UPDATE27042013/168 Leve de Koning!

Prof. Dr Ewald Engelen, hoogleraar geografische economie aan de UvA, schrijft in zijn column van 20 april onder meer: Op de dag dat het CBS een nieuw werkloosheidsrecord meldt, het Amerikaanse weekblad The Atlantic bericht dat steeds meer Griekse kinderen met lege maag naar school gaan en de Financial Times rapporteert dat Frankrijk zijn begrotingsdoelstellingen voor 2013 gaat missen, trakteren de beulen van Europa – Dijsselbloem, Rehn, Asmussen, Regling en Hoyer – zichzelf op een felicitatiekaart in de vorm van een opiniestuk in The New York Times. Wel knisperende zelfgenoegzaamheid. De crisis is weliswaar nog niet voorbij, zo geven Dijsselbloem en co toe, maar we zijn toch maar mooi een stuk verder dan wie ook een jaar geleden voor mogelijk hield. Zo is iedereen fluks aan het lastenverzwaren geslagen en zijn werknemersrechten verder verschraald. Ook hebben we twee noodfondsen ter waarde van €750 mrd ingericht, waar Ieren, Portugezen en Grieken de gelukkige gebruikers van zijn. Ten slotte hebben we via de Europese Investeringsbank €70 mrd per jaar vrijgespeeld voor investeringen in de eurozone; op een economie van ruim 8600 miljard een kruimel. Om te besluiten met de uitsmijter dat 'dankzij onze vastberadenheid lastige maar noodzakelijke aanpassingen zijn doorgevoerd, waardoor de eurozone sterker uit de crisis te voorschijn komt'. Het tekent de wanhoop van Dijssel en co dat zij de desastreuze gevolgen van hun perverse beleid met dit soort pathetische zelffelicitaties moeten overschreeuwen.

De opvolger van Coen Teulings, de terugtredende directeur van het Centraal Plan Bureau, is bekend. Het wordt Laura van Geest, Directeur-Generaal van de Rijksbegroting, ze is in Rotterdam niet afgestudeerd in algemene economie en bestuurskunde en heeft geen wetenschappelijke statuur. Dijssel zet haar neer ´als een topvrouw´. De vraag is in hoeverre hier sprake is van een politieke benoeming. Ze staat bekend als een hardwerkende en deskundige ambtenaar, die graag op de achtergrond werkt. Gaat deze 51-jarige topvrouw een onafhankelijke koers varen ten opzichte van het 'rampzalige' beleid van het kabinet, zoals haar voorganger deed. Vreemd is dat geen van de wetenschappelijke zwaargewichten heeft gesolliciteerd op deze vacature. Misschien is dat wel niet zo vreemd, gezien in het licht van de verwachting dat Dijssel en Rutte op de eerste plaats behoefte hebben aan iemand die hun beleid van bezuinigen steunt. En welke wetenschapper heeft daar, op dit moment, trek in? In ieder geval niet diegenen die benaderd zijn. De discussie die over deze benoeming is ontgaan gaat over de vraag of mevrouw van Geest kan omschakelen van de uitvoering van het bezuinigingsbeleid van het kabinet Rutte naar een veel onafhankelijker positie als directeur van het CPB die ook moet luisteren naar de aanwijzingen van DNB, de ECB, het IMF, de OESO, die allemaal aandringen op een vriendelijker groeiscenario met veel meer aandacht voor het aanzwengelen van de economische motor. Hier komt voor haar en het kabinet zeker een spanningsveld te liggen. Op 1 augustus treedt ze in dienst bij het CPB.

Het zou zomaar kunnen zijn dat Euroraad en de Eurogroep moeten gaan besluiten de hoogste prioriteit om uit de crisis te komen moeten gaan verschuiven. 't Kan zomaar gaan gebeuren dat de bezuinigingen over een veel langere periode uitgesmeerd gaan worden, waarmee de 3% norm voor het begrotingstekort 'even' buiten beeld komt te staan. Op de voorjaarsvergadering van het IMF besloten de IMF-landen dat er een sterker accent moet komen te liggen op groei en werkgelegenheid. DFT schrijft daarover: nu de wereldeconomie uit de acute gevarenzone lijkt te zijn gekomen moeten landen hun aandacht richten op het aanjagen van economische groei en het creëren van banen. ,,Er is herstel zichtbaar, maar de groei van de economie en de werkgelegenheid is nog altijd te zwak'', concludeerden de lidstaten van het IMF in hun slotverklaring. ,,In alle regio's zijn banen het belangrijkste probleem'', voegde IMF-president Christine Lagarde er in een toelichting aan toe. ,,We moeten alles gebruiken wat werkt om banen te creëren.''

Daarbij gaat het volgens haar vooral om structurele hervormingen die de arbeidsmarkt verbeteren. Daarnaast moeten er geloofwaardige plannen komen om overheidsfinanciën op termijn op orde te brengen en moeten centrale banken de rente laag houden en andere maatregelen nemen om de economie te ondersteunen. Die mix moet helpen het vertrouwen van markten en bevolkingen te herstellen. ,,Vertrouwen is momenteel de meest schaarse grondstof. Dat moet worden herwonnen met een geloofwaardige strategie voor de middellange termijn, zodat er op korte termijn meer flexibiliteit in het beleid kan worden aangebracht.'' Bezuinigingen zouden zich vooral moeten richten op het herstellen van de overheidsfinanciën op de middellange termijn. Dat geldt zowel voor de eurolanden als voor de Verenigde Staten en Japan, die nog altijd duidelijk moeten maken hoe ze over enkele jaren hun enorme staatsschuld denken te kunnen verkleinen. Als de Europese politici de consensus van de IMF-vergadering, over bezuinigen, hervormen en 'meer werk aan de winkel', overnemen heeft dat grote consequenties voor het opgelegde beleid aan de eurolanden. Niet alleen voor Nederland en de andere rijkere landen maar ook voor de Zuid-Europese landen. Investeren in groei betekent dat de staatsschuld verder zal toenemen en moet zichtbaar gaan worden in lagere werkeloosheidscijfers en minder armoede. Het betekent dat de emu-normen, zoals die zijn afgesproken in het Stabiliteits- en Groeipact een tijdje 'buitenspel' worden gezet. En daarover moet in Brussel nog wel even overeenstemming worden bereikt. Dus niet te snel juichen. Dijssel heeft gezegd dat het uitsmeren van de bezuinigingen mogelijk moet zijn. We wachten af. Dat schrijf ik omdat we nog moeten wachten op de waarmaking van de uitspraak. Die is er: Dijssel zegt in de 2e Kamer dat het kabinet vasthoudt aan de EU-afspraak dat het begrotingstekort in 2014 onder de 3% bbp moet komen. Lezers zullen zich afvragen waarom ik de laatste weken de naam van onze Minister van Financiën afkort tot Dijssel. Ik vind namelijk 'bloem' niet zo passend bij het beleid dat hij voert. 'bloem' en 'armoede' passen slecht bij elkaar, vandaar Dijssel (met een hoofdletter, dat wel).

Het kabinet is bereid nu al met de oppositiepartijen te overleggen over de bezuinigingen voor 2014, zei minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën deze week in de Tweede Kamer. Vorige week ontraadde premier Mark Rutte een motie van D66 om het overleg nu al te openen, maar daar komt het kabinet nu op terug. Het wordt wel overleg 'achter de schermen'. Het kabinet wil de oppositie laten meedenken en plannen laten aandragen, om dan zelf in augustus knopen door te hakken voor Prinsjesdag. Deze voorstelling van zaken riep vragen op bij Carola Schouten (ChristenUnie). "Ik mag toch hopen dat juist die invulling van die 1 miljard eerder op tafel ligt, vóórdat het overleg start, want het overleg zou juist een reactie moeten zijn op de kabinetsplannen. Zolang wij die niet kennen, wordt het ingewikkeld onderhandelen." Volgens Dijsselbloem zet Schouten de boel op deze manier "op scherp". "Dan zou zij mij als het ware dwingen om weer een pakket naar de Kamer te sturen voordat het gesprek kan beginnen. Dat ga ik dus niet doen." Wel, zei hij, is het kabinet bereid om tussentijds te overleggen met de partijen die over de begroting willen meedenken. Ook onderstreepte de minister dat het kabinet de afspraken met vakbonden en werkgevers uit het sociaal akkoord en het zorgakkoord niet wil openbreken. "Als sommige van de fracties in de Kamer zouden zeggen: de WW, daar moet het mes veel dieper in, of het moet veel sneller, dan zouden we inderdaad het sociaal akkoord opblazen. Ik weet van de fractie van het CDA hoezeer zij hecht aan een sociaal akkoord. Het is aan elke fractie om erover te oordelen of zij dat sociaal akkoord wil respecteren of opblazen, maar voor het kabinet is het uitgangspunt de afspraken die daarin zijn gemaakt." Het is een uitermate vreemd voorstel van Dijssel. De modus is dat de regering regeert en de volksvertegenwoordiging controleert. Dit voorstel van Dijssel is de oppositie voor je karretje spannen en ze straks met lege handen achterlaten.

De economische activiteit in de 17 landen van de eurozone is deze maand verder afgenomen. De inkoopmanagersindex voor de industrie in de eurolanden zakte deze maand licht van 46,8 naar 46,5. Voor de dienstensector verbeterde de graadmeter licht van 46,4 naar 46,6. Een uitslag lager dan 50 wijst op krimp van de sector. Ondanks alle positieve prognoses over de Duitse economie moet het Duitse onderzoeksbureau Ifo melden dat het vertrouwen van de Duitse ondernemers in de economie in april is gedaald. De vertrouwensindex zakte, tegen de verwachting in, van 106,7 naar 104,4. Dat is nog wel >100! Duitse ondernemers zijn onzeker geworden door de zwakke economie, de onrust rond Cyprus en de politieke impasse in Italië. De activiteit in de Duitse private sector is in april gekrompen. Zowel in de industrie als de dienstensector ging de productie achteruit. De inkoopmanagersindex voor de industrie zakte van 49 naar 47,9. Voor de dienstensector zakte de graadmeter van 50,9 naar 49,2. Een stand lager dan 50 wijst op een krimp van de sector. Voor het eerst sinds november vertoonde ook de Duitse economie weer tekenen van krimp. De samengestelde index voor de Duitse economie zakte van 50,6 naar 48,8. De orders in de Duitse bouw in februari zijn, op jaarbasis, met 1,8% afgenomen. Als reden wordt onder meer verwezen naar het koude weer. Ik denk dat het winterweer geen enkele invloed heeft op het geven van bouwopdrachten. Ook in januari waren de bouwopdrachten al teruggelopen. Het vertrouwen van Nederlandse industriële bedrijven is deze maand ook pessimistischer geworden. De CBS-index daalde van -4,8 naar -5,6. De bestaande orderportefeuille baart zorgen. De bezettingsgraad in de industrie daalde in april tot 75,6%. Dat is het laagste niveau sinds april 2009. Sinds medio 2011 is de bezettingsgraad vrijwel onafgebroken gedaald. De Franse economie kromp afgelopen maand ook. De stand van 44,2 duidt hier wel op een lichte verbetering ten opzichte van maart. Chris Williamson noemt de cijfers ,,zorgelijk''. Volgens hem geven ze aan dat een verdere verslechtering in het tweede kwartaal waarschijnlijker is dan een opleving van de economie. De verwachting is dat de economie van de eurozone in het eerste kwartaal met circa 0,3% zal krimpen.

Dit is oud nieuws: de overheid wil geen onderzoek naar de ondergang van SNS Reaal. De VEB wil een onderzoek, maar Dijsselbloem zegt dat SNS' huidige aandeelhouder (de staat der Nederlanden) er niet om vraagt. Na de onteigening van SNS Reaal wil de Vereniging van Effectenbezitters via een onderzoek door de Ondernemerskamer vastgesteld zien of en door wie er fouten zijn gemaakt, bijvoorbeeld bij de overname van Bouwfonds Vastgoedfinanciering, het onderdeel van SNS dat de bankverzekeraar naar de afgrond dreef. Alleen aandeelhouders kunnen om zo’n onderzoek vragen. Daarom had de VEB de minister van Financiën gevraagd om een feitenonderzoek mogelijk te maken. Maar minister Dijsselbloem zal dit niet doen. Bij RTLZ zei hij daarover ‘Wij gaan die procedure niet voeren. Wij hebben met de nodige inzet van belastinggeld dit bedrijf nu gered. Daarmee zijn de SNS en haar spaarders weer in veilig water gebracht, dus het bedrijf kan nu verder. Ik vind dat dit bedrijf nu naar de toekomst moet kijken. Ik geloof niet in een juridisch moeras.’ Opmerkelijk in dat gesprek is de draai die Dijsselbloem maakt ten aanzien van de rol van oud-bestuurders. Waar minister-president Rutte tijdens een persconferentie vlak na de nationalisatie van SNS Reaal nog sprak van 'mismanagement en grove fouten' zegt Dijsselbloem daarover ‘het overigens moeilijk te vinden om een zaak hard te maken op het punt van wanbeleid, of wanbestuur’. ‘Er zijn investeringsbeslissingen genomen die buitengewoon slecht zijn uitgepakt en die dus daarom als mislukt kunnen worden beschouwd. Maar of je ondernemers en bestuurders daarop rechtstreeks aansprakelijk kunt stellen of een onderneming daarvoor succesvol civielrechtelijk voor de rechter kunt slepen is nog maar de vraag.’ De Stichting Beheer SNS Reaal, tot de onteigening de grootste aandeelhouder van het financiële concern, is naar de Ondernemerskamer van het Gerechtshof in Amsterdam gestapt en daar werd gesteld dat 'de begin februari onteigende aandelen en achtergestelde obligaties van SNS Reaal zeker niet waardeloos waren. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem stelde begin februari in zijn toelichting op de nationalisatie van SNS dat de aandeelhouders en achtergestelde schuldeisers een bijdrage leveren van circa €1 mrd aan de herkapitalisatie van de bank en verzekeraar. Daarmee gaf de minister volgens de VEB zelf al aan dat de waarde van de onteigende effecten hoger was dan de nul euro die hij aan schadevergoeding wil toekennen. Volgens Pieter van der Korst, advocaat namens de VEB, zou in ieder geval de beurskoers van SNS op 31 januari (€0,84) als uitgangspunt kunnen dienen. Daarin waren volgens hem alle zwakke punten die de Staat nu aanvoert voor de lage waarde van het bedrijf, al ingeprijsd. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem heeft bewust aangestuurd op nationalisatie van SNS Reaal, terwijl een oplossing met private deelname 'binnen handbereik' was. Dat stelt advocaat Ilan Spinath deze week voor de Ondernemingskamer. Hij trad daar op namens Stichting Beheer SNS Reaal. Spinath maakte de minister harde verwijten. Zo zou Dijsselbloem nooit bereid zijn geweest tot serieuze onderhandelingen met investeerder CVC, die SNS Reaal onder voorwaarden wilde kopen. Bij het besluit te onteigenen ging hij uit van een rapport van onderzoeksbureau Cushman & Wakefield over de waarde van de noodlijdende vastgoedtak, dat volgens de advocaat 'waardeloos' was. Alles was erop gericht tegen een zo laag mogelijke schadeloosstelling te onteigenen, meent Spinath. De advocaat zei ook dat er geen enkele reden was om aan te nemen dat SNS failliet zou gaan. Hij wees erop dat de Staat zelf de grootste schuldeiser was. 'Zou die dan het faillissement hebben aangevraagd? Dat is een totaal onwaarschijnlijk scenario'.

In het vorige blog heb ik een kritische toon aangeslagen over onze nieuwe koning. Te meegaand, te weinig kritisch en in ieder geval nog te weinig staatsman. Dit jaar vieren wij het feit dat Nederland 200 jaar een koninkrijk is. Dat is niet de hele waarheid. De eerste koning van dit land was de jongere broer van keizer Napoleon I, genaamd Lodewijk Bonaparte, van 1806-1810. Niemand had dat verwacht maar hij behartigde niet de Franse belangen maar vooral die van het Koninkrijk Holland en zijn onderdanen. Zo goed dat Napoleon zijn broer terugriep en Nederland annexeerde bij Frankrijk. Dat duurde tot 2 december 1813 toen Willem Frederik, Prins van Oranje-Nassau, voet op Nederlandse grond zette in Scheveningen. Na de nederlaag van Napoleon in de Slag bij Leipzig in 1813 werd hij ingehuldigd als 'Soeverein Vorst' der Verenigde Nederlanden. Op 16 maart 1815 riep Frederik Hendrik zichzelf uit tot koning der Verenigde Nederlanden en hertog van Luxemburg. Hij was de eerste koning afkomstig uit het geslacht Nassau-Oranje en noemde zich Willem 1. In de 200 jaar dat dit geslacht als monarch dit land heeft geleid kennen wij 6 staatshoofden, waarvan er 3 krachtige en wijze mensen zijn geweest, die het bestuur hebben geleid maar ook het belang van de burgerij. Ik denk dan aan Willem 1, Wilhelmina en Beatrix. Juliana werd wel de moeder des vaderlands genoemd maar was geen krachtig staatshoofd. Voordat ik verder ga blik ik even terug op het ontstaan van de Staten-Generaal. Ik citeer uit wiki: Van 1814 – 1815 , tijdens het Soeverein Vorstendom der Verenigde Nederlanden was er één Kamer met 55 vertegenwoordigers. Leden van de Staten-Generaal werden per provincie door Provinciale Staten gekozen. Sinds 1815 zijn er twee Kamers. Vanaf dat jaar had de 2e Kamer, gekozen door de Provinciale Staten, 110 leden en stemde deze over wetsvoorstellen en mocht die ook zelf indienen. De 1e Kamer benoemd door de koning, had 40 – 60 leden, en mocht alleen 'ja' of 'nee' tegen wetsvoorstellen zeggen. Van 1840 – 1848 had de Tweede Kamer 58 leden. De Eerste Kamer had 20 – 30 leden. Vanaf 1848, na de afscheiding van de Zuidelijke Nederlanden (België), had de Tweede Kamer één lid per 45 000 inwoners, gekozen door de inwoners die voldoende belasting betaalden het zogenaamde censusrecht. De Eerste Kamer had 39 leden, gekozen door de Provinciale Staten. Na de grondwetswijziging van 1887, onder koning Willem III, telde de Tweede Kamer 100 leden die via honderd kiesdistricten werden verkozen. Het aantal Eerste Kamerleden werd verhoogd naar 50. Vanaf 1917 (voor het eerst bij de verkiezingen van 1918) werd de Tweede Kamer gekozen “door de mannelijke ingezetenen, tevens Nederlanders of door de wet als Nederlandsche onderdanen erkend, die den door de wet te bepalen leeftijd, welke niet beneden drie en twintig jaren mag zijn, hebben bereikt en door de vrouwelijke ingezetenen, die aan gelijke voorwaarden voldoen, indien en voor zoover de wet haar, niet uit hoofde van aan het bezit van maatschappelijken welstand ontleende redenen, kiesbevoegd verklaart”. Tevens werd het districtenstelsel vervangen door een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Vanaf 1919 (voor het eerst bij de verkiezingen van 1922) was er, naast het mannenkiesrecht ook algemeen vrouwenkiesrecht. Tijdens de 2e Wereldoorlog, van 1940 – 1945, was er geen functionerende Staten-Generaal, van 1945 – 1946 was er een nood-parlement. Sinds 1956 heeft de Tweede Kamer 150 leden, de Eerste Kamer 75. Wat wij over het ontstaan van de democratie van de afgelopen 2 eeuwen zien is een wisselend beeld van de ontwikkeling van de macht van de adel, de boeren en de burgerij. Van oudsher had de adel de macht en de boeren hadden wat te vertellen in de buitengewesten. Uiteindelijk zijn de burgers er als winnaars uit de strijd gekomen. De situatie is zo dat de adel die in het begin in de Eerste Kamer zat, uit beeld is geraakt en is opgevolgd door een college van wijze mannen en vrouwen, die het functioneren van de maatschappij in al haar geledingen, volgt en zo nodig bijstuurt in een passief proces. De adel is zo goed als verdwenen uit het bestuur, alleen de hoge adel, de familie van Oranje, bekleedt nog de functie van staatshoofd. De monarch wordt dus niet gekozen maar benoemt op basis van erfopvolging. De majesteit krijgt voor ze dinsdagmorgen afstand doet van de troon nog een smeekbede aangereikt door de uitgeprocedeerde asielzoekers die zich bevinden in de Vluchtkerk in Amsterdam en het Vluchthuis in den Haag, waarin ze vragen hen amnestie te verlenen. Ze vragen de koningin warmhartig aandacht te schenken aan hun situatie. Het is niet ongebruikelijk dat een aftredende vorst, op grond van artikel 122 tweede lid van de Nederlandse Grondwet. Amnestie kan worden verleend aan bepaalde individuen of aan allen die een bepaald strafbaar feit hebben gepleegd. Uitgeprocedeerde asielzoekers zijn nog geen criminelen, zolang het wetsvoorstel 'illegalen' nog geen wet is. Hebben de uitgeprocedeerde asielzoekers een strafbaar feit gepleegd door te vluchten naar een Vluchtkerk of Vluchthuis? Hoe kun je de functie van de koning omschrijven? Maria Grever, hoogleraar maatschappijgeschiedenis, zegt daarover “hij moet niet te populair zijn en niet te hooghartig'. Hij moet ook een mediator kunnen zijn tussen de politiek en de burgerij. Hij moet de schakel zijn die het evenwicht tussen de belangen van de overheid en van de burgers behartigt. En dan komt het nieuwe Koningslied in beeld. Taalkundig een volstrekte mislukking. De letterlijke vertalingen uit het Engels zijn ongewenst. Maar toch is het lied, als tijdsbeeld, een spiegel van onze belevingswereld. Het lied draait de traditionele rolverdeling tussen de koning en zijn onderdanen om. Niet de wens van de bevolking aan de koning om het volk te beschermen, staat centraal, maar wij zingen hem nu toe dat wij het koningskind zullen beschermen. De koning wordt dinsdag niet gekroond, maar wij zetten onszelf wel een troon op het hoofd. Hoogmoed? Ben ik een voorstander van de monarchie? Het antwoord is ja en nee. Ben ik tegen een president. Niet aan de orde. Waar ik voorstander van ben is dat er boven de politiek een staatshoofd staat die kan ingrijpen zodra het beleid van een regering faalt. En niet zomaar wat achterblijft bij de verwachtingen, nee als het echt fout gaat. Als de armoede toeneemt, de werkgelegenheid voor een brede laag van de samenleving afneemt, als de koopkracht daalt en er geen helder toekomstbeeld is. En als het staatshoofd zijn adviseurs, wijze mannen en vrouwen, heeft geraadpleegd en daar een eenduidig beeld uit komt dan moet dat staatshoofd de premier aanzeggen dat het gevoerde beleid niet heeft geleid tot het beloofde resultaat. Het is nu tijd om op te stappen. Daarna schrijft het staatshoofd nieuwe verkiezingen uit. Of dat staatshoofd een koning of een president is maakt voor mij niet uit. Wel als het staatshoofd lintjes gaat doorknippen in het land en zijn staatstaak zou verzaken.

In de media wordt weer gediscussieerd over het Woonakkoord van minister Blok. Het is, enigermate aangepast, door de beide Kamers gekomen, maar het debat over de uitvoering ervan blijft aanwezig. Het FD heeft 18 vooraanstaande economen geraadpleegd en die komen tot de conclusie dat de budgettaire opbrengst van het akkoord de hoogste prioriteit heeft en niet de best denkbare hervormingen van de woningmarkt. De economen, onder wie Sweder van Wijnbergen, Lans Bovenberg en Bas Jacobs, en vier organisaties in de woningsector, Aedes, Woonbond, Vereniging Eigen Huis en NVM verklaren aan het FD dat ‘de regering de historische kans om de woningmarkt te hervormen maar voor een deel heeft benut’, zegt Jacobs. Een belangrijk bezwaar is dat de starters nog steeds onevenredig worden getroffen, terwijl die groep juist zo belangrijk is om de woningmarkt weer op gang te krijgen’, zeggen Lans Bovenberg en Dirk Schoenmaker. Volgens Elmer Sterken is het Woonakkoord ‘een half akkoord’. Sweder van Wijnbergen typeert het als ‘een rommelig tussenstation’. Peter Boelhouwer zegt: ‘De richting van de hervormingen is goed, maar de timing en de maatvoering zijn verkeerd’. En Johan Conijn noemt de verhuurdersheffing ‘een erg ongelukkige maatregel’. Slechts twee van de achttien economen, Boelhouwer en Sterken, vinden dat de hypotheekrenteaftrek volledig moet worden afgeschaft. De andere zestien menen dat de eigen woning in box 3 moet worden ondergebracht zodat die als vermogen wordt belast en de rente tegen 30% aftrekbaar is.

Ook bij onze Zuiderburen wordt de vraag gesteld hoe lang ons spaargeld nog veilig is bij de banken? De diepe economische en financiële crisis op het eiland Cyprus bewijst dat aan de veiligheid van ons spaargeld helaas moet worden getwijfeld. Cyprus is een van de kleine broertjes binnen de Europese Unie. De situatie daar heeft aangetoond dat het spaargeld in de EU meer en meer het jachtterrein wordt van de Europese en nationale politieke leiders. En dat geldt ook voor de kleine spaarders, schrijft de Vlaamse columnist Jan Schils. Hij vraagt zich af: hoe lang is de bank nog ‘safe’? Nu nog zijn alle spaargelden tot €100.000 in Europa officieel "veilig". Het feit dat de Europese ministers van Financiën geprobeerd hebben de depositogarantie af te schaffen voor de kleine spaarders op Cyprus, doet immers vrezen dat – wanneer elders in Europa een soortgelijke crisis uitbreekt – bij de Europese politici wel eens de verleiding zou kunnen ontstaan opnieuw naar dit wapen te grijpen. Die vrees is gegrond. De Nederlandse minister van Financiën Dijsselbloem, die voorzitter is van de groep van 17 EU-landen van de eurozone, heeft immers zelf die mogelijkheid niet uitgesloten. En daarmee meteen een klimaat van paniek en wantrouwen veroorzaakt dat nazindert en verder woedt. Als er een manier bestaat om het vertrouwen in de eurozone en de euro te ondermijnen, is het wel dit soort uitlatingen. De Europese burgers mogen de kleine spaarders op Cyprus dankbaar zijn. Door massaal in opstand te komen tegen de hold-up op hun spaardeposito's van onder de 100.000 euro, hebben zij een regelrechte ramp op Europese schaal voorkomen. Was die aanslag toch gelukt, dan was het hek van de dam geweest. Mogelijk zouden binnen kortere of langere tijd ook de kleine spaarders in andere financieel en economisch zwakkere EU-lidstaten als Slovenië, Malta maar mogelijk ook Italië, Spanje en zelfs Frankrijk aan de beurt kunnen komen voor deze "oplossing". Gezien het besmettingsgevaar zouden meteen alle spaardeposito's beneden de 100.000 euro in de hele Europese Unie niet meer beschermd zijn… De achterkant van het geliujk is wel dat nu de Russen de klos zijn. Nu zijn het vooral de grote Russische spaarders op Cyprus die het gelag moeten betalen. Tenzij zij, tijdig voor de crisis uitbrak, hun geld van de Cypriotische banken hebben weggehaald (er zou daar tussen de €38 en €43 mrd Russisch geld geparkeerd staan), verliezen alle grote spaarders van de failliete Laiki Bank al hun geld en worden de grote spaarders van de Bank of Cyprus (door de EU gered) 40% van hun spaargeld afgenomen. Behalve rijke Russen hebben ook andere rijken en bedrijven uit de EU bankrekeningen op Cyprus. Het grootste deel van het op Cyprus geparkeerde geld betreft echter zwart- en/of misdaadgeld van Russische oligarchen en maffiosi, staatsambtenaren, grote bedrijven e.d. Cyprus heeft op een zeker moment geprobeerd de crisis op te lossen met behulp van Rusland en daarbij gelonkt met zijn (nog te ontginnen) rijke gasvelden. Maar de Russen weigerden. Mogelijk hebben ze de berekening gemaakt dat de redding van Cyprus door de EU maar tijdelijk zal zijn en dat het land uiteindelijk de eurozone en mogelijk zelfs de EU zal verlaten. En dan is Rusland weer aan zet. Want als dit scenario wordt bewaarheid, Cyprus volledig aan de grond zit en geen banden meer met de EU onderhoudt, is het aangewezen op Russische financiële steun. Moskou heeft dan zijn revanche op de EU en zal de roebels royaal naar het eiland laten stromen in ruil voor de grote gasvoorraden voor de kust van Cyprus in de Middellandse Zee. Ook een nieuwe marinebasis op Cyprus wordt de Russen dan in de schoot geworden. De gaskraan naar West-Europa dichtdraaien, zou zelfmoord zijn.

Intussen zullen de Russen het de EU ongetwijfeld betaald zetten dat zij "Russisch geld heeft gestolen", zoals de Russische premier Medvedev verklaarde. Handelssancties en pestmaatregelen tegen westerse bedrijven in Rusland liggen voor de hand. Maar anderzijds kunnen de Russen niet het feit negeren dat ze de grootste handelspartner van de EU zijn… De gaskraan naar West-Europa dichtdraaien, zou zelfmoord zijn. Als Moskou daarmee dreigt, koopt er over 15 tot 20 jaar niemand meer Russisch aardgas. Het gevaar is nog niet geweken. €100.000 euro-garantie maar meteen afschaffen? Maar laten we terugkeren naar onze contreien. Daar is het gevaar lang niet geweken. In verschillende lidstaten van de EU pleiten financiële experts ervoor het deposito-garantie-stelsel maar meteen af te schaffen, omdat die te duur zou zijn. Bij een crisis zouden een aantal banken die garantie toch niet kunnen bieden, gezien hun zwakke financiële positie. De vrees dat wat er op Cyprus is gebeurd, nog niet het einde zou zijn is dezer dagen bewaarheid. Na de domme en dreigende uitspraak van Nederlandse voorzitter van de Eurogroep, Dijsselbloem, hebben nu ook zijn Belgische collega Geens en de EU-commissarissen Rehn en De Gucht onomwonden gesteld het logisch te vinden dat in de toekomst ook de grotere spaarders financieel moeten worden aangesproken om banken, die failliet dreigen te gaan, overeind te houden. Het is nu wel voor iedereen duidelijk hopelijk: Europese en nationale politici weten niet meer hoe de financiële en bankencrisis te overwinnen. Ze zullen dan ook niet aarzelen om een deel van de spaarcenten boven de €100.000 in beslag te nemen onder het mom van de "solidariteit". De volgende Europese slachtoffers staan trouwens al in de rij voor steun: in Slovenië dreigt een acute bankencrisis. Portugal zinkt weg in een nog diepere economische crisis en de EU weet niets beters dan de bevolking verder te verarmen door nieuwe besparingen te bevelen. Hoe kunnen EU burgers hierop reageren? Drie mogelijkheden lijken zich intussen meer en meer op te dringen voor de Europese burgers: of ze verzetten zich massaal en halen hun geld van de bank, of ze laten zich naar de slachtbank leiden of men zet zijn spaargeld om in goud! Zolang het nog kan wel te verstaan, want de politiek is zeer vindingrijk om ook daar een stokje voor te steken. De kern van de reddingsoperatie voor Cyprus komt erop neer dat het eiland €10 mrd aan noodsteun krijgt in ruil voor een drastische sanering van zijn bankensector. Daardoor is een aanzienlijk deel van de grote spaarvermogens op het eiland in rook opgegaan. De deal heeft een wanordelijk faillissement van Cyprus kunnen voorkomen, dat bankroet dreigde omdat de Europese Centrale Bank (ECB) de geldkraan zou hebben dichtgedraaid voor de wankelende Cypriotische banken als er geen overeenstemming zou zijn gekomen over het reddingsplan. Het reddingsplan voorziet in de opsplitsing van de twee grootste banken van het land, waarbij spaartegoeden van meer dan 100.000 euro grotendeels verloren gaan. Kleinere spaartegoeden van Laiki Bank en Bank of Cyprus worden samengevoegd in laatstgenoemde bank, die met behulp van de grotere spaardeposito's van voldoende kapitaal wordt voorzien. Toch zijn er nog heel wat mensen die bijvoorbeeld tussen de 100.000 en 200.000 euro spaargeld voor hun pensioen hadden weggezet dat geld nu kwijt. De omstreden heffing op kleine spaartegoeden kon op die manier definitief uit de crisisplannen verdwijnen. Christine Lagarde, de bazin van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) beweert dat het noodplan de basis voor een herstel van het vertrouwen in de bankensector op Cyprus herstelt. De deal zorgt er volgens haar voor dat belastingbetalers niet op buitensporige wijze meebetalen aan de reddingsoperatie… Maar als je 200.000, 400.000, 600.000 euro of meer verliest is dat wel buitensporig te noemen. De spaarders op Cyprus moeten ook nog een kleine €13 mrd ophoesten, wat ze niet gaat lukken. Op de financiële markten is wel gunstig gereageerd op de reddingsoperatie voor Cyprus. De slotvraag zou kunnen luiden hoe we ons spaargeld, dat toch al bijna niets meer opbrengt en door het optreden van de fiscus en de inflatie verder slinkt, beter kunnen beschermen? ‘Haal je geld weg bij de bank en stop het thuis weer in een oude sok onder je matras of berg het op in je kluis. Anderen kiezen voor aandelen en obligaties en weer anderen propageren een vlucht naar goud. Het is moeilijk om daarover een advies te geven en deze column is ook niet de plaats om dat te doen. Het is ook geen gemakkelijke keuze. Want om het te zeggen met de bekende uitspraak van de beroemde Nederlandse voetballer Johan Cruijff: "Elk voordeel heb zijn nadeel." Deze column komt uit België. Daarom heb ik kleine correcties hier en daar aangebracht. Het advies om je geld van de bank te halen is achterhaald. De tijd dat je je geld contant bij de bank kon ophalen is voorbij. De enige mogelijkheid is dagelijks het maximumbedrag pinnen of beleggen in goederen als edele metalen maar niet op rekening maar uitgeleverd in baren, die in de kluis kunnen worden bewaard.

Of het terecht is dat Spanje, Italië en Ierland tegen steeds lagere renten geld kunnen lenen op de financiële markten is de vraag. Italië kon gisteren zelfs €8 miljard krijgen voor zes maanden tegen 0,5%, de laagste rente ooit. Volgens critici een gevaarlijk scenario, want de kwakkelde eurolanden kunnen op deze manier weer veel te gemakkelijk aan geld komen waardoor het risico toeneemt dat er minder op de kosten wordt gelet. Anderen wijzen er op dat de enorme daling van de rentes niet slecht uitkomt. „Anders wordt het helemaal onmogelijk om die enorme schuldenberg en tekorten iets te laten slinken.” Het is een nog nooit vertoond fenomeen. Zelfs met het rendement op tienjarige staatsobligaties houden beleggers de inflatie niet langer bij. En het kan altijd nog lager. Waar het rendement op solide Duitse, Nederlandse en Finse staatsobligaties tot een absoluut dieptepunt is gezakt, vluchten beleggers naar Spaanse en Italiaanse leningen in de zoektocht om er wat meer aan over te houden. De veronderstelling dat de Europese Centrale Bank (ECB) deze landen toch wel overeind zal houden, helpt daarbij enorm voor het vertrouwen. Dit terwijl de economie van veel eurolanden nog steeds in een recessie zit. De export komt aarzelend op gang en overal zijn gevolgen merkbaar van de drastische bezuinigingen. Het bizarre is dat de obligatiemarkt zich daar niets van aantrekt. De koersen stijgen en de rendementen dalen. Nota bene Ierland, nog niet van het infuus van EU en ECB af, geeft een rendement van 3,4% op een 10-jarige lening. Spanje zit op een rendement van 4,25%, Italië gisteren op 4,07%. Frankrijk, minder solide dan ons land, betaalt nog maar een fractie meer, 1,75% tegen 1,527% op 10-jarige Nederlandse leningen.

Kort Nieuws:

De achterban van Samsom: Abvakabovoorzitter Corrie van Brenk is lid van de PvdA, maar vindt dat het haar partij op het moment ontbreekt aan een ,,sociaal gezicht''. Volgens haar heeft de partij "ontzettend veel steken laten vallen'' in de kabinetsformatie. Fatsoenlijke zorg is daarbij onder meer het kind van de rekening geworden. Op dit terrein zit de PvdA volgens haar "helemaal fout''.

BinckBank liet deze week tegenvallende cijfers zien over het 1e kwartaal: de opbrengsten daalden van €43,8 naar €39,1 mln, de winst daalde met 62% van €7,9 naar €2,7 mln. De prijs van het aandeel ging fors onderuit.

De Nederlandse staatsschuld bedraagt momenteel €450 mrd. Sinds het begin van de kredietcrisis is de schuld van ons land met €190 mrd toegenomen in hoofdzaak als gevolg van overheidstekorten (de Staat gaf meer uit dan er binnenkwam). Nog altijd stijgt de Staatsschuld: met €810 per seconde.

De OESO meldt dat zij twijfelt heeft over het economische beleid van Japan. Het monetaire beleid kan de deflatie mogelijk wel bestrijden, maar of het voldoende krachtig is om de economische groei aan te zwengelen is de vraag nog maar.

Voor het eerst in tien jaar moet Apple een winstdaling bekend maken. Is de glans van dit fonds eraf? Sinds de komst van de iPad, drie jaar geleden, is Apple niet meer gekomen met een revolutionair product. De grote initiator Steve Jobs overleed in het najaar van 2011. Veel Nederlanders bezuinigen hun auto weg. Vorig jaar heeft 70% van de Nederlandse huishoudens bezuinigd. Ze houden vooral de hand op de knip bij uitgaven aan luxe goederen, etentjes en kleding. Dat blijkt uit onderzoek van voorlichtingsorganisatie Nibud. 9% van de huishoudens heeft de auto weggedaan. De helft van de mensen die op de uitgaven zijn gaan letten heeft het gevoel niet méér te kunnen bezuinigen dan ze nu al doen. Circa 60% zit in de laatste fase van bezuinigen, wat inhoudt dat ze bepaalde producten niet meer kunnen kopen. Alle inkomensgroepen, van laag tot hoog, bezuinigen. Orders van duurzame goederen in de VS zijn in maart met 5,7% gedaald.

De HEMA voelt de crisis in haar portemonnee. De winst halveerde bijna van €11,4 mln naar €6,4 mln, bij een omzetstijging van 0,3%.

De werkeloosheid in Spanje heeft in het eerste kwartaal een recordhoogte bereikt van 27,2% van de beroepsbevolking. Dat betekent dat >6 mln Spanjaarden zonder werk zitten.

Slotstand indices 26 april 2013/week 17: AEX 351,50; BEL 20 2.610,12; CAC 40 3.810,05; DAX 30 7.814,76; FTSE 100 6.426,42; SMI 7.856,32; RTS (Rusland) 1.382,22; DJIA 14.712,55; Nasdaq 100 2.840,546; Nikkei 13884,13; Hang Seng 22547,71; All Ords 5.082,70; € $1,3026; goud $1462,90 dat is €36.060,45 per kg, 3 maands Euribor 0,21%, 10 jarig 1,527%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.