UPDATE26012013/155 Wie redt het noodlijdende SNS Reaal?

De Autoriteit Financiële Markten hebben in al hun wijsheid besloten dat hypotheekverstrekkers geen provisie meer mogen vergoeden aan tussenpersonen/bemiddelaars. Een burger die een huis wil kopen wordt, min of meer, gedwongen een hypotheekadviseur in de arm te nemen, die je gaat begeleiden op zoek naar de goedkoopste en meest passende hypotheek. Vreemd daarbij is dat als je naar een bank, in dit geval ABN/Amro, gaat en daar naar een hypotheekadviseur vraagt er een bankbediende komt, die betaald wordt door de bank en waar de hypotheekaanvrager voor een offerte van een ABN/Amro hypotheek (dus geen onafhankelijke partij) ongeveer €1000 aan de bank moet betalen plus, als de offerte wordt geaccepteerd, €850 afhandelingskosten, ook wel afsluitprovisie genoemd. Het is een heel slecht doordacht voorstel van de AFM: broddelwerk bedacht door mensen achter een bureau die niet weten hoe dat in de praktijk werkt. De achterliggende gedachte is dat de hypotheekverstrekker dan met een lager tarief offreert. Maar dat kan niemand controleren. De AFM is een onafhankelijke gedragstoezichthouder op de markten van sparen, lenen, beleggen en verzekeren. De AFM bevordert zorgvuldige financiële dienstverlening aan consumenten en ziet toe op een eerlijke en efficiënte werking van kapitaalmarkten. Het streven is het vertrouwen van consumenten en bedrijven in de financiële markten te versterken, ook internationaal. Op deze manier draagt de AFM bij aan de welvaart en de economische reputatie van Nederland. Dat is wat de toezichthouder over zichzelf zegt. De vraag is nu: hoe eerlijk en transparant wordt er omgegaan met de belangen van de consument? Ik zeg: heel slecht. Voorbeeld: als je een huis wilt gaan kopen ben je verplicht, tenzij je zelf alle specifieke kennis op gebied van juridische, fiscale en hypotheek-technisch vlak in huis hebt, een adviseur in de arm te nemen. In een kennismakingsgesprek, soms gratis, soms betaald, kun je je wensen neerleggen. Onduidelijk is of er op dat moment al sprake is van een overeenkomst, die geld gaat kosten. De bemiddeling kost geld of het tot een offerte komt of niet, of de offerte concurrerend genoeg is of niet. Bij ABN/Amro zijn de vaste kosten voor iemand die naar je dossier kijkt €900. Dus ook als je de offerte niet accepteert, om welke reden dan ook, ben je dat geld kwijt. Ga je daarna naar een andere adviseur dan gaat de klok gewoon van voorn af aan weer tikken. Er zit wel een verschil in kosten tussen de verschillende aanbieders. Bij de banken betaal je rond de €2000 voor advies plus afsluitprovisie, bij specifieke hypotheek-adviseurs betaal je €3000 en bij zelfstandige adviseurs wordt tussen de €1000 en €4000 betaald. Of het gezegde opgaat dat alle waar naar zijn geld is, ontken ik of bevestig ik niet. In feite scheept de AFM burgers op met een probleem waar niemand om gevraagd heeft. Wat erover bekend is: sinds 1 januari 2013 moet een potentiele huizenkoper een hypotheekadviseur voor zijn advies en bemiddeling betalen. Daarvoor betaalde je die adviseur ook, maar waren die kosten versleuteld in de hypotheek en de verzekeringen. De geldverstrekker en de verzekeringsmaatschappij betaalden de adviseur provisie. Dat mag niet meer. Als u een hypotheek nodig hebt, moet u dat op een andere wijze gaan aanpakken. Als klant moet je eerst zelf het voorwerk doen, zegt de AFM. Dan bezoek je één of enkele hypotheekadviseurs voor een oriëntatiegesprek. In dat gesprek vertelt de adviseur wat hij voor je kan doen en wat de prijs daarvan is. De aanvrager moet zelf beoordelen wie de topadviseur is rekening houdend met de prijs/kwaliteit verhouding. De consument kan niet beoordelen of de adviseur onafhankelijk is ten opzichte van hypotheekaanbieders. Ik heb grote problemen met de aanname dat iedere consument kan beoordelen wat hij mag verwachten van de adviseur. Kan de consument van een adviseur af als er geen offerte komt dan wel dat de offerte niet wordt geaccepteerd? Hoeveel tijd heeft een adviseur nodig om een standaard-offerte op tafel te leggen. Gezien de vaste prijzen die nu bekend zijn zou dat anderhalve dag zijn. Je kunt een adviseur ook per uur inhuren dan betaal je €120-€175 per uur. Vanaf 1 juli 2013 is de adviseur ook verplicht je een dienstverleningsdocument, opgesteld door de AFM, te overhandigen. Het document bevat een overzicht van de kosten voor financieel advies en een beschrijving van de werkzaamheden van de financieel dienstverlener. Dat moet je helpen om de financieel dienstverleners met elkaar te vergelijken. Het is de vraag of hypotheekadviseur een gekwalificeerd beroep is. Ja en nee: de Wet op het financieel Toezicht stelt deskundigheidseisen, op juridisch gebied maar ook verzekeringstechnisch, fiscaal en notarieel. De vraag is dan zijn dat dezelfde type adviseurs die massaal de woekerpolissen aan burgers verkochten? Op basis van de orientatiegesprekken kies je dan de adviseur die je een hypotheekadvies vraagt. Dan gaat de teller lopen. Wat betaal je nu voor een advies? In de werkzaamheden van de hypotheekadviseur is ook nazorg opgenomen. De hypotheekadviseur kan je voor een doorlopende begeleiding een zogenaamd service-abonnement aanbieden. Het is van groot belang dat de adviseur aan klanten duidelijk maakt wat de consument kan verwachten voor een dergelijk abonnement. Zeker als het een aanbod aan bestaande klanten betreft waarbij de adviseur via provisie eerder al is betaald. De AFM is nadrukkelijk niet tegen abonnementen, waarbij de klant met zijn adviseur duidelijke afspraken maakt voor adviezen en andere diensten in de toekomst. Zeker bij langlopende financiële producten, zoals een hypotheek, kan het raadzaam zijn om met enige regelmaat met de adviseur te kijken of de hypotheek nog passend is. Dat is niet gratis. Er zijn meerdere vormen te koop voor een premie van tussen de €10 en €20 per maand. Het afsluiten van een service-abonnement is geen verplichting. Ik ben over deze nieuwe aanpak uiterst kritisch. Nergens blijkt dat de consument er baat bij heeft. Hoe onafhankelijk is een adviseur? Hoe transparant verloopt de behandeling van een hypotheekaanvraag. De consument is al €2000-€3000 kwijt voordat de adviseur iets heeft gepresteerd dat aansluit op de wensen van de aanvrager. Welke aannames pleegt een adviseur. Behalve de hypotheek-provisie int de adviseur ook nog provisie van verzekeringen die hij adviseert. Hoe kan de consument vaststellen dat het rentetarief dat wordt aangeboden lager ligt dan een maand geleden onder dezelfde omstandigheden. Ik vrees dat dit een enorme drempel wordt op de woningmarkt, die prijsverlagend gaat werken. Voorbeeld: je gaat naar een makelaar waar je een huis te koop ziet staan. Wat moet het kosten en is daar een financiering op te krijgen? Hypotheekadviseur gaat aan de slag en komt met een voorstel en de rekening van €2000. Nu blijkt dat het huis ondertussen al verkocht is. Weg geld. Dit gaat in de praktijk niet werken en gaat alleen maar meer vertraging opleveren op de woningmarkt. Een ander aspect is de verlaging van de kostengrens van de Nationale Hypotheek Garantie. De kostengrens was tot 1 juli 2012 €350.000, is momenteel €320.000 en gaat op 1 juli aanstaande naar €290.000. De bedragen zijn inclusief bijkomende kosten, die standaard worden gesteld op 5%. Dat betekent dat na 1 juli a.s. de aankoopprijs niet meer mag bedragen dan €275.000 om in aanmerking te komen voor de NHG.

Ik heb ruim een half jaar geleden al gewaarschuwd dat de, door de Eurogroep (17 ministers van Financiën) geformuleerde doelstellingen van het Europese hulpfonds ESM, onuitvoerbaar zouden zijn. De 17 landen van de eurozone kwamen overeen dat noodlijdende banken, onder bepaalde voorwaarden, rechtstreeks een beroep zouden kunnen doen op het ESM. Het kwam toen bij mij over als dat die noodlijdende banken in de hulppot zouden kunnen graaien. De Duitse directeur van het ESM, Klaus Regling, waarschuwt nu dat leningen aan banken veel risicodragender zijn als leningen aan zwakke eurolanden. Daarom moeten de overheden noodhulp aan nationale banken geheel dan wel gedeeltelijk ondersteunen (garant voor staan). De afgesproken regel dat noodlijdende banken een 'bewijs van overleving' moeten overleggen, dat is afgegeven door de Toezichthouder op de banken (ECB), bij een aanvraag voor noodhulp (bestemd voor de herkapitalisatie van de betreffende bank). Voor het uitoefenen van het toezicht door de ECB dan wel wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de ECB, komen 200 significante Europese banken in het eurogebied, zijnde banken met een balanstotaal boven €30 miljard en banken die groter zijn dan 20% van het nationaal inkomen in het eigen land, in aanmerking. Het is een illusie om te denken dat dat toezicht gaat worden uitgevoerd, zegt Eva Joly. Ze gaat ervan uit dat daar 2000 hoog opgeleide accountants voor nodig zijn en die zijn gespecialiseerd op controle van financiële instellingen. Wie gaat de kosten daarvan betalen. En hoe worden de resterende 5800 banken gecontroleerd door de nationale centrale banken. Waarom ik die vraag stel: waarom heeft DNB niet veel eerder ingegrepen bij SNS Reaal? Regling houdt er rekening mee dat het ESM veel minder uit kan lenen aan zwakke eurolanden dan de beoogde €500 mrd, waarvan de Eurogroep is uitgegaan. De waarschuwing komt niet onverwacht. Al vrij snel na de inwerkingtreding van het ESM hebben Duitsland, Nederland en Finland al aan de bel getrokken dat landen als Spanje en Ierland alsnog een greep in de kas zouden gaan doen van het hulpfonds om hun noodlijdende financiële sector te ondersteunen. Volgens de bestaande regels zouden die banken kunnen worden gered zonder dat daar sancties tegenover staan. We hebben in Ierland gezien hoe dat verliep. De Ierse regering heeft tientallen miljarden euro's in het bankwezen moeten pompen om dat overeind te houden maar raakte daardoor de facto zelf failliet. Voorkomen moet worden dat wankele banken een land kunnen meesleuren naar de afgrond. En zo zien we maar weer dat de eurocrisis ook een bankencrisis is.

Het vertrouwen op de financiële markten dat het allemaal nog goed komt met SNS Reaal is tot een dieptepunt gedaald. Ooit, in mei 2006, werd deze bankverzekeraar op de Amsterdamse beurs in de markt gezet op €17. Die gouden tijden zijn voorbij. Het fonds werd deze week gedumpt en sloot af op €0,78 bieden. Beleggers lijken niet meer te geloven dat het nog goed komt met de bankverzekeraar. Zij zijn vooral bang dat de overheid de bank zal nationaliseren. Uiterlijk 14 februari a.s. moet er meer duidelijkheid worden geschapen over de toekomst van deze systeembank. Er wordt rekening mee gehouden dat de Nederlandse overheid (=belastingbetaler) met miljarden zal moeten bijspringen. Vastgoeddochter Bouwfonds Property Finance kan het hele concern meeslepen richting een deconfiture. Het eerste hoofdpijndossier voor de Minister van Financiën, Jeroen Dijsselbloem, ligt op tafel en vraagt om daadkrachtig optreden. Kredietbeoordelaar Fitch verbindt zware consequenties aan het afstempelen van bankobligaties van beleggers bij een eventuele steunoperatie voor SNS Reaal. ,,Als een belangrijk land in Europa, met een triple A status, de gewone obligaties van een probleembank afstempelt, betekent dat een totale wijziging van hoe wij, de kredietbeoordelaars, naar banken kijken''. Fitch, spreekbuis van de financiële markten, gaat ervan uit dat alle westerse overheden gewone bankobligaties buiten schot houden bij een reddingsoperatie van een grote bank. Als Nederland obligaties wel afstempelt, gaat de kredietstatus van alle Europese banken naar beneden, luidt de waarschuwing van Fitch en die is niet voor dovemansoren bedoeld. Daardoor zouden banken een opslag moeten betalen op de ruim €300 miljard aan obligaties die ze jaarlijks in de markt zetten. 'Mister euro' en DNB zijn gewaarschuwd en via hen ook Duitsland, Frankrijk, Belgie, Luxemburg, Oostenrijk, Finland en het ESM en de ECB. “Dijsselbloem reageert op de uitspraken van Fitch: Fitch maakt denkfouten over SNS. Later zei hij niet te willen reageren omdat de besprekingen met en over SNS nog niet zijn afgerond. In de 2e Kamer zegt Dijsselbloem dat hij zonder op de situatie rond SNS in te willen gaan op vragen van de SP dat bankobligaties vermogensbestandelen zijn in de zin van de Interventiewet. Dat is een nieuwe wet die de vorige minister van Financiën heeft ingediend en aan de overheid vergaande bevoegdheden geeft om in te grijpen bij een Nederlandse bank in de problemen. Zelfs nationalisatie van een bank behoort tot de mogelijkheden. De aanwijzing van Fitch is een vorm van verzet tegen de slimme besluitvorming binnen de Eurogroep die onder Jan Kees de Jager heeft plaatsgevonden over de aantasting van de rechten van beleggers die investeren in bankobligaties. Er zijn voor investeerders 3 vormen van belegging mogelijk: als (mede)eigenaar van de bank in de vorm van aandelen. Dat is de meest risicovolle positie die wordt beloond met een dividend-uitkering. Investeren in een lening aan de bank tegen een vooraf vastgestelde rente is de bankobligatie. Deze vorm is het minst risicovol. Bij een faillissement ben je schuldeiser. Dan zijn er nog wel enkele tussenvormen, zoals de achtergestelde obligaties en participatie bewijzen, maar die laat ik even rusten. In principe wordt een belegger in obligaties nooit aangesproken bij een schuldregeling. Dat is de zekerheid voor de belegger om te kiezen voor een bankobligatie. En wat gebeurt er nu: SNS Reaal zit dik in de problemen met een vastgoeddochter die in heel zwaar weer zit en met een schuld aan de Staat van >€800 mln die ze dit jaar niet terug kunnen betalen. Er zouden zich geldschieters hebben gemeld die interesse zouden hebben in de gezonde delen van het concern. Ik denk dan aan de bank- en verzekeringspoot. De zwarte piet is echter het vastgoedbedrijf. Wie gaat de verliezen betalen van het vastgoed, wie gaat participeren in een badbank? Moeten de Nederlandse belastingbetalers het verlies dat tussen de €1,5 en €2,3 mrd wordt geschat, betalen? Ik blijf erbij dat Wouter Bos een grote blunder heeft begaan met de status van systeembank aan dit bankje te verlenen. Hoe groot moet je zijn om als systeembank te worden aangemerkt? SNS Reaal was slechts 11% van de grootte van de ING. Een bankje dat wel mee wilde doen met de grote jongens maar die daardoor nu in grote moeilijkheden is geraakt. De vraag is of Dijsselbloem en DNB in een positie komen dat ze moeten besluiten wie de afwaarderingen van het vastgoed voor hun kiezen krijgen. Moet Dijsselbloem de waarschuwing van Fitch naast zich neerleggen? Daar zijn grote risico's aan verbonden. Als Nederland zou besluiten beleggers van bankobligaties mee te laten betalen, d.m.v. afstempelen, mee te laten betalen aan de redding van SNS Reaal dan kan dat ertoe leiden dat (institutionele) beleggers bankobligaties van Nederlandse banken uit hun portefeuilles verwijderen. Reden: verlies van vertrouwen en zekerheid. Als dat op grote schaal plaatsvindt betekent dat dalende koersen voor bankobligaties en het oplopen van de rente. En wie zit daar op te wachten? Dijsselbloem is altijd de lozer: of hij verliest het vertrouwen van de Nederlandse belastingbetaler of van de financiële markten. Alleen als hij erin zou slagen private partijen te vinden die ook Property Finance over te nemen dan kan hij met de hakken over de sloot de overkant halen.

Tegenlicht Agenda 2013. Jim Rogers geeft zijn visie op 2013, het jaar van de grote besluiten. Over wat zijn visie is over de ontwikkeling van de crisis is deze superbelegger duidelijk: de schulden waren eind 2012 groter dan een jaar ervoor en einde van dit jaar zullen ze groter zijn dan eind 2012. Het is het gevolg van het laten draaien van de geldpersen in Japan, de VS en bij de ECB. Aan die ontwikkeling komt dit jaar geen einde. Brengt ons dat meer welvaart? Voor misschien een kleine groep mensen wel, maar niet voor het 'volk', daar twijfelt Rogers niet over. De mensen die geld hebben gespaard 'voor hun ouwe dag', voor de studie van hun (klein)kinderen of voor een wereldreis komen bedrogen uit, want ze worden uitgekleed. Dat geld hebben overheden nodig om hun tekorten mee te betalen. We moeten er rekening mee houden dat mensen hun spaargeld van de bank gaan halen dan wel wegsluizen om hun bezit veilig te stellen. Rogers houdt er rekening mee dat de valutamarkten in zwaar weer terecht gaan komen. De debt-market komt onder druk te staan: de werkeloosheid en het aantal faillissementen zal toenemen, is zijn verwachting. Een aantal banken komt in moeilijke omstandigheden te verkeren. Voor 2013/2014 houdt hij rekening met een economische terugslag in de VS, vanaf de herfst van dit jaar. Hij houdt er rekening mee dat Griekenland toch uit de muntunie zal treden. Gebeurt dat voor de Duitse verkiezingen dan verliest Merkel haar positie en zal de euro het zwaar te verduren krijgen. De Duitse en Franse socialisten zullen dan de regie in Europa overnemen. Beleggers zullen uit Europa stappen, de euro valt diep, de rente zal stijgen, leningen/obligaties kunnen niet meer of slechts gedeeltelijk (zie dossier SNS Reaal) worden terugbetaald, banken zullen omvallen, ook systeembanken. Maar uiteindelijk zullen politici deze problemen wel oplossen, al hebben politici wel de neiging om te kiezen voor de gemakkelijkste aanpak. De vraag is dan ook hoe ziet het er in 2019/2020 in Europa uit. Hoe groot onze schulden dan zijn, hoe hoog is de rente gestegen, wat is geld dan nog waard? Dan laat Rogers twee steekwoorden vallen: ruilhandel en oorlog. Ik zou daar aan toe willen voegen hyperinflatie. Ik citeer ook nog de Franse euro-parlementarier Eva Joly die aandacht vraagt voor belastingparadijzen, zoals Nederland en Cyprus en die strijdt tegen corruptie in Europa. In het Europees Parlement werden kortgeleden maatregelen aangekondigd tegen 'belastingshoppen' door grote multinationals in EU-landen. Europa loopt hierdoor jaarlijks 1000 miljard belasting mis. In Nederland zouden 15.000 financiële bedrijven zijn gevestigd met als enige doel belastingheffing in het thuisland van buitenlandse bedrijven, te ontlopen. Het bankwezen in Cyprus is uit zijn voegen gebarsten. Hier wassen de Russen hun zwarte geld wit. De banken verkeren in zwaar weer en de Europese belastingbetaler gaat geld stoppen in criminele banken. Een ander onderwerp waar ze aandacht voor vraagt is de splitsing van zakenbanken en consumentenbanken zodat banken geen risico's in financiële producten kunnen afdekken met spaargelden. De bankenlobby heeft het voor elkaar gekregen dat die splitsing er niet komt. Het Europees Parlement staat hier met lege handen. Een ander aspect is de omvang van de bankensector in Europa: in de VS vertegenwoordigt de bankensector slechts 0,7% van het bnp, in Europa is dat 3,5%. De Europese banken zijn too big to fail en too big to save. De VPRO heeft dit jaar nog interessante onderwerpen voor ons in petto.

Banken in vooral Spanje, Italië, Ierland en Groot-Brittannië moeten nog grote bedragen reserveren om zich in te dekken tegen slechte leningen. Dat stelt kredietbeoordelaar Moody's in een rapport over de Europese bankensector. We denken dat veel banken nog aanzienlijke bedragen moeten reserveren om hun balans op orde te krijgen'', stelt Moody's. ,,Sommige banken hebben de erkenning van hun verliezen uitgesteld. Dat uitstelgedrag beperkt hun mogelijkheden om geld uit te lenen en zadelt schuldeisers op met grote risico's.'' Moody's verwacht dat de kredietwaarderingen van de Europese banken dit jaar redelijk overeind zullen blijven. De kredietbeoordelaar wees er daarbij op dat de enorme onrust op de financiële markten de kredietposities van de banken vorig jaar al stevig heeft geraakt. Zolang nieuwe schokken uitblijven, moet 2013 daarom voor minder aanpassingen in de ratings kunnen zorgen. De aanhoudende bezuinigingen en de zwakke economische omstandigheden blijven echter een bedreiging voor de banken, net zoals de bijzonder lage rente. Die zet de winstgevendheid onder druk en kan banken ertoe aanzetten buitensporige risico's te nemen. Het sombere gemoed van ondernemers werkt evenmin in het voordeel van de banken, aldus Moody's.

Ik schrijf het niet voor de eerste keer: het bijdrukken van geld om een vastgelopen economie weer vlot te trekken kan tot een volledige ineenstorting leiden van het financieel/monetaire systeem. De centrale banken in de VS (FED), Engeland (BoE), de ECB kennen het klappen van de zweep. We weten uit de geschiedenis waartoe het scheppen van 'overtollig' geld kan leiden. De Japanners maken het nu wel erg bont. Daar heeft de politiek ingegrepen en de regie over de Japanse centrale bank onder zware druk gezet. De nieuwe Japanse premier Shinzo Abe, heeft als het ware de centrale bank onder curatele gezet en opdracht gegeven 'onbeperkt' geld bij te gaan drukken met als doel een einde te maken aan een lange periode van deflatie. De centrale bank gaat geld in de markt pompen in de hoop dat er weer inflatie ontstaat. Ze zetten in op 1% maar buitenstaanders betwijfelen of dat mogelijk is en wat gaat er gebeuren als de inflatie verder oploopt. De Japanse economie is sterk verzwakt. Japan heeft een torenhoge staatsschuld van tegen de 250% van het nationaal inkomen. Dat is veel hoger dan de Griekse staatsschuld. Maar de 10-jaarsrente is slechts <1%. Toch is er een begrotingstekort van 10% bbp en dat gaat nog verder oplopen. Als gevolg daarvan zal de yen in waarde dalen, hetgeen een positief signaal moet teweegbrengen voor de export van de Japanse industrie. Zover zijn we nog niet want in december is de export sterk gedaald met 5,8%. Het is voor de 7e achtereenvolgende maand dat er sprake is van een dalende uitvoer. Daartegenover staat wel een stijgende import van 1,9%. Over heel 2012 bedroeg het handelstekort van Japan €58 mrd. De Nobelprijs winnaar Paul Krugman stelt dat een financieel/economisch beleid dat uitgaat van voorzichtigheid en bezuinigingen om de tekorten en de staatsschuld te verminderen averechts werken. Deze uitspraak is ook bedoeld voor Rutte/Samsom. Het Japanse buitenland komt in verzet tegen het aanzetten van de geldpersen in Japan omdat daardoor de yen zal devalueren en de $ en de € zullen revalueren, waardoor de export onder druk zal komen te staan in de Westerse landen. Over de hele wereld staat de onafhankelijkheid van centrale banken sinds de crisis onder druk. "Dat heeft te maken met het feit dat overheden grote schulden en tekorten hebben en toch hopen dat ze een deel van hun staatsschuld kunnen weg infleren, doordat de centrale banken de inflatie op laat lopen, in ieder geval tot hoger dan de rente.". Maar hoe zit het in de VS? "De Fed is 'independent within government'. Ik heb dat nooit begrepen, want je bent of afhankelijk van de overheid of niet. De FED staat altijd onder druk van het Congres, vanwege de 'Humphrey-Hawkins wet'. Dat betekent dat de voorzitter van de Fed regelmatig naar het Congres moet om zijn beleid te verdedigen waarbij hij onder druk wordt gezet door senatoren." Dus onafhankelijk? Qua onafhankelijkheid lijkt de Europese Centrale Bank een uitzondering. "De enige centrale bank die echt onafhankelijkheid heeft betoond is de Deutsche Bundesbank. De ECB is gemodelleerd naar dit voorbeeld en heeft, denk ik, de meest onafhankelijke positie van alle centrale banken in de wereld. Maar ook die positie staat onder druk vanwege de eurocrisis” omdat Mario Draghi dan wel geen opdrachten uit de politiek krijgt: hij mag wel de rommel opruimen die politici veroorzaken. In casu de eurozone bij elkaar houden door ingrijpen en dreigen met onbeperkt ingrijpen. Maar terug naar de vraag over de onafhankelijkheid. Wat is de prijs die we betalen voor politici die te dicht tegen het monetaire beleid aankruipen? "Als je nu op de rem gaat staan, dan is de monetaire remweg 1,5 tot 2 jaar. De angst is dat het te laat gaat gebeuren en daardoor schiet het door naar hogere inflatie dan wenselijk is. Dus niet meer de comfort zone van 2 tot 3 procent, maar misschien wel 4 of 5 procent. En dat zal zeer schadelijk zijn, want dat betekent dat financiële markten ook hogere inflatieverwachtingen gaan incalculeren en ook risicopremie gaan vragen voor die onzekerheid."

Cameron heeft zijn langverwachte toespraak aan de Britse burgers over de positie van het VK in de EU afgelopen woensdag uitgesproken. Ik zag een krachtig leider die duidelijk maakte dat het VK op deze wijze niet verder wil met het continent. Het is de hoogste tijd dat de vragen moeten worden gesteld van 'hoe moeten we door met Europa'. Alleen onze politici stellen die vragen niet. Die spelen nog altijd 'kiekeboe'. Ik heb noch Merkel, noch Hollande, noch Rutte, noch van Rompuy een visie op de toekomst van Europa horen geven. Ze rommelen maar wat aan. In feite zwengelt Cameron een onderwerp aan waar iedere politicus voor wegduikt. Het moest toch ooit een keer gezegd worden en Cameron heeft die handschoen opgepakt. In feite wil hij terug naar de EEG (interne markt) en hier en daar nog wat onderwerpen die beter in Brussel kunnen worden geregeld dan door de 27 nationale parlementen. De VVD is het in grote lijnen met Cameron eens al willen ze onder geen geval een referendum. In mijn visie is er voor Europa geen toekomst met een politiek statuut van een gouvernementele staat. 27 regeringsleiders, 27 nationale parlementen, 27 landen met een eigen sociaal gezicht. Rutte kan dat wel willen maar die optie is helemaal niet voorhanden. Het politieke spel daarover is gerommel in de marge. In feite bekennen de huidige politieke leiders dat ze te weinig visie kunnen ontwikkelen. Er is niemand zo krachtig om de leiding te nemen, een visie te geven op een democratisch geleid continent en die ook uit te voeren. Dan zegt nu iedereen dat is een 'dictator'. Als we die prijs moeten betalen moet dat maar, zolang het geen 'hitler' figuur is of een ander type facist. Er moeten hoognodig beslissingen worden genomen en uitgevoerd. Maar wij houden ons bezig met het oplossen van de crisis en dat duurt nog wel een tijdje want Rutte en Samsom hebben gekozen voor een hele foute aanpak, die een averechts resultaat zal opleveren.

Regeringen moeten de oplossing voor de Europese schuldencrisis niet meer zoeken bij de Europese Centrale Bank (ECB), maar vooral bij zichzelf. ,,De ECB heeft zijn rol gespeeld'', aldus de hoofdeconoom bij de ECB, Peter Praet. Daarmee is volgens hem tijd gewonnen, maar het is niet genoeg om definitief een einde te maken aan het gebrek aan vertrouwen in de euro. Daarvoor moeten politici blijven hervormen en de Europese instituties versterken. 2013 is daarvoor een beslissend jaar. Sinds de zomer is de angst voor het uiteenvallen van de eurozone afgenomen. Dat is niet in de laatste plaats het gevolg van het optreden van de ECB. Die slaagde erin de obligatiemarkten te kalmeren door zich bereid te verklaren onder voorwaarden ongelimiteerd staatspapier op te kopen van landen die in nood geraken. Praet waarschuwt dat dit geen reden mag zijn om achterover te leunen. ,,Die ontwikkeling zal niet duurzaam zijn zonder verdere, structurele hervormingen''. ,,Regeringen moeten nu de constructiefouten in de economische en monetaire unie gaan herstellen.'' Waarvan acte.

De economische krimp in de 17 eurolanden is in januari licht verbeterd van 47,2 naar 48,2. Dat is een positief signaal maar het betekent niet dat we al weer groeien. We blijven wel in de min. Vooral de Duitse economie toonde tekenen van herstel. De industriële productie kromp daar nog altijd, maar aanzienlijk minder dan in de voorgaande maanden. De Duitse dienstensector vertoonde deze maand zelfs een sterke groei. De Franse economie gaat daarentegen verder achteruit. Zowel in de industrie als de dienstensector nam de activiteit verder af. De economische zorgen zijn echter nog niet voorbij. Het toenemende aantal ontslagen in het Europese bedrijfsleven en op de grote verschillen tussen de verschillende eurolanden, blijven problematisch. ,,Terwijl het herstel in Duitsland toeneemt, gaat Frankrijk door de diepste krimp sinds het begin van 2009.'' De internationale economie trekt weer aan, maar de eurozone blijft daarbij achter, zo stelt het IMF in een update van de World Economic Outlook, het halfjaarlijkse spoorboekje van de wereldeconomie. Gemiddeld krimpen de economieën van de eurolanden dit jaar volgens het IMF met 0,2%. In oktober tekende het IMF nog een minieme groei in voor 2013. De Duitse en Franse economie groeien minder sterk dan gedacht terwijl de krimp in Italië en Spanje groter is dan in oktober werd voorzien. Het IMF waarschuwt dat de kans op nieuwe economische ongelukken groot blijft. De grootste risico’s liggen onverminderd bij de problemen in de eurozone en de dreiging dat er in de VS al op korte termijn omvangrijke bezuinigingen worden ingezet omdat de ’fiscal cliff’ nog altijd met concrete maatregelen moet worden ingevuld. Het IMF roept Europese politici daarom op waar mogelijk voorzichtig te zijn met bezuinigingen en om te blijven werken aan de versterking van de monetaire unie. In de VS moet het schuldenplafond van de overheid omhoog en moeten er afspraken komen over de aanpak van de staatsschuld op middellange termijn.

De Europese lidstaten moeten elkaar meer tijd geven om hun nationale begroting op orde te brengen. Dat zei Christine Lagarde, hoofd van het Internationaal Monetair Fonds, op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos. ,,Dat is beter dan geforceerd vast te houden aan de huidige regels'', aldus Lagarde. De topvrouw drong erop aan dat de landen gezamenlijk die beslissing nemen. ,,Het kan niet zo zijn dat alleen Frankrijk, Spanje en Griekenland besluiten het rustiger aan te doen.'' Daarmee doelt Lagarde op het feit dat die landen op eigen initiatief meer tijd nemen om te voldoen aan de Europese regel die stelt dat het begrotingstekort niet meer dan 3 procent van het bruto binnenlands product mag zijn. Lagarde was positief gestemd over het komende jaar. Het IMF verwacht dat 2013 ,,een beetje beter'' zal worden. Daarnaast had het afgelopen jaar volgens de IMF-voorzitster veel slechter kunnen uitvallen. ,,De economie is bijna in elkaar gezakt, maar dat kon gelukkig worden vermeden''. Volgens Lagarde, voormalig minister in Frankrijk, zijn er ,,grote verschillen'' tussen de ramingen van het IMF over de economie in haar vaderland en de verwachting van de regering. Het halen van de 3-procentsregel in 2013 noemde ze een ,,zeer ambitieus'' streven.

De visie over de economische ontwikkelingen van de hand van de ABN/Amro gaat uit van een krimp dit jaar van 0,3% en een herstel van 1% in 2014. Verder zal de werkloosheid volgend jaar oplopen tot 6,5% van de beroepsbevolking. Dat is een wat vreemde aanname want in december bedroeg de werkeloosheid al 7,2% van de beroepsbevolking. Er waren eind vorig jaar in Nederland 571.000 werkelozen. Volgens ABN/Amro is er afgelopen jaar veel vooruitgang geboekt in de aanpak van de financiële crisis. De belangrijkste maatregel was de belofte van de Europese Centrale Bank (ECB) om Spaanse en Italiaanse staatsobligaties op te kopen als dat nodig zou zijn. Daardoor keerde de rust op de financiële markten weer terug. ,,De aandelenmarkten zijn duidelijk gestegen en dat is een teken dat beleggers weer meer risico durven te nemen.'' De economen denken dat een mogelijke escalatie van de crisis fors is afgenomen, maar zij waarschuwen dat de problemen zeker nog niet voorbij zijn. ,,Er is veel vooruitgang geboekt, maar er zijn verdere maatregelen nodig, vooral op het gebied van de overheidsfinanciën.'' Wat moet ik met deze visie van onze staatsbank? Ze leunen sterk op een toezegging van Mario Draghi eind juli vorig jaar dat hij 'alles zal doen wat nodig is om de euro te redden'. De vraag is echter of hij dat onder alle omstandigheden blijft doen, gezien de uitspraak van Peter Praet, hoofdeconoom bij de ECB, dat ,,de ECB zijn rol heeft gespeeld'' en de Europese politici nu hun verantwoording weer moeten nemen. Een andere vraag is hoe stevig de ECB er momenteel voorstaat. De LTRO-kredieten aan de Europese banken groot €1000 mrd (1 biljoen) kunnen nog een strop om de hals worden. De waarde van de in onderpand gegeven staatsobligaties is van twijfelachtige aard. De ECB waardeert dit onderpand a pari, terwijl de marktwaarde veel lager ligt, als er een markt is die het wil opnemen. Verder zou de hefboomratio bij de ECB 35 zijn. Banken met een ratio van >25 zijn: SNS Reaal met 41,8, ASN met 40,17, ABN/Amro 33,1, DSB (failliet) had 31,67, Lehman Brothers (failliet) had 30,4. Dat betekent dus dat een bank met een eigen vermogen van €10 mrd, en een hefboomratio van 35: €350 mrd aan beleggingen (kredieten, hypotheken, leningen u/g) heeft.

Kort Nieuws

De verkoop van fietsen is in 2012 afgenomen met 13%.

Met de benoeming van minister Dijsselbloem tot 'mister euro' wordt Nederland aan de Brusselse ketting gelegd. Onze kritische houding, verwoord door Jan Kees de Jager, wordt nu in de kiem gesmoord. Lastpak Nederland gaat vanaf nu aan de leiband van Brussel verder. Conclusie: de benoeming van Jeroen Dijsselbloem tot mister euro is goed voor zijn politieke carrière maar slecht voor de Nederlandse belangen.

Dat de huizenprijzen in december iets minder hard daalden is verklaarbaar. December was de laatste maand dat starters een koopwoning konden aanschaffen met een hypotheek zonder verplichte aflossingen. Sinds augustus 2008 zijn woningen met 16,6% gedaald.

Het consumentenvertrouwen is in januari licht gestegen ten opzichte van december: van -39 naar -35. Consumenten waren minder negatief over het economische klimaat in de komende 12 maanden. Consumenten blijven negatief gestemd over het doen van grote aankopen. Ik blijf somber gestemd omdat de klap van de voorgenomen bezuinigingen nog moet komen.

40% van de Engelsen is voor vertrek VK uit de EU; referendum over Engels in-out de EU na nieuwe opt-out bedingen in 2017.

De helft van de MKB'ers is optimistisch over 2013: "Ondernemers kijken voornamelijk naar kansen op de binnenlandse markt. Het innoveren en ontwikkelen van nieuwe producten maar ook naar nieuwe markten toegaan. 11.235 bedrijven gingen in 2012 failliet.

De onafhankelijkheid van Centrale banken staat sinds de crisis wereldwijd onder druk en de Japanners hebben nu echt elke subtiliteit verloren, zegt hoogleraar Sylvester Eijffinger. We moeten ons zorgen maken over de toenemende invloed van politici op het beleid van de centrale banken.

De Commerzbank, waarin de Duitse Staat participeert met 25%, gaat 4000 tot 6000 banen schrappen.

De Sligro heeft de winst in het afgelopen jaar met 11% zien dalen als gevolg van de moeilijke economische omstandigheden en een zwak consumentenvertrouwen.

De Nederlandse huishoudens hebben in november 3% minder besteed aan goederen en diensten dan een jaar ervoor. Het was de grootste achteruitgang in drie jaar. Het CBS rapporteert dat consumenten vooral minder duurzame goederen als auto's, meubels, kleding en schoenen kochten. De besteding aan duurzame goederen viel in novemer 11,8% lager uit dan in november 2011. In oktober was de terugval 11%. Het CBS verwijst naar de BTW-verhoging van 19 naar 21% per 1 oktober j.l. Ook de besteding aan voedings- en genotmiddelen viel licht terug met 2%.

Het aantal Nederlanders die door de crisis hun rekeningen niet meer kunnen betalen is verder gestegen. In de groep jongeren tussen de 18 en 24 heeft 8,5% geldproblemen. In de leeftijdsgroep tussen de 25 en 40 jaar zijn de grootste problemen gemeten Hier gaat het om >11%. Boven de 40 daalt het percentage weer iets naar 9,5%. Boven de 60 jaar is het nog maar 3,8% en >70 jaar <2%.

In Italië gaan iedere dag 1000 bedrijven failliet.
Niet alleen in Nederland ondervinden partijen derivatenschandalen. De oudste bank ter wereld Monte dei Paschi di Siena (MPS) is opgeschrikt door een derivatenschandaal dat steeds groter dreigt te worden. De bank heeft honderden miljoenen euro’s verlies geleden bij derivatenhandel zonder dat dit zou zijn gemeld. Het gaat o.a. om een drie jaar oud derivatencontract van de Italiaanse bank uit Siena met de Japanse bank Nomura, waardoor MPS 220 miljoen euro verlies blijkt te hebben. Het verlies zou tegenover de Japanners zelfs kunnen oplopen tot 740 miljoen euro. Het is niet alleen een grote slag voor de bank uit Siena, maar ook voor de regering-Monti, die ondanks de enorme staatsschuld nota bene 3,9 miljard euro aan MPS heeft beloofd. Het toenmalige hoofd van MPS, Giuseppe Mussari, is door het schandaal opgestapt als voorzitter van de Italiaanse bankenassociatie ABI. Waarschijnlijk gaan er nog meer koppen rollen. Volgende maand zijn nota bene parlementsverkiezingen. Behalve Monti is de centrumlinkse partij PD in verlegenheid gebracht, omdat deze historisch verbonden is aan de bank van de traditioneel rode Toscaanse stad. De PD riep direct dat ze niks met het schandaal te maken had. „Banken zijn banken en partijen zijn partijen”, liet secretaris Bersani weten. Maar iedereen weet in Italië hoe nauw de Monte dei Paschi di Siena en de linkse partij met elkaar zijn verbonden. De minister van Economische Zaken Grilli wast zijn handen in onschuld en zegt dat het niet de taak van de regering is, maar van de Italiaanse bank om te financiële operaties van de banken te controleren. Maar volgens de Italiaanse bank heeft MPS niet alle documenten overhandigd. Ondertussen zijn de aandelen van MPS deze dagen gekelderd en vreest de bank dat de klanten massaal vertrekken.

Het ESM geeft teveel steun aan wankele banken: de spelregels moeten worden veranderd.

Draghi zegt dat de economie in 2013 eindelijk gaat aantrekken.

Het vertrouwen van de Duitse ondernemers blijft stijgen.

In het VK is in het 4e kwartaal 2012 de economie harder gekrompen als verwacht: ze manoeuvreren op de rand van een nieuwe recessie.

Het producentenvertrouwen in Nederland is in de eerste maand van dit jaar gestabiliseerd.

Slotstand indices 25 januari 2013/week 4: AEX 355,74; BEL 20 2.570,58; CAC 40 3.778,16; DAX 30 7.857,97; FTSE 100 6.284,45; SMI 7.458,66; RTS (Rusland) 1.618,84; DJIA 13.895,98; Nasdaq 100 2.736,73; Nikkei 10.926,65; Hang Seng 23.580,43; All Ords 4.858,90; € $1,3460; goud $1659,30 dat is €39.632,03 per kg.

 

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.