UPDATE25082012/130 Staatsschuld gaat oplopen naar 72,9%

Madeleine Albright schrijft in haar boek 'Praagse winter' dat in het jaar dat ik twee jaar werd Europa de rand van de afgrond naderde, maar nog niet in staat was een beeld te vormen van het landschap achter de afgrond. We schrijven 1937. De Geallieerden, de winnaars van WOI, hadden in 1919 Duitsland zware oorlogsschulden opgelegd. Schulden zo hoog dat ze in feite niet op te brengen waren. Daar kwam overheen een periode met een superinflatie in het begin van de 20er jaren van de vorige eeuw in de Weimar Republiek, waar op zijn hoogtepunt voor één brood 1 miljard Reichsmarken moest worden betaald. Terwijl het Westen een decennium van feesten, charleston, en bomen die tot in de hemel zouden groeien, doormaakte, werd de toestand in Duitsland steeds chaotischer. Met de crash van Black Tuesday, op 29 oktober 1929, de dag dat de DJIA de grootste klap te incasseren kreeg in haar bestaan, met een daling van 11,73% (na een daling van de dag ervoor van 12,82%), sloot de index op 230,07. Daarmee kwam er een einde aan het vierde segment, de winter, van de voorgaande lange-golf van Kondratieff. Daarna kwam Europa (en de rest van de wereld) terecht in de Groote Depressie van de 30er jaren. In die periode zien we een teloorgang op sociaal, financieel en economisch terrein, behalve in Duitsland, waar een Feldwebel (korporaal) uit de Eerste Wereldoorlog, ene Adolf, zich op het politieke speelveld presenteerde. In 1937 heeft Duitsland, tegen de afspraken in als overeengekomen in het Verdrag van Versailles uit 1919 zich opnieuw bewapend en heeft Oostenrijk geannexeerd. Er gaat een (oorlogs)dreiging door Europa vanuit Duitsland dat dan door nazi's wordt geleid. De financieel/economische problemen van de Westelijke landen raken Duitsland niet. Daar draait de (oorlogs)industrie op volle kracht, werkeloosheid is er niet meer en alle neuzen zijn, in heel korte tijd, 'rechts' gericht. Dat boezemt angst in. We moeten ons realiseren dat we ons bevinden in de overgangsperiode van de winter van de oude golf en de lente van de nieuwe. In Duitsland is het dan, we schrijven nog steeds 1937, al 'voorjaar' terwijl de rest van de wereld nog bezig is met het opruimen van de overtollige ballast van de voorbije golf. Een proces wat heel traag, veel te traag, verloopt. Als we WOII meetellen heeft de opruimperiode inclusief het puinruimen 20 jaar geduurd. Terug naar de 2e helft van de 30er jaren. Adolf is heel duidelijk naar het Duitse volk over de wraak voor de, volgens de Duitsers volledig onterecht, verloren Eerste Wereldoorlog. Ze waren in november 1918 'klaar' om de Geallieerden de genadeklap toe te brengen toen de Spaanse griep uitbrak, waaraan miljoenen mensen overleden, ook soldaten aan het oorlogsfront. 20 jaar later kwam Adolf met zijn (wraak)boodschap aan het Duitse volk naar buiten: het Arische volk gaat heel Europa onderwerpen aan de tucht van het Germaanse volk: de 'übermensch'. Het gewenste beeld van vrede in Europa ontstond niet, wat Frankrijk en Engeland ook probeerden met de beperkte middelen die hen ter beschikking stonden. Door 'oorlogsmoeheid' overmand vloog de Britse premier Neville Chamberlain naar Muenchen voor een gesprek met Adolf. We schrijven september 1938: de Conferentie van Munchen. Chamberlain tracht Adolf te paaien door een grote concessie te doen. Hitler mocht Sudetenland (een deel van wat toen nog Tsjechoslowakije heette, waar veel Volksduitsers woonden) inlijven. Voor Tsjechoslowakije was dit een ramp, want in het Sudetenland was zeer veel industrie gevestigd en ook bevonden zich hier verdedigingslinies. Na afloop van de conferentie gooide Adolf het Verdrag van Munchen in de prullenbak. Het Rheinland, Frans territorium op dat moment, werd heroverd. Op 1 september 1939 viel het Duitse leger, de Wehrmacht, ondanks uitdrukkelijke waarschuwingen, toch Polen binnen. Op dat moment ontstond de 2e Wereldoorlog. Op 10 mei 1940 volgden Nederland, Belgie, Luxemburg en Frankrijk. Nederland capituleerde op de 5e dag. Op 2 juni 1940 evacueerden de laatste soldaten vanuit Duinkerken naar Engeland. De Duitse bezetting duurde 5 jaar min 5 dagen. Ik was op de Dag van de Bevrijding net 10 jaar geworden. Het puinruimen duurde nog vier jaar, daarna kon de wederopbouw een aanvang nemen dank zij financiële hulp uit de VS: de Marshall-hulp. Daarmee begon de laatste lange-golf van Kondratieff die liep van 1949 tot 2007. Wat ik met deze relatief lange intro duidelijk wil maken is dat de problemen waar Europa nu mee worstelt er 75 jaar geleden ook al waren. Ook toen verkeerde Europa in een positie waar de horizon in nevelen was gehuld. Ook nu is er geen perspectief, ook nu zijn er geen capabele politieke en financieel/monetaire autoriteiten die doorpakken en oplossingen afdwingen. Ook nu hoppen we van de ene naar de andere EU-top, waar wordt besloten dat er tijd moet worden gewonnen. De problemen zijn te groot, te diep en te zwaar om opgelost te kunnen worden. En misschien is dat wel waar. Misschien moeten we accepteren dat de Griekse, Spaanse en Italiaanse schulden te omvangrijk zijn om ze op te kunnen lossen. Misschien moeten we dat accepteren en daar naar handelen. Maar onze politieke leiders moeten dan aan het volk wel vertellen dat de EU-toppen tien jaar lang hebben zitten slapen en niet hebben ingegrepen toen de eerste signalen hoor- en zichtbaar werden. We weten uit de 30er en 40er jaren van de voorgaande eeuw hoe zo'n proces kan lopen en kan eindigen, maar wat doen we daarmee om te voorkomen dat dat opnieuw gebeurt.

Nadat ik deze terugblik heb geschreven heb ik die tekst een paar nachtjes laten bestillen. Ik heb me afgevraagd waarom ik het aspect van een oorlog heb meegenomen in de beschrijving van wat ik nu noem 'het opruimen van de overtollige ballast in de overgangsfase van het vierde segment van de lange-golf theorie naar de eerste van de volgende golf'. Toen was er sprake van vernietiging als gevolg van een oorlog. Aan iedereen die mij een half jaar geleden gevraagd zou hebben of er nu sprake is van een oorlogsdreiging, zou ik dat in alle toonaarden ontkend hebben. Vandaag de dag kijk ik daar anders naar. Het beeld dat ik heb van de oorlog is dat van jachtbommenwerpers, tanks, gevechtsvoertuigen, geschut. Die oorlog komt niet meer terug. Oorlogen worden nu uitgevochten met drones, die aangestuurd worden vanuit bunkers, cyberaanvallen via electronische netwerken, terroristische acties. Toch voel ik sinds enige weken een dreiging in de eurozone. In meerdere blogs heb ik al geschreven over een tweedeling van machten: het kamp Monti/van Rompuy met steun van Draghi en het kamp Merkel met Rutte op de achtergrond. Zonder enige twijfel is het kamp Monti groter dan het kamp Merkel. Monti heeft en Brussel en Frankfurt achter zich. Maar Merkel heeft geld en over dat geld wil het kamp Monti de beschikking krijgen. Het kamp Monti vertegenwoordigt de landen met zware schulden en te grote begrotingstekorten. Zo is de Italiaanse staatsschuld twee keer zo groot als de Nederlandse, uitgedrukt in een percentage van het bruto binnenlands product (bbp). Het kamp Monti streeft ernaar dat de Zuid-Europese landen, waaronder Italië, Spanje en Frankrijk, via Brussel/het ESM kunnen gaan beschikken over de financiële reserves van de Noord-Europese landen (Duitsland, Nederland, Finland, Luxemburg en Oostenrijk) om daarmee overheidsschulden van de zwakke landen te kunnen aflossen en om banken te kunnen herkapitaliseren. Ik gebruik hier het werkwoord 'aflossen' niet in de betekenis van 'terugbetalen' maar van verschuiven van die schuld. Met deze manoeuvre zou de overheidsschuld in die landen niet afnemen. Wel kan de afhankelijkheid van de financiële markten verminderen en kan de te betalen rente worden verlaagd. De vrees blijft dat daarmee banken overeind worden gehouden die eigenlijk moeten omvallen. De strijd om onze pensioenreserves en spaargelden gaat zich niet afspelen op slagvelden maar vanachter bureaus, in vergaderruimtes. Wie doet de meest intelligente zetten in dit spel, waar gespeeld wordt om het grote geld. Er komen geen soldaten aan te pas, geen kalashnikovs of bombardementen. Het gaat om de vraag of noodhulp aan zwakke eurolanden in bodemloze putten valt, verdwijnt naar de maffia of via corruptie naar 'elders' wordt versluisd. Of die zwakke landen ooit in de gelegenheid komen die leningen terug te betalen aan de geldschieters, dat is de vraag. We hebben het hier wel over dubieuze debiteuren. Of onze pensioenfondsen in de toekomst de toegezegde pensioenen kunnen betalen aan de rechthebbenden. Of wij kunnen blijven beschikken over onze spaarcentjes. Of dat de Italianen zo diep in de puree zitten dat ze het geleende geld nooit meer terug kunnen terugbetalen. Daar gaat de strijd Monti-Merkel over. De onbetrouwbaren versus de betrouwbaren. De spaarders versus de poffers. Het gaat over Zuid-Europeanen die langere tijd op de pof hebben geleefd, die veel te hoge schulden zijn aangegaan (is ook de schuld van onze banken, die dat geld aan hen leenden) waardoor een financiële puinhoop ontstond, die ze zelf niet meer opgelost krijgen. En 'de oorlog' gaat erover dat de problemen van het kamp Monti maar opgelost moeten worden door het kamp Merkel. We moeten ons wel realiseren dat de zwakken een bepaalde reputatie hebben opgebouwd met het devalueren van nationale valuta in een poging financiële problemen op te lossen. Dat kan sinds het bestaan van de Muntunie (1998) niet meer. Nu moet een land in de problemen ingrijpend gaan bezuinigen, lonen moet naar beneden, evenals de sociale uitkeringen en de pensioenen. Op die manier moeten de lasten naar beneden worden gebracht en de export worden gestimuleerd (door lagere prijzen). Merkel zegt 'laat eerst maar eens zien dat jullie in staat zijn om jullie eigen problemen zelf op te lossen. Als dat een positief beeld oplevert, praten we verder. Dan zijn we wel jaren verder en die tijd is er voor het kamp Monti niet. Op de achtergrond kijkt de financiële markt toe naar het gestuntel van de 17 eurozone-leiders. De toekomst van Nederland ligt in handen van Merkel.

De politieke partijen zijn op tournee voor de verkiezingen van 12 september a.s. Het eerste lijsttrekkersdebat op TV heeft afgelopen woensdag plaatsgevonden. Rutte, Roemer en Wilders lieten afweten. Er waren geen winnaars, wel verliezers. Het kiezersvolk kreeg geen antwoord op de vragen die ze hadden gesteld. Geen enkele politicus had het over de toekomst van Nederland en van Europa en over het oplossen van de euro- en overheidsschulden in de eurolanden. Het was een 'lief' debat. Buma had geen antwoord op de vraag waar vandaan de alternatieve besparingen moeten komen als de langstudeerboete van €3063 per jaar wordt ingetrokken. Sap stond met oogkleppen op te debatteren. Er is voor Nederland geen toekomst buiten de euro en de EU. Dus doen we wat Brussel ons opdraagt. Er moet een leider komen die knopen gaat doorhakken, die een visie voor Europa op tafel gaat leggen, die het politieke model gaat invullen. De optie waarachter de regeringsleiders zich blijven verschuilen, namelijk een nieuw Europa gebouwd op een gouvernementeel politiek systeem (het Europa van de 29, met 29 regeringen en 29 parlementen), bestaat niet meer. Inmiddels is duidelijk geworden dat die optie geen inhoud meer toevoegt aan de Europese Unie. Een van de redenen is het verschil in cultuur, tussen de 29 lidstaten, tussen Noord- en Zuid-Europa. Voorbeeld: Griekenland zegt dat ze hun enorme problemen kunnen oplossen als ze vier jaar daarvoor de tijd en steun krijgen. Duitsland zegt: we hebben 2 jaar afgesproken, ja dat klopt, dat heeft de trojka afgedwongen. Maar de Grieken zeggen: als we die geweldige klus in 2 jaar moeten klaren ontstaat hier een enorme chaos. Dat bedoel ik nou.

Niemand reageerde op de berekeningen die door het CPB zijn uitgevoerd op het Lente-akkoord. Het CPB gaat ervan uit dat de Kunduz-partijen het akkoord, na de verkiezingen, ongewijzigd uit gaan voeren. Er is nog maar 1 van de 5 partijen, de CU, die de afspraken integraal wil uitvoeren. Dat betekent dat de volgende regering het dossier met de bezuinigingen voor 2013 opnieuw ter hand moet nemen. Samsom deponeerde een stelling over de miljarden die naar Spanje gaan om het Spaanse bankwezen te redden. Iedereen slikte zijn blunder en dat zegt veel over de dossierkennis van de euro- en bankencrisis. In het vorige blog schreef ik al dat “Samsom bij K&vdB was geweest en daar een bankenplan aankondigde. Eén onderdeel was interessant: zwakke banken in de eurozone moeten omvallen. Een stelling waar ik het helemaal mee eens ben.” Maar in het verkiezingsdebat gebruikte hij het argument dat onze pensioenfondsen belangen hebben in het Spaanse bankwezen en dat daarom de PvdA voor financiële steun ad €100 mrd had gestemd aan Spanje. De PvdA zegt dus geen zwakke banken steunen tenzij daardoor Nederlandse financiële instellingen en institutionele beleggers verlies leiden. De argumentatie is niet logisch want niemand weet hoe goed of slecht de situatie bij de Spaanse banken is. Er is door de 17 regeringsleiders in Brussel afgesproken dat er een instituut moet gaan komen, een soort Rekenkamer voor Banken, die de financiële instellingen in de 17 eurolanden gaat en blijft controleren. Die gaan banken ook een soort keurmerk verstrekken, een kredietstatus op basis van ratings. Maar dat duurt nog wel een jaar voordat de eerste banken kunnen worden doorgelicht. Als Samsom zijn argument had onderbouwd door te melden dat de pensioenfondsen tesamen voor €40 mrd aan beleggingen in Spaanse banken hebben zitten, dan hadden we tenminste iets geweten. Maar niemand stelde daarover een vraag. Een opmerkelijk bericht uit Australie over de status van de financiële sector in de eurolanden: Would you believe it if I told you that Australia's financial sector is worth more than the eurozone's financial sector? Well, it doesn't matter if you believe it or not. It's true. The technical term for this is "jaw-dropping." Dit weekend zijn D66 en de VVD in congres bijeengeweest en is ook voor hen de verkiezingscampagne gestart. Pechtold had een duidelijk verhaal. Hij wil niet gaan regeren met extreem rechts en extreem links. Hij gaat ijveren voor kabinet uit het centrum-midden. De premier/lijsttrekker van de VVD had 12 minuten nodig om zich met harde taal en valse beschuldigingen 'links', de SP, de PvdA en GL, zwaar te beschadigen. Het viel bij mij niet in goede aarde. De achterban van de liberalen moet nu maar laten zien of ze met deze premier verder willen in het torentje of dat de meer liberale kiezers afhaken. Mijn stem krijgt hij zeker niet. Voor mij blijft het kabinet Rutte-1 een van de allerzwakste regeringen van na-de-oorlog.

Het Nederlandse begrotingstekort komt volgend jaar uit op 2,7 procent. Dat is 0,2 procentpunt gunstiger dan waar de vijf partijen van de Kunduz-coalitie dit voorjaar met hun Lenteakkoord op uit kwamen. Dat blijkt uit een nieuwe raming van het Centraal Planbureau (CPB). Het tekort zit in de raming nu 0,3 procentpunt onder de Europese norm van 3 procent. Dat staat gelijk aan 1,8 miljard euro. Wel is het overheidstekort volgend jaar nog altijd €17 mrd, dat is nog altijd ca €50 mln per dag.

De vijf partijen van het Lenteakkoord (VVD, CDA, GroenLinks, D66 en ChristenUnie) hebben de afgelopen maanden allemaal wel bezuinigingen benoemd die ze willen terugdraaien. Vooral de forensentaks en de langstudeerboete zijn omstreden. GroenLinksleider Jolande Sap reageerde te vroeg verheugd dat de financiële dekking voor het afschaffen van de langstudeerboete binnen was. Dat werd een teleurstelling voor haar. De Kamer slaagde er donderdag niet in vervangende bezuinigingen aan te dragen in de orde van grootte van €360 mln per jaar. Er is nog wel wat gerommel in de wandelgangen van de 2e Kamer maar ik neem aan dat de langstudeerboete per 1 september a.s. ingaat. Er zijn nog linkse partijen die studenten en studentenorganisaties oproepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid door te adviseren de boete niet te betalen. Je weet nooit wat een volgend kabinet gaat doen met dit dossier. Minister Jan Kees de Jager wijst er in een reactie op dat de cijfers weliswaar gunstiger zijn, maar dat we ,,nog steeds in onzekere tijden'' verkeren. Hij benadrukt het belang van het op orde brengen van de overheidsfinanciën. In de raming van het CPB trekt de Nederlandse economie in 2013 aan met een bescheiden groei van 0,75 procent van het bruto binnenlands product (bbp), na een krimp van 0,5 procent dit jaar. Ik betwijfel of die aanname van het CPB juist is. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de Nederlandse economie zich dit jaar gunstiger ontwikkelt (ik zou hier liever gezegd hebben: kan ontwikkelingen) dan het CPB in juni raamde. De export en de overheidsbestedingen zijn het eerste halfjaar van 2012 meer gegroeid dan in juni werd voorzien. Wel is er een iets forsere krimp van de particuliere consumptie. Per saldo resulteert dat in een geringere daling van de omvang van de Nederlandse economie dan eerder geraamd. In 2012 is de inflatie 2,25 procent en neemt de koopkracht af met 2 procent. In 2013 is dat respectievelijk 2 procent inflatie en een afname van de koopkracht met 0,75 procent. Ik vind deze ramingen voor volgend jaar net even te positief. De groei van de wereldhandel blijft achter, de economische activiteiten in de eurozone zijn nog altijd negatief, het ondernemersvertrouwen bij onze oosterburen valt erg tegen, de Duitse export halveert. Kortom ontwikkelingen die een positieve benadering rechtvaardigen zijn er en zie ik niet. Daar komt bij dat de werkloosheid in 2013 waarschijnlijk oploopt naar een jaargemiddelde van bijna 6 procent, ofwel 515.000 personen. Dat betekent dat de werkeloosheid gemiddeld tot eind 2013 vrijwel stabiel blijft, omdat het CBS vorige maand in Nederland al 510.000 werkelozen heeft geteld. Nee zeg ik tegen het CPB, jullie zijn niet realistisch. Jullie belazeren de kluit!

De economische activiteit in de eurolanden is deze maand in ongeveer hetzelfde tempo gekrompen als in juli. De krimp nam in de industrie af ten opzichte van de voorgaande maand. In de dienstensector ging de bedrijvigheid echter iets sterker achteruit dan in juli. De index waarmee de totale bedrijvigheid in de eurolanden wordt gemeten, ging in augustus van 46,5 naar 46,6. Een stand lager dan 50 wijst op krimp, een score hoger dan 50 duidt op groei. De economische malaise krijgt steeds meer vat op de sterkere eurolanden. Zo zakte de index voor de Duitse economie deze maand met de vierde achtereenvolgende daling naar het laagste punt in 3 jaar tijd. Ook de activiteit in de Franse economie nam voor de zesde achtereenvolgende maand af. De cijfers wijzen erop dat de economieën van de eurolanden ook in het derde kwartaal krimpen. In het afgelopen kwartaal noteerden de eurolanden gemiddeld al een economische krimp van 0,2 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal. ,,Een verbetering kan alleen worden verwacht als de toekomst van de eurozone er zekerder begint uit te zien'', stelde ING-econoom Julien Manceaux. ,,Dat lijkt helaas niet op korte termijn te gebeuren.''

De toekomst voor senioren ziet er steeds somberder uit. Op de eerste plaats is de koopkracht van gepensioneerden de laatste 5 jaar fors gedaald als gevolg van het niet-toepassen van de inflatie-correctie. Dat heeft al 12% aan koopkracht gekost. Daarbij moet moet worden meegenomen extra gestegen kosten, voor bejaarden, van energie (gas, electra, benzine), zorgpremie en verhoging van het eigen risico, van voeding en fruit en groenten. Daar komt bij dat ik bericht heb gekregen van het pensioenfonds dat per 1 april volgend jaar de pensioenuitkering van 0,5% wordt verlaagd. Daar lig ik nog niet wakker van. Wel van een bericht van het ABP dat ze in 2014 mogelijk de pensioenen met 14% moet gaan verlagen. Het ministerie van Sociale Zaken bevestigde dat pensioenen in 2014 gemiddeld met 8,2% worden verlaagd als gevolg van de lage verrekenrente van dit moment en de verwachting dat de ECB de rente nog iets verder wil gaan verlagen. Wellicht moet het volgende kabinet de verrekenrente-formule moet worden aangepast. Daarbij kwam deze week minister Schipper naar buiten met de suggestie dat ouderen zelf een deel van de kosten van de vergrijzing moeten gaan betalen.

In mijn laatste blog nr 129 heb ik me, hardop, afgevraagd waarom onze vice-premier zijn Duitse collega van Economische Zaken heeft moeten bijpraten over een uitspraak van de politieke leider van de SP over de hardheid van de opgelegde begrotingsdiscipline. Rutte1 wil onvoorwaardelijk gehoorzamen aan Brussel (in feite aan Merkel) met betrekking tot de 3% norm. Roemer wil dat op termijn op, maar zet ook een pion in op groei. En dat noemde onze vice-premier ´dieptriest´. Het blijft een vreemde zaak dat wij onze oosterburen daar pijlsnel over moesten geruststellen. De vraag blijft welke invloed Berlijn heeft op het door Rutte1 gevoerde financieel/economische beleid. In Duitsland zelf krijgt de bondskanselier het hard te verduren. Er wordt hardop getwijfeld over haar visie over de oplossing van de euro-, schulden- en bankencrisis. Dat is nogal wat. Lees wat de Duitse oud-minister van Buitenlandse Zaken, lid van de Groenen, Joschka Fischer daarover te zeggen heeft. Bondskanselier Angela Merkel van Duitsland heeft geen visie om de eurocrisis het hoofd te bieden. Zij reageert alleen op de gebeurtenissen. Daardoor zijn de problemen met de schuldencrisis erger geworden dan nodig zou zijn geweest. Fischer herinnert Merkel aan het voorbeeld van haar voorganger Helmut Kohl: die stelde na de val van de Berlijnse Muur in 1989 een tienpuntenplan op voor de Duitse eenwording en de Europese integratie. Volgens Fischer moet Merkel ook een „masterplan” maken voor de eurocrisis. Het gebrek aan leiderschap leidt volgens Fischer bij de bevolking tot onzekerheid en anti-Europese gevoelens. Hij verwijt Merkel dat zij de moed niet heeft om een reddingsplan voor de lange termijn voor te leggen. Dat dreigt zich volgens Fischer te wreken: de christendemocrate zou de steun van de Bondsdag kunnen verliezen. Fischer beheerde de portefeuille Buitenlandse Zaken in de eerste rood-groene coalitie in Berlijn onder bondskanselier Gerhard Schröder. Hij stond in die tijd bekend om zijn pro-Europese houding: Fischer pleitte ervoor de EU om te vormen tot een federatie. Hij werd genoemd voor de functie van eerste Europese minister van Buitenlandse Zaken. De federatie kwam er uiteindelijk niet door de referenda in Nederland en Frankrijk tegen de Europese Grondwet. Nu maakt Fischer zich zorgen over het Europese project door de anti-Europese tendensen die hij in Duitsland ziet groeien: „Wie denkt dat Duitsland een groot Zwitserland kan gaan spelen, staat als een dromende os voor een gesloten deur totdat hij door de slager naar de slachtbank wordt geleid.” Het zal je maar gezegd worden: iedere politicus weet dat hoge bomen veel wind vangen. Dat kan heel goed zijn om groene energie op te wekken, maar niet als politici worden belaagd voor een gebrek aan visie. Politici moeten doorpakken. Ook Rutte houdt zich schuil om geen uitspraken behoeven te doen op vragen waar hij geen antwoord op heeft. Dat is een slecht signaal richting het kiezersvolk.
De Grieken hebben 24 maanden langer de tijd nodig om orde op zaken te stellen. De Griekse economie herstelt zich sneller als Griekenland van zijn kredietverschaffers twee jaar langer de tijd krijgt om het begrotingstekort terug te dringen. Premier Antonio Samaras is met deze boodschap een charmetour aan het maken. Gisteren was hij in Berlijn. Hij werd vriendelijk ontvangen maar kreeg geen positieve reactie op zijn verzoek om 2 jaar uitstel. Duitsland en Frankrijk zeggen dat ze de Grieken in de eurozone willen houden, maar …………………. dat moeten de Grieken zelf gaan verdienen. Merkel wacht op het rapport van de trojka. Pas daarna neemt ze een standpunt in. Met 2 jaar extra tijd krimpt de Griekse economie in 2013 volgens die berekeningen minder hard om vervolgens in 2014 sneller op te veren. Het noodlijdende Griekenland moet volgens de voorwaarden van de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in ruil voor noodsteun miljardenbezuinigingen doorvoeren om zijn begrotingstekort aan het einde van 2014 onder de 3 procent te brengen. Dit jaar komt het begrotingstekort naar verwachting uit op 9,3 procent. De bezuinigingen leiden in Griekenland in toenemende mate tot sociale en politieke onrust. Samaras wil de gevolgen van de pijnlijke bezuinigingen verzachten door 2 jaar extra binnen te halen. De bezuinigingen die Griekenland doorvoert, moeten worden afgezwakt, anders dreigt sociale onrust te ontstaan. Dat zegt een woordvoerder van de linkse politieke partij Syriza. Volgens zegsman Panos Skourletis van de grootste Griekse oppositiepartij kunnen burgers belastingkantoren ,,kort en klein gaan slaan'' omdat ze geen geld meer hebben om hun belastingen te betalen. Afgelopen weekeinde belaagden woedende Grieken nog een groep belastinginspecteurs uit onvrede over de strengere controles. Syriza is verder van mening dat alle schuldaflossingen door Griekenland onmiddellijk moeten worden stopgezet. De Griekse regering werkt aan een pakket bezuinigingen van 11,5 miljard euro over de komende 2 jaar als voorwaarde voor verdere noodsteun aan het land.

Portugal heeft zich ten doel gesteld dit jaar het begrotingstekort terug te brengen naar 4,5%. Dat gaat niet lukken. De door de trojka afgedwongen ingrijpende bezuinigingen in de Portugese samenleving zijn uitgevoerd maar hebben tot gevolg dat de inkomsten in de schatkist met meer zijn gedaald dan de opbrengst van de doorgevoerde bezuinigingen. Waar ik in alle toonaarden voor gewaarschuwd heb in Griekenland n.l. dat bezuinigingen en hervormingen beperkt moeten worden tot de beschikbare bandbreedte. Dat is hier niet gebeurt. Het resultaat wordt dan een verlies in het kwadraat. Het kan er zelfs toe leiden dat het emu-saldo verder oploopt.

Slecht een op de 9 Nederlanders heeft er vertrouwen in dat politici de Nederlandse belangen goed kunnen behartigen in Brussel. Dat blijkt uit een onderzoek van Clingendael en Maurice de Hond. Ruim 40 procent van de ondervraagden stelt vraagtekens bij de werkwijze van politici, terwijl 47 procent er helemaal geen vertrouwen in heeft dat politici in Brussel de belangen van Nederland goed behartigen. Uit het onderzoek blijkt verder dat Nederlanders vinden dat er kan worden bezuinigd op vrijwel elk aspect van het buitenlands beleid, behalve op de bescherming van koopvaardijschepen door de marine. Populairste takken om op te bezuinigen zijn de aanschaf van materieel zoals de JSF (77 procent), afdrachten aan Europa (68 procent), diplomatieke posten (68 procent) en de ontwikkelingssamenwerking (60 procent). De grootste dreiging voor Nederland vanuit het buitenland is volgens de kiezer de eurocrisis, zo blijkt uit de peiling. De deelnemers aan het onderzoek vinden de behartiging van economische belangen dan ook verreweg het belangrijkste doel van het buitenlandbeleid. Het meest geschikt voor die ministerspost vinden de geënquêteerden een politicus van D66 of de VVD. Ook blijkt dat Nederlanders een duidelijke voorkeur hebben voor wat er wel en niet in Brussel moet worden besloten. Brussel mag beslissen over misdaad, het toezicht op banken, milieu- en energiebeleid en defensie. Maar tegelijk moet de Europese Unie afblijven van pensioenen, belastingen, de gezondheidszorg en sociale regelgeving.

De Nederlandse huizenmarkt zit nog altijd op slot. De huizenprijzen zijn vorige maand door de sterkste daling in decennia teruggevallen tot het niveau van juni 2004. Tegelijkertijd zitten de verkopen nog altijd in het slop, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Kadaster. De gemiddelde prijs van verkochte woningen lag in juli 8 procent lager dan een jaar eerder. Dat is de sterkste daling sinds 1995, het jaar dat de huidige meetmethode begon. De lagere prijzen trekken echter nog niet meer kopers. Tot en met juli werden dit jaar 66.000 huizen verkocht, dat is 3 procent minder dan in de eerste 7 maanden van 2011.

Actuele berichten vanaf het front:

Groot kwartaalverlies bij HP;

Laten we ons niet gaan lekkermaken met de aanname van het CBS dat het de Duitsers weer goed gaat en dat onze economie daardoor aantrekt. De meest recente data over de Duitse economie ondersteunen dat beeld niet. In Frankrijk gaat het wel wat minder slecht;

Aanpassingen op de woningmarkt, zoals vastgelegd in het Lente-akkoord zullen leiden tot een daling van de huizenprijzen met 4%;

Bestuurders van de Federal Reserve zien de noodzaak van het introduceren van een nieuw stimuleringsprogramma steeds meer in. Dat blijkt uit de notulen van de vergadering over het laatste rentebesluit van de Fed. Tijdens die beleidsvergadering, die eind juli plaatsvond, toonde de centrale bank zich bezorgd over de ontwikkeling van de Amerikaanse economie maar werden geen extra stimuleringsmaatregelen genomen. Uit de notulen blijkt dat veel van de centrale bankiers denken dat extra maatregelen waarschijnlijk toch noodzakelijk zullen zijn in de toekomst, als er ‘geen informatie voor een aanzienlijke en duurzame verbetering van het economische groeitempo binnenkomt’;

De verslechterde economische omstandigheden hebben de Rabobank in de eerste helft van dit jaar flink geraakt. De nettowinst daalde met bijna een derde, vooral als gevolg van afschrijvingen. Die liepen met bijna een half miljard op tot €1,1 mrd. Rabobank zag de baten met 2% afnemen tot €7,2 mrd. Onder de streep hield de bank €1,3 mrd over, tegen €1,9 mrd in de eerste helft van 2011. Topman Piet Moerland sprak in een toelichting van ,,een enerverend eerste halfjaar van 2012'' waarin de markt verder is verslechterd. ,,Niet in de laatste plaats op onze Nederlandse thuismarkt.'' De vooruitzichten op herstel zijn bovendien fragiel. De economie in Nederland, die tot dusver dit jaar nog mondjesmaat groeide, komt volgens de Rabobank tot stilstand. Ook de export, die tot dusver de economie nog draaiende hield, hapert. Daarnaast investeren bedrijven flink minder en is de consument onverminderd somber, mede door de stijgende werkloosheid.

Op de woningmarkt voorziet de Rabobank een verdere daling van de prijzen. Pas als het vertrouwen aantrekt, zullen de prijzen bij een fors aantrekkende vraag weer stijgen. De bank herhaalde zijn pleidooi voor hervorming van de woningmarkt. Ook blijft aandacht nodig voor de positie van starters. Over het schandaal rond mogelijke manipulatie van de interbancaire rentetarieven Libor en Euribor wil de Rabobank geen commentaar geven. De autoriteiten in verscheidene landen onderzoeken de kwestie, en de eventuele betrokkenheid van Rabobank;

Ook de ABN/Amro meldt tegenvallende halfjaarcijfers. ABNAmro meldt een daling van de winst met 14%, dat is inclusief een eenmalige bate. Als die niet wordt meegenomen daal ook bij de ABNAmro de winst met 30%;

De SP wil dat banken een deel van de restschuld van huiseigenaren in nood kwijtschelden;

Het aantal vacatures in de bouwsector zal blijven afnemen, zo verwachten ondernemers. Bouwbedrijf VolkerWessels maakt bekend 300 banen te gaan schrappen;

Eenderde huizenbezitters heeft een hogere hypotheek dan de marktwaarde van de woning;

Kiezers zien niets in versoepeling van het ontslagrecht;

PvdA wil 10.000 wijkverpleegkundigen erbij;

Het vermogen van Nederlandse hedgefondsen is gegroeid van €17,5 mrd eind 2011 naar €19,8 mrd halverwege dit jaar. De groei bij de durfkapitalisten is grotendeels toe te schrijven aan hedgefondsen die door de vermogensbeheerders van pensioenfondsen zijn opgericht.

Aan het slot van dit blog wijs ik nog naar de wekelijkse visie van de 'rode' economen, de heren Willem Vermeend en Rik van der Ploeg, die de laatste weken wordt gepubliceerd op dft.nl Ik vind het een verrassende visie van de beide heren, alhoewel Rutte dat in alle toonaarden naar de prullenbak zal verwijzen, over met het verhogen van de staatsschuld in een publiek private samenwerking de economische groeiversterken.

Slotstand indices 24 augustus 2012/week 34: AEX 329,64; BEL 20 2.350,64; CAC 40 3.433,21; DAX 30 6.971,07; FTSE 100 5.776,60; SMI 6.475,94; RTS (Rusland) 1.427,51; DJIA 13.157,97; Nasdaq 100 2.778,05; Nikkei 9.070,76; Hang Seng 19.880,03; All Ords 4.376,50; € $1,2513; goud $1670,70 dat is €42.890,83 per kg. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.