de rechtsstaat.”
De Britten hoeven straks niet achteraan te sluiten in de rij, zoals de vorige president Obama nog suggereerde, maar zullen juist de rij aanvoeren. Dat is een belangrijk signaal voor May in de aanloop naar de Brexit-onderhandelingen, die hoogstwaarschijnlijk dit voorjaar zullen beginnen. Met de steun van Trump, die de Brexit gisteren ‘een zegen’ noemde, voelt ze zich gesterkt in haar onderhandelingspositie. Daarnaast weet ze: als het Britse bondgenootschap met de Europese buren straks een stuk minder sterk zal zijn, is een hechte relatie met de Amerikanen cruciaal. Tegelijk ziet ze dat haar Europese collega’s vooralsnog voorzichtig en afwachtend reageren op de nieuwe Amerikaanse president. Door zo het initiatief te nemen, hoopt ze in de toekomst als brug te kunnen fungeren tussen Europa en de VS. Zij hoopt straks tegen Europa te kunnen zeggen: naar mij luistert hij wel. Maar er kleven ook grote risico’s aan de weg die May inslaat. Want in hoeverre kan ze werkelijk bouwen op een president die in zijn eerste week al uitblinkt in onberekenbare en omstreden uitspraken en tweets en die niet te beroerd lijkt om alles en iedereen tegen zich in het harnas te jagen? Zal het niet ten koste gaan van haar eigen geloofwaardigheid als ze Trump, in de nieuwste editie van de special relationship, als trouwe bondgenoot zal moeten beschouwen? Het is iets waar ook in Groot-Brittannië zelf met enig argwaan naar wordt gekeken. Haar band met Trump zal een kwestie zijn van balanceren op het allerhoogste niveau. Dat hij gisteren een uitnodiging van koningin Elizabeth voor een staatsbezoek heeft aangenomen, helpt alvast. May heeft veel over voor een toekomstig vrijhandelsverdrag, zoveel werd gisteren duidelijk. Ook al zijn er genoeg onenigheden: May is tegen het gebruiken van martelmethodes van gevangenen is en is opgekomen voor de rechten van vrouwen. Ook sprak ze Trump aan op zijn Navo-standpunt, maar ze zal in hun eerste ontmoeting niet met de vuist op tafel hebben geslagen. Het opbouwen van een goede relatie is op dit moment belangrijker. En het is nog maar afwachten of zo’n uiteindelijk handelsakkoord met de Amerikanen goed zal uitpakken voor Groot-Brittannië. May heeft zo’n deal harder nodig dan andersom. Daarnaast is de Britse economie veel kleiner dan de Amerikaanse, wat ook niet in het Britse voordeel zal werken. En dan krijgen de Britten ook nog te maken met een zeer protectionistisch ingestelde president die ‘America first’ als lijfspreuk hanteert. Ga er maar aan staan. Maar May wedt op meer paarden: na Washington vloog ze als leider van een zelfstandige Europese mogendheid door naar Ankara voor een ontmoeting met de Turkse president Erdogan. 

De winkels van ANWB verkeren in zwaar weer. De retailtak is zo verlieslatend dat er maatregelen nodig zijn die leiden tot een ontslagronde. De bond heeft de problemen bevestigd. Volgens bronnen zou het verlies zijn opgelopen tot €25 mln, een bedrag dat ANWB niet heeft bevestigd. De winkelmanagers hebben in Vianen het slechte nieuws te horen gekregen. De managementstructuur moet op de schop waardoor ontslagen zullen vallen. In 2013 onderwierp ANWB 25 van de 87 winkels aan een metamorfose om in te spelen op het veranderende koopgedrag van consumenten. Winkels kregen een ‘seizoensplein’ en een ‘digitaal schap’. (bron: RTLZ)

De groei van de Amerikaanse economie is over het vierde kwartaal minder voortvarend verlopen in vergelijking met een kwartaal eerder. Volgens een eerste schatting kwam de groei van de economie in de VS in het afgelopen kwartaal uit op 1,9%, tegen een toename van 3,5% een kwartaal eerder. De orders voor duurzame goederen liepen in december met 0,4% terug. In november namen de orders volgens een herzien cijfer met 4,8% af. Eerder werd een daling met 4,5% gemeld. De gang van zaken bij de Amerikaanse economie is van belang voor de Federal Reserve (Fed) bij het bepalen van het monetaire beleid. Bij de laatste vergadering van de FED in december vorig jaar werd de rente nog met 25 basispunten opwaarts bijgesteld tussen 0,5% en 0,75%.

Weer verdwijnt er een winkelketen uit het Nederlandse straatbeeld. De directie van Charles Vögele Nederland B.V. heeft het faillissement aangevraagd voor de Nederlandse verkooporganisatie van de Zwitserse modewinkelketen. De rechtbank van Amsterdam heeft hierin toegestemd en twee curatoren aangewezen die de onderneming tijdens de afwikkeling van het faillissement leiden. Sempione Retail AG, dat sinds eind vorig jaar meerderheidsaandeelhouder is van moederbedrijf Charles Vögele Holding AG, heeft al in september, toen het een bod op alle aandelen van de onderneming uitbracht, aangekondigd dat het zich zou concentreren op de strategische markten Zwitserland, Oostenrijk, Hongarije en Slovenië. Om die reden heeft de onderneming in de afgelopen maanden alle opties om het bedrijf voort te zetten onderzocht, echter zonder resultaat. De Nederlandse directie zag uiteindelijk geen andere mogelijkheid dan faillissement aan te vragen voor de Nederlandse organisatie. Charles Vögele is sinds 1999 actief in Nederland. Er werken circa 700 mensen verdeeld over 95 winkels en het hoofdkantoor in Breukelen.

De voormalige topman van Volkswagen Martin Winterkorn komt steeds verder in het nauw. Volgens justitie in Braunschweig zijn er voldoende aanwijzingen dat de baas van de Duitse autogigant al in een vroeg stadium op de hoogte was van fraude met uitstoottesten van dieselauto’s. Winterkorn trad in september 2015 af, naar eigen zeggen kort nadat hij geïnformeerd werd over wat zich in de onderneming had afgespeeld en het schandaal naar buiten kwam. De Duitse krant Bild meldde onlangs echter dat Winterkorn al sinds juli 2015 op de hoogte was van het gesjoemel. De zogenoemde dieselgate-affaire heeft geleid tot vele miljarden aan boetes, schadevergoedingen en reparatiekosten voor Volkswagen. In Duitsland loopt er ook nog een parlementair onderzoek naar wanneer de politiek van de zaak kwam te weten en hoe nauw de samenwerking tussen de politiek en de auto-industrie is.

De reële inkomsten en consumentenuitgaven in de eurozone waren in het derde kwartaal van 2016 iets hoger dan in de drie maanden daarvoor. Ook in de negen landen die samen met de 19 eurolanden de Europese Unie vormen, gingen de inkomens en bestedingen omhoog. Statistiekbureau Eurostat becijferde dat het inkomen per hoofd van de bevolking in de eurozone gemiddeld met 0,2% steeg, na een plus van eveneens 0,2% in het vorige kwartaal. De uitgaven stegen met 0,3%, volgend op een stijging van 0,1% in het tweede kwartaal. Voor de gehele Europese Unie kwam de inkomensgroei op 0,1%, na een groei van 0,4% in de voorgaande periode. Na een toename van 0,3% in het tweede kwartaal groeiden de uitgaven met 0,7%

Rabobank zal ongeveer 10.000 ondernemers aan wie ongeschikte rentederivaten zijn verkocht compenseren. Dat meldt Het Financieele Dagblad op basis van gegevens van de bank. Banken beloofden vorig najaar ruimhartig op te treden bij de beloofde compensatie voor ondernemers met rentederivaten. Rabobank verwacht dat dit in ongeveer 10.000 van de 11.500 door de bank bestuurde gevallen daadwerkelijk tot compensatie leidt. Rabobank reserveerde eerder al €700 mln voor de compensatie. De bank geeft nog niet aan of die voorziening voldoende is voor een volledige compensatie. Rentederivaten zijn bedoeld om ondernemers te beschermen tegen een stijging van de rente. De afgelopen jaren ging de rente echter sterk omlaag, waardoor ondernemers met hoge kosten werden geconfronteerd.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 27 januari 2017; week 04: AEX 485,87; BEL 20 3.605,30; CAC-40 4839,98; DAX 30 11.814,27; FTSE 100 7184,49; SMI 8.379,57; RTS (Rusland) 1195,61; DJIA 20093,78; NY-Nasdaq 100 5.168,06; Nikkei 225 19467,40; Hang Seng 23.382,62; All Ords 5765,60; SSEC 3159,166; €/$ 1,0699; goud $11921,30; dat is €35.761,81 per kg, 3 maands Euribor -0,328% (1 weeks -0,38%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,588%, 10 jaar VS 2,4957%. 10 jaar Duitse Staat 0,462%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,219.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.