UPDATE26092015/291 DIESELGATE Bij VW werken wereldwijd 600.000 arbeiders

Toen ik in juni 2010 een VW diesel kocht werd mij voorgespiegeld dat deze wagen 1:33 zou rijden. Dat haalde ik in de verste verten niet. In het stadsverkeer reed ik 1:18 en op lange ritten over autobanen haalde ik 1:25. Dat klopt helemaal met de ervaringsdata die wij hebben. De informatie van de VW is getest op een vlak parcours, bij windstil weer, met één chauffeur van <70m kg, geen inzittenden, geen bagage, geen radio en antenne, onder ideale weersomstandigheden, met een tank met slechts 5 liter diesel. Het hiermee gemeten verbruik was in de praktijk niet te evenaren. > een jaar geleden werd wel het roetfilter van mijn VW polo diesel vervangen, maar het arbeidsloon moest ik wel betalen. Iets dergelijks kwam deze week boven water: VW heeft gesjoemeld met keuringen van auto's die op diesel lopen in de VS voor metingen van schadelijke stoffen als roet en stikstof. Dit gebeurde met aangepaste software, zogenaamde defeat devices, die al sinds 2007 in de EU verboden is. Niet de Europese Commissie is met de controle hiervan belast maar de 28 EU-lidstaten, ieder voor zijn eigen land. Een serieuze controle heeft in de afgelopen 8 jaar kennelijk de fraude, die ermee werd uitgevoerd, nooit boven water gebracht. Daarbij moet wel de handel en wandel worden betrokken van de Europese autolobby in Brussel. De positie van Merkel in dit dossier kan 'kwetsbaar' worden De Duitse politiek onderhoudt, vanuit een historisch perspectief, al heel lang innige banden met de auto-industrie, waarin VW een hoofdrol speelde. Die bemoeiing van de autolobby gaat zelfs zo ver dat het hoofd van de afdeling 'akoestiek' bij Porsche in 2012 een wetsvoorstel over normen voor verkeerslawaai voor het Europese Parlement schreef en dat werd ingediend middels de aangewezen Tsjechische Europarlementariër. In 2013 vergaderde de EU-milieuministerraad over aanscherping van de CO2uitstootregels voor auto's, op het laatste moment greep Angela Merkel persoonlijk in , waardoor de besluitvorming op de lange baan werd verschoven. Dat zou erop kunnen duiden dat de bondskanselier van de megafraude bij VW en andere autobedrijven op de hoogte was. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de auto-industrie in staat is op de rem te trappen bij politieke besluitvorming betrekking hebbend op CO2-uitstoot en de gevolgen daarvan voor het milieu en de gezondheid. Zo stelde de EC in 2010 voor de CO2 uitstoot niet alleen in laboratoriums te doen plaatsvinden maar ook buiten bij weer en wind. In mei 2015 is het eerste deel van het voorstel pas aangenomen. Wereldwijd rijden er 11 miljoen VW wagens met de zogenaamde sjoemelsoftware, waarvan 2,8 miljoen in Duitsland. Het zou niet alleen gaan om bepaalde modellen VW-personenwagens maar ook om VW-busjes. Martin Winterkorn, een goede vriend van Angela Merkel, stapte op toen duidelijk werd hij al een jaar van de fraude op de hoogte was. Winterkorn maakte dit jaar van VW de grootste autoproducent ter wereld. Binnen 24 uur stond hij buiten de deur als gevolg van vervalsing van vervuilende uitlaatgassen in de dieselauto's van het concern. De 68-jarige Martin Winterkorn verlaat Volkswagen met een pensioenpot ter waarde van €28,57 mln, meldt The Financial Times. Volgens het meest recente jaarverslag van VW ontving de CEO vorig jaar een vast loon van €1.617.025. Omgerekend worden de pensioenverplichtingen van de onderneming voor hem gewaardeerd op €28,57 mln. Hij zou volgens de Britse zakenkrant ook in aanmerking komen voor een ontslagvergoeding van ruim €3,2 mln na zijn vervroegd vertrek uit de raad van bestuur van het bedrijf. Het totale verloningspakket, met inbegrip van het salaris, bonussen en incentives, van Winterkorn bedroeg eind vorig jaar €15,86 mln. Hij heeft wel bedongen dat hij een vinger in de VW-pot wil houden. De 62-jarige Matthias Müller, topman bij de Porsche dochter, neemt het roer over. De koers van het aandeel VW daalde de laatste maand met 35,8%: van 167,67 naar 107,59. Een jaar geleden noteerde VW 166,70. Als we kijken naar de schade die deze mega-fraude heeft teweeggebracht dan treden op de voorgrond de schade aan de gezondheid van mens en dier als gevolg van fijnstof, een verhoogde CO2 emissie en geldelijke schade voor beleggers en voor overheden die fiscale voordelen hebben toegekend aan auto's die op diesel rijden met fictief lage vervuilende uitlaatgassen. De schade die de Nederlandse overheid per jaar, als gevolg van deze mega-fraude, heeft geleden, bedraagt €3,4 mrd. Zwitserse dealers overwegen te stoppen met de verkoop van VW/Audi en Seat-dieselauto's. De Belgische importeur heeft dat al gedaan. VW wacht in de affaire met gemanipuleerde software voor dieselauto's mogelijk meer collectieve schadeclaims dan tot nu toe werd ingeschat. Het Duitse ministerie van Justitie wil de voorwaarden voor gezamenlijke schade-eisen van burgers vereenvoudigen, aldus meldt het Duitse Handelsblatt. Dat bericht komt op het moment dat juristen namens verscheidene groepen klanten bij VW al tientallen collectieve claims hebben neergelegd. Begin 2016 zou het mogelijk moeten zijn voor burgers en bedrijven om proefprocessen te starten. Bij succes kunnen bijvoorbeeld ook gedupeerde VW-eigenaren zich in die claim voegen, aldus het dagblad. Midden in de VW-affaire vanwege gesjoemel met de emissie-software deze week blijken de families Porsche en Piëch achter het grootste Duitse autoconcern, aandelen te hebben opgekocht, die sinds het schandaal 30% minder waard zijn geworden. Buiten de beurs om hebben ze het 1,5% belang dat Suzuki Motor in het miljardenconcern opgekocht. Dat pakket blijkt goed voor €361 mln. Daarmee is het belang van de familie Porsche Holding in de autobouwer tot 52,2% gestegen. De families vertegenwoordigen nu 32,2% van het totale kapitaal. Porsche heeft niets over de inkoopprijs gezegd, maar de transactie vond afgelopen week plaats, toen de koers al fors was gezakt. De verkoop door Suzuki maakt een einde aan een vier jaar durend dispuut met VW: het Japanse concern wilde een joint venture met de Duitsers, maar de voorwaarden werden telkens door het hoofdkantoor in Wolfsburg afgewezen. Het VW-concern maakte bekend elf miljoen eigenaren van een VW-dieselauto 'op korte termijn' te benaderen om de betreffende auto's te repareren. Dat zal zonder kosten voor de klanten gebeuren, aldus de zegsman van het autobedrijf. Maar zoals door mij gemeld, vorig jaar moest ik voor het vervangen van het 'roetfilter' wel het arbeidsloon betalen.

Volkswagen heeft niet alleen in de VS, maar ook in Europa testresultaten gemanipuleerd, zegt de Duitse minister van Transport Alexander Dobrindt. Duitsland gaat, steekproefsgewijs, dieselauto's controleren om te kijken of de gerapporteerde uitstoot van vervuilende stoffen wel klopt. Dobrindt benadrukt dat dat niet niet alleen auto's van Volkswagen zullen zijn. Nederland moet te veel betaalde subsidies terugvorderen als blijkt dat autofabrikanten ook hier hebben gefraudeerd. Er zijn de afgelopen jaren miljarden aan subsidie in energiezuinige auto's gestoken, zegt fractievoorzitter Jesse Klaver van GroenLinks. Deze week bleek dat VW jarenlang testen van dieselauto's heeft gemanipuleerd, waardoor ze zuiniger leken dan ze waren. "Ik vind dat autobedrijven hier absoluut niet mee weg mogen komen", aldus Klaver. "Ze hebben burgers belazerd. Ze hebben de overheid belazerd. En dan moet het geld worden teruggevorderd." Staatssecretaris Wiebes zou het geld moeten terugvorderen bij de autofabrikanten die met data hebben gesjoemeld. "Als ze echt hebben gefraudeerd is het onterecht dat er overheidsgeld naar toe is gegaan en moet dat worden teruggehaald." Twee van Volkswagen AG hooggeplaatste functionarissen zullen worden gedwongen om op te stappen, schrijft de Duitse krant Bild. Het gaat om Audi's ontwikkelingsbaas Dr. Ulrich Hackenberg en Porsche's techneut Wolfgang Hatz. Hackenberg is één van de knappe koppen binnen het Volkswagen-concern. De techneut werkt sinds 1985 bij het Volkswagen-concern. In 2007 trad hij aan bij Volkswagen en werd daar ontwikkelingsbaas. De XL1, huidige Polo, Golf en Passat komen op zijn conto. Sinds juli 2013 is hij de technische ontwikkelingsbaas van Audi en ontwikkelingschef voor het gehele concern. Wolfgang Hatz is momenteel lid van de Porsche AG Board of Management op het gebied van Research and Development. Daarnaast is hij verantwoordelijk voor de ontwikkeling van motoren en transmissies binnen de Volkswagen Group. Sinds 2001 is hij actief voor Volkswagen, op het gebied van hoofdzakelijk motoren en transmissies.

Staat het gesjoemel met testresultaten in de autobranche op zichzelf of is het onderdeel van een veel grotere zwendel in onze samenleving. Daarop zeg ik 'ja' en verwijs naar de bankencrisis van 2008/2009, de grote problemen bij verzekeraars (woekerspolissen), naar de vastgoedsector en nu dus in autobranche. Ethisch verantwoord handelen staat onder zware druk als gevolg van rendementseisen die de financiële wereld eist. De moraal is soms ver zoek en dan wijs ik niet alleen naar de dieselauto's maar ook naar graaiende topmannen in het bedrijfsleven en de bonussen die aan bankers/dealers/arbitrageanten worden uitgekeerd. Ik zet vraagtekens bij het functioneren van de bondskanselier in dit dossier. Ook al omdat Winterkorn 16 maanden geleden van de Amerikanen te horen kreeg hoe de VW software in dieselauto's met de milieunormen manipuleerde. VW wuifde toen de waarschuwing weg met de opmerking van 'slecht wetenschappelijk onderzoek'. Ik zet grote vraagtekens bij de €6,5 mrd die VW heeft gereserveerd voor schadeclaims en kosten. Als VW 'aangeschoten wild' wordt zullen de extra kosten, terugval van verkopen, schadeclaims en boetes een veelvoud van de reservering gaan bedragen, met gevolgen voor koersverlies van het aandeel VW en lagere dividenduitkeringen. Verder moeten we afwachten in welke mate deze mega-fraude bij VW invloed heeft op de Duitse, Europese en wereldeconomie. De gevolgen van het Amerikaanse onderzoek kunnen nog jaren invloed hebben op een tragere economische groei in Europa. Hoe groot dit schandaal wordt hangt ook af of en in welke mate er door andere autofabrikanten testresultaten van de CO2-uitstoot zijn gemanipuleerd om daarmee fiscale voordelen voor de koper te verkrijgen.

De vraag is wat er precies aan de hand is met de PvdA, Samsom, Asscher en Rottenberg. Waar staat de PvdA in de coalitie met de VVD? Zie ik verschuivingen optreden naar een linkse politiek, die hopelijk begrepen gaat worden door de achterban? Wordt Samsom opgeofferd en op een zijspoor gemanoeuvreerd? Vice premier Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) heeft in de Willem Drees-lezing hard uitgehaald naar coalitiepartner VVD. Hij bekritiseerde pleidooien van de VVD om te tornen aan werknemersverzekeringen of cao's niet meer algemeen verbindend te verklaren. Dat leidt volgens Asscher tot een situatie waarin werknemers elkaars concurrenten worden in de 'rat race' van zo laag mogelijke lonen met steeds beperktere bescherming. "Het is een aanval op de middenklasse, een aanval in de rug bovendien", aldus Asscher. In zijn speech maakte hij zich vooral druk over de middenklasse die dreigt te splijten. Dat komt onder meer door ontwikkelingen in de vrije markt, die als "een wilde hengst is die eerst getemd moet worden zodat we zijn kracht in ons voordeel kunnen gebruiken". De sociaaldemocratie moet een oude belofte waarmaken en zorgen dat er voor iedereen een plaats is aan de tafel van de middenklasse zei Asscher. Die opdracht wordt steeds groter. "Omdat er nu meer mensen zijn die vanuit de middenklasse afzakken dan mensen die vanuit de lage inkomens doorgroeien naar de middenklasse. En dat bedreigt uiteindelijk de hele samenleving." Hij citeerde oud-PvdA-fractievoorzitter Thijs Wöltgens die ooit schreef dat de stemming van de middenklasse de barometer is voor het humeur van de samenleving. "In de ontwikkelde economieën staat, niet alleen in Nederland, dat ideaal onder druk. Joe Sixpack, Otto Normalverbraucher en onze eigen Jan Modaal hebben het moeilijk", aldus Asscher. Dat komt volgens hem onder meer doordat de economische crisis van de afgelopen jaren de middenklasse "heel hard heeft geraakt". Je kunt dat wel zo stellen, maar wie heeft tijdens dat proces de teugels in de handen gehad. Wie heeft de processen die deze ongewenste ontwikkeling hebben veroorzaakt geïnitieerd en in het Parlement verdedigd? Precies ……………….. Diederik Samsom. Het was even schrikken toen ik las dat bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen, het UWV waaronder resulteren het vroegere Centrum voor Werk en Inkomen en daarvoor het arbeidsbureau), zoals ze zelf zeggen bij "enkele onderdelen hoge werkvoorraden" zijn. Trouw weet te melden dat 47.000 mensen wachten op hulp bij reïntegratie en 25.000 op een herkeuring. Er zouden momenteel 150.000 mensen een verkeerde of ten onrechte een uitkering ontvangen. Verder ligt er nog een stapel met 73.000 meldingen over mogelijke uitkeringsfraude, die iedere maand nog met duizenden toeneemt. Er is veel te hard bezuinigd op personeel. Alleen al voor het wegwerken van de achterstand op herkeuringen vergt een jaar werk voor de herkeuringsartsen. Een woordvoerder van het UWV zegt daarover 'er is onvoldoende budget om alle herbeoordelingen uit te voeren. Dat is een politieke keuze'. Daarmee ligt het dossier bij Asscher. Maar ook de sociaal-democraat Dijsselbloem maakt vreemde sprongen. In de Tweede Kamer stelde de minister van Financiën dat hij niet tegen geheime schikkingen is om een einde te maken aan woekerpolissen. Kamerleden hadden de minister een reactie gevraagd op berichtgeving bij EenVandaag, waaruit bleek dat de genationaliseerde verzekeraar ASR tientallen gedupeerden met een woekerpolis veel meer compensatie zou hebben betaald dan tienduizenden andere klanten met dezelfde verzekering. Voorwaarde was dat ze de schikking geheim zouden houden. De Consumentenbond en claimorganisatie Wakkerpolis zijn daar boos over. Dijsselbloem stelt dat een schikking onder het privaatrecht valt en dat geheimhouding dan gewoon geoorloofd is. Hij wees er ook op dat er onder de noemer 'woekerpolis' zoveel verschillende producten vallen dat het onmogelijk is voor al die polissen een en dezelfde regeling af te spreken. Dat is een onzinnige opmerking van de minister om dit te duiden. Dat ontkent niemand, maar wel waarom een staatsverzekeraar onderhandse deals sluit met slachtoffers die een 'speciale' behandeling krijgen. Dijssel zei wel dat het belangrijk is dat gelijke gevallen gelijk worden behandeld. Hij gaat daarom met toezichthouder AFM bekijken of het mogelijk is om de verzekeraars tot meer transparantie over de schikkingen te bewegen. De minister gaat verder met Kifid, het instituut voor klachten over financiële dienstverlening, bekijken of zij consumenten kunnen helpen met het beoordelen van een aanbod van een verzekeraar om een woekerpolis af te handelen. De vraag is dan hoe onafhankelijk zo een instelling is en waaraan wordt getoetst? De woekerpolisaffaire begon in de jaren negentig toen verzekeraars klanten tussen de 6 en 7 miljoen vaak ingewikkelde financiële producten verkochten. Daarbij werden vaak hoge kosten berekend of de producten leverden niets op. Nog altijd zijn veel mensen niet gecompenseerd en is het zogenoemde 'ontwoekeren' niet afgerond, ondanks dat deze zaak al bijna tien jaar actueel is. Een andere sociaal-democraat, kamerlid Henk Nijboer, maakt zich grote zorgen over de financiële buffers van sommige verzekeraars. Hij stelt dat Dijssel de toezichthouder DNB streng moet laten kijken naar de financiële gezondheid van onze verzekeraars. Vooral Reaal en Delta Lloyd staan er volgens Nijboer niet goed voor: 'We moesten, zo nodig, Reaal voor 1 euro verkopen en dat is niet omdat het bedrijf er zo goed voorstond', zegt Nijboer. Omdat daar veel pensioenen en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen zijn ondergebracht zijn buffers erg belangrijk, vindt Nijboer, net als bij banken. "De buffers zijn de laatste tijd fors gedaald en dat is zorgelijk". Dat er tegelijkertijd fors dividend wordt uitgekeerd vindt hij onverstandig. "Dat dividend mag wel een tandje minder. Dat liep bij banken verkeerd af, bij verzekeraars wil ik dat voorkomen." Dijssel moet er bij DNB op aandringen dat die verzekeraars, die er slecht voorstaan, wordt verboden dividend uit te keren. Staatsbank ABN Amro hangt een aantal claims boven het hoofd die kunnen oplopen tot naar schatting €150 mln. De timing van dit bericht is beroerd, zo kort voor de beursgang. De claims komen uit enkele langlopende zaken die de Duitse en Zwitserse belastingdiensten voeren tegen diverse banken die zich in het verleden schuldig hebben gemaakt aan het omstreden ’dividendstrippen’. ABN Amro onderschrijft dat het gaat om ’discussies met de belastingautoriteiten in Zwitserland en Duitsland, die hun oorsprong vinden in de periode ’voordat ABN Amro de controle verkreeg over Fortis Bank Nederland’. Fortis en een viertal andere internationale banken profiteerden begin deze eeuw op grote schaal van dividendstrippen via een maas in de belastingwet, in onder meer Duitsland en Zwitserland. In de constructie van Fortis leenden beleggers, vaak hedgefondsen, in ruil voor een kleine vergoeding hun aandelen aan de bank. Deze aandelen werden vlak voor de dividenddatum verkocht aan een derde partij, maar pas later geleverd. Vervolgens vroegen zowel de uitlener als de koper van de aandelen dividendbelasting terug, terwijl dit slechts één keer werd ingehouden. De betrokken bank verdeelde uiteindelijk de opbrengst van de dubbele aftrek met de twee klanten. Propertize, de 'bad bank' met de vastgoedleningen van het genationaliseerde SNS Reaal, wil voor €4,3 mrd uit zijn vastgoed-portefeuille verkopen. Dat meldt Bloomberg op basis van gesprekken met personen betrokken bij de voorbereiding ervan. De eerste onderhandelingen met kopers zullen komende maand beginnen. Propertize, in 2013 genationaliseerd, bouwde in het eerste halfjaar €635 mln van de portefeuille af, vergeleken met €266 mln in dezelfde periode een jaar eerder. Het bankonderdeel sluit aan in een lange rij met verkopende partijen die vastgoed op de markt brengen. Europese banken alleen al hebben voor €74 mrd op de markt gebracht. Propertize kreeg tien jaar om de door slechte leningen geplaagde vastgoedportefeuille die SNS Reaal bijna fataal werd, af te wikkelen. Dat kan door aflossen of herfinancieren van leningen en het verkopen van het vastgoed. De bad bank schreef over het eerste halfjaar een nettowinst van €15 mln, waar een jaar eerder nog een verlies van 47 miljoen in de boeken stond. Het is de vraag hoe realistisch de netto-winst is van de eerste zes maanden van dit jaar.

Acht op de tien huishoudens gaan er volgend jaar in koopkracht op vooruit, mede doordat zij in 2016 minder inkomstenbelasting gaan betalen. Toch blijft het effect op de economie beperkt. Slechts een kwart van de consumenten zegt de extra inkomsten te gaan uitgeven. Dat blijkt uit een enquête van het ING Economisch bureau waar gedurende een week gemiddeld 46.000 respondenten per dag aan meededen. De lastenverlichting van zo'n €5 mrd die het kabinet op Prinsjesdag aankondigde, ongeveer 0,8% van de Nederlandse economie, komt vooral terecht bij huishoudens in de vorm van minder inkomstenbelasting. Dit zal echter slechts leiden tot 0,2% extra economische groei in 2016, verwacht ING. Het merendeel zegt het geld te gebruiken om te sparen (58%) of schulden af te lossen (28%). Vooral de hogere inkomens gaan er in koopkracht op vooruit, maar zij hebben een lagere consumptiequote: van elke extra ontvangen euro geven zij minder uit dan lage inkomens. Ook zullen sommige huishoudens door vermogensverliezen in de afgelopen jaren (bijvoorbeeld als gevolg van lagere huizenprijzen of dalende beurskoersen) hun buffers aan willen vullen. Starters op de woningmarkt moeten steeds meer eigen geld meenemen. Die zullen dus ook meer sparen. Onzekerheid over 'of de inkomensstijging blijvend is' kan huishoudens er bovendien van weerhouden het geld uit te geven. Het deel van de lastenverlichting dat consumenten wel uitgeven, zal vooral naar uitjes en vakanties (42%) en duurzame goederen (30%) zoals meubels, elektronica en auto’s gaan. Dit komt de Nederlandse economie niet ten goede: een groot deel van de duurzame goederen die Nederlanders kopen worden niet in ons eigen land geproduceerd. Prinsjesdag heeft bij de meeste consumenten niet geleid tot extra optimisme over hun eigen portemonnee. Slechts 10% is positiever geworden door de troonrede, de miljoenennota en het nieuws daarom heen. Bijna de helft (46%) is door de berichtgeving rond Prinsjesdag juist negatiever geworden over de eigen financiële situatie. De reactie is minder somber dan vorig jaar, toen was een meerderheid van 57% na Prinsjesdag negatiever over de eigen portemonnee.

BAS Group, de eigenaar van Dixons, MyCom en Dynabite, heeft uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf zegt te werken aan een doorstart. De winkels en webshops blijven tot nader order open. Bij BAS Group werken 1200 mensen, bij 150 winkels. Het grootste onderdeel is elektronicaketen Dixons, met 88 winkels. Dixons werd in 2011 overgenomen, toen het bijna failliet was. Dixons had toen nog 200 vestigingen. De BAS Group werd in 1995 opgericht en opende in 1996 de eerste MyCom-winkel. Bestuursvoorzitter en oprichter, Steven Bakker, vertrok dit jaar, nadat de groep in financiële problemen was gekomen.

Ook deze keer verval ik weer in herhalingen met deze bijdrage over het pensioendossier, het gerommel van het kabinet over de toekomst van pensioenen en het rendement dat institutionele beleggers maken op hun pensioenreserves als gevolg van de extreem lage renteopbrengsten. Nederlandse pensioenfondsen zakken steeds dieper in de ellende. De meeste fondsen hebben grote problemen om te herstellen van de crisis. Hun dekkingsgraden zijn onder de 100% gedaald, dik onder het wettelijk minimum van 105%. Het wordt nijpend voor de Nederlandse pensioenfondsen (en hun deelnemers), vooral als je bedenkt dat ze heel erg ver afstaan van de wettelijk vereiste dekking van 125 tot 130%: de fondsen moeten vanwege de wet hun dekkingsgraden tot dat niveau opbouwen. Dat lijkt onmogelijk. De Nederlandsche Bank geeft de fondsen nog wel ruim de tijd voor herstel, tot 2027, maar is streng als ze het niet gaan halen. En áls ze het niet halen, moeten ze meteen snijden in de pensioenen. Hier in huis hebben wij belang bij twee verschillende pensioenfondsen, die beiden hebben gemeld dat ze in de etalage staan en zoeken naar een partij die de rechten en plichten willen overnemen. Ze zijn niet langer in staat aan de verplichtingen van de toezichthouder ter voldoen op de langere termijn. Uit berekeningen van RTLZ blijkt dat pensioenfondsen de vereiste dekkingsgraad nauwelijks nog kunnen halen als die op dit moment zakt tot onder de 95%. In het herstelplan dat de fondsen jaarlijks moeten inleveren bij DNB, zullen ze dan moeten aankondigen direct te gaan korten. Wel mag dat over 10 jaar worden gespreid. De dekkingsgraden van 5 van grote pensioenfondsen laten zien hoe groot de problemen zijn. De meeste fondsen zitten nog mijlenver af van de vereiste dekkingsgraad. Er zijn twee normen die worden getoetst: de actuele dekkingsgraad en de beleidsdekkingsgraad, het gemiddelde over het laatste jaar. Van de volgende vijf pensioenfondsen bedroeg de dekkingsgraad per ultimo augustus >90 en <100%. De beleidsdekkingsgraden bedragen: ABP 100,3%, Zorg & Welzijn 100%, PME 99,8%, PMT 100,7% en PNO 99,1%. De dekkingsgraden zijn dit jaar verder gedaald, een beweging die zich per eind september voortzet, als gevolg van de lage rente, de matige beleggingsresultaten, onrust op de aandelenmarkten over de voortgang van de wereldhandel, oplopende Amerikaanse rente en de stijgende levensverwachting van de deelnemers. Maar dit jaar doet de toezichthouder DNB een extra duit in het zakje, doordat de bank diverse regels voor de rekenrente heeft aangepast (de rekenrente is flink verlaagd). Daardoor hebben pensioenfondsen dit jaar gemiddeld 7 punten verloren in de dekkingsgraad. Door de lage rente in Europa en de nieuwe regels van DNB moeten pensioenfondsen nu rekenen met 1,8% rendement voor de komende tientallen jaren. Begin dit jaar mochten de fondsen nog met 2% rekenen. De pensioenen worden al tien jaar (bijna) niet meer geïndexeerd. Diverse fondsen hebben de afgelopen jaren zelfs flinke kortingen moeten doorvoeren. Gepensioneerden lopen daardoor flink achter in koopkracht. Maar ook voor actieve werknemers worden pensioenaanspraken niet meer verhoogd met de inflatie. Zij kunnen ook niet meer rekenen op een waardevast pensioen. Voor deelnemers/werknemers die niet langer werkzaam zijn in de sector of het bedrijf en hun pensioenaanspraken willen meenemen, moeten, in het meest positieve geval, opschieten, dan wel ze zijn al te laat, omdat ook de zogeheten beleidsdekkingsgraden, de gemiddelde dekkingsgraden over de laatste 12 maanden, bij diverse fondsen onder de 100% zijn gedaald, waardoor waardeoverdrachten niet meer mogelijk zijn. Door de malaise op de beurs zal de beleidsdekkingsgraad deze maand verder dalen en zullen een aantal fondsen vanaf volgende maand geen waarde meer kunnen overdragen. Een andere invalshoek is, waar is het kabinet mee bezig op dit onderwerp? Lees en huiver: de regering heeft geen flauw idee waarmee ze bezig zijn en waartoe dat gaat leiden. Het kabinet vindt het belangrijk dat iedereen die werkt of heeft gewerkt een goed pensioen kan opbouwen. Het pensioenstelsel moet daarvoor transparanter, eenvoudiger en persoonlijker worden. Er moet een goede balans komen tussen het zelf kunnen kiezen én het delen van risico’s. Hoe ziet dat er concreet uit? Het kabinet wil dat wij straks een pensioenstelsel hebben waarin duidelijk is welk pensioen we kunnen verwachten en wat de risico’s zijn. Ook moet het pensioenstelsel passen bij de moderne samenleving en de veranderende arbeidsmarkt. Daarnaast moeten mensen beter zicht krijgen op hun persoonlijke pensioenopbouw, zodat zij eventueel zelf een extra buffer kunnen aanleggen. De sterke punten van ons pensioenstelsel wil het kabinet behouden. Zo moet iedereen collectief, solidair en tegen relatief lage kosten pensioen op kunnen bouwen. Maar er moet dan wel meer ruimte komen voor persoonlijke pensioenopbouw en maatwerk in je pensioen. Het kabinet kiest dus voor het beste van twee werelden. Bovenstaande plannen van het kabinet bevinden zich, gelukkig, nog in de ontwerpfase. Iedereen die werkt, dus ook flexwerkers en zelfstandigen, moet voldoende pensioen kunnen opbouwen. Een aanvullend pensioen dat past bij de persoonlijke situatie van de deelnemer. Hoe het kabinet dit concreet voor ogen ziet, is nu nog onduidelijk. Het lijkt er wel op dat het nieuwe pensioenstelsel veel vrijheid gaat bieden, aangezien ieder mens verschillend is en we allemaal verschillende wensen hebben. Het kabinet is van plan om de zogeheten ‘doorsneesystematiek’ af te schaffen. Bij de doorsneesystematiek betaalt iedereen, oud en jong, dezelfde pensioenpremie. Ook bouwt iedereen hetzelfde pensioen op. Daardoor betalen jongere werknemers relatief veel, omdat hun premie nog langer belegd kan worden en dus meer rendement oplevert (lees: meer waard is). Het kabinet vindt het eerlijker om te kiezen voor een nieuw systeem om pensioen op te bouwen. Daarin zou iedereen nog wel dezelfde premie betalen. Maar daarbij geldt dan dat hoe ouder je wordt, des te minder pensioen je opbouwt. Aangezien dit een heel gevoelig punt is, kan de afschaffing van de doorsneesystematiek nog wel even op zich laten wachten. Ook geeft het kabinet al aan dat de overgang ‘geleidelijk’ moet gebeuren. Daarnaast wil men dat de lasten van de overgang evenwichtig over ‘alle belanghebbenden’ worden verdeeld. Het kabinet wil dat er een nieuw soort pensioenovereenkomst komt. Deze nieuwe overeenkomst moet een combinatie zijn van de sterke punten van de bestaande pensioenovereenkomsten. Op dit moment hebben we in Nederland grofweg twee soorten pensioenovereenkomsten:

1. Uitkeringsovereenkomst

Bij een uitkeringsovereenkomst heb je meer zekerheid over de hoogte van jouw pensioen. Dit bedrag staat namelijk vast. Elk jaar bouw je een deel van jouw uiteindelijke pensioen op. Hoe hoog het pensioen (later) is, hangt af van het salaris, de pensioenregeling, hoeveel jaar er pensioen wordt opgebouwd, wat het opbouwpercentage is en of er in de pensioenuitkering rekening wordt gehouden met prijsstijgingen of loonontwikkeling (indexatie).

2. Premieovereenkomst

Bij een premieovereenkomst (‘beschikbare premieregeling’) stort je werkgever elke maand een premie voor het pensioen. De werkgever bepaalt zelf of hij de volledige premie betaalt of dat de werknemer zelf ook een deel van de premie moet meebetalen. Hoe hoog het pensioen (later) is, hangt af van hoeveel premie er is ingelegd, de waarde van de beleggingen en de aankoopkosten voor het pensioen. De nieuwe pensioenovereenkomst moet een combinatie worden van de hierboven uitgelegde overeenkomsten. Met iets meer (gedeeld) risico dus, maar wel met de zekerheid dat werknemers (later) een pensioen ontvangen dat past bij de persoonlijke situatie.

De regering wil een aantal zaken matchen, die tegengesteld zijn aan elkaar. Als wordt gezegd dat er bij het beleggen van de opgebouwde pensioenreserve meer risico moet worden genomen betekent dat ook dat de onzekerheid over de uitgekeerde pensioenen toeneemt. Als wordt toegestaan dat de deelnemer zelf het profiel mag bepalen waarin de premiereserves worden belegd, brengt dat grote risico's met zich mee voor de opbouw van de uitkering. Op zich zou dat kunnen betekenen dat er een negatieve pensioenuitkering zou kunnen ontstaan. Het klinkt heel negatief, maar het behoort wel tot de mogelijkheden. De mix van de sterke punten van het huidige systeem behouden en tegelijkertijd die mixen met grotere beleggingsrisico's loopt faliekant af. Als we alleen maar kijken naar de huidige situatie waarin veel pensioenfondsen zich bevinden door het extreem lage rentebeleid, dan is dat nog maar een fractie van alle ellende die zich voor kan gaan doen.

Het vluchtelingen dossier. Er zijn deze week stappen gezet, edoch het is de vraag of het voldoende is om de stroom vluchtelingen te beheersen. Daar zet ik vraagtekens bij. Maar eerst over de politieke besluitvorming: met een gekwalificeerde meerderheid is door de EU-Ministerraad van Asielzaken het voorstel aangenomen om met vaste quota 120.000 vluchtelingen te verdelen over de 28 lidstaten, naast de 40.000, waarover overeenstemming was over 32.000. Finland onthield zich van stemmen en vier Oost-Europese landen stemden tegen: Tsjechië, Hongarije, Slowakije en Roemenië. Volgens Robert Fico, de premier van Slowakije komt dat neer op een 'dictatuur van de meerderheid'. Het consensus-Europa heeft deze week een lelijke deuk opgelopen. Het komt nooit voor dat bij controversiële kwesties een besluit wordt doorgedrukt tegen de wil van een aantal lidstaten. Dat dit nu in de vluchtelingencrisis toch is gebeurd, is een precedent. Wordt elkaar wegstemmen de nieuwe politieke omgangsvorm in Europa? In een laatste poging om consensus te bereiken was het voorstel al verwaterd: de quota per land die voor de herhuisvesting gebruikt gaan worden, zouden niet bindend zijn, maar ‘vrijwillig’. Volgens de voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, is het 'helder dat de grootste golf vluchtelingen nog moet komen.' De Turkse premier Ahmet Davutoglu is nog preciezer: 'er zullen zich nog zeven miljoen Syriërs verzamelen in Turkije met als doel naar Europa te reizen'. Daar komt bij dat de realiteit is dat dit jaar al >500.000 de overtocht naar Europa hebben gemaakt en er komen er iedere dag 6.000 bij. Dan moeten we blij zijn dat er een eerste aanzet tot plaatsing van 160.000 vluchtelingen is geslaagd (alhoewel de aantallen door Brussel moeten worden vastgesteld) maar hoe ziet het gevolg eruit? Waar kunnen de honderdduizenden die nog onderweg zijn naar toe? Dat de druk van de ketel is afgenomen voor Italië en Griekenland is niet waar zolang de buitengrenzen nog open staan. En iedereen is het erover eens dat sluiting niet realiseerbaar is. In de vergadering van de Europese Raad werd besloten dat er €1 mrd wordt 'vrijgemaakt' voor opvang in de nabuurlanden. Daarmee hopen de Europese regeringsleiders de stroom vluchtelingen naar Europa af te remmen en hopelijk tot stilstand te brengen. Het geld is onder meer bedoeld voor het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties en vluchtelingenorganisatie UNHCR. Er moet met name kleding en voedsel worden gekocht, zei premier Mark Rutte. "Vooral omdat de winter eraan komt." Het ontbreekt onze politieke leiders aan visie op de (midden)lange termijn. Het verdrag van Dublin, waarin is geregeld dat asielzoekers zich in het eerste land waar ze voet op Europese bodem zetten als asielzoeker moeten laten inschrijven, blijft, ondanks dat het niet meer werkt, toch gelden. "Gedegen management en controle van de grenzen is onze gezamenlijke taak. Het is niet eerlijk om de lasten alleen door landen als Griekenland en Italië te laten dragen."Volgens Tusk hebben de EU-landen aangeboden om "op elke mogelijke manier" te helpen. Europa gaat ook meer doen om de eigen buitengrenzen te bewaken. "De chaos aan onze grenzen moet stoppen", zei Tusk na afloop van het overleg. Rutte zei dat grensbewaking het grote thema van de avond was. Hij wees erop dat Nederland daar al veel aan bijdraagt. Dit jaar gaat het alleen al om 120 mensen voor het Europese grensbewakingsagentschap Frontex. Een van de zaken waar Europa werk van gaat maken is het opzetten van zogeheten hotspots, centra in landen als Italië en Griekenland waar veel vluchtelingen aankomen. De nationale autoriteiten zullen daar worden gesteund met geld en expertise bij de opvang en registratie van vluchtelingen. Volgens Rutte zijn de hotspots nodig om de registratie te verbeteren. Eind november moeten de eerste hotspots open zijn. Het grote probleem is dat er onvoldoende capaciteit is om de huidige stromen op te vangen en onder te brengen. En waarheen kunnen die opvanglanden naartoe sturen. Er werden mooie woorden in Brussel gesproken maar de werkelijkheid ziet er heel anders uit. Rutte wil dat Europa werkt aan een gemeenschappelijk asielbeleid om "asielshoppen" tegen te gaan. "U bent in Europa en wij bepalen waar u heen gaat", was het gewenste toekomstbeeld dat Rutte schetste. Maar wie wil er naar de Baltische staten, Slowakije, Hongarije, Frankrijk, Portugal en Roemenië?

Slotstand indices 25 september 2015; week 39: AEX 422,80; BEL 20 3.378,52; CAC 4.480,66; DAX 30 9.688,53; FTSE 100 6.109,01; SMI 8.505,94; RTS (Rusland) 788,55; DJIA 16.314,67; NY-Nasdaq 100 4.224,741; Nikkei 225 17880,51; Hang Sen 21172,54; All Ords 5076,70; SSEC 3092,347; €/$ 1,1195; goud $1146,30; dat is €32.907,29 per kg, 3 maands Euribor -0,041% (1 weeks -0,141, 1 mnds -0,111%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,834%, 10 jaar VS 2,174%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,169. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.