UPDATE27122014/252 Dit is het laatste blog van 2014: een heel Gelukkig en Gezond 2015

In het afgelopen weekend heeft dit blog 20 uur een afwijkende header gehad, als gevolg van een update van WordPress (WP). De reparatie duurde dit keer langer dan bij eerdere installatie's. Als dit blog nog wordt gepresenteerd met een header van een bospad met bomen dan even op F5 drukken. Dit blog heeft een RSS functie, maar ik zag nooit in de URL-balk het bijbehorende oranje RSS-ikoon, waardoor abonneren op de wekelijkse blogs niet mogelijk was. Ik gebruik de browser Chrome en daar moet het probleem bij zijn opgelost. Daar heb ik de extensie RSS Subscription Extension (by Google) versie 2.2.4 ingeschakeld. Ik zie nu aan de rechterzijde van de URL-balk met www.02051935.nl het oranje RSS-ikoon, dat kan worden aangeklikt. Bij Explorer9 is de feed wel zichtbaar bij www.02051935.nl/feed/ maar de button is bij mij nog niet in beeld. Ik werk er verder aan.

Het is niet voor de eerste keer maar wel de laatste keer van dit jaar dat ik waarschuw voor de gevolgen van het lage rente-beleid van centrale banken en de gevolgen daarvan voor de opbouw van pensioenrechten. De lage rente van de ECB verhindert dat de pensioenfondsen al jaren niet meer in staat zijn jaarlijks een inflatiecorrectie door te voeren op pensioenuitkeringen, waardoor de koopkracht van ouderen met een pensioen daalt. In de VS is het al niet anders. Een groot aantal pensioenfondsen daar verkeren verkeren in een deplorabele toestand waarin ze zijn geraakt als gevolg van het monetaire beleid zoals dat is en wordt gevoerd door de FED met betrekking tot de extreem lage rentetarieven. Het Amerikaanse congres heeft nog voor het Kerst-reces het mogelijk gemaakt dat pensioenfondsen in de VS pensioenuitkeringen mogen verlagen tot maximaal 30%. Het betreft 1400 pensioenfondsen, waarvan de deelnemers lid zijn van een vakbond. Het betreft 10 miljoen Amerikanen, die hierdoor worden getroffen. Het pensioensysteem wijkt in zoverre af van het onze dat de overheid daar een minimum pensioen garandeert als een pensioenfonds failliet gaat. Daarmee belast is de Pension Benefit Guaranty Corp. De dekkingsgraad bij een aantal Amerikaanse pensioenfondsen is dramatisch laag. Zo heeft het truckerfonds van de vakbond Teamsters een tekort van $2,1 mrd. Het probleem is behalve de lage renteopbrengst op beleggingen, ook de stijgende leeftijd van ouderen is eraan debet en het feit dat steeds minder werknemers lid zijn van een vakbond. En passant zijn er in de begroting 2015 ook nog andere onderwerpen meegenomen waarover geen overeenstemming bestaat tussen de Republikeinen en Democraten. Zo mogen volgend jaar banken , die overheidsgarantie krijgen, weer riskante investeringen gaan doen. Hiermee worden de aangescherpte regels die werden ingesteld na de financiële crisis van 2008 weer van tafel geveegd, met alle risico's vandien voor de belastingbetalers. Verder mogen vermogende Amerikanen een miljoen dollar, echtparen samen drie miljoen, schenken aan politieke partijen.

Het jaar 2014 loopt op zijn einde: een goed moment om terug te kijken naar wat de afgelopen 12 maanden ons hebben gebracht en – nog belangrijker – niet hebben gebracht. Waar staat Nederland in de vaart der volken en waar staat Europa. Nederland is in een staat van ontmanteling van de verzorgingsstaat. De doorgedrukte bezuinigingen, zogenaamd om de schatkist weer op orde te brengen, verlopen in een veel te snel scenario. Zo voeren de gemeentes bezuinigingen in de zorgtaken door in de orde van grootte van 20% van het huidige budget. Het hele proces had moeten worden gespreid in de tijd. De inverdien effecten van de herschikking van zorguitgaven zou ook te voorschijn zijn gekomen bij een bedachtzamere aanpak, waarbij veel meer aandacht zou zijn besteed aan de opleiding van gemeenteambtenaren, die belast worden met de uitvoering van de wetten. Wat mij zorgen baart is de onduidelijkheid over de gevolgen van de grote verhuizing van de zorgtaken. Vrijwel niemand weet waar hij aan toe is. Verder zien we in Nederland maar ook in andere EU-landen, de aanhang van anti-EU en anti-€ partijen groeien. De vraag is dan ook aan welke onderwerpen politici te weinig aandacht hebben besteed. De regeringsleiders denken en handelen nog altijd aan de bescherming van nationale belangen. Onze premier is daarover dit jaar heel duidelijk geweest. 'Ik heb Europa alleen maar nodig voor die zaken die nationaal niet kunnen worden uitgevoerd'. Hij wil soevereiniteit terughalen uit Brussel. Als gevolg van dit proces (ons geld moet worden ingezet om financieel zwakke eurolanden te ondersteunen) is de weerstand onder het volk tegen de euro toegenomen. De politiek liet dat gebeuren en kwam niet met een visie voor Nederland maar vooral niet voor Europa. De fundamenten voor het project van een Europese Unie werden in 1952 gelegd met de oprichting van de EGKS, door Frankrijk, Italië, West-Duitsland en de 3 BeNeLux landen. Tijdens de onderhandelingen voor het Verdrag betreffende de Europese Unie, het zogenaamde Verdrag van Maastricht dat op 7 februari 1992 werd ondertekend, was alles nog koek en ei. Er was overeenstemming over de oprichting van een Europese Unie, gegrondvest op een Politieke, een Economische en monetaire Unie (en een Bankenunie), tussen de Franse socialist François Mitterand, de Duitse chirstendemocraat Helmut Kohl en de voorzitter van het gezelschap van 13 regeringsleiders, onze eigen Ruud Lubbers. Er was daar toen sprake van een brede overeenstemming over een Europese Unie. Maar latere regeringsleiders waren niet in staat dat project verder in te vullen en af te maken. Daardoor liepen de wielen vast en in die situatie verkeren we nog altijd. Als gevolg van die politieke onmacht is de weerstand onder de volken voor de euro groter geworden. Niet voor de euro als betaalmiddel maar voor de euro als noodgeld dat wordt gebruikt om financieel zwakke eurolanden te ondersteunen. Ook is er geen draagvlak voor de Bankenunie als een orgaan dat het bankwezen overeind kan houden, bij grote valutaire en financiële spanningen. Voor 2015 is de belangrijkste opdracht voor de Europese politiek om forse stappen voorwaarts te zetten richting een Verenigd Europa. Daarvoor moeten de regeringsleider het voortouw nemen. Dit impliceert wel dat er een visie op de toekomst moet komen: voor Nederland maar, wat nog belangrijker is, voor het Nieuwe Europa. Daarbij gaat het om een aanpassing van de economische structuur op basis van solidariteit. Er is niet langer tijd voorhanden om nog langer te treuzelen met het afmaken van dit project dat al >20 jaar 'onderweg' is. Herman van Rompuy had wel een voorstel voor de aanpak ervoor, maar dat is in de la terecht gekomen en iedereen lijkt wel tevreden daarmee. Ik maak nu een stap zijwaarts naar de ECB en Mario Draghi. Het is allemaal goed bedoeld wat de afgelopen jaren vanuit Frankfurt is gedaan om de stilgevallen economieën in de eurolanden weer vlot te trekken, maar het lijkt, op de manier waarop ik naar de resultaten kijk van het gevoerde monetaire beleid, geen succes te hebben gehad. Erger nog: de ingezette energie lijkt te zijn stilgevallen, de monetaire tools die zijn ingezet, hebben niet tot het gewenste resultaat, een aantrekkende economische groei bij een lichte inflatie van tegen de 2%, geleid. Over het inzetten van het laatste middel dat kan worden ingezet: monetair financieren (QE), zijn de meningen sterk verdeeld. Ik zeg nu aan het adres van Klaas Knol dat het de allerhoogste tijd wordt dat Draghi c.s. tot de orde worden geroepen. De gebruikte modellen zijn overjarig. De aannames die Draghi c.s. worden niet gehaald. En dat hadden we kunnen weten omdat diezelfde modellen al >20 jaar in Japan ook niet hebben gewerkt. Verderop in dit blog staat een kort berichtje dat de Japanse centralebankpresident Haruhiko Kuroda, op Eerste Kerstdag aan Japanse bedrijven heeft opgelegd dat ze hun geld moeten laten rollen en meer moeten investeren in personeel en machines. Kuroda tracht met een zeer ruim monetair beleid een einde te maken aan de deflatie en de zeer trage economische groei die in Japan al 2 decennia duurt. Wat is het leermoment hiervan voor de ECB? Draghi zit een spoor dat eindigt in het noodlot, in een ineenstorting van de Muntunie, waardoor generaties lang de gemaakte schulden moeten gaan worden terugbetaald aan de financiële markten. Die catastrofe overkomt ons als we op de ingeslagen weg voortgaan. Hoe dat proces gaat verlopen kunnen we zien aan hoe Amerikanen zich opstellen tegen een arm land als Argentinië. Draghi moet accepteren dat hij, wellicht met de beste bedoelingen, met monetaire tools niet kan bereiken dat de Europese economieën weer aantrekken. Draghi moet stoppen met het uitvoeren van beleid dat de financiële markten van hem verlangen. Hij moet een stap terug doen en GEEN QE gaan uitvoeren. De Europese politiek is nu aan zet en moet nieuw beleid gaan voeren waardoor het bedrijfsleven en de burgers weer vertrouwen krijgen in de toekomst. Tot die tijd zie ik een deflatoire spiraal voor het prijspeil in de eurolanden! Die ster aan de Europese horizon moet eerst gaan stralen. Laten wij, in Gods naam, niet hetzelfde beleid voeren als in Japan, dat blijft inzetten met modellen die niet werken. De politiek moet stoppen met te gehoorzamen aan de eisen die de markten stellen. Dat zal niet zonder pijn gaan door het shock effect dat ontstaat, maar de regeringsleiders bewegen niet als de noodzaak daartoe niet dringend aanwezig is. Althans dat is mijn aanname. Er moet beleid komen waardoor er weer vertrouwen in de economie en in de euro gaat ontstaan. Een van Dijssel's laatste uitspraken was dat 'de burgers het land moeten redden door meer te gaan consumeren'. In feite zegt hij dat de Europese politieke leiders daartoe niet meer in staat zijn. Het is zijn laatste noodkreet, want de Europese leiders zijn nu aan zet, dat weet hij maar al tegoed. De oplossing van de problemen die moeten worden opgelost moet uit Brussel komen van de Europese Raad, de 28 regeringsleiders van de EU-lidstaten. De economie stagneert en vanuit de politiek moeten impulsen worden gegeven, die investeringen gaan opleveren. Ik zie de rol van Draghi, op dit moment, als uitgespeeld. Draghi moet een stap terugzetten en daarmee de Brusselse politiek ´dwingen´ tot het inzetten van nieuw beleid, gebaseerd op een noodzakelijke visie op de Europese toekomst. De harde realiteit van dit moment is dat de Europese banken, uitgezonderd de zwakkere financiële instellingen, helemaal niet zitten de wachten op nieuw geld, zelfs niet als ze daarover maar 0,15% rente hoeven te betalen. De beweging is zelfs tegenovergesteld. Banken betalen meer terug aan de ECB dan dat ze hebben opgenomen. In deze terugblik op 2014 kijk ik nog even naar de gezondheid van de financiële sector. Geruststellende woorden zijn gesproken, maar waar geen duidelijkheid over is, is over de gevolgen die kunnen optreden als de gehanteerde buffers in de stresstests te laag blijken te zijn ingezet. Hoe staat het met de ethiek in het bankwezen? Een ander aspect is de ontmanteling van de samenlevingen in de eurolanden als gevolg van de, in eerste instantie, door Berlijn gedicteerde bevelen over uit te voeren bezuinigingen. Frankrijk sputtert nog wat wegen, België gaat zijn achterstand in sneltrein tempo inlopen, Nederland is ´onderweg´, maar de verzorgingsstaten worden gehalveerd en misschien wel meer dan dat. In feite is dat proces een vorm van verarming van de samenleving. In dier voege dat we onderweg zijn naar een ontwikkeling waarin de macht gaat worden gecentraliseerd (kijk naar naar de zorgverzekeraars en de grote zorgaanbieders) waardoor de rijken rijker worden en de armen armer. Ik waarschuw daarvoor, want daardoor komen de peilers van de samenleving op drijfzand terecht. Ik verwijs naar de abominabele sociale omstandigheden in Griekenland als gevolg van de dictaten die door de trojka (IMF, EC, ECB) zijn opgelegd om in aanmerking te kunnen komen voor noodhulp van de geldschieters. Ik zeg nadrukkelijk niet dat de Grieken er geen zootje van hadden gemaakt. Dat ze de boel belazerd hebben. Ik zeg wel dat de opgelegde bezuinigingen het land hebben gebracht tot aan de rand van de afgrond. En alhoewel de Grieken al een beschaafd en intelligent volk waren bijna drie millennia geleden, heeft het neoliberale beleid van vandaag de dag dit volk zwaar vernederd. De vraag is namelijk of het volk aansprakelijk kan worden gesteld voor frauduleus beleid van politieke leiders? Zonder die vraag te beantwoorden is het gewone Griekse volk in grote armoede geraakt en de vraag die gesteld moet worden is of wij, met Rutte aan het roer, niet eenzelfde route wordt opgedrongen. Op sociaal/maatschappelijk terrein wordt grote veranderingen doorgevoerd, bewust dan wel onbewust. Ik wil daarmee duiden op de veranderingen op de arbeidsmarkt, waar vakbonden jaren hebben zitten slapen, in een periode dat veel gebruiken en rechten verdwenen. Wat is het recht nog van een vast contract. Kijk naar de afgedwongen opkomst van ZZP'ers, tijdelijke en nuluren contracten. Kijk naar de verdringing op de arbeidsmarkt door het verschuiven van de pensioengerechtigde leeftijd, kijk naar de instroom van werknemers uit andere EU-landen. Kijk naar wat er is overgebleven van het sociale vangnet! Ik zeg niet dat de samenleving niet moet worden 'heringericht' op nieuwe tijden. Ik ben daar zelfs een groot voorstander van, maar niet als het evenwicht tussen werkgevers en werknemers zwaar uit het lood ligt. Ook hier vindt een herverdeling plaats van de macht van de factor 'arbeid' naar dat van 'kapitaal'. Kijk naar wat er in de 'zorg' gaat gebeuren per 1 januari 2015. Tijdens de Kerstdagen werd duidelijk dat het protest tegen de ongelimiteerde machtsoverdracht naar de zorgverzekeraars, waar minister Schippers voor verantwoordelijk is, komt haar op zware kritiek te staan: bekend was al de afbraak van de thuiszorg, maar nu trekken ook andere zorgverleners aan de alarmbel. De jeugdzorg, de logopedisten, de fysio-therapeuten, de huisartsen en een leverancier van hulpmiddelen. De klacht van de specialisten is dat ze weinig anders kunnen doen dan de opgelegde voorwaarden te accepteren. De zorgverzekeraars toetsen op kwantiteit, niet op kwaliteit. Daardoor gaat een verarming van de zorg optreden. Werkt een zorgverlener daar niet aan mee dan worden declaraties van behandelde patiënten afgerekend als een niet-gecontracteerde zorgverlener (waarbij een bijdrage van 25 tot 40% van de behandelde verzekerde wordt opgelegd). Het heet in de zorgpolissen: een marktconforme vergoeding. Toch zouden > duizend zorgverleners de voorgelegde (wurg)contracten niet bij het kruisje hebben getekend. Ik sluit niet uit dat onze samenleving de komende 12 maanden terecht komt in een situatie van groot sociaal verzet, met alle consequenties vandien voor het vertrouwen in de Haagse politiek. We zijn er allemaal getuige van en niemand steekt een vinger uit. Nee, veel erger: de sociaal-democraten staan zelf aan het roer. In feite 'verdienen' we als volk niets anders. Tot slot nog een enkel woord over de politieke en militaire onrust in de ons omringende landen. Ons in de betekenis van Europa. Kijk naar de politieke ontwikkelingen in Noord Afrika, in Afrikaanse landen als Mali en Nigeria, naar Israël en de Palestijnen, naar Syrië, Irak en IS, naar de Koerden vs de Turken, naar Afghanistan en de Taliban. Rust in de wereld, nee, verre van dat zelfs. 11 miljoen vluchtelingen zijn 'onderweg' naar veiliger plekken, met achterlating van alles wat ze bezaten, daaronder >3 miljoen uit Syrië. Miljoenen doden zijn gevallen als gevolg van oorlogshandelingen. Uitgeprocedeerde asielzoekers in ons land krijgen, gelukkig, recht op 'bed, bad en brood'. Maar waar moeten de vluchtelingen in de tentenkampen het mee doen? Wat doen we eraan? Steken we een hand uit of trekken we die juist terug? Ik wil niet sentimenteel worden, maar leg wel de vraag neer wat Europa kan betekenen voor al de slachtoffers, die van huis en haard verdreven zijn en worden? Moeten we militair geweld bestrijden of het op zijn beloop laten? In feite is de macht van Europa ook maar zeer beperkt. Er zijn overigens wel ontwikkelingen gaande waar ik me zorgen over maak. Bijvoorbeeld over de afloop van het dossier MH17 en de conclusies die op tafel komen te liggen.

Drie berichtjes over Japan. Japanse bedrijven moeten hun geld laten rollen en meer investeren in personeel en machines, dat zegt de de Japanse centralebankpresident Haruhiko Kuroda. Hij tracht met een zeer ruim monetair beleid een einde te maken aan de deflatie en de zeer trage economische groei die Japan jarenlang hebben gekenmerkt. De afgelopen tijd is er van succes op dat vlak echter weinig sprake. Mede door een verhoging van de btw kwam de Japanse economie dit jaar weer in een recessie terecht, terwijl de dalende olieprijs de inflatie drukt. Het andere bericht gaat over de Amerikaanse bank Citigroup, die zijn Japanse particuliere bankactiviteiten heeft overgedaan aan de Sumitomo Mitsui Financial Group. Dat maakte het Japanse bedrijf bekend. SMBC Trust Bank, een dochteronderneming van Sumitomo, betaalt naar verluidt circa €271 mln voor het onderdeel, waar verspreid over 740.000 rekeningen voor ongeveer $20 mrd (€16,3 mrd) aan spaartegoeden zijn ondergebracht. Bij het onderdeel werken circa 1600 werknemers. De deal moet in oktober 2015 zijn afgerond en is nog wel afhankelijk van de goedkeuring door de toezichthouders. Ik heb geen inzicht in de motieven die de City Group hebben bewogen deze activiteiten af te stoten. De realiteit is dat Japan een staatsschuld heeft van circa €6,8 biljoen en dat is > 240% bbp. In feite is het land failliet, de pensioenrechten zijn in rook opgaan en het sociale zekerheidsstelsel kan niet in stand blijven. Overheidsinkomens moeten gehalveerd worden en marktbanen moeten stimulerende belastingvrijstellingen krijgen. Japan zal helaas moeten inzien dat het een arm land is, in plaats van een rijk. De Japanse regering tracht op allerlei manieren om de economie actieve impulsen te geven. Nu gaat het om een relatief klein bedrag van voor een stimuleringspakket van omgerekend ruim €23,5 mrd. De maatregelen omvatten onder meer brandstofsubsidies als bijdrage aan de verwarmingskosten van armen, leningen met lage rente voor kleine bedrijven, herstel van infrastructuur in door natuurrampen getroffen gebieden en investeringen in regionale economieën. Geschat wordt, door de regering, dat de maatregelen leiden tot een stijging van het bruto binnenlands product (bbp) met 0,7 %. De regering financiert het pakket uit belastinginkomsten en andere beschikbare middelen. Het uitschrijven van een nieuwe obligatieleningen is volgens de regering niet nodig. De Japanse economie wordt al jarenlang gekenmerkt door een zeer trage groei. Mede door een verhoging van de btw en het terugvallen van de binnenlandse consumptie en bedrijfsinvesteringen als gevolg daarvan, kwam de op twee na grootste economie ter wereld dit jaar weer in een recessie terecht. Is dit het scenario dat de eurozone te wachten staat?

Uit een herberekening van de economische groei van Nederland in het 3e kwartaal is gebleken dat de eerste raming van 0,2% te hoog was ingeschat. De groei is gehalveerd en is door het CBS nu op 0,1% gesteld. Het verschil is vooral toe te schrijven aan een neerwaartse bijstelling van de investeringen in vaste activa. De groei van de Nederlandse economie is vooral te danken aan de export en, in iets mindere mate, aan de investeringen. In 2014 zijn er nu twee kwartalen achter elkaar van lichte groei gemeten, volgend op een eerste kwartaal met krimp. Het herstel van de Nederlandse economie is nog fragiel. Het conjunctuurbeeld laat daarbij al een half jaar geen verbetering zien. Bij elke nieuwe berekening van de economische groei bepaalt het CBS nieuwe seizoensgecorrigeerde cijfers van alle reeds gepubliceerde kwartalen. Hierdoor kunnen ook de kwartaal-op-kwartaalmutaties van eerder gepubliceerde kwartalen bijgesteld worden. De groei van het tweede kwartaal veranderde hierdoor niet, de groei van het eerste kwartaal van 2014 is bijgesteld van -0,3 naar -0,4 procent. De groei in het derde kwartaal groeide op jaarbasis met 1%. Op basis van aangevulde broninformatie bij het CBS is ook de informatie over banen en werkgelegenheid aangepast. In het derde kwartaal waren er volgens de tweede berekening 10 duizend banen van werknemers en zelfstandigen meer dan in het tweede kwartaal. Bij de eerste raming bedroeg de stijging 5,5 duizend banen. Dat is een positief cijfer, maar ten opzichte van het derde kwartaal van 2013 kromp de werkgelegenheid volgens de tweede raming met 16 duizend banen.

Het kabinet mag dan anders verkondigen, maar de economische malaise is nog niet voorbij, voorspelt voorzitter Reinier Castelein van vakbond De Unie. In 2015 zullen zeker nog 100.000 Nederlanders hun baan kwijtraken. Volgens het kabinet en het Centraal Planbureau (CPB) gaat het weer beter met de economie en daalt de werkloosheid. "Noem mij een onheilsprofeet, maar die positieve cijfers sporen totaal niet met de realiteit'', aldus Castelein. Hij baseert zijn sombere voorspelling op de eigen Arbeidsmonitor van De Unie. Hij wijst op ontslaggolven bij onder meer Rabobank, Akzo Nobel, KPN, de kranten van NDC en Wegener, de jeugd- en thuiszorg en de kinderopvang. We nemen er kennis van.

Ik krijg regelmatig de vraag voorgelegd waarom ik zo 'dwars' oordeel over de door monetaire instellingen en financiële partijen zo gewenste monetaire verruiming. Voor wat betreft de financiële markten is dat wel duidelijk. De stijging van aandelenkoersen kan alleen maar doorgaan, zolang de marktpartijen voldoende liquide zijn. Vermindert de liquiditeit dan zijn de huidige noteringen niet lang meer houdbaar. Het is geen lange termijnvisie die de markten regeert. Voor de centrale banken ligt dat anders. Ik heb in het laatste blog al aangegeven dat de waarde van een valuta afhankelijk is van vraag en aanbod, de hoogte van de rente en het vertrouwen dat de valuta geniet, zowel bij burgers als op de financiële markten. Geld in de markt pompen zonder dat daar voldoende vraag naar is bij het bankwezen (kredietverlening aan het bedrijfsleven voor investeringen) en bij consumenten, is een zinloze operatie, die het vertrouwen aantast in de brede zin van het woord. Dit kan tot desastreuze gevolgen leiden. De mogelijkheid is niet denkbeeldig dat uiteindelijk de ECB blijft zitten met slecht, onverkoopbaar, staatspapier. En dan …..?

Het CBS meldt dat de vermogens van Nederlanders fors is afgenomen. De peildatum is 2013. Op 1 januari van dat jaar bedroeg het doorsneevermogen €19.000. Dat is een daling van 30% in vergelijking tot een jaar eerder. Voor de crisis in 2008 begon was dat nog €47.000. Het CBS wijst de daling grotendeels toe aan de waardedaling van de eigen woning.

De machtsverhoudingen binnen het IMF zijn nog dezelfde als die 70 jaar geleden zijn vastgelegd. Daar willen opkomende economieën een einde aan maken. Een voorbeeld is dat de VS een vetorecht hebben, China net zoveel macht heeft als Italië en Brazilië als Nederland. Dat wringt al jaren, maar de Amerikanen bewegen niet en handhaven zo hun dominantie. Toch is een hervorming van het IMF van het grootste belang. Daarom zint het Fonds op een manier om, zonder medewerking van de Amerikanen, een herschikking door te voeren. Op de achtergrond wordt het muitende geluid van opkomende steeds luider. De terughoudendheid van de VS wordt onder meer onderschreven met de uitspraak dat 'de autocratieën van de Oude Wereld, die zich hebben omgevormd tot de mega-welzijnsstaten van de Europese Unie, dringend geld nodig hebben', waar de Amerikanen niet aan mee willen werken.

Het wordt steeds duidelijker wat de OPEC-landen bezielt met de dalende olieprijzen. Diesel noteerde deze week €1,209 per liter. Dat is goed nieuws voor mensen die een auto op diesel rijden, maar slecht nieuws voor de ontwikkeling van het prijspeil. Afgelopen weekend zei de minister van Energie van de Verenigde Arabische Emiraten, Suhail Al-Mazrouei, dat olieproducerende landen die geen lid zijn van de OPEC , zoals Canada, Mexico, Noorwegen, de VS, Rusland, Oman en Brazilië, moeten hun 'onverantwoordelijk' hoge productie inperken. Bij die landen ligt de schuld van de dalende olieprijzen. De 12 OPEC-landen produceren al 2 jaar 30 miljoen vaten per dag en doen dat nog steeds. De wereldwijde productie nam met 2 miljoen vaten toe tot bijna 94 miljoen vaten per dag. Dat betekent dat de OPEC maar 32,6% van de wereldproductie levert en de niet-OPEC landen 67,4%. Deze cijfers laten dus zien dat in de periode 1 juni 2014 tot heden de notering is gedaald van $105,37 naar $55,60 en wel omdat het marktaandeel van de niet OPEC landen is gestegen naar 68,9%. Door zo'n kleine verschuiving is in 7 maanden bijna de helft van de olieprijs per vat in $ verloren gegaan. Veel meer voor de hand ligt dat het aanbod zich niet aanpast naar de vraag. Reden: teruglopende economische groei en niemand, ook de OPEC niet, wil de productie reduceren. Het lijkt erop dat verschillende OPEC-landen met een dubbele agenda werken. Notering ruwe olie $55,11.

Na het zoet komt het zuur, een beschouwing over de ongerustheid onder de oudere en kwetsbare mensen bij de grote reorganisatie in de zorg die over een paar dagen in werking treedt. De confrontatie van de belangen van de verzekerden met die van die van de zorgverzekeraars en de schatkist van de overheid. Hoe denken ouderen en mensen die afhankelijk van zorg zijn daarover. Het magazine Plus hield een klein onderzoek met resultaten, die er niet om liegen. 58% van de ondervraagden denkt dat de thuiszorg en thuishulp een chaos worden. 63% denkt dat in 2015 zoveel, door gemeenten, in de thuishulp wordt gesneden, dat hun huis vies wordt. 70% is blij met de thuishulp, dat is de huishoudelijke hulp in het kader van de wmo,maar heeft angst die geheel dan wel gedeeltelijk kwijt te raken. Een derde denkt dat in andere gemeentes het beter toeven is dan in de eigen gemeente. 90% van de ondervraagden heeft geen idee hoeveel geld er in 2015 beschikbaar is voor hulp of zorg, waarvan ze afhankelijk zijn. 19% van de mensen die huishoudelijke hulp krijgen hebben er vertrouwen in dat dat bij hun gemeente in goede handen is. In het kader van de Participatiewet: 75% ziet ertegen op om hulp te vragen aan mantelzorgers als familie, vrienden, buren en kennissen. 28% kan geen beroep doen op mantelzorg van naaste familie; men is zelfstandig en heeft geen kinderen. De onzekerheden op dit onderdeel van de zorg zijn groot, zo ligt 52% ligt 's nachts wakker van het idee minder thuishulp te krijgen. 45% denkt dat in 2015 de thuiszorg slechter (van kwaliteit) zal worden. 79% denkt dat de thuishulp veel duurder zal worden. Iemand stelt dat als ze minder hulp krijgt, ze geen geld heeft om zelf hulp in te kopen. Ze ziet het somber in en staat machteloos. 33% denkt dat de thuiszorg in goede handen is bij de zorgverzekeraars. De uitkomsten van het onderzoek(je) komen voor mij niet als een verrassing. De uitspraak van staatssecretaris van Rijn dat mantelzorg (langdurige onbetaalde hulp door partner, familie, buren, vrienden, kennissen) niet verplicht mag worden. Maar wie gelooft daar nog in. Wat heeft de staatssecretaris na 1 januari 2015 nog te vertellen over de uitvoering van de WMO, de zorgwetten en de Participatiewet? De uitvoering ligt dan bij 403 gemeenten, die zelf invulling gaan geven hoe zij de wetten, met het geld dat daarvoor beschikbaar komt, uit gaan voeren. Ik heb daar een slecht gevoel bij, maar we zullen zien hoe deze enorme 'verhuizing' gaat verlopen en hoe hoog de rekening is die kwetsbare mensen en ouderen wordt gepresenteerd. Gemeenten zien het eerste jaar als een leerjaar. De huidige zorgverlening krijgt een 8; de verwachting voor 2015 krijgt een 6½. Eerlijk gezegd valt dit laatste cijfer mij reuze mee. Ik ga uit van een veel lagere aanname.

De zorgkosten van bejaarden stijgen met bijna 250 euro per maand als hun partner overlijdt. Een toename van ruim de helft, becijferen drie Leidse gezondheidseconomen in een studie die deze week is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Plos One. De extra kosten lijken toe te schrijven aan vervanging van zorg die voorheen van de partner kwam, schrijven de onderzoekers. De kosten voor persoonlijke zorg verdubbelen ruim na het overlijden van de partner. Ook de medische kosten stijgen met ongeveer 30%, doordat mensen die hun partner verloren hebben sneller fysiek achteruitgaan. Voor het onderzoek is er een analyse gemaakt van de gegevens van ruim zesduizend bejaarden die tussen 2007 en 2010 hun partner verloren.

Günter Hannlich schrijft aan het einde van het jaar onder meer: nachdem Ihnen die hohen Kurse an den Aktienbörsen nach wie vor eine heile Welt vorgaukeln und der Präsident der Europäischen Zentralbank (EZB) immer wieder mit neuen Liquiditätsankündigungen die Aktienbörsen nach oben treibt, sieht es bei näherer Betrachtung überhaupt nicht gut für eine Erholung im Euro-Raum aus. Niedrigzins-Umfeld auch zusätzliche Liquidität der Notenbank nichts nutzt, um die Konjunktur wieder anzukurbeln – solche Maßnahmen verpuffen einfach im Nichts. Es geschieht sogar genau das Gegenteil. Je niedriger der Zins ist, umso weniger lohnen sich in unserem Wirtschafts- und Finanzsystem überhaupt Investitionen oder Kreditgeschäfte für die Banken. Deshalb erlahmt die Wirtschaft noch weiter und gerät zusehends an den Rand einer Deflationskrise. Für 2015 erwarte ich eine stürmische Entwicklung an den Börsen, denn die hohen Kurse derzeit werden nicht durch gute wirtschaftliche Daten unterfüttert. Eine solche Entwicklung kann immer eine gewisse Zeit gutgehen – aber mittel- bis langfristig enden solche krassen Unterschiede in einem Crash. Aber ich kann Ihnen sagen: Nicht nur die Rente ist nicht mehr sicher. Uns erwarten noch ganz andere Umbrüche in den kommenden Jahren. Das aktuelle Finanzsystem ist noch stabil. Für mich ist es keine Frage ob, sondern nur noch wann der nächste Zusammenbruch kommen wird. Im Grund ist es auf eine einfache Formel zu bringen: Derzeit versuchen die Notenbanken im Zusammenspiel mit den Politikern, das Schuldenproblem zu lösen. Dieser Anspruch ist erst einmal anzuerkennen. Doch wie sicher denn dieser Versuch aus? Die Verantwortlichen wollen das Problem der Schulden mit noch mehr Schulden lösen. In feite bevestigt Hannlich datgene waarvoor ik al langer waarschuw, namelijk dat het ECB beleid ons leidt naar een onzekere toekomst. Hoe vreemd het wellicht ook klinkt: lage rentetarieven genereren helemaal geen investeringen. Dat willen 'oude modellen' ons wel voorspiegelen, maar de harde realiteit is anders. Een land dat zijn geld aanbiedt voor een extreem lage rente, daar is iets niet mee in orde. Zo een land wordt door investeerders gemeden. En ik vind dat nog heel verklaarbaar ook. Dat ons land in het afgelopen jaar meerdere malen kort geld kon aantrekken met een kleine negatieve rente (dwz beleggers die aan de Staat geld uitleenden verlangden daarvoor geen rente, maar, het tegendeel, zij waren zo blij dat wij hun geld wilden aannemen dat zij ons daarvoor zelfs betaalden). Is geen positief signaal. Dat klinkt U wellicht vreemd in de oren, maar het is een uiting van deregulatie van de geldmarkt. Er is zoveel 'monopoly”geld in de markt gezet door de ECB, in de hoop dat banken dat zouden gaan uitlenen voor bedrijfskredieten en investeringen (hetgeen tot dusverre niet/dan wel in onvoldoende mate gebeurde), dat er een overvloed aan geld ontstond waarvoor geen bestemming voorhanden is. En dan wordt het bijna voor niks (10 jaars geld Staat 0,73%) uitgeleend aan betrouwbare overheden. Dat is in de verste verten geen positief signaal. Daar zou Nederland (en ook andere landen) wakker van moeten liggen, daar zou Tusk voor spoedberaad de regeringsleiders en de Eurogroep voor naar Brussel moeten opgeroepen, daar zouden de Parlementen en de regeringen in de eurolanden voor van Kerstreces moeten terugkomen, daar zou het Europees Parlement en de Europese Commissie 7/7 en 24/24 beschikbaar moeten zijn voor overleg en het bestuur van de ECB zou verantwoording moeten afleggen voor het gevoerde beleid. Daar zou de Koning voor moeten ingrijpen, door het kabinet naar huis te sturen en een oud-captain-of-industry moeten uitnodigen een Kabinet van Nationale Eenheid te formeren. Maar ik voorspel U: dat allemaal gebeurt niet. Er ligt zelfs niemand wakker van, met alle gevolgen vandien. Ik had dit onderwerp nog maar net afgerond toen ik in de VK las dat de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, heeft uitgehaald naar gevestigde politieke partijen als de VVD, de PvdA en het CDA, die zich laten opjutten door populistische partijen (ik neem aan dat hij duidt op Wilders en de PVV) en zich niet meer durven in te zetten voor 'meer' Europa. Juncker zegt onder meer dat Nederland in 2005 tegen de Europese Grondwet stemde omdat de gevestigde partijen,die vóór waren, weigerden campagne te voeren. "Ook de regering Balkenende II stak geen vinger uit." Daardoor stemde 61,5% tegen goedkeuring van de Europese grondwet. Het kamp van de tegenstemmers bestond toen uit de SP, de LPF, de Groep Wilders, de SGP en de CU. Volgens Juncker maakt populisme een land onbestuurbaar."Als je met boze burgers wilt praten,moet je vóór ze gaan staan. Niet weglopen of achter ze aan hollen." Ik heb diezelfde uitspraak al meerdere keren gedaan: 'wij hebben een premier die geen visie op de toekomst heeft en daardoor het volk ook niet voorgaat op weg naar de toekomst, maar een premier die achter de feiten aan blijft lopen. In Brussel verkondigt hij een andere stem dan in den Haag en wordt zo door niemand meer serieus genomen. Al langer was bekend een dubbele agenda heeft: een Brusselse en een Haagse. In de eerste is hij voor Europa, in de tweede is hij ertegen. Daarover moet snel duidelijkheid komen. ' Het zijn harde woorden van Juncker aan het adres van Rutte persoonlijk, de VVD, de PvdA en het CDA.

Het volgende bericht heeft niets te maken met 'financiën en economie' maar veel meer met politiek en samenleving. Het gaat over de afhandeling van vliegramp MH17 in het Oosten van Oekraïne op 17 juli 2014. De regie over de oorzaak van de ramp ligt bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Die verwachten voor 2017 naar buiten met de resultaten van het gedane onderzoek. Op de website rijksoverheid.nl staat te lezen over wat de oorzaak is van de vliegramp: “Onderzoek zal moeten uitwijzen wat de precieze oorzaak van de vliegramp met vlucht MH17 is geweest. Het lijkt erop dat het vliegtuig is neergeschoten.” De OvV doet geen uitspraken over schuld of aansprakelijkheid en betrekt die vragen ook niet in zijn onderzoek. Toch heeft de leider van het onderzoek onlangs een uitspraak gedaan dat de eerste indruk, nadat al het materiaal van het vliegtuig in Nederland was aangekomen, was dat de ramp zou kunnen zijn veroorzaakt door een raket. Op basis van welke vooronderstellingen die aanname is gedaan, komt later pas naar buiten. Aangezien de ramp al 5½ maand geleden heeft plaatsgevonden en de Amerikanen nu pas aankomen met satellietbeelden van de ramp is de vraag welke waarde daaraan nog kan worden toegekend. Materiaal kan gemanipuleerd zijn, op een wijze bewerkt dat de bewijslast wordt verschoven. Zo kwam RTL met 3 foto's aan waaruit moet blijken dat het toestel is neergehaald met een raket. De foto's zouden zijn gemaakt door een bewoner uit die regio. Ik zie niet meer dan een blauwe hemel, maar als dat wordt doorgedrukt zie je een heel dunne witte streep. Op de derde foto zie je in de verte grote zwarte wolken, afkomstig van het toestel nadat het was neergestort. Op de eerste twee foto's met een nauwelijks zichtbare witte veeg heb ik geen neerstortend vliegtuig kunnen ontwaren. En er is op geen van die foto's te zien iets van een raket. Er doen meerdere complottheorieën de ronde over wat er gebeurd kan zijn. Het toestel is uit de lucht geschoten, het toestel is door een raket neergehaald, ook mogelijk is de inslag van een vallende steen uit het heelal. Of het gaat om een geplande aanval, of zijn er zaken uit de hand gelopen, opzettelijk dan wel heel ongelukkig? Wie kunnen de partijen zijn die er politiek gewin uit hoopten te kunnen halen? Of de ramp ooit wordt opgelost …..? Tijdens de Kerst kwamen Russische onderzoekers naar de ramp met de MH17 met nieuw bewijs dat het toestel op 17 juli door een Oekraïens gevechtsvliegtuig is neergehaald. Het bewijs zou afkomstig zijn van een getuige die voor de Oekraïense luchtmacht werkte en naar de Russen is overgelopen. De getuige zou op de Oekraïense luchtmachtbasis in Dnjepropetrovsk hebben gewerkt. Hij zegt dat op 17 juli een Sukhoi-25 op de basis terugkeerde zonder de twee luchtdoelraketten die het toestel bij vertrek bij zich had. Volgens de getuige heette de piloot Vladislav Volosjin. "Hij kan ze uit angst of wraak hebben afgevuurd. Misschien zag hij het voor een ander vliegtuig aan", zegt de getuige. Ook vanuit Malaysië komt een kritisch geluid over de onderzoekscommissie. Waarom wilde Nederland zo graag de onderzoekscommissie leiden? Het was niet de meest voor de hand liggende optie, want Nederland erkende de separatisten niet. Dat leverde veel vertraging op bij de berging van de slechtoffers en de wrakstukken van het vliegtuig. Tan Sri Aziz, de voormalige topman van Malaysia Airlines, vindt dat het onderzoek naar de crash van vlucht MH17 niet door Nederland moet worden uitgevoerd maar door de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie van de Verenigde Naties (ICAO). Aziz: "Ik vind dat de VN dat had moeten doen. Ik weet niet waarom het niet gebeurd is. Misschien omdat het de luchtvaart betreft en men bij gebrek aan kennis van de luchtvaart of om politieke redenen niet tussenbeide wil komen. Maar volgens het internationale recht moet de VN de leiding nemen. In dit geval nam Nederland de leiding. Dat vind ik vreemd." Hij vreest dat de rol van Nederland een belemmering zal zijn bij de uiteindelijke rechtsgang: "Bij vervolging zal de verdediging zich beroepen op een oneerlijk onderzoek. Neutraliteit is daarom erg belangrijk. Als advocaat ben ik erg gefrustreerd." Rusland en een groep nabestaanden hebben ook gepleit voor een VN-onderzoek. Volgens onze Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding voldoet het onderzoek aan alle internationale voorwaarden en zijn niet alleen Nederlandse onderzoekers lid van het team. De vraag is in hoeverre Nederland en de familieleden van de omgekomen passagiers partij zijn bij de uitkomsten van het onderzoek en bij de schuldvraag over de ramp. Wordt van Nederland verwacht dat ze de schuldigen uit de wind houden? Daar verschillen de meningen over. Ik denk dat er al veel meer bekend is over wie verantwoordelijk zijn voor deze vliegramp. Ik heb bij de OVV een opgave gevraagd welke leden in het team werkzaam zijn en namens wie. Wordt vervolgd in 2015 …………

In Nederland zijn sinds het begin van de economische crisis in 2008 ongeveer 22.000 winkels verdwenen, het grootste deel na een faillissement. Aan het eind van dit jaar zijn er van de 112.000 nog maar 90.000 als de winkelverkopen tijdens Kerst en Oud en Nieuw tegen zijn gevallen. Dat heeft marktonderzoeker Q&A berekend. Het afgelopen jaar gingen onder meer de winkelketens Mexx, Halfords, Henk ten Hoor Textiel, Free Record Shop, Polare en Siebel failliet. Een aantal maakte een doorstart in afgeslankte vorm. Free Record Shop werd BoekenVoordeel. ''Voor de mensen die het aanging, was het natuurlijk vreselijk dat winkels failliet gingen, maar voor het hele winkellandschap is het gewoon beter", zegt Q&A-directeur Frank Quix. ''Nederland had veel te veel winkels. 20% is nu verdwenen, maar de sanering is nog niet voltooid. Deskundigen verwachten dat uiteindelijk 1/3 deel van het winkelbestand zal verdwijnen. Dit impliceert dat in de komende tijd nog meer winkels hun deuren moeten sluiten. Het is het gevolg van een aantal technische ontwikkelingen en veranderingen in distributiemogelijkheden en de opkomst van webshops. Bedrijven die in onvoldoende mate zijn meegedraaid met het veranderende koopgedrag dleggen het loodje. Vlak voor de crisis hadden we 112.000 winkels, dat was volgens ons zo'n 35 tot 40 procent te veel. Dus er is nu een behoorlijke herschikking aan de gang." Winkelbedrijven die door de crisis terecht zijn gekomen bij Bijzonder Beheer bij hun bank en waar de december verkopen zijn achtergebleven, gaan moeilijke tijden tegemoet.

Al eerder werden grote Amerikaanse beboet met tientallen miljarden dollars, voor gerommel bij de verkoop van risicovolle hypotheekbeleggingen. Nu staat de Zwitserse bank Credit Suisse in de schijnwerpers. Deze bank hangt in de Verenigde Staten een boete van $10 mrd (€8,2 mrd) boven het hoofd vanwege vermeende fraude bij de verkoop van hypotheekgerelateerde producten in aanloop naar de financiële crisis. Een rechtbank in New York heeft bepaald dat de bank hiervoor terecht moet staan. Credit Suisse werd in november 2012 aangeklaagd in de VS omdat de bank de risico's van de hypotheekgerelateerde producten verkeerd zou hebben voorgesteld. Credit Suisse had de rechter gevraagd de zaak te verwerpen, maar dat verzoek is geweigerd. De bank heeft gezegd in beroep te gaan. In mei trof Credit Suisse nog een schikking in de VS van ruim $2,5 mrd omdat de bank ervan werd verdacht Amerikaanse klanten geholpen te hebben de belastingen te ontduiken.

DFT: Chinese industriële ondernemingen hebben hun winsten in november met 4,2% zien afnemen ten opzichte van een jaar eerder. November liet daarmee de scherpste terugval zien sinds augustus 2012, toen de winsten van industriële bedrijven op jaarbasis met 6,2% daalden. Ook in oktober waren de winsten ook al gedaald, toen met 2,1%. In september stegen de winsten met een bescheiden 0,4%. De voortzettende afname van de bedrijfsresultaten is een nieuw signaal dat de groeivertraging van de, op een na grootste, economie ter wereld zich verdiept. China is op weg naar de traagste groei over een heel jaar sinds 1990. Een ontwikkeling dat we serieus moeten nemen?

Tijdens de Kerstdagen heb ik, met veel plezier, naar College on Tour gekeken met Twan Huys en John Cleese. Gelachen! Ook aanbevelenswaardig was 'De Verleiding van het Grote Geld', een informatief programma gepresenteerd door Jort Kelder over de vastgoedfraude en de verleidingen waaraan de hoofdrolspelers werden geconfronteerd (en die niet konden weerstaan). In feite is de jacht op het Grote Geld een vorm van verslaving, als drugs, alcohol, goklust, gamen, mensen die op jacht zijn naar achting vanuit de beroepsgroep, de samenleving. Mensen die in een positie geraken waarin zij kunnen bewijzen dat ze in staat zijn topprestaties te kunnen leveren. Veelal om te bewijzen dat zij niet de drop-outs zijn, waarin zij zich voelden neergezet (op school gepeste kinderen).

RTLZ: Malaysia Airlines, dat dit jaar twee vliegtuigcrashes te verwerken kreeg, zal op 31 december 2014 definitief van de beurs in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur verdwijnen. Het verlieslijdende bedrijf zal een drastische reorganisatie ondergaan, waarbij duizenden banen geschrapt worden. Het luchtvaartbedrijf bevindt zich al tijden in zwaar weer, door hoge bedrijfskosten, felle concurrentie en minder passagiers. Sinds de verdwijning in maart van vlucht MH370 en de crash van de MH17 in Oekraïne in juli werden de resultaten alleen maar slechter. Door de aanslagen wordt de maatschappij gemeden door reizigers.

De nieuwe wet die erfgenamen tegen onverwachte financiële risico’s moet beschermen, gaat niet ver genoeg. Dat stellen twee advocaten van het Utrechts advocatenkantoor Benvalor Advocaten en professor Wilbert Kolkman van de Rijksuniversiteit Groningen. Volgens hen doet het wetsvoorstel ’bescherming erfgenamen tegen onverwachte schulden’ niet wat het belooft. Daardoor kunnen nabestaanden nog steeds voor tonnen gedupeerd worden. „Het wetsvoorstel beschermt erfgenamen onvoldoende tegen het risico om met eigen vermogen aansprakelijk te zijn voor een tekort in een nalatenschap”, vinden advocaten Judith Jansens van Gellicum en Leonoor Wijnbergen. De bescherming van erven heeft geen betrekking op vorderingen van banken, die worden door de wetgever 'buitenspel' gezet.

VK: FNV Zorg & Welzijn komt in het geweer tegen spotjes van het ministerie van Volksgezondheid. De vakbond dient een klacht in bij de Reclame Code Commissie omdat ze een aantal filmpjes over veranderingen en bezuinigingen in de zorg misleidend vindt. In de spotjes worden verwachtingen gewekt die voor veel mensen niet waargemaakt gaan worden. Minister Schippers en staatssecretaris Van Rijn proberen Nederland in slaap te sussen met mooie verhaaltjes. Mensen hebben recht op het eerlijke verhaal', zegt kwartiermaker van FNV Zorg & Welzijn Corrie van Brenk. Daarom zouden de huidige spotjes vervangen moeten worden door spotjes die een meer waarheidsgetrouw beeld geeft over de veranderingen en bezuinigingen in de zorg. Volgens de vakbond staan de spotjes van het ministerie 'in schril contrast met het willekeurige beleid van gemeenten, met de duizenden ontslagen die er in de zorg vallen, honderden verzorgingshuizen die sluiten en de ouderen die hun zorg verliezen.'

In het eerste blog van 2015 worden de laatste noteringen van 2014 vermeld.

Slotstand indices 26 december 2014/week 51: AEX 425,57; BEL 20 3306,81; CAC 40 4.295,85; DAX 30 9922,11; FTSE 100 6.609,93; SMI 9021,67; RTS (Rusland) 768,06; DJIA 18053,71; NY-Nasdaq 100 4.314,095; Nikkei 17.818,96; Hang Sen 23351,23; All Ords 5369,50; €/$ 1,2195; goud $1.195,80; dat is €31.579,43 per kg, 3 maands Euribor 0,08%, 10 jarig Staat 0,73%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.