UPDATE27102012/139 De tering naar de nering zetten

In het blog van het afgelopen weekend heb ik harde uitspraken gedaan over de premier waar hij op zijn persconferentie van 19 oktober des 's morgens bij het ochtendgloren, in Brussel, uitspraken heeft gedaan die ik zou willen classificeren als 'onwaarheden'. Misschien nog net geen pertinente leugens, maar in ieder geval gaf hij wel een voorstelling van zaken op basis van de halve waarheid. Hij deed daar een uitspraak dat door de inschakeling van de ECB, voor het inrichten van het instituut van toezichthouders op het bankwezen in de eurozone, alle risico's kunnen worden weggenomen dat burgers opnieuw met publiek geld zwakke banken overeind moeten houden. In dit dossier krijgt de ECB twee belangen te behartigen namelijk dat van het bankwezen en dat van de burgers van de eurozone. En die belangen lopen lang niet altijd parallel. En dan is er ook nog het ESM. De opvolger van het EFSF, het huidige noodfonds van de eurozone. Over het ESM, dat inmiddels formeel is opgericht en is gevestigd in Luxemburg, de volgende informatie van de Algemene Rekenkamer: EU governance bij bestrijding economische en financiële crisis

  • € 700 miljard garantiestelling (‘ingeschreven’ kapitaal) door Eurolanden

  • € 500 miljard effectieve leencapaciteit

  • Bedoeld voor: Landen uit de eurozone.

  • Rechtsbasis: ESM-verdrag (ondertekend 2 februari 2012)

  • Type instrument: Lening, opkoop staatsobligaties

  • Start uitgifte gelden 2012

  • Bedrag uitgegeven per 10-9-2012: n.v.t.

  • Ontvangende landen: n.v.t.

Bij een verzoek om steun van een ESM-lidstaat aan de Raad van Gouverneurs (ministers van Financiën eurolanden) gaat de Europese Commissie (in samenwerking met de ECB) het risico voor de financiële stabiliteit van het eurogebied, de houdbaarheid van de staatsschuld en de financieringsbehoefte van de aanvragende lidstaat na. Op basis van deze analyse neemt de Raad van Gouverneurs het besluit om al dan niet steun te verlenen. Vervolgens onderhandelen de Europese Commissie / ECB / IMF met het ESM-lid over de keuze van het financiële instrument, de voorwaarden waaraan voldaan moet worden en eventueel het herstelprogramma. Zij monitoren de naleving van de overeengekomen voorwaarden en adviseren over uitbetaling van de tranches. Het ESM leent op de kapitaalmarkt en beheert de lening. Wat hier de Raad van Gouverneurs worden genoemd zijn dezelfde personen die functioneerden als de Europese ministers van Financiën van de eurolanden. Ik zet vraagtekens bij de kwaliteit van de besluiten die de afgelopen jaren over hulpverlening en de monitoring zijn genomen door ditzelfde gezelschap. Ik heb ze al eerder neergezet als de 'lakeien van das Kapital'. Ze behartigen slechts in beperkte mate de belangen van de burgers en in meerdere mate de belangen van de banken en de financiële wereld. Een sociaal gezicht ontbreekt. Ik verwacht niet dat door het ESM daarin een verandering optreedt. Daarom zet ik vraagtekens bij de aangehaalde uitspraak van Rutte. Mijn twijfels zijn de angst dat aan banken rechtstreeks toegang verleend gaat worden in het noodfonds voor hulpverlening aan de financiële wereld. De Europese Commissie heeft dit jaar uitgesproken dat aandeelhouders en beleggers moeten opdraaien voor versterking van het risicodragend vermogen van financiële bedrijven als banken en verzekeraars. Uit het recente verleden weten we dat de regeringsleiders het spaargeld en de pensioenreserves hebben ingezet als waarborg voor de slechte vermogensposities van banken en verzekeraars. De belofte is dat dat nooit meer zal gebeuren, maar door banken toegang te geven tot het ESM wordt die toezegging niet nagekomen. De toezegging van Rutte dat de burgers uit de vuurlinie van de eurocrisis worden gehaald is een fabeltje, waarin hijzelf misschien wel gelooft, maar wat niet de realiteit is en wordt. Op grond van de voorliggende stukken moet ik constateren dat er nog altijd een gerede kans is dat de overheden (dus de burgers) de verliezen in het banken moeten nemen en dat de winsten naar de aandeelhouders gaan. Dat is een buitengewoon ongezonde, onredelijke en oneerlijke situatie.

De zuidelijke eurolanden hebben nog minstens 3 tot 5 jaar nodig om hun begrotingen op orde te brengen,verwacht president Knot van De Nederlandsche Bank. Griekenland heeft nóg meer tijd nodig,zei hij in Buitenhof. Knot vindt dat de noordelijke eurolanden tot die tijd steun moeten blijven geven. Volgens de heer Knot is er "nog een lange weg te gaan". De opmerking van de Franse president Hollande, dat de eurocrisis bijna voorbij is,noemde hij "een vroegtijdige conclusie". Volgens de bankpresident is er nog ,,een lange weg te gaan''. Overheden zullen nog jarenlang maatregelen moeten nemen en ,,de marges zullen heel smal zijn''. Verder heeft Knot bij een coalitie van VVD en PvdA vertrouwen in herstel van het Nederlandse consumentenvertrouwen. Verder is Klaas Knot voorstander van het idee om de Europese Commissaris voor de € meer macht te geven. ,,Ik begroet dat idee. We hebben in Europa niet alleen strengere budgetdiscipline nodig maar ook scherper schuldentoezicht'', aldus de bankpresident. Het idee voor een machtiger 'valutacommissaris' werd eerder geopperd door de Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schäuble. De commissaris zou bijvoorbeeld de bevoegdheid moeten krijgen om nationale begrotingen tegen te houden. Staatssecretaris Ben Knapen van Europese Zaken liet afgelopen week ook al weten daar voorstander van te zijn. Nederland pleit al langer voor een strengere aanpak van landen die zich te veel in de schulden steken. Hier wil ik wel even interrumperen. Onze minister van Financiën is heel goed in het bedenken van regels die van toepassing zijn op andere landen. Als wijzelf in het gedrang komen, tapt hij ineens uit een ander vaatje. Wij zijn een volk dat pragmatisch denkt en handelt. Wij toetsen op nut en bruikbaarheid. Knapen is voor meer macht naar Brussel als het gaat over een scherper schuldentoezicht, maar zodra men ons in Brussel onder curatele gaat stellen door dwingende regels voor te schrijven is er van dat enthousiasme niets meer over. Ik deel met Knot zijn uitspraak dat ,,een logische consequentie van het hebben van een monetaire unie is dat je ook op begrotingsniveau meer coördinatie afdwingt''. De bankpresident zei verder in Buitenhof dat hij sterk voorstander is van het onderbrengen van alle 6000 Europese banken onder het bankentoezicht waarover de Europese leiders eerder deze week overeenstemming hebben bereikt. Dat is ,,in zijn begrip'' ook in Brussel afgesproken, maar er komt wel een ,,fasering in het tempo'' waarin de banken onder de toezichtsparaplu worden gebracht. Volgens Knot is het duidelijk dat voor de huidige problemen niet de grote instellingen, maar de kleinere banken hebben gezorgd. Vooral voor Europa is het van het grootste belang om het vertrouwen van beleggers te herstellen. Landen met hoge staatsschulden zijn afhankelijk van de gunsten van de financiële markten, aldus Knot. De formatie van een nieuw kabinet die op dit moment gaande is, biedt volgens hem ,,zeker mogelijkheden''. Er moeten stappen worden gezet op het gebied van hervorming van de arbeidsmarkt, de oudedagsvoorziening en de zorg. Bovendien moet volgens hem ,,de trend naar steeds meer hypotheekschuld'' zo snel mogelijk worden gekeerd. ,,Daar zal ook de consument vertrouwen uit putten'', denkt de bankpresident. Hij bestreed de opmerkingen van directeur Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds, dat te veel bezuinigingen de recessie alleen zal aanwakkeren. Volgens hem deugt het wetenschappelijk bewijs voor deze stelling niet. Bovendien is het oplopen van het begrotingstekort tijdens een recessie juist extra schadelijk voor de economie, denkt hij. Op 2 onderwerpen heb ik vragen aan de heer Knot: hoeveel jaren heeft de toekomstige Toezichthouder nodig voordat hij alle 6000 banken 'onder controle' heeft. 5 jaar, 10 jaar, 20 jaar? Zegt U het maar. Merkel kijkt heel anders naar de problematiek in de bankwereld. U zegt dat de kleinere banken de zwakste schakel vormen. Ik neem aan dat U daarmee wilt zeggen dat daar in eerste instantie naar moet worden gekeken. Merkel zegt dat de Toezichthouder zich uitsluitend moet bezighouden met de systeembanken en dat de kleintjes onder controle moeten worden gebracht van nationale Toezichthouders. Ik neem aan dat ze hiermee bedoelt de nationale centrale banken uit de eurozone. Dat werkt alleen maar dat er strikte controleregels worden vastgesteld, waaraan getoetst moet worden. Vanuit mijn optiek zeg ik dat er in bankenland gesaneerd moet worden. Er zullen banken moeten omvallen, of daar ook systeembanken bij zitten, laat ik buiten beschouwing. Ik denk dan niet aan 5% van de 6000 banken maar aan meer, misschien wel veel meer. Herkent U die noodzaak in relatie tot het veiligstellen van het spaargeld van de klanten. Waar staat U in de discussie over nutsbanken? De tweede vraag gaat over de door de trojka opgelegde bezuinigingen en hervormingen aan eurolanden, die in financiële problemen verkeren, veelal door eigen schuld. Ik deel de mening van Lagarde over aanpassing van de afgedwongen eisen in geld en tijd. De veel te zware ingrepen kunnen misschien nog wel verantwoord worden als er wordt gekeken door een financiële bril, maar wat er in Griekenland plaatsvindt bezien door een sociale bril levert het beeld op van chaos en paniek en een forse ruk naar ultra-rechts. Een euroland waar de burgers in diepe armoede zijn geworpen. Wat wij noodhulp noemen voor de Grieken is niet meer en niet minder dan geld dat rechtstreeks naar de banken in Frankrijk en Duitsland gaat, die op een volstrekt onverantwoorde wijze leningen hebben gegeven zonder aandacht te schenken aan de risicofactor. Ik zeg tegen U dat de Grieken verstandig zouden handelen als ze zouden 'kappen'. Jullie, daar reken ik ook U toe, hebben het misschien goed bedoeld (alhoewel ik daar zeer aan twijfel) maar wij stoppen ermee zo door te gaan. Er is geen licht in de tunnel ontstaan door al onze opofferingen, er is geen perspectief, Europa heeft geen visie, Europese politici gedragen zich als 'lakeien van das Kapital'. Er is in het hele proces geen enkel sociaal aspect te herkennen. Hoe vervelend het ook voor politici klinkt maar er moet geld (ik bedoel geen leningen, maar donaties) naar de Grieken om hun economie weer op de rails te krijgen, om de werkelozen weer aan het werk te zetten, om de koopkracht van de burger weer te verbeteren, om het consumentenvertrouwen weer op te krikken. En dan zullen we de Grieken de helft van hun staatsschuld kwijt moeten schelden, ook van dat van publieke partijen. Het klinkt wellicht als een vloek, maar ik zie geen andere uitweg meer. Als U een betere uittocht ziet, hoor ik dat graag. Je zult de Jager of Rutte heten en door Knot op zo een wijze de les worden gelezen. Je bent premier dan wel minister van Financiën en je houdt bij hoog en bij laag vol dat er geen cent meer naar de Grieken gaat. Ze moeten hun eigen problemen maar gaan oplossen. En dan verschijnt er een monetair deskundige ten tonele en die verkondigt dat de Zuid-Europese landen nog zeker 5 jaar nodig hebben om uit de ellende te komen en voor de Grieken zal die termijn nog langer zijn. Hoe we ons ook wenden of keren: dat gaat ons nog meer geld kosten. Hoeveel, geen idee. Ik hou wel rekening met 'veel', dat middels de ECB en het ESM getransfereerd gaat worden naar Zuid-Europa. Wij moeten af van het imago dat onze leiders tollenaars zijn. Tot slot over dit onderwerp nog een korte reactie op het redactionele commentaar van Trouw van afgelopen maandagmorgen. Ik deel niet de mening dat er een heel belangrijke stap is gezet waarmee de weeffouten van de muntunie kunnen worden gerepareerd. Ik sta achter het standpunt van Merkel dat er pas sprake kan zijn van een bankenunie zodra alle partners op basis van financieel/economische gelijkwaardigheid participeren. Wat Knot zegt: dat duurt zeker nog 5 jaar of langer. Het toezicht op alle 6000 banken in de eurozone is een goede stap voorwaarts, maar ook niet meer dan dat. De opstart van de Toezichthouder duurt nog enige tijd voordat deze actief kan gaan functioneren en nog langer voordat al die 6000 banken onder controle zijn. Door dat proces ontstaan er afvallers, die de race niet vol kunnen houden en omvallen. Voordat alle puin dan weer geruimd is, is de achterstand op het tijdsschema nog groter geworden. De stelling van de redacteur dat nu nog steeds de fundamenten van de muntunie moeten worden versterkt, ik zeg door een politieke unie te stichten, deel ik, maar ik betwijfel of aan de onderhandelingstafel daarover unanieme besluiten kunnen worden genomen. De Europese politici en burgers zijn zover nog lang niet. De plannen van van Rompuy over de bankenunie zijn nog te vaag, zei Rutte vorig weekend. Hoe groot is de politieke moed om begrotingsdiscipline af te dwingen, wanneer het toezicht op de banken nog niet operationeel is. Wanneer wordt het Europees deposito-garantiestelsel, dat Brussel wil invoeren, gestart. Daar is Noord-Europa pertinent tegen in deze fase, evenals de uitgifte van euro-bonds. De bankenunie is de uitvoering van de 20 jaar geleden afgesproken 'schulddeling' in de eurozone. Wat de burger vooral ziet is de crisis, de ellende die dat veroorzaakt onder de Griekse en Spaanse burgerij, dat stoot af en de politiek is niet in staat een visie neer te leggen voor een Europese toekomst. Daar zijn zwaargewichten voor nodig, om de Europese idealen opnieuw vorm te geven. Voorlopig verblijven we nog in een soort niemandsland omdat politici aan het volk niet de vraag durven voor te leggen: “bent U bereid een offer te brengen voor een gezonde herstart van Europa door de helft van Uw spaargeld aan de Spanjaarden uit te lenen zodat ze hun schulden kunnen terugbetalen zonder de garantie dat U Uw geld terugkrijgt”. Zeg het maar: wie is daartoe bereid!

Goudvoorraad DNB

Mr Drs J.C. De Jager heeft tien vragen beantwoord van het oud-SP kamerlid Drs E. Irrgang over de goudpositie van ons land bij DNB. De centrale bank voert een locatiebeleid waarbij het goud , dat in positie is, 600 ton met een marktwaarde vav €25 mrd, wordt gespreid over de locaties New York, Ottawa, Londen en Amsterdam. Van die 600 ton ligt slechts 67 ton in de kluizen van DNB aan de Weteringschans. De fysieke goudvoorraad van DNB vervult tegenwoordig, zegt de Jager, in tijden van financiële crisis, een functie als ultieme reserve en vertrouwensanker. Verder wordt goud aangehouden uit diversificatieoverwegingen (wat dat ook moge zijn). De goudvoorraad vervulde in de guldens-periode (tot 1 januari 2002) de functie van tegenwaarde voor de in omloop zijnde guldens-bankbiljetten. Voor WOII werden munten vanaf een dubbeltje tot en met een rijksdaalder in zilver geslagen, nog vroeger waren er vijfjes en tientjes in goud. Daarbij vertegenwoordigde de hoeveelheid edel metaal de waarde van de munt. Voor bankbiljetten bestond de tegenwaarde uit edele metalen, waaronder goud, en reserve valuta's als de Amerikaanse dollar, het Britse pond, de Zwitserse franc en de Zweedse kroon. DNB gaf iedere week een verantwoording in de weekstaat over hoeveel geld er in omloop was en hoe groot de tegenwaarde van de edele metalen en reserve-valuta's was. De uitspraak van de Jager geeft geen transparant beeld van de werkelijke situatie. Het goud wordt nog wel geadministreerd op naam van de Nederlandsche Bank maar we hebben er geen zeggingskracht meer over. Knot en al helemaal de Jager niet kunnen nog iets met dat goud doen. „Sinds de eurozone is gevormd, is namelijk al het goud dat de 17 centrale banken van de eurozone hebben, gepoold. Een land kan dus niet zo maar zelfstandig beslissingen nemen over zijn goudvoorraad, maar de raad van bestuur van de ECB kan dat wel. 89% van onze huidige goudvoorraad ligt elders in de wereld. Ik neem aan dat DNB daarover jaarlijks een saldo-opgave ontvangt, maar het is vreemd dat wij daar bewaarloon voor betalen. De Jager spreekt over enkele honderdduizenden euro's per jaar voor het goud en goud-vorderingen, waar we niets over te vertellen hebben. Er blijven vragen in de markt hangen waarover geen duidelijkheid te krijgen is. De eerste is of de 600.000 kg goud die de Jager opgeeft allemaal bestaat uit fysieke gouden baren en of de unieke nummers die elke baar heeft ook worden verantwoord. Het zou zomaar kunnen dat het papieren vorderingen zijn, waarvan niet kan worden vastgesteld of en in welke mate daar fysiek goud voor aanwezig is. Maar dat is niet alles. Er wordt namelijk heel geheimzinnig gedaan of op de bewaarplaatsen onze goudreserves wel aanwezig zijn. Er zijn geruchten dat een deel van onze goudvoorraad aanwezig zou zijn geweest in het WTC in NY voor de ineenstorting op 11 september 2001. Vreemd genoeg is er in de puinhopen nooit goud aangetroffen. En dan is de vraag: was dat goud er wel en wie is ermee aan de haal gegaan? Veel goud zou, onder verantwoordelijkheid van de FED, in fort Knox liggen. Niet alleen Nederlands goud, ook dat van Duitsland en Zwitserland. De FED legt sinds de 70er jaren van de vorige eeuw al geen verantwoording meer af over wat er allemaal in de VS aan goud voor derden ligt. 'Algemeen' bekend is dat de FED veel goud heeft beleend en heeft onderbeleend, waardoor er mogelijk minder goud aanwezig is in de kluizen dan op papier wordt verantwoord. 'Sommige' mensen beweren zelfs dat er helemaal geen goud meer aanwezig is omdat alles zou zijn beleend om dure leningen te kunnen financieren voor de Vietnam-, Irak- en Afghanistan-oorlogen. De Amerikaanse senator Ron Paul is al langere tijd bezig om via de Senaat toestemming te krijgen om een audit te laten uitvoeren op de opgeslagen goudreserve. Maar, vreemd genoeg, de Senaat wil ook niet meewerken met het verstrekken van haar goedkeuring. Vreemd genoeg willen en de Senaat en de Fed niet dat de kluisdeuren van fort Knox opengaan. Zowel de Duitsers als de Zwitsers willen van de FED meer transparantie, maar krijgen dat niet. Het wordt niet uitgesloten dat de Zwitsers per referendum gaan besluiten de Zwitserse goudvoorraad terug te halen. Een heel ander aspect is of de goudvoorraden in de 17 landen kunnen worden gebruikt als dekking voor leningen aan de Zuid-Europese landen. Ja, dat is een mogelijkheid. DFT schrijft daar het volgende over: 'Tegenover de enorme Europese schuldenlast staat ook nog een vaak vergeten appeltje voor de dorst, de goudvoorraden in de kelders van de centrale banken. De centrale banken van de zeventien eurolanden zitten gezamenlijk op 10.000 metric ton goud, een ton is momenteel ruim €43 miljoen waard. Zonder één staaf te verkopen kan dit goud, ter waarde van €430 mrd, worden ingezet als onderpand, zodat zwakke eurolanden goedkoop kunnen lenen. Dit laatste geldt met name voor Italië en Portugal die over relatief ruime goudvoorraden beschikken, Spanje, Ierland en Griekenland zitten er een stuk armoediger bij. „Het lijkt te mooi om waar te zijn en er zitten heel wat haken en ogen aan, maar het is zeker een optie om verder te onderzoeken”, stelt de Tilburgse hoogleraar monetaire economie Sylvester Eijffinger. Het is de ECB krachtens de statuten toegestaan om edele metalen als onderpand te nemen, evenals andere valuta dan de euro.” Ook is het nog een open vraag, als de ECB ermee akkoord gaat dat geld/goud uit de kluizen van de centrale banken aan nationale overheden wordt geleend, er dan sprake is van rechtstreekse staatsfinanciering. Een andere belemmering is dat de centrale banken van de eurolanden, plus die van Zweden en Zwitserland, in 2009 een akkoord hebben getekend om vijf jaar lang niet meer dan 400 ton goud op de markt te gooien. „Dat beperkt de mogelijkheden tot september 2014, maar als je goud gaat gebruiken als onderpand, is het natuurlijk een ander verhaal, je hoeft het pas te verkopen als je als land zelf niet aan je verplichtingen kunt voldoen”, aldus Eijffinger.' Een lichtpuntje in de duisternis?

De kabinetsformatie

De besprekingen van de informateurs met Rutte en Samsom, met hun assistenten, verloopt in gestrekte draf. De radiostilte rond de onderhandelingen heeft deze keer goed gewerkt. Met de informatie die naar buiten is gekomen valt nog geen beeld te vormen over de gevolgen voor de samenleving van de bezuinigingen die doorgevoerd gaan worden. Er wordt over €20 mrd aan bezuinigingen gesproken in de komende 4 jaar, waarvan €5 mrd wordt teruggesluisd in de vorm van belastingverlagingen. Ik verwacht in het volgende blog daar wat meer over te kunnen zeggen. Van wat er naar buiten gekomen is over de hypotheekrenteaftrek kan ik de vlag nog niet hijsen. De beide partijen denken dat ze het probleem, de bouwnijverheid die op z'n gat ligt, beheersbaar maken door de pijn uit de smeren over decennia. Zo werkt de grote-mensen-wereld niet. Die wil weten waar ze aan toe zijn en wel nu: hoe diep gaat er gesneden worden in de koopkracht, hoe groot is de zekerheid op arbeid, wat gaat er met de pensioenen gebeuren en worden de lasten eerlijk verdeeld? Dragen de sterkste schouders ook de zwaarste lasten. Hoe ziet de toekomst van Europa eruit? Wat is de inzet van het kabinet Rutte-Asscher voor innovatie en de werkgelegenheid. Er schijnt wel een extra minister te worden benoemd die belast gaat worden met het ontslag van grote groepen ambtenaren op alle ministeries. Dat zal 'goed' gaan werken voor het terugdringen van de werkeloosheid. Ja, ja, dat is beleid met visie. Ik ben niet tegen efficiëntere werkwijzen, maar een massaal ontslag voor ambtenaren heeft ook een sociale kant.

De twee economen van socialistische huize, Vermeend en van der Ploeg, schreven ook deze week weer een artikel over de weg van de crisis naar een sterkere en duurzamer economie. DFT: Tijdens de verkiezingscampagnes hebben alle politieke partijen gewezen op de noodzaak van gezonde overheidsfinanciën. De overheid zal de tering naar de nering moeten zetten. Daarom zijn er maatregelen nodig waarmee het begrotingstekort en de staatsschuld worden verminderd. VVD en PvdA die samen aan het onderhandelen zijn over een regeerakkoord streven volgens hun verkiezingsprogramma’s naar een begrotingsevenwicht in 2017. Om in dat jaar een structureel evenwicht te realiseren, is een pakket aan ombuigingsmaatregelen nodig van ongeveer 16 miljard euro. Bij deze berekening is uit gegaan van de veronderstelling dat de economische groei in Nederland in de periode 2013-2017 gemiddeld 1,5 procent zal zijn. Maar de kans dat dit percentage lager zal liggen, is groot. De meest recente ramingen van internationale denktanks laten zien dat de groei van de wereldeconomie zal vertragen en dat de vooruitzichten voor met name Europa niet florissant zijn. Als exportland krijgt Nederland daar last van; deze vertraging remt onze economische groei. Voor de opstellers van het regeerakkoord betekent dit een extra probleem. Een ombuigingspakket bestaande uit overheidsbezuinigingen en belastingverhogingen van in totaal 16 miljard euro zal bij een lagere groei dan 1,5 procent onvoldoende zijn om in 2017 een begrotingsevenwicht te realiseren. Voor evenwicht is het dan prudent om in dat geval een groter ombuigingsbedrag van, zeg, rond de 20 miljard euro te realiseren. Deze vervelende boodschap zal ongetwijfeld de onderhandelingstafel al hebben bereikt, waarbij tegelijk de vraag rijst, wat doen we daarmee. Wie het gehele artikel wil lezen verwijs ik naar de link http://www.telegraaf.nl/dft/nieuws_dft/13097752/__Tering_naar_de_nering_zetten__.html Ik wil daar als blogger toch nog wel iets over zeggen. Dat een meerderheid in het parlement heeft aangegeven dat het staatshuishoudboekje op orde moet worden gebracht, is verklaarbaar. De financieel/economische inzichten in de politieke partijen zijn soms erbarmelijk zwak: een deskundige bemanning ontbreekt. Neem de PvdA, de VVD, D66 en het CDA, ze komen veel kwaliteit tekort. Dat ze dan handelen als 'in een land van blinden waar éénoog koning is', begrijp ik wel. Je loopt gewoon achter anderen aan die het ook niet weten, dan heb je altijd een excuus: wij dachten dat zij het wel zouden weten. De beide economen verschuiven van de ene must naar de andere en weer terug. Harde keuzes maken ze niet. Voorzetten geven ze in dit artikel wel. Laat ik even verklaren wat ik hiermede tot uitdrukking wil brengen. Mevrouw Merkel zal het ons niet in dank afnemen maar we moeten even loskomen van de emu-normen voor saldo en schuld. Dus de 3% begrotingstekort en de 60% bbp aan staatsschuld. Ja, de staatsschuld moet terug naar 60%, daarover mag geen verschil van mening bestaan. Alleen nog niet in 2017, wat is afgesproken met de Europese Commissie. Ze noteren dat er geen €16 mrd moet worden bezuinigd maar €20 mrd. Als reden daarvoor noemen ze een te optimitische prognose van de economische groei van 1,5% 's jaars. Toch kiezen de economen voor de eerste doelstelling van €16 mrd (€4 mrd meer dan het lente-akkoord), omdat nog meer bezuinigingen grotere schade kan toebrengen aan de economie. De hoogste prioriteit in het regeringsbeleid moet m.i. liggen bij investeren, innovatie en duurzaamheid. Daarover zeggen de beide heren het volgende: “Gezien de weinig rooskleurige economische vooruitzichten is het van groot belang dat een nieuw kabinet niet alleen de nadruk legt op ombuigingen maar tegelijk de somberheid in dit land probeert weg te nemen; het akkoord moet leiden tot een nieuw elan en optimisme. Daarom moet met hervormingen ook de groei worden aangejaagd. Het gaat dan niet alleen om nieuwe groei van economische sectoren die duurzaam zijn. De slechte prestaties van onze economie worden vooral toegeschreven aan te lage binnenlandse bestedingen. Consumenten kampen met koopkrachtverlies. De overheid geeft minder uit en het bedrijfsleven kan moeilijk aan kredieten komen voor bedrijfsinvesteringen. Daarnaast hebben we als exportland last van een tegenvallende wereldhandel en een terugvallende economische activiteit bij onze oosterburen. Maar er is helaas meer aan de hand. De economische krimp in Nederland en de verwachte lage groei zijn ook een vorm van ontmaskering van de zwakke punten van onze economie die steeds zichtbaarder worden.” Dan zeg ik dan moeten de bekende hoogstnoodzakelijke hervormingen worden doorgevoerd, waaraan een breed gedragen polderovereenkomst ten grondslag moet liggen. Het nieuwe kabinet moet gaan voor hervormingen en initiatieven die leiden tot een goed onderbouwde (kwalitatief hoger onderwijs, research) economische groei. Laat ik duidelijk zijn: het op orde brengen van de overheidsschulden , het begrotingstekort en een stevig onderbouwde economie is niet in 1 zittingsperiode van 4 jaar te realiseren. Daarvoor is veel meer tijd nodig voordat de nieuwe generatie de regie kan overnemen.

Griekenland

De Grieken spelen hoog spel, maar kunnen wellicht niet anders. De regering moet kiezen tussen de Griekse oppositie en de partners van de trojka. Griekenland zou een akkoord op hoofdlijnen hebben bereikt met de trojka. Dat zegt de Griekse minister van Financiën Stournaras. Volgens hem is er met het IMF, de ECB en de EC een compromis bereikt over de hervorming van de arbeidsmarkt. Daarmee zou de grootste horde genomen zijn. Partijen onderhandelen al sinds juni over miljardenbezuinigingen. Zonder dat bezuinigingspakket maakt de trojka geen geld over naar Griekenland. Maar de Europese Commissie, de ECB en het IMF reageerden met de mededeling dat er geen overeenstemming is bereikt met de Grieken over verlenging van de tijdslijn met 2 jaar. Het FD meldt dat bronnen in Brussel de mogelijkheid openhouden voor een derde ronde aan miljardensteun aan de Grieken. Het FD sprak hoge bronnen in Brussel, die vertelden wat de uitkomst van het bezoek van de Trojka aan Athene was, en met welk voorstel het samenwerkingsverband tussen IMF, ECB en de Europese Commissie zal komen: zelfs als Griekenland €13,5 mrd extra gaat bezuinigen, moet er Europees geld bij. Dit zal tussen de €16 en 18 mrd zijn. Voor Nederland betekent dit een extra bijdrage van een miljard euro. Maar daar blijft het niet bij: “De trojka wil de looptijden op bestaande noodleningen verlengen en de rente op de bestaande noodleningen moet omlaag; er is een gat dat op korte termijn gedicht moet worden en op de lange termijn moet de schuld houdbaar worden gemaakt. Dat is een compleet derde steunpakket.” Dat is een zware last voor de 17 regeringsleiders van de eurolanden die nog altijd van oordeel zijn dat de aan Griekenland opgelegde hervormingen en bezuinigingen konden worden opgebracht. Al maanden geleden heb ik geschreven dat die lasten door de bevolking niet meer kunnen worden opgebracht en dat de besluitvorming binnen de EU kwalitatief zwak is geweest. Dat zal in Berlijn en in den Haag niet met vreugde worden ontvangen. Het IMF schijnt zich dat gerealiseerd te hebben en trekt nu het boetekleed aan! Hulde voor Lagarde. Met name Duitsland en Nederland zijn echter onvermurwbaar: genoeg = genoeg. Tijdens een verkiezingsdebat zei Rutte: 'geen extra geld naar Griekenland en geen extra tijd als dat extra geld kost'. De Jager zal er wellicht nog een schepje bovenop doen want hij heeft immers beloofd aan de Kamer dat al het geld dat naar Griekenland gaat tot op de laatste cent wordt terugbetaald met een 'woeker' rente. Hij zal verlangen dat er snel een nieuw kabinet zal zijn die dan maar moet zien hoe ze met zijn uitspraken omgaan. Een zware opgave voor opvolger Dijsselbloem. Volgens het FD en zijn bronnen is deze steun onvermijdelijk: “Als er geen cent meer naar Griekenland gaat, als politici niet bereid zijn iets te doen aan de situatie, aan de houdbaarheid van die schuld, dan kan het IMF niet een nieuw stukje noodlening uitkeren. Dan stopt eigenlijk het uitbetalen van de lopende noodsteun en kan Griekenland eind november zijn rekeningen en salarissen niet meer betalen, dus dan is het land in wezen in default = failliet." Interessant is dat het IMF de Europese politiek en met name Merkel en Rutte onder druk gaat zetten. Ik verwijs nog maar eens naar de uitspraak die recentelijk Merkel in Athene heeft gedaan aan de Grieken 'wij willen dat jullie in de eurozone blijven'. Wat Merkel niet deed was met materiële toezeggingen komen om te tonen dat zij dat ook meende. Zij heeft verzuimd in Athene de oplossing van de Griekse problematiek dichterbij te brengen, dat zal haar nog heel lang blijven achtervolgen.

SP-Kamerlid en financiën-woordvoerder Arnold Merkies vindt niet dat Rutte en De Jager alsnog overstag moeten. "Ik heb de heer Rutte voor de verkiezingen horen zeggen: genoeg is genoeg, dus ik ben benieuwd wat die verkiezingsbeloften waard zijn. Extra tijd kost ook geld, dat is een andere manier van schuldstructurering. Je zit ze weer op te zadelen met extra schulden en daar zijn wij tegen." "Op een gegeven moment kom je in een situatie dat je niet anders kunt. Je moet de Griekse economie aan de praat krijgen. Je hebt een enorme bezuinigingspolitiek in Europa en zo krijg je de Griekse economie niet op gang. Je kunt ze uitstel van betaling geven en op de private schulden een volledige sanering. Dat is de situatie waarin je nu komt. Hoe langer je wacht, hoe meer je moet ingrijpen." De Jager heeft altijd beweerd dat we alle leningen terugkrijgen. "Je moet juist de afschrijving doen, om te voorkomen dat er een faillissement komt. Doe in ieder geval dat en kijk dan hoe je de Grieken met uitstel meer lucht kunt geven." En anders? Dan wacht een gang naar de zogenaamde Club van Parijs. Deze Club bemiddelt tussen kredietverstrekkende landen en landen die deze verstrekte kredieten niet of nauwelijks kunnen terugbetalen. “Dan krijgt Nederland een deel van het geld niet terug en op het andere deel moeten we decennia wachten”. Maar in wezen weet niemand of een land failliet kan gaan binnen de euro, of dat het land toch buiten de euro wordt gedrukt. "Niemand weet hoe de financiële markten hierop reageren. Dat kan een paniek creëren die Europese politici willen tegenhouden, ze zitten tussen twee ongewenste scenario’s." En daarmee lijken de lidstaten binnen de EU voor de derde keer over de brug te moeten komen met miljarden voor Griekenland. Al bij de eerste keer, in de lente van 2010, lagen voor- en tegenstanders met elkaar in de clinch. Pas toen besloten werd om de €110 mrd alleen in tranches van een paar miljard uit te betalen, kwam er een opening. Op die manier kan per uitbetaling gecontroleerd worden of het land zich wel aan de voorwaarden houdt. Daarnaast werd de looptijd van de leningen uitgesmeerd over een langere periode, en ook hoefden de Grieken niet de volle rente te betalen. Ook dat bleek allemaal niet genoeg om de geldbehoefte van Griekenland te stillen. En dus was er een tweede ronde van €130 mrd nodig. Na veel overleg besloten de ministers van Financiën om Athene nog een kans te geven. En alsof dat allemaal nog niet genoeg was, kregen de banken en investeerders die geld hadden geleend niet al hun geld terug. Maar met het nieuws van het Financieele Dagblad lijken de problemen dus nog niet voorbij. De kans is groot dat de ministers van Financiën in de verschillende Europese hoofdsteden weer naar hun parlement moeten om toestemming te vragen om nog meer geld richting Griekenland te sturen. Wat als een paal boven water staat, is dat met Griekenland een enorme fout is gemaakt: "Het proces heeft veel te lang geduurd. Er zijn voorbeelden van landen zoals Oekraïne, Letland, Estland en Ierland waar meteen een grote klap werd gemaakt, waar het een, twee jaar super heftig was en die landen kwamen er weer bovenop. Griekenland lijkt een eindeloos probleem." (bron BNR)

Kort nieuws

De Zwitserse banken UBS en Credit Suisse gaan binnenkort duizenden banen schrappen. UBS zou 2000 tot 4000 banen willen schrappen, onder meer bij zijn zakelijke tak. Daarnaast zouden er 900 banen in de it-afdeling verloren kunnen gaan, alles op basis van verwachtingen. UBS, die op 30 oktober met de cijfers komt, zou dan aankondigingen over banenverlies kunnen doen. Woordvoerders van de banken wilden de berichten niet bevestigen, noch ontkennen. Deze geruchten over grote banenreducties in de Zwitserse bankensector doen al weken de ronde. Nog even afwachten wat er waar van is.

De Zwitserse bank Credit Suisse heeft de winst in het 3e kwartaal met meer dan de helft zien dalen. Dit was voornamelijk het gevolg van een afschrijving die te maken heeft met regels rond de schuld van de Zwitserse bank. Credit Suisse kondigde afgelopen zomer al een reeks maatregelen aan om de kapitaalpositie te versterken. De bank zei toen vastgoed te zullen gaan verkopen, in de kosten te gaan snijden en obligaties uit te gaan geven. Nu stelt het concern nog eens 1 miljard Zwitserse franken aan kosten te willen besparen, onder meer door banen te schrappen. Credit Suisse is al bezig met een reductie van 3500 banen en zei dat verder banenverlies onvermijdelijk is, maar kwantificeerde de extra ingreep niet. De doelstelling is nu om in 2015 4 miljard frank minder kosten te hebben. In juli werd nog een besparing van 3 miljard frank voorzien.

Online broker BinckBank heeft de winst in het derde kwartaal flink zien dalen op jaarbasis als gevolg van het zwakke beursklimaat. Het aantal rekeningen dat bij het bedrijf werd geopend steeg, maar het aantal transacties daalde. De nettowinst toe te schrijven aan aandeelhouders daalde met 60 procent tot 4,35 miljoen euro. De gecorrigeerde nettowinst daalde met 35 procent tot 12,1 miljoen euro. Dit resultaat is aangepast voor IFRS-afschrijvingen en de belastingbesparing op het verschil tussen de fiscale en commerciële afschrijving op de bij de acquisitie van Alex verworven immateriële activa en betaalde goodwill. Bestuursvoorzitter Koen Beentjes bestempelde 2012 als ,,een mager jaar'', maar voegde eraan toe dat dit inherent is aan ,,de business''. ,,Het derde kwartaal van 2011 was heel goed met een zeer drukke maand augustus. Dit jaar was het heel rustig.'' In Italië ging het BinckBank ogenschijnlijk voor de wind met een stijging van het aantal rekeningen van 181 naar 630. Volgens Beentjes gaat het om 'first movers' die een nieuwe broker op de markt willen uitproberen. De doelstelling van BinckBank is om eind 2015 quitte te draaien in het land. Tot die tijd zal de broker geen andere markt betreden. ,,Zo hebben we dat bij Frankrijk ook gedaan. Daar hadden we 30.000 tot 40.000 klanten nodig om breakeven te draaien. Daarbij wordt het ook steeds moeilijker om een introductiecampagne te financieren.'' Desondanks behoort BinckBank volgens de topman tot de best gekapitaliseerde financiële instellingen.

De kansen dat de Duitse economie, na de opvallende groei in het derde kwartaal, stagneert of zelfs licht krimpt in het vierde kwartaal nemen toe. Dat stelt de Duitse centrale bank, de Bundesbank. ,,Hoewel industriële orders uit de eurozone niet zijn afgenomen na de scherpe dalingen in voorgaande kwartalen, is de groei van de vraag vanuit andere landen tot stilstand gekomen door de afkoeling van de wereldeconomie'', aldus de Bundesbank. De bank herhaalde nog maar eens tegen het programma van de Europese Centrale Bank voor het opkopen van staatsobligaties te zijn. Het aanhoudende verzet is opmerkelijk. Bondskanselier Angela Merkel en minister van Financiën Wolfgang Schäuble steunen het programma.

Zowel Unilever als Randstad melden dat de resultaten in het 3e kwartaal in Europa zijn beïnvloed door de zwakke economie en lagere consumentenbestedingen.

De Britse economie is in het 3e kwartaal uit de recessie gekomen. De economie groeide met 1%.
De stemming onder Nederlandse ondernemers in de industrie is deze maand verder verslechterd. Het producentenvertrouwen daalde van -6,7 naar -7,7.

De resultaten van ASMI over het 3e kwartaal vallen analisten tegen. Niet de omzetontwikkeling is teleurstellend maar wel het bedrijfsresultaat en de marges. De RABO vreest de forse daling van het aantal orders waardoor de prognose voor dit kwartaal tegenvalt.

Ondanks de inspanningen van ECB-president Draghi zijn Nederlandse particuliere beleggers een stuk somberder over de euro dan een jaar geleden. Vier op de tien beleggers verwachten dat de eurozone over een jaar niet meer bestaat in zijn huidige samenstelling. De verwachtingen over de Verenigde Staten zijn daarentegen een stuk positiever dan vorig jaar. Dat sentiment heeft geleid tot een verschuiving naar Amerikaanse beleggingen. Het aantal beleggers dat van plan is meer in de Verenigde Staten te beleggen, is dit jaar meer dan verdubbeld ten opzichte van vorig jaar, van 5% naar 12%.

10.000 arbeiders verliezen hun baan in België als gevolg van de sluiting van Ford in Genk per eind 2014.

Kredietbeoordelaar Moody's constateert dat de financiële flexibiliteit van telecombedrijf KPN is uitgeput. De firma ziet weinig bewegingsruimte voor het concern om te blijven voldoen aan de financiële beleidsdoelen. ,,Moody's is van mening dat het management beperkte mogelijkheden heeft om de gevolgen van een verdere verslechtering van de operationele prestaties op haar financiële profiel te beperken''. KPN zou wellicht moeten kiezen tussen een lagere aandeelhoudersbeloning of het accepteren van een hogere 'leverage'. De kredietbeoordelaar handhaafde de negatieve verwachting op KPN, onder meer omdat de ,,zwakke'' derdekwartaalresultaten voor het grootste deel naar verwachting van Moody's uitkwamen. ,,De neerwaartse druk neemt toe'', zo waarschuwde Moody's. De komende maanden zal een aantal onzekerheden die van negatieve invloed kunnen zijn op het zakelijke en financiële profiel van KPN duidelijk worden.

Per 1 januari 2013 worden notarissen beboet als zij woningen transporteren die geen energielabel hebben. Die wettelijke regel zal ertoe leiden dat de waarde van woningen verder onder druk zal komen te staan. En daar zit echt niemand op te wachten. De politiek heeft zijn handen vol aan het uit het slop trekken van de bouwmarkt en hoe om te gaan met de hypotheekrenteaftrek. De VVD en Rutte snappen echt niks van het h-dossier. Ja, er gaat wat gedaan worden aan de hypotherekrenteaftrek voor bestaande posten. Niemand ontkomt aan de ´waarheid´ dat Rutte zwaar de rijke achterban van de VVD/kiezers bevoordeelt in financieel opzicht en niet in zo´n klein beetje ook. Schande, maar ik snap niet dat hij daarmee wegkomt.

Prof Tissen is deze week in zijn column over Spanje heel somber. Ik citeer: `Met een torenhoge staatsschuld, een torenhoog begrotingstekort (gestegen van 6,3% naar 7,3%), een torenhoge werkloosheid (25%) en een torenhoge onverkochte huizenvoorraad, te midden van een jeugd zonder toekomst, is het beter om in te zien dat het land kapot is en van de grond af aan herbouwd zal moeten worden. Een bailout zal niet helpen.`Het gaat niet alleen meer over de Griekse problemen, maar ook Spanje en Italië verkeren niet in veilig weer. Lees zijn column over Spanje is een verloren land.

Slotstand indices 26 oktober 2012/week 43: AEX 329,45; BEL 20 2.371,91; CAC 40 3.435,09; DAX 30 7.231,85; FTSE 100 5.806,71; SMI 6.600,84; RTS (Rusland) 1.432,95; DJIA 13.107,21; Nasdaq 100 2.665,83; Nikkei 8.933,06; Hang Seng 21.545,57; All Ords 4.496,30; € $1,2949; goud $1711,10 dat is €42.459,14 per kg.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.