UPDATE27022016/313 In de Europese Unie is de uitvoerende macht, door onderlinge verdeeldheid, onmachtig te regeren. Het politieke midden probeert te redderen terwijl op de flanken moord en brand wordt geschreeuwd

Dit weekend kwamen in Shanghai de ministers van Financiën van de G20-top bijeen. Daar werd afgesproken de ontwikkeling op de valutamarkten scherp in de gaten te houden en werd benadrukt af te zien van een afwaardering van de eigen munt uit concurrentieoverwegingen. De leden van de G20, de belangrijkste industriële landen en een aantal centrale bankiers en financieel/economische denktanks, als de OESO, de Wereldbank en het IMF, die bijeenkwamen, spraken af om met monetaire- en fiscale maatregelen de economie groei te blijven ondersteunen. Aan de andere kant werd benadrukt dat de grenzen van de monetaire stimulering door de centrale banken in zicht komen en dat ook andere beleidsmaatregelen noodzakelijk zijn voor een stabiele economische groei. Daarnaast werd gewaarschuwd dat wanneer het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaat, de Brexit, de wereldeconomie een shock staat te wachten. De Britse minister George Osborne sprak van de Brexit als "een doodserieuze kwestie" op de conferentie. In de slotverklaring wordt het referendum dat de Britten over het EU-lidmaatschap op 23 juni houden als één van de bedreigingen van de wereldeconomie genoemd. De G20 is een forum van de economisch sterkste landen dat de financiële toestand in de wereld bespreekt. De G20 bestaat uit negentien landen en de EU. De leden zijn goed voor meer dan driekwart van de wereldhandel en 85% van het 'bruto wereldproduct'. Waar ik over struikel is het advies ' om met monetaire- en fiscale maatregelen de economie groei' te stimuleren en vervolgens waarschuwt dat 'de grenzen van de monetaire stimulering door de centrale banken in zicht komen'. Ik waarschuw al maanden dat de bijwerkingen van het QE beleid en de daaruit gevolgde extreem lage rentetarieven tot ongewenste gevolgen leidt. Kijk naar de negatieve rente, naar de kapitaalvernietiging bij pensioenfondsen, verzekeraars en andere institutionele beleggers. De verliezers van dit monetaire beleid, niet alleen bij de ECB, zijn de spaarders en gepensioneerden en de pensioendeelnemers bij de opbouw van hun pensioenreserves.

De OESO, de economische denktank uit Parijs, benadrukt dat overheden wereldwijd veel meer moeten doen aan economische hervormingen. Zo moet bijvoorbeeld Duitsland meer maatregelen nemen om de (Europese) economie aan te jagen. Het huidige beleid om op lange termijn de groei te bevorderen, is 'zeer zorgwekkend', stelt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling in haar rapport 'going for growth' , dat is gepubliceerd op de G20-top van de afgelopen dagen in China. Het accent ligt op economie en de werkgelegenheid wereldwijd. De G20 is bijeen geweest om te praten over hoe de teruglopende groei van de wereldeconomie kan worden gekeerd. De OESO moedigt vooral Duitsland, China, Japan en Zuid-Korea aan om de dienstensector, waarin onder meer de zorg, aan te pakken. Het gat met de productiviteit met de industrie is te groot, aldus de economen. Als Duitsland daarbij zorgt voor meer vraag naar producten en diensten, dan trekt vanzelf de economie, Europees en wereldwijd, aan. De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble wil vooral meer regels om in de toekomst wereldwijde economische ellende te voorkomen. Volgens de OESO hebben overheden in 2015 minder voortgang geboekt met maatregelen om de economie aan te jagen, dan in de voorgaande jaren. Opvallend is het feit dat de OESO van oordeel is dat Zuid-Europese landen de afgelopen jaren meer actie hebben ondernomen om hun economieën te hervormen dan de Noord-Europese. "Er zijn krachtige hervormingen nodig in Duitsland om het economisch herstel in de eurozone te waarborgen." Economen zijn in groeiende mate bezorgd over het feit dat centrale banken na acht jaar van accommoderend beleid door hun munitie heen zijn en sporen daarom overheden aan meer groeimaatregelen door te voeren. De OESO en het Internationaal Monetair Fonds hopen dat de ministers van Financiën samen tot ideeën komen om de economie te stimuleren. Ondertussen vragen zij zich af of de recente medicijnen die centrale banken toedienen om de economie te versterken, nog zullen werken bij nieuwe tegenslagen. Steeds meer deskundigen maken zich zorgen over de mogelijkheid van een nieuwe recessie en de noodzaak om die af te wenden. Door de oliecrisis zorgde zijn Rusland en Brazilië in een recessie geraakt. Verder zakt de groei in China in, waardoor er daar minder gebouwd wordt. Daardoor hebben de Chinezen ook minder grondstoffen nodig en valt een groot deel van de wereldwijde vraag naar grondstoffen als staal, aluminium en nikkel weg. Daarnaast zijn er zorgen voor de economie in de Verenigde Staten en Europa. Zo neemt de productie in de VS af en zijn de koersen van belangrijke Europese beurzen fors gedaald. De effecten van deze ontwikkelingen zijn wereldwijd voelbaar. Uit cijfers van het Centraal Planbureau blijkt dat de waarde van de mondiale handel inmiddels weer gedaald is tot nabij het dieptepunt van de crisis in 2009. Drie ontwikkelingen droegen het afgelopen half jaar bij aan een verslechtering van de wereldeconomie. De OESO verlaagde vorige week haar groeiverwachting van de wereldeconomie, tot 3%. Eerder ging de OESO nog uit van een groei van 3,3% in 2016. Eerder zetten centrale banken op zulke momenten hun reddingsmiddelen in. Ze verlaagden de rente, waardoor het goedkoper werd voor bedrijven om geld te lenen. Ze lieten ook extra geld bij drukken, zodat er meer geld in de economie beschikbaar kwam om te besteden. Steeds meer economen vrezen dat deze middelen zijn uitgewerkt. "Het geld komt op de verkeerde plekken terecht", zegt Jaap van Duijn, econoom. "Het zit bij de grote bedrijven, de Apples en Googles. Die betalen geen belasting maar sluizen miljarden weg naar eilanden. Dat geld komt niet bij de overheid of consument." Welke alternatieven zijn er om de wereldeconomie weer op gang te helpen? Niet alleen de banken, maar ook overheden kunnen inspringen. Door meer te investeren in bijvoorbeeld het opknappen van de infrastructuur als wegen en bruggen, kan de bedrijvigheid weer op gang komen. "De OESO heeft daarom overheden nu met klem opgeroepen om in het geweer te komen en de eigen bestedingen op te voeren", aldus Van Duijn. "Doe de dingen die je toch al moest doen, en doe het dan nu. Pak de wegen in Duitsland aan, de bruggen in Amerika en de deltawerken in Nederland. Zoals in de dertiger jaren van de vorige eeuw." Maar de beslissing om over te stappen van de hulp door banken naar de hulp door overheden is pas echt effectief als alle landen samenwerken. Anders bestaat het risico dat sommige centrale banken nog steeds ingrijpen, terwijl op andere plekken lenen niet goedkoper wordt en extra geld uitblijft. Dan zal het geld gewoon van het ene naar het andere land stromen. Uit de slotverklaring van de G20 samenkomst komt niet naar voren dat de ministers van Financiën tot een gezamenlijke aanpak naar voren hebben besloten. Niet alle overheden staan te springen om meer geld te besteden in tijden dat het economisch moeilijk gaat. Van Duijn: "Ze luisteren niet. Merkwaardig genoeg hebben alle regeringen in 2009 gezegd: we gaan bezuinigen. Daar krijgen we nu nog steeds de rekening van gepresenteerd. In schrille tegenstelling tot de uitspraken van Schäuble blijft de Duitse centralebankpresident Jens Weidmann optimistisch over de economische vooruitzichten voor Duitsland en de eurozone, ondanks de signalen over de afzwakkende wereldeconomie. Volgens de president van de Bundesbank zijn de economische vooruitzichten voor het eurogebied al met al niet zo slecht als soms wordt geschetst. De Duitse economie verkeert in goede staat, aldus Weidmann. Wel zijn de risico's rond de bijzonder lage inflatie toegenomen, door de scherpe daling van de olieprijs. De centralebankpresident herhaalde zijn kritische standpunt over het stimuleringsbeleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Volgens Weidmann is een uitbreiding van het steunprogramma niet noodzakelijk en brengt dit risico's voor de lange termijn en neveneffecten mee die niet makkelijk weggewerkt kunnen worden. Hij stelt dat overheden en banken gewend raken aan het goedkope geld van de ECB, waardoor de druk kan toenemen om dat beleid langer te handhaven dan nodig is. Als de uitspraken juist zouden zijn is er geen noodzaak om het programma van kwantitatieve verruiming nog langer uit te voeren en hoeft de rente ook niet verder te worden verlaagd. Toch zet ik vraagtekens bij het optimisme over de economische ontwikkelingen in de eurozone. Eens zullen we uit de misère komen, maar of die ontwikkeling zich op de korte termijn zal aandienen, in deze fase zie ik dat nog niet gebeuren. Ook niet gezien de lage olieprijs. Het model waarin economische groei met schulden wordt gefinancierd, heeft zijn grenzen bereikt. Dat zegt de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble op een conferentie van de G20. Regeringen die met stimulerende maatregelen getracht hebben de economie aan te jagen, hebben daarmee volgens Schäuble wellicht juist de basis gelegd voor de volgende crisis. "Als je wilt dat de reële economie groeit, bestaan geen kortere wegen die hervormingen omzeilen". Door de toegenomen schulden ontstaan zeepbellen en wordt de economie "als een zombie", aldus de Duitse minister. Nieuwe plannen in die richting kunnen dan ook niet op zijn steun rekenen.

Ik kijk nog even terug naar het bereikte compromis van de Europese Raad en de Britse conservatieve premier David Cameron over wel dan wel geen Brexit. Er zijn grote verschillen van inzicht binnen de Tories. Stappen de eilandbewoners uit de Europese Unie of blijven ze lid van de EU op basis van 'specials conditions'. In de peilingen is de stemming in Engeland thans 'fifty-fifty' ,met nog een grote groep zwevende kiezers die hun mening nog moeten vormen. De Daily Mail meldt dat slechts 33% anti-EU is en 48% pro-EU zou zijn. Bij de bookmakers zou de 69% inzetten op pro-EU. Toch is er nog de nodige onrust binnen de Conservatieve Partij omdat 5 ministers uit het kabinet Cameron zijn overgestapt naar het anti-blok en wat nog veel ernstiger is dat de Londense burgemeester Boris Johnson niet achter Cameron is blijven staan. Dat kan betekenen dat miljoenen stemmers met Johnson meegaan naar de 'vote leave' groep, die het VK wil terugbrengen naar een onafhankelijke staat met eigen wetten en eigen beleid op velerlei gebieden, waarvan momenteel 'vluchtelingen' hoog op het verlanglijstje staat van de rechtspopulistische UKIP. De Britten zijn nu onderweg naar 23 juni aanstaande. Cameron wordt verweten dat hij zich in Brussel 'met een kluitje in het riet heeft laten sturen'. Johnson wil opnieuw met de 27 EU-regeringsleiders aan tafel om de deal open te breken en betere condities uit te onderhandelen. Ik vind dat Cameron al heel pragmatisch heeft onderhandeld, de interne handel wil hij verder versterken omdat het VK daar goed aan kan verdienen, zonder dat ze zich verder hoeven te binden aan een Europese politieke Unie. Zoals al bekend was stapt het VK niet in de euro, maar hebben ze wel bedongen dat de tien niet-euro EU-lidstaten bezwaar kunnen maken tegen besluitvorming binnen de eurozone, die nadelig kan zijn voor hen. Ze willen ook niet toetreden tot het Schengen-verdrag en ook niet participeren in een Europees leger. Verder willen ze de vrije hand hebben om wel/niet mee te doen met Europese besluitvorming op het gebied van Justitie en Veiligheid (waaronder migratie). Dat er in het VK een afhoudende stemming ontstaat over terugtreding uit Europa, op het moment dat er een groeiende vrees ontstaat over een gebrek aan solidariteit binnen de EU. De Engelsen zien een zinkend schip dat stuurloos ronddobbert, zonder visie en zonder perspectief in welke richting het zich beweegt. De Engelsen weten als geen ander wat het betekent als op een schip de kapitein er niet meer in slaagt met straffe hand het schip te besturen, zeker op die momenten dat het schip in zwaar weer terecht komt. En Engeland als zeevarende natie en als ex-wereldleider in de 19e eeuw, weten heel goed wat Europa te wachten staat. De ene helft van de Engelsen kiest ervoor tijdig het uit het Europese project te stappen: de NO-EU groep onder aanvoering van Nigel Farage. De PRO-EU groep onder aanvoering van premier Cameron kiest voor de strategie om de afstand tot Europa te vergroten en, zolang dat nog mogelijk is, de krenten uit de pap te pikken. Een liberaal pragmatisch beleid te voeren. De Europese Raad heeft, door de afgesloten deal met Cameron ook enkele besluiten genomen die toepasbaar zijn voor alle EU-lidstaten. Voor de goede orde zou het nog wel eens zo kunnen zijn dat die besluiten alleen kunnen worden doorgevoerd als de Engelsen pro-EU gaan stemmen en het Europees Parlement dat accordeert. De macht van Brussel kan worden teruggebracht als besluitvorming van de EC wordt ingetrokken als 55% van de nationale parlementen van de EU-landen, waaronder een paar van de grote lidstaten, gerede bezwaren hebben tegen Brusselse voorstellen. Dit is naast de al bestaande 'gele kaart' nu ook een 'rode kaart' procedure. De sociale zekerheid en de hoogte van de kinderbijslag van EU-arbeidsimigranten (uit onder andere de Oost-Europese landen) kunnen worden beperkt gedurende zeven jaar. Het zou een dramatische ontwikkeling tot gevolg kunnen hebben indien EU-landen een graantje mee gaan pikken van de Britse voorrechten uit de deal. Een Brits vertrek uit de EU is voor alle partijen schadelijk. Winnaars zijn er niet en komen er ook niet. Maar nog erger zou het zijn als de Britse deal EU-lidstaten door meer landen zou worden gevolgd. De vraag die op tafel ligt of de deal van de 28 Regeringsleiders met Cameron standhoudt bij het Europese Hof van Justitie. Gaat de rechter mee met de politieke beslissing van de Europese Raad dat ieder land dezelfde rechten krijgt als de Engelsen hebben bedongen of blijft de rechter bij het standpunt dat er gelijke (sociale) rechten zijn en blijven voor ieder EU-land en alle 500 miljoen inwoners. Het was maar een klein berichtje dat grote gevolgen kan hebben voor het voortbestaan van de EU en het democratische draagvlak onder de bewoners. Het Europees Hof van Justitie kan de afspraken van de Europese Raad en de Britse premier David Cameron niet terugdraaien. Als de Britten op 23 juni PRO-EU stemmen en de deal accepteren kan uitsluitend het Europees Parlement geen instemming geven. Deze uitspraak van EU-president Tusk klinkt heel ondemocratisch mede omdat de Europese Grondwet moet worden voor de uitzondering voor Engeland van de ‘ever closer union’, die inhoudt dat EU-lidstaten politiek steeds verder integreren. De uitspraak van Tusk voor het EP lijkt dan ook sterk op een politiek statement. Je kunt vragen blijven stellen bij de regeerkracht van onze politieke leiders. Hoe ze de economie moeten aansturen weten ze niet en schuiven dat probleem op het bordje van Draghi. Als ze er niet in slagen stappen voorwaarts te zetten in het beheersbaar maken van de migrantenstroom wordt Erdogan uit de hoge hoed getoverd en als Cameron aankondigt een referendum te houden over blijven of uitstappen in de EU weten ze van gekkigheid niet wat ze moeten doen en sluiten dus een deal, waarbij over de haalbaarheid in de toekomst vraagtekens gezet moeten worden. De eenheid in Europees beleid is ver zoek, als er niet snel orde op zaken wordt gesteld dreigt anarchie, hoor ik in de wandelgangen. Klaas Dijkhoff zet zwaar in op de Turken, die Europa moeten redden. Dat is de allerzwakste inzet waarop je kunt regeren. Je volledig afhankelijk maken van een derde, met een slechte reputatie, denk daarbij aan mensenrechten en de burgeroorlog tegen de Koerden. Daarbij komt ook aan de orde of Merkel haar onaantastbare positie van de keizerin van Duitsland kwijtraakt. Binnen de CDU en CSU heerst verdeeldheid over het door haar gevoerde beleid. Is ze al aangeschoten wild? We weten het na de verkiezingen van 13 maart in Saksen-Anhalt, Rijnland-Palts en Baden-Württemberg en in september nog eens in Berlijn en Mecklenburg-Voorpommeren.

De goudkoers is dit jaar al flink gestegen, maar volgens analisten van Deutsche Bank en BNP/Paribas is het nog steeds interessant om goud te kopen. Toenemende stress in het financiële systeem, de dreigende toename van het aantal wanbetalingen op bedrijfsleningen in de Verenigde Staten en het risico van een scherpe waardedaling van de Chinese munt zijn volgens analisten reden om veilige havens op te zoeken.BNP/Paribas geeft een verwachting dat de waarde van een troy ounch goud kan stijgen naar $1900 op termijn. Deutsche Bank verwacht dat goud kopen, onder de huidige omstandigheden, gerechtvaardigd is. De laatste notering deze week was $1221,80.

De ING Beleggersbarometer komt deze maand uit op 110, de laagste stand in twee en een half jaar tijd. Beleggers zijn een stuk negatiever geworden over de aandelenmarkten. Volgens Bob Homan, hoofd ING Investment Office, blijkt ook uit de peiling dat de onrust zich beperkt tot de financiële markten. Beleggers zijn negatiever over behaalde en toekomstige beleggingsrendementen, maar hun tevredenheid over de eigen financiële situatie en de verwachtingen voor de economie als geheel blijven stabiel. Homan: ,,Onze vrees dat de onrust doorsijpelt naar de reële economie, dat mensen grote aankopen zoals een huis beginnen uit te stellen, zien we gelukkig niet.” De stevige dalingen op de beurs – de AEX tikte 380 aan – verklaart Homan met paniek en kuddegedrag. Hoewel volgens hem uit onderzoeken blijkt dat beleggers steeds meer tijd nemen voor een afgewogen beslissing bij beleggen, blijkt die ratio tegen grote onzekerheden minder goed bestand. Homan: ,,Niet dat er nieuwe onzekerheden bij zijn gekomen. China, de FED, zorgen over de economische groei: deze factoren waren er al. Wat ik wel merk is dat beleggers minder vertrouwen hebben in het verruimingsbeleid van centrale banken. Zij zien onvoldoende effect: in economische groei, in consumptie- en investeringscijfers.” De nadelen van datzelfde verruimingsbeleid, zoals bubbelvorming, staan nu wat meer op de voorgrond, stelt Homan. ING vroeg beleggers ook te kiezen uit een rij technologische aandelen. Waar vorig jaar Apple nog onbetwist favoriet was (bij 16%), is dat nu Google (17%). Homan: ,,Beide hebben stuivertje gewisseld, Google scoorde vorig jaar 6%, Apple doet nu nog maar 4%.” IBM en Yahoo blijken de minst populaire aandelen bij particuliere beleggers. Beleggers hebben evenmin weinig vertrouwen in de Nederlandse politiek. Zij geven het sociaaleconomisch beleid van het kabinet nog steeds een onvoldoende: een 5,3. De helft van de beleggers vindt dat er te weinig wordt gedaan om economische groei te creëren. Het klinkt mij allemaal bekend in de oren.

Kredietbeoordelaar Moody's waarschuwt dat een 'Brexit' automatisch leidt tot een negatief oordeel van de financiële markten voor het Verenigd Koninkrijk. De kosten zijn hoger dan de opbrengsten, aldus Moody's over een uittreding. Vertrek zal leiden tot een credit negative, aldus Moody's in een toelichting. Die beoordeling betekent een lagere kans op economische groei. Bedrijven in The City hebben al gewaarschuwd voor de negatieve invloed van zo'n vertrek voor de bedrijvigheid in het Verenigd Koninkrijk. Het Britse pond zakte in reactie op een mogelijke 'Brexit', tegen de dollar stond de munt 1,7% in de min. Bij een vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU wacht Nederland per jaar een verlies van rond 4,3% over €36,7 mrd omzet op zijn export. Dat stelt kredietverzekeraar Euler Hermes. Binnen de EU wordt alleen Duitsland zwaarder getroffen door de 'Brexit' met een exportverlies van 6,1%, is te lezen in het onderzoek. Ik zie allerlei uitspraken de revue passeren over mogelijke ongewenste ontwikkelingen als gevolg van een Brexit: in the City (de zakenbankiers dreigen nu al op te zullen stappen als 'vote leave' wint), Nederland (wij kunnen binnen de EU, zonder Engeland, stem verliezen tussen de grootmachten Duitsland en Frankrijk), VK (multinationals zouden nieuwe investeringen niet meer in Engeland kunnen gaan doen en uitwijken naar Duitsland) en de EU (de dan resterende 27 EU-lidstaten zouden kunnen gaan dreigen om uitzonderlijke regels af te dwingen, dan wel selectief te gaan shoppen in de Engelse deal, wat kan leiden naar een dalende solidariteit). Of het Britse kiezersvolk nu gaat voor vertrek dan wel blijven, de kans dat het voor de Engelsen dan wel het continent dan wel beiden positief uitpakt is nog maar de vraag. Op 23 juni krijgen de Britten een kans om zich over een vertrek uit te spreken. De kredietverzekeraar verwacht dat Groot-Brittannië zelf in de eerste vier jaar na de Brexit £240 mrd pond aan investeringen misloopt. Volgens de researchdesk komt 60% van het totale exportverlies op het bord van vier landen: Duitsland, Frankrijk, Ierland en Nederland. Vooral bedrijven actief in de financiële sector, de automotive-sector, machinebouw, chemie, de agrifood, textiel en energie zouden klappen kunnen verwachten. Het 4,3% verlies is een gemiddeld, sommige sectoren zullen harder geraakt worden. Euler Hermes komt tot dit verlies vanwege de beperkingen van het vrije verkeer van kapitaal, goederen, diensten en personen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. Invoertarieven en douaneformulieren zullen een obstakel worden. ,,Ook vallen financieringskosten hoger uit", aldus de verzekeraar. Lichtpuntje is de goedkopere import voor Nederland, en verdere doorvoer naar andere Europese landen. Actuele cijfers van 2015 ontbreken, in 2014 bedroeg de import €25,4 mrd. Het Verenigd Koninkrijk zou minstens tien jaar nodig hebben om de klap van een Brexit op te vangen.

De groei in de eurozone vertraagt verder en Frankrijk zit in een krimpt. Tussen de aankondiging van een feestbegroting voor 2016 door Dijssel en de onderliggende economische ontwikkelingen sindsdien gaapt een gat, dat niet was voorzien. Gemiddeld in de 19 eurolanden is er sprake van een afnemende groei: van 53.6 naar 52.7. Markit verwacht dat de groei, dit kwartaal, onder de 3% komt. Is dit het gevolg van de dalende wereldhandel, daalt het vertrouwen in de Chinese groei of zit een eventuele Brexit ons dwars? ING noemt het zorgelijk dat de cijfers op deflatie in de eurozone wijzen. Afnemende vraag doet de concurrentie toenemen en de prijzen afnemen. Daar denkt Draghi wel een oplossing voor te hebben. Hij zal de rente wel weer omlaag duwen. We kennen zijn praatjes zo langzamerhand wel. Ik geloof er niet meer in. Dijssel dacht vorig jaar daarmee €5 mrd uit de hoge hoed te kunnen toveren. We weten nu dat het een illusie was en dat we volgend jaar weer gaan bezuinigen. Frankrijk zit in een dipje, dat is meer regel dan uitzondering: de inkoopmanagersindex daalde van 50,2 naar 49,8. We noemen dat een negatieve groei, maar het is een kleine krimp. De economie stagneert en misschien wel als gevolg van de terroristische aanvallen. Er komen minder toeristen, de hotels en restaurants zijn niet meer volgeboekt en de café's draaien ook met lagere omzetten. Ook in Duitsland stagneert de economie maar daar staat de teller nog op 53.8.

Ik las vorig weekend een open brief aan de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, over het referendum inzake het Associatieverdrag met Oekraïne, van de hand van Sammy van Tuyll, voorzitter van de Liberaal Democratische Partij (LibDem). De brief is te lezen op http://www.trouw.nl/tr/nl/4500/Politiek/article/detail/4248693/2016/02/20/Meneer-Juncker-stel-de-Nederlander-gerust.dhtml De schrijver ageert op een uitspraak van Juncker in de Nederlandse media dat een NEE-stem op 6 april aanstaande 'de deur kan openen naar een grote continentale crisis'. Het gaat om een zinsnede in de overwegingen in het Associatieverdrag dat 'deze overeenkomst geen afbreuk zal doen aan de betrekkingen tussen de EU en Oekraïne en ruimte laat voor verdere ontwikkelingen'. Die formulering laat ontwikkelingen open voor versterking van de banden met Oekraïne in de toekomst. De schrijver van de Open Brief vraagt de voorzitter van de EC afstand te nemen van een opstap voor Oekraïne naar het kandidaat EU-lidmaatschap en een definitief lidmaatschap. Ik ben heel benieuwd naar de reactie vanuit Brussel.

De schade van permanente grenscontroles tussen de Schengenlanden kan oplopen tot €100 mrd. De handel tussen de 26 landen zou op de langere termijn met 10% tot 20% terugvallen en hun bruto nationaal product (bnp) zou met 0,8% dalen. Dat schrijft de Franse overheidsdenktank France Stratégie in een gepubliceerd rapport over de economische kosten van het terugdraaien van het paspoortvrij reizen in het Schengengebied. De gevolgen voor buitenlandse investeringen en arbeidsmobiliteit zijn niet meegerekend. Voor Frankrijk zou het verlies in eerste instantie op €1 tot €2 mrd per jaar neerkomen en in een latere fase op meer dan €10 mrd. Op de korte termijn zijn er minder inkomsten doordat dagjesmensen en andere toeristen wegblijven. Dit is volgens de denktank goed voor de helft van het verlies. Ook de extra controles voor grenswerkers en vrachtschepen zorgen voor economische schade. Vanwege de vluchtelingenstroom hebben diverse EU-landen grenscontroles ingesteld. Maar ondanks alle afspraken met de Turken houdt de vluchtelingenstroom via de Turks/Griekse grens aan. In de eerste 20 dagen van deze maand staken 33.767 migranten per boot over, meldt UNHCR. Sinds begin van dit jaar staan er al 94.000 op de teller. In juni vorig jaar toen de stroom op gang kwam maakten 31.000 vluchtelingen de oversteek over de Egeïsche Zee. In het voorjaar besluit de EC mogelijk om die met twee jaar te verlengen. Een commissiewoordvoerder noemde de genoemde bedragen ,,dramatischer dan de cijfers die we eerder hebben gezien in andere rapporten''. ,,De schattingen variëren, maar zeker is dat de kosten van het einde van Schengen heel, heel hoog zijn.'' De Duitse Bertelsmann-stichting, die de gevolgen van interne grenscontroles liet onderzoeken door onderzoeksbureau Prognos, stelt dat de herinvoering van grenscontroles in Europa een verwoestend effect zou kunnen hebben op de Europese economie. De schade zou kunnen oplopen tot €1400 mrd tussen 2016 en 2025. Grenscontroles zouden leiden tot hogere kosten en hogere prijzen voor de consument, wat weer druk zou uitoefenen op de groei van de Europese economie, stellen de onderzoekers. In het meest optimistische scenario, waarbij ze de prijsstijging van geïmporteerde goederen becijferden op 1%, zou de schade voor de gehele EU €470 mrd bedragen. In een pessimistischer berekening gaan de onderzoekers uit van een prijsstijging van drie procent. In dat geval zou de schade voor de gehele EU oplopen tot €1,4 biljoen. Prognos keek onder meer naar hoe lang de controle van paspoorten zou duren als er weer grenscontroles worden ingevoerd. De langere wachttijden zouden leiden tot hogere personeelskosten voor bedrijven. Ook zouden bedrijven grotere voorraden achter de hand moeten houden, omdat de kans op vertraagde leveringen zou toenemen. Volgens Aart de Geus, voorzitter van de Bertelsmann-stichting, is het onderzoek een duidelijk argument tegen grenscontroles in Europa. "Als de interne barrières in Europa weer worden opgetrokken zal het nog meer druk uitoefenen op de groei, die toch al zwak is", aldus De Geus. "Uiteindelijk is het het volk dat de rekening zal betalen." GeenStijl schrijft in een doemscenario dat als EU-landen hun grenscontroles verder uitbreiden, kost dat €100 mrd per jaar gaat kosten en dat we bovendien allemaal dood gaan. Dat beweert althans de studiedienst van de Europese Unie. De Europese import zal kapot gaan. De Europese export sterft duizend doden. Toerisme houdt op te bestaan. Parmaham mag niet meer van Nederland naar Italië en retour. Het door de EU gereguleerde maximum formaat van olijfolieflessen moet omhoog om het uitvoervolume te handhaven. De nog in te voeren EU-wegenbelasting zal minder opleveren dan verwacht. Griekenland heeft al voor €240 mrd aan bailouts gehad en het land is nog steeds niet gerepareerd, maar Europa is er ook (nog) niet aan overleden. Maar het sluiten van de binnengrenzen voor marcherende migrantenmeutes, dát gaat de EU dus financieel de das om doen. Volgens Brussel, dus. Dus dan weet je het wel.

Ook deze week besteed ik weer aandacht aan het monetaire beleid van de ECB, hetgeen wellicht ook van toepassing is op de FED, de BoJ en de BoE. Lex Hoogduin, econoom en oud-directeur bij DNB in de periode Nout Wellink, zegt in De Verdieping deze week dat “te lage rentes ongezonde bedrijven overeind houden. Als die falliet zouden gaan, creëren ze ruimte voor nieuwe. Waarom lukt het maar niet de economie definitief uit het slop te trekken? Waarom nemen de zorgen over een nieuwe crisis zelfs weer toe? Misschien wel omdat de gebruikte financiële aanjagers – renteverlagingen in combinatie met bakken gratis geld – averechts uitpakken,stelt de hoogleraar. Hij legt een interessante vraag neer: 'welke gevolgen kunnen huizenbezitters, werkgevers, werknemers en ouderen ondervinden als de wijze waarop Draghi aan de knoppen draait niet tot het gewenste resultaat leidt? Aan deze vraag heb ik in het laatste blog aandacht besteed. Wat centraal staat is het iedere maand maar weer voor €60 mrd staatspapier opkopen, waarvan het nog maar de vraag is hoeveel van dat geld in de reële economie terecht komt. Het merendeel wordt teruggevonden in de financiële wereld, waar het een stuwend element vormt in de prijsstelling van effecten (aandelen en obligaties). En dan de steeds verder dalende rentetarieven. De hoeveelheid Europese staatsobligaties met een negatief rendement neemt alsmaar toe. Inmiddels wordt 39% van het staatspapier uit de eurozone met een negatieve rente verhandeld. Dat hebben analisten van Citi berekend. De financiële markten houden nu al rekening met een verdere verlaging van de rente door de Europese Centrale Bank. Van de €6600 mrd aan staatsobligaties van eurolanden die nu in omloop zijn, noteren €1500 mrd een rente onder de -0,3% (de huidige depositorente van de EXB) en €1000 mrd heeft een rente tussen 0% en -0,3%. Daarmee hebben 4 op de 10 staatsobligaties een negatieve rente. Over twee weken beslist het ECB-bestuur of er nieuwe stimuleringsmaatregelen komen om de inflatie aan te jagen en het economisch herstel te ondersteunen. De depositorente die de ECB rekent aan banken die hun geld in Frankfurt stallen is inmiddels -0,3%. Een verlaging naar -0,4% is volgens Citi inmiddels ingeprijsd. Rond de 70% van de Duitse staatsobligaties heeft momenteel een negatieve rente. Dat gaat om papier met een looptijd tot 8,5 jaar. Nederlandse staatsobligaties worden voor circa 60% verhandeld met een negatief rendement. Frans staatspapier heeft een negatieve rente tot een looptijd van 6,5 jaar. JP Morgan gaf al een voorzetje over wat we daarover tegemoet kunnen zien: in de eurozone kan de rente dalen naar -4,0%. Ik griezel ervan, maar tegelijkertijd, weet de lezer van dit blog, dat ik al eerder, meerdere keren, heb geopteerd voor een krappere geldmarkt en een stijgende rente. Ik heb ook al eens geschreven dat die rente naar 4% of 8% zou kunnen gaan stijgen. Zijn duiding van een veel te lage rente kan zwakke bedrijven overeind houden, hetgeen voor de economie ongezond is. In dit kader wijst Hoogduin erop dat bij Zuid-Europese banken €350 mrd aan slechte leningen uitstaat. Met de huidige lage rente levert dat nog geen zichtbare problemen op, maar die komen wel bovenwater drijven als de royale geldhoeveelheden gaan krimpen en de rente gaat stijgen. Met alle catastrofale gevolgen vandien voor bedrijven, consumenten en banken. Zijn uitspraak over het kappen van het dode hout uit de economie, herken ik wel. Beleidsmakers die al zeven jaar de hoognodige maatregelen voor zich uit hebben geschoven als gevolg aan politieke slagkracht. Ik spreek in mijn blogs dan over gebrek aan visie en aan investeringen van onze politieke elite. De oud-directeur van DNB waarschuwt voor de gevolgen van deze opruimactie. Als de ruimte op de geldmarkt afneemt en de rente gaat stijgen moeten de overheden weer gaan bezuinigen en orde op zaken stellen door oplopende begrotingstekorten. Die hele schoonmaakactie zal een hogere werkeloosheid genereren. Volgens Hoogduin is een nieuwe klap onvermijdelijk. Dan zal ook aan het licht komen wat de gevolgen zijn van het monetaire beleid dat de ECB de afgelopen jaren heeft gevoerd. Hij is neutraal over de tijd die nodig is van de crash te bekomen. “Sommigen, zegt hij, spreken over een termijn van twee jaar”. In dat soort sprookjes geloof ik niet, daar is de herconstructie van het financiële systeem veel te complex voor. Ik schat in dat daar zeker een termijn van vijf jaar voor nodig zal zijn. Ik voeg hierbij een bericht van de senior econoom Raymond van der Putten van BNP Paribas. Hoewel de centrale banken, waaronder de Europese centrale bank (ECB) vol de voet op het monetaire gaspedaal gaan zetten, is de kans aanzienlijk dat de mondiale economie op weg is naar een negatieve groei, staat in een prognose voor de komende 12 maanden. Volgens van der Putten zal naar verwachting de ECB in maart het monetaire beleid verder versoepelen en mogelijk later dit jaar nog een keer. Hij wijst er echter op dat centrale bankiers met losse flodders schieten en onvoldoende impulsen geven om de economie aan te kunnen jagen. De opkomende landen zullen verder gebukt blijven gaan onder de schuldenberg in Amerikaanse dollars, waardoor zij last blijven houden van een zwakke groei, stelt de econoom. Hij gaat er verder vanuit dat vanwege de economische risico’s de Federal Reserve dit jaar het kruit droog zal houden met nieuwe renteverhogingen. Verder zal in zijn visie de dollar zijn rol als 's werelds sterkste munt geleidelijk gaan kwijtraken ten faveure van de euro en de yen.

Arme Afrikaanse en Aziatische landen lopen veel belastingopbrengsten mis door de belastingverdragen die ze hebben afgesloten met de rijke Westerse landen. OnderzoeksSomo heeft berekend dat ontwikkelingslanden in 2011 bijna €700 mln misliepen aan belastinggeld door het belastingverdrag met Nederland. Het doel daarvan was het voorkomen van dubbele belasting voor bedrijven, maar in de praktijk bleek dat fiscale juristen het verdrag gebruikten om op een legale wijze belasting te ontduiken voor Westerse bedrijven, zegt ActionAid. Daardoor werd Nederland een belastingparadijs voor de buitenlandse ondernemingen. En de arme landen betalen de prijs.

Rusland en de VS hebben per vandaag een wapenstilstand afgekondigd in Syrië, maar of daar uitvoering aan wordt gegeven door de daarbij betrokken partijen, is maar zeer de vraag gezien de uitzonderingen die worden toegestaan. De Russen mogen hun luchtaanvallen op ISIS en Al-Qaida voortzetten. De Turken mogen de Koerden in Syrië bombarderen. De Syrisch-Koerdische militie YPG mag de Syrische rebellen blijven bestrijden en de Syrische rebellen behouden het recht hun aanvallen op het Syrische leger van Assad voort te zetten als Rusland Al-Qaida blijft bestoken.

De activiteit in de Amerikaanse industrie is in februari minder sterk gegroeid dan een maand eerder. Dat blijkt uit voorlopige cijfers die onderzoeksbureau Markit. De inkoopmanagersindex voor de industrie in de Verenigde Staten ging deze maand van 52,4 naar 51. Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in februari stevig gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van marktonderzoeksbureau Conference Board. De graadmeter die het vertrouwen weerspiegelt, kwam uit op een niveau van 92,2, tegen een herziene 97,8 in januari. Dat viel de markt tegen. De bedrijvigheid in de Amerikaanse dienstensector is in februari gekrompen ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van Markit op basis van een eerste raming. De inkoopmanagersindex, de graadmeter voor de bedrijvigheid, kwam uit op een stand van 49,8 tegen 53,2 in januari. Een stand onder de 50 duidt op krimp.

De sportwinkelketens Perry Sport en Aktiesport zijn in financiële problemen gekomen mede door het faillissement van warenhuis V&D en hebben uitstel van betaling gevraagd, staat in een brief aan het personeel van moederbedrijf United Sports Group (USG). Als reden wordt aangegeven het wegvallen van de 'shop in shop' winkels in V&D en Scapino. In de Benelux staan in totaal 307 winkels en er werken meer dan 2500 mensen. In Nederland zijn er 70 winkels met het merk Perry en 180 filialen van Aktiesport. De winkels blijven nog 6 weken open, als de UWV meewerkt. Inmiddels zijn beide bedrijven failliet verklaard. Facilitair dienstverlener Facilicom lijdt ook forse schade nu een doorstart van V&D is mislukt. Het bedrijf verzorgde onder meer de schoonmaakwerkzaamheden en de beveiliging in de 62 warenhuizen. Volgens concerndirecteur Geert van de Laar staan alle facturen over 2015 nog open, waardoor Facilicom een bedrag van ruim €2,5 mln misloopt. ,,Ik vraag me af of we dat geld ooit nog krijgen”, zegt van de Laar. De ondergang van V&D heeft ook grote gevolgen voor de ongeveer 200 schoonmakers. Zij zitten nu thuis, maar daar komt snel verandering in, meent van de Laar. ,,We proberen zo veel mogelijk mensen te herplaatsen, maar dat is natuurlijk niet binnen een dag geregeld. In totaal kunnen we 140 werknemers elders inzetten en daarbij houden we rekening met de werkuren.” Volgens van de Laar zullen ongeveer 50 medewerkers boventallig worden verklaard. ,,We zijn bezig om samen met de vakbonden te zorgen voor een goed sociaal plan.” CNV Vakmensen roept de de werkgevers in de schoonmaakbranche om gezamenlijk hun verantwoordelijkheid te nemen. ,,Als iedereen zich inspant, moet het lukken om alle schoonmakers binnen twee maanden weer aan een nieuwe baan te helpen. We moeten voorkomen dat deze mensen in de ww terechtkomen”, zegt bestuurder Jan Kampherbeek. Voor de 80 tot 90 beveiligers is er beter nieuws. Facilicom heeft alle medewerkers verplaatst. ,,We leveren veel beveiligers aan het COA voor de bewaking van asielzoekerscentra. En door de komst van de vele vluchtelingen is daar voorlopig werk genoeg”, aldus van de Laar.

Iran lijkt niet van plan te zijn om de olieproductie te bevriezen om zo steun te bieden aan de lage olieprijzen. Het voorstel van onder meer Saudi-Arabië en Rusland om de productie niet verder te verhogen is volgens de Iraanse olieminister voor Teheran "onrealistisch''. Iran wil zijn productie namelijk flink gaan opschroeven na jaren van internationale sancties tegen het land. Het is daarom "belachelijk'' dat van Iran gevraagd kan worden de productie niet verder op te voeren, aldus de minister.

Air Berlin keldert op de Duitse beurs, het aandeel is bijna een vijfde van zijn waarde kwijtgeraakt. Volgens het Duitse Handelsblatt wil grootaandeelhouder Etihad de vliegmaatschappij van de beurs halen vanwege aanhoudende verliezen. Etihad, met 30% van de aandelen, ziet meer in samenwerking van grote delen met Altialia om te voorkomen dat een koper er met de landingsrechten vandoor gaat. Air Berlin sloot dinsdagmiddag met 17,72% verlies. De afgelopen 3 maanden daalde de koers van €0,93 naar €0,67 (-27,9%). In 2014 noteerde de maatschappij al €30 miljoen verlies. Dit jaar, aldus het Handelsblatt, zet het verlies verder door en zou het genoeg zijn volgens de grootaandeelhouder.

Zakenbank Standard Chartered heeft onverwacht een vierdekwartaalverlies geboekt van $1,5 mrd. Dat meldt de bank. Het miljardenverlies, een daling van 84% op jaarbasis, volgde op een serie afwaarderingen op slechte leningen en reorganisatiekosten van $1,8 mrd. Het aandeel van de bank in Londen zakte ruim 10%. De bank verwijst ook naar zeer volatiele markten, zwakke grondstoffenprijzen en lage rentes op de markt die de verdiensten hebben geraakt. De Amerikaanse bank Standard Chartered met in 2014 een jaaromzet van $16,9 mrd, richt zich sterk op opkomende markten in het Verre Oosten en Afrika. Onderliggend was het resultaat $800 tegen $5,2 mrd in dezelfde periode in 2014. De nieuwe topman Bil Winters gaat 15.000 banen wegsnijden en heeft nog eens $5,1 mrd aan kapitaalversterking opgehaald. Dit jaar staat het aandeel 22% lager, in lijn met het verlies van andere Europese banken.

Duitsland is een rijk land met gezonde ondernemingen. En dan toch dit bericht ….. Ondanks de bloeiende economie blijft de armoede in Duitsland op een hoog peil en stijgt die in de dichtbevolkte deelstaten Beieren en Noord-Rijnland-Westfalen (NRW). Dit staat in het jaarlijkse armoederapport van de Duitse non-profitorganisatie Evenwichtige Welvaartsvereniging (Paritätische Wohlfahrtsverband). De vereniging maakt zich grote zorgen over de positie van gepensioneerden. De omvang van de armoede in huishoudens van gepensioneerden is ,,alarmerend''. De aan ons land grenzende deelstaat NRW is vrijwel de enige waar de armoede toeneemt. Daar is 17,5% van de bevolking arm. Elders in de Bondsrepubliek, met uitzondering van Beieren, neemt de armoede een klein beetje af. De welvaartsvereniging noemt het Ruhrgebied gezien de grote bevolking ,,het probleemgebied nummer één met betrekking tot armoede''. Een vijfde van de mensen is daar arm. De meesten van hen zijn werkloos, maar de vereniging beklemtoonde ook dat er erg veel kinderen in armoede opgroeien (19% van de kinderen), de helft van hen in huishoudens met één ouder. De cijfers waarmee de vereniging in 2016 komt, hebben betrekking op 2014, een voorspoedig jaar voor de Bondsrepubliek. Toch was er geen noemenswaardige vermindering van de armoede. Die trof 15,4% van de bevolking gemiddeld over heel het land genomen. Slechts 0,1% minder dan het jaar ervoor. Arm in Duitsland is volgens de berekeningen van de vereniging bijvoorbeeld een huishouden van één persoon met een inkomen lager dan €890 per maand of een gezin van twee ouders en twee kinderen met minder dan €1870 per maand.

Het aandeel van het luxe modemerk Hugo Boss werd deze week op de beurs in Frankfurt door beleggers opnieuw gedumpt. Het aandeel Hugo Boss werd aangeboden nadat ze een winstwaarschuwing hadden gegeven. Het modemerk heeft onder meer last van tegenvallende verkopen in China en verwacht dat de winst dit jaar 10% lager zal uitkomen. Vorig jaar stelde Hugo Boss, dat vooral bekend is van de kostuums voor mannen, zijn verwachtingen ook al neerwaarts bij ook al vanwege de verkoopmalaise in China.

Griekenland voert overleg met Iran om als doorvoerpunt te gaan fungeren voor Iraans gas voor eigen gebruik en distributie naar de rest van Europa. Teheran wil graag vloeibaar gemaakt aardgas (LNG) met schepen gaan vervoeren naar terminals in Griekenland, om het van daaruit verder te laten verspreiden in Europa. Iran zou de grootste gasreserves ter wereld hebben. Het land heeft ook interesse getoond in Griekse raffinaderijen om Iraanse ruwe olie te verwerken. Vorige maand sloten de twee landen al een deal over de levering van Iraanse olie aan het Griekse oliebedrijf Hellenic Petroleum. Dat was een van de eerste olie-overeenkomsten tussen Iran en een Europees bedrijf na het wegvallen van de internationale sancties tegen Teheran.

Griekenland heeft zijn ambassadeur in Wenen teruggeroepen voor overleg. Een niet eerder uitgevoerde diplomatieke actie tussen EU-landen. Grote onenigheid met de snel oplopende spanningen over de vluchtelingencrisis in Europa, ligt eraan ten grondslag. Daarmee is een nieuw dieptepunt bereikt in de crisis, die de Europese Unie tot op het bot dreigt te verdelen. Dat het deze week een moeilijke vergadering zou worden met de bewindslieden belast met asielzaken van de 28 EU-landen, was vooraf al duidelijk. „De vooruitzichten zijn somber”, zei de Luxemburgse minister Jean Asselborn. „We hebben geen beleid meer en stevenen af op anarchie. Onze geloofwaardigheid staat ter discussie, en dat is heel slecht voor Schengen en voor de Europese Unie.” Na afloop vertelde de Slowaakse minister Robert Kalinak dat het er stevig aan toe was gegaan. „Het is niet gebruikelijk dat ministers elkaars toespraken onderbreken. Ik kom hier al acht jaar en ik kan me zoiets niet herinneren. De situatie begint echt heel emotioneel te worden.” De ministers van Binnen- en Buitenlandse Zaken van onder meer de Visegrad-groep met Slovenië, Kroatië, Bulgarije, Albanië, Bosnië, Kosovo, Macedonië en Servië hadden vooroverleg gehad over de vluchtelingen quota en de binnengrenzen van de Schengenlanden op de Balkan in Wenen.

Kredietbeoordelaar Moody's verwacht dat de Nederlandse economie dit jaar met 2% groeit. Het door het kabinet aangekondigde pakket belastingverlagingen van €5 mrd is volgens Moody's goed voor de consumentenbestedingen. Het begrotingstekort zal volgens Moody's door het verder dichtdraaien van de gaskranen in Groningen verder oplopen dan aanvankelijk gedacht. De verwachte 1,5% is bijgesteld naar 1,8%. Moody's heeft zijn kredietbeoordeling voor Nederland niet aangepast. Nederland blijft daardoor met zijn AAA-status en stabiele verwachting op het hoogste niveau. Waarvan acte. Als ik het goed begrijpt groeit de economie met 0,2% en stijgt het begrotingstekort en daarmee de staatsschuld met 0,3%.

Goed nieuws voor de huizenkoper? Huizenkopers kunnen hun geluk niet op met de ongekend lage hypotheekrentes. Voor 10 jaar rentevast vragen drie aanbieders voor het eerst nog minder dan 2,0% 's jaars. De drie banken en verzekeraars die respectievelijk 1,95% en 1,99% vragen zijn Allianz, Argenta en Hypotrust. Het gaat hier om hypotheken met Nationale Hypotheekgarantie (NHG). De variabele rente en die voor 5 jaar vast daalden eerder tot onder de 2%, maar 10 jaar vast is al jaren de meestgekozen rentevaste periode. Dergelijk lage tarieven zijn ongekend. Sinds het begin van deze eeuw betalen consumenten voor 10 jaar doorgaans rond de 5 à 6%. Begin 2012 betaalden consumenten bij nieuwe hypotheken met NHG nog gemiddeld meer dan 5% voor 10 jaar vast. De rentelasten zijn bij vergelijkbare hypotheken sindsdien dus meer dan gehalveerd. Bij een koopwoning ter waarde van €250.000 en een zelfde hypotheeksom, zijn de rentelasten bij een tarief van 1,95% netto slechts €235 per maand. Begin 2012 was dit bij dezelfde hypotheek met 10-jaarsrente van 5,02% netto maar liefst €607 per maand. De maandlast is gemanipuleerd: de rente over de hoofdsom bedraagt €406,25 per maand, stel dat na de fiscale correctie €235 overblijft dan komt daar nog een aflossing bij van stel €250000:2:40:12 en dan wordt de maandlast €500 dat is ex OZB, Verzekeringen, onderhoud, water en energie. Voor de goede orde: aflossing koopprijs wordt in 40 jaar afgelost voor de helft. Bij een annuïteitenlening liggen die cijfers anders. Aantrekkelijk is dat deze rente vrijwel op de basis zit. Veel lager kan niet en dan voor tien jaar vast. Dat kan bijna niet fout gaan, anders dan dat de hypotheeknemer, de geldgever, bij een stijging van de rente in grote financiële problemen geraakt. De huidige hypotheekrentetarieven blijven maar dalen door ontwikkelingen op de kapitaalmarkten. Banken kunnen steeds goedkoper van elkaar en de Europese Centrale Bank (ECB) lenen. Daardoor kunnen de rentes voor hypotheken omlaag. Ook dwingen pensioenfondsen en verzekeraars die de hypotheekmarkt betreden de rentes bij andere aanbieders omlaag. Onzekerheid ontstaat zodra het huidige monetaire beleid gaat kantelen, liquiditeiten afnemen, de rente stijgt en de inflatie toeneemt.

In het gevecht om de controle over Delta Lloyd heeft topman Hans van der Noordaa al zijn kaarten op tafel gelegd. De omstreden claimemissie wordt fiks verkleind van €1 mrd naar €600 mln, daarmee hoopt hij opstandige aandeelhouders alsnog in zijn kamp te krijgen. Analisten van Keefe, Bruyette & Woods benoemen het aandeel, waarvoor ze weliswaar een mooi dividendrendement van 7% voorzien, maar gelijkertijd weinig ruimte om onverwachte tegenvallers op te vangen. Delta Lloyd kondigde in november 2015 aan tot €1 miljard te willen ophalen met een claimemissie, om de nu nog relatief lage kapitaalbuffers op een ruim voldoende niveau te krijgen. Enkele grootaandeelhouders reageerden onthutst achter de schermen, volgens voormalig topman Hans Eric Jansen omdat ze de emissie veel te groot in omvang vonden. Jansen staat regelmatig met een deel van de verontwaardigde aandeelhouders in contact en is zelf ook aandeelhouder en tegenstander van de forse emissie. Van der Noordaa meent dit onder andere te kunnen zeggen, omdat Delta Lloyd de 30,9% van de aandelen verkoopt die het in private bank Van Lanschot heeft met een bookbuild proces, een soort mini beursgang. De transactie moet de solvency II ratio van Delta Lloyd met 8% verhogen. Solvency II is sowieso het hoofdpijndossier voor de verzekeraar. De nieuwe regelset over het aanhouden van financiële stootkussens – meer op risicobasis gewogen dan voorheen bij Solvency I – mondt uit in een percentage dat aangeeft hoe goed of slecht een verzekeraar ervoor staat. De meeste verzekeraars beschouwen 120% als minimumgrens voordat het sein alle hens aan dek wordt gegeven, en 140% als de ondergrens vanaf waar een dividendbeleid gevoerd kan worden. En in de regel geldt sowieso: hoe hoger de solvency II ratio, hoe minder geld een verzekeraar aan hedgen (met name verzekeringen tegen een dalende rente) hoeft uit te geven.

Slotstand indices 26 februari 2016; week 78: AEX 422,66; BEL 20 3.370,60; CAC-40 4314,57; DAX 30 9.513,30; FTSE 100 6096,01; SMI 7877,03; RTS (Rusland) 757,45; DJIA 16639,97; NY-Nasdaq 100 4.235,616; Nikkei 225 16332,57; Hang Seng 19365,53; All Ords 4945,10; SSEC 2767,21; €/$ 1,0934; goud $1221,80; dat is €35.891,76 per kg, 3 maands Euribor -0,202 (1 weeks -0,267%, 1 mnds -0,264), 10 jarig Nederlandse Staat 0,292%, 10 jaar VS 1,7641%. Een liter diesel hier aan de pomp €0,999, elders 0,984. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.