UPDATE25062016/330 UKIP: Europa is stervende …… De Britten kiezen voor Brexit, een nachtmerrie ……… en hoe nu verder?

Ik wil niet wachten met het publiceren van het onderstaande bericht tot het volgende blog. Daarom voeg ik deze tekst toe aan blog 330.

Ik had blog 330 nog maar net gepost of in de media verscheen het bericht dat ‘de ministers van Buitenlandse Zaken van Duitsland, Frankrijk, België, Italië, Luxemburg en Nederland in Berlijn, op 25 juni 2016, hadden gesproken over de Brexit en een groot gebrek aan saamhorigheid onder de andere 27 EU-lidstaten. De ministers erkennen dat onder lidstaten heel verschillende ambities leven als het gaat om Europese integratie. Er werd aangekondigd dat er een plan komt voor een flexibelere Europese Unie, om landen die niet verder willen integreren, toch binnen boord te houden. De gesprekken over het uittreden van Groot-Brittannië uit de EU moeten zo snel mogelijk beginnen. Dat vinden de zes landen die betrokken waren bij de oprichting van de Europese Unie. Vreemd genoeg wordt er niet gesproken over de aanwezigheid van EC-voorzitter Jean-Claude Juncker, de voorzitter van Europese Unie, tot 1 juli nog steeds Mark Rutte, en de President van de Europese Unie, Donald Tusk. Ook de aanwezigheid van een vertegenwoordiging van het Europees Parlement ontbreekt. De vraag is wat er dan nog overeind blijft van de Europese Unie. Over de consequenties van een plan dat wordt uitgewerkt op de wijze waarop het naar buiten is gebracht, is niet lang nagedacht. Het betekent dat de Unie ter ziele gaat en er een entiteit wordt gecreëerd waarin deelnemers kunnen shoppen over onderdelen van het pakket waarin ze wel en waarin ze niet willen participeren. De Eurogroep zal zich tegen zo’n conversie met hand en tand gaan verzetten, want wie gaan dan de verplichtingen op zich nemen van de achtervang voor de door de financiële markten verstrekte leningen aan de zwakke Zuid-Europese landen, waarvoor de 19 eurolanden zich garant hebben gesteld. Het is te hopen dat deze losse flodder van de 6 ministers van Buitenlandse Zaken van de oprichters van de EGKS door de financiële markten niet serieus wordt genomen, maar wordt afgedaan als de zoveelste flater. Voor de goede orde: een unie is een organisatie met leden die een gemeenschappelijk doel nastreven. Als de Europese Unie wordt omgebouwd naar een snoepwinkel waarin lidstaten kunnen winkelen, valt de saamhorigheid, solidariteit, weg. Dan wordt het ‘ieder voor zich en God voor ons allen’. Maar terug naar de realiteit: het schip Europa heeft averij opgelopen, schrijft Cees van der Laan (Trouw). Het AD schreef afgelopen week over Brexit “Wat zijn ze soms lastig, die Britten, maar we kunnen en willen niet zonder ze.” En dan de realiteit voor de Nederlandse financials: op Black Friday verloren vier Nederlandse beursfondsen met een AEX-notering, ING, ABN Amro, Aegon en NN, €10,5 mrd. De grootste aderlating onderging ING met een verlies van €7 mrd. ABN Amro wordt op de beurs €1,7 mrd minder waard, Aegon €1 mrd en NN €700 mln. De dalende beurskoersen van ABN Amro en ASR zorgen ervoor dat de Nederlandse belastingbetaler circa €1,5 mrd verliest op de aandelen die het Rijk nog heeft in ABN Amro en in ASR. Het grootste (papieren) verlies komt op naam van ABN Amro: ruim €1,3 mrd. Het resterende belang in ASR zorgt voor een verlies van een kleine €100 mln. De reacties vanuit de Europese Unie op de Brexit-uitslag wijzen een richting uit: het VK moet zo snel mogelijk uit de EU. Als eerste werd eurocommissaris Jonathan Hill aangezegd te vertrekken. Hill, Baron Hill of Oareford Hill is sinds 1 november 2014 lid van de Europese Commissie. Hij beheert de portefeuille Financiële Stabiliteit, Financiële Diensten en Kapitaalmarkten en is als zodanig verantwoordelijk voor de Europese Bankenunie. Hill is een pro-Europese Conservatief. Op 25 juni 2016 kondigde hij zijn aftreden aan en Juncker verleende hem dat. De Britten kunnen formeel gebruik maken van de in artikel 50 van de Europese Grondwet die daarvoor een periode van twee jaar noemt voor het nemen van afscheid op een ordentelijke wijze. Maar de EU reageert nu met ‘wie niet voor ons is, is tegen ons’ en die zal dat hardhandig duidelijk worden gemaakt. Wie is de drijvende kracht daarachter? Rutte zeker niet, die wil nog een poging wagen met Cameron de Engelsen binnen boord te houden. Een aanwijzing kan zijn dat de 6 ministers van BZ in Berlijn bijeen kwamen. Als mijn vermoedens waar zouden zijn wil Merkel van de Engelsen af en graag zo snel mogelijk en vervolgens overgaan naar een unie met meer inspraak voor de 27 resterende lidstaten, in een poging te redden wat nog te redden is. Dan zouden de oudere Engelsen toch gelijk hebben dat Duitsland erop uit valt ‘de heerschappij over Europa te voeren’. Merkel weet dat het VK, daar nooit deel van uit wil maken. Dus als ze eruit willen stappen, graag zo snel mogelijk en onder de slechtste condities. Plukken waar je plukken kunt. Maar de Britten moeten eerst in eigen land nog een aantal drempels nemen: het parlement dat zal moeten beslissen of er nog een tweede referendum over Brexit komt; het parlement moet Brexit nog wel goedkeuren; komen er eerst nog nieuwe verkiezingen; Cameron, die buitenspel staat, blijft nog drie maanden op Downingstreet 10, dan moet er een nieuwe premier gekozen worden. De regering moet, als al die drempels genomen zijn, Brussel gaan informeren dat het VK uit de EU wil stappen, vervolgens zal het EP mee willen praten, als de procedures dan zijn afgerond is het eind 2018, op zijn vroegst. Dan ziet de wereld er heel anders uit en zijn veel van de hoofdrolspelers van nu, uit beeld. Neem Draghi en de ECB, Hollande, Merkel en Rutte, Dijssel en de Eurogroep: het Griekse dossier en het IMF en niet te vergeten hoe andere grootmachten als de VS, China, Rusland, Japan, het VK en de opkomende landen als Brazilië, India, Zuid-Afrika er dan voorstaan. En hoe loopt het drama van de centrale banken af met betrekking tot het monetaire beleid van ruim geld, extreem lage rentes en een deflatoire koopkracht. En gaan meer landen aankondigen niet langer deel uit te willen maken van de Europese Unie? Hoe staat de oorlog in Syrië ervoor en waar zijn de vluchtelingen opgevangen? De problemen zijn veel complexer als Europese politici nu denken: grote stappen, snel thuis. Hoe gaan de financiële markten maandagmorgen reageren op deze losse flodder.

Dit blog is vrijwel geheel gewijd aan de uitslag van het referendum over remain/leave van het VK. Begin deze week had ik al een deel van dit blog geschreven ervan uitgaande dat de Engelsen in de EU zouden blijven. Maar hoe de uitslag ook zou gaan luiden de winnende partij vertegenwoordigt de ene helft van het land en de verliezers de andere helft. Pas als de winners 70% van de opgekomen stemgerechtigden (72.2%) kun je pas spreken dat de uitslag 50,5% van het volk representeert. De ene helft van de Britten gaat de andere helft ervan beschuldigen dat zij een stap terug in de geschiedenis doen en de vooruitgang voor de jongeren gaan afstoppen. Dat is heel kortzichtig gedacht. Ja, de Britten springen in het diepe en zij doen dat omdat ze geen heil zien in het Brusselse beleid en wat nog veel erger is: zij leggen de onmacht van de 27 regeringsleiders om een visie voor Europa, in relatie tot perspectief voor nieuwe generaties, te presenteren. De zwakste partij stelt dat ze het de Engelsen heel moeilijk gaan maken om daarmee te bereiken dat ze er financieel veel zwakker uitkomen, in relatie tot de huidige situatie. Ik geloof daar niet zo in. De beste oplossing is in een goed gesprek de boedel verdelen en als bevriende partners verdergaan. Nu de beer los is, de Schotten en Noord-Ieren zich willen afscheiden, zullen elders in Europa die ontwikkelingen zich ook tonen. Daarbij komt dat in de 27 resterende EU-landen ook referenda zullen aandienen. Dat betekent dat de EU het vertrouwen van de bevolking zal moeten terugverdienen door de mens centraal te gaan stellen, een visie op de toekomst zal moeten nastreven en democratisch moeten gaan regeren. Zo ver zijn we nog lang niet. Daarvoor zal een nieuwe lichting leiders, als de Griekse econoom Yanis Varoufakis, moeten aantreden.

De Britten hebben niet alleen voor zichzelf gestemd maar ook voor de 500 miljoen Europeanen, die die kans daarvoor niet krijgen. De Britten zijn een moedig volk, ze hebben voor ons de kooltjes uit het vuur gehaald, zodat na de hoognodige democratische en politieke fundamenten kunnen worden aangebracht, waarop nieuwe generaties kunnen gaan voortbouwen. Er stond nog een openstaande rekening, die nog moest worden vereffend. De Britten hebben de EU een grote dienst bewezen, waardoor Europa wordt gedwongen fundamentele hervormingen door te gaan voeren. De jongeren moeten de oudere Engelsen dankbaar zijn, dat zij, voor hen, de klus hebben geklaard. Eindelijk, zeker tien jaar te laat, gaan de panelen bewegen in de komende tijden. Voor de jongeren: dit is de openstaande rekening: de Battle of Britain (1940-1941), die meer dan 25.000 burgerslachtoffers kostte, voornamelijk in Londen, maar ook in andere steden als Bristol, Liverpool, Birmingham en Coventry en in 1944 en 1945 werden Duitse raketten V1’s en V2‘s vanaf het Europese vasteland vooral op Londen gericht. Ze waren weinig precies, met meer dan achtduizend burgerslachtoffers tot gevolg.

De vraag waarover op 23 juni 2016 de Britten zich moesten uitspreken was: willen wij verder met een Europa dat wordt geregeerd vanuit Brussel. Daarvoor heeft een grote meerderheid (72,2%) van de stemgerechtigden zich uitgesproken. De uitslag was niet verwacht: de financiële markten, de wedkantoren en ook peilingen gaven begin van de week ‘stay’ de grootste kans. Maar in de stemhokjes stemde 51,7% van de 17 miljoen Britten voor uitstappen van het VK uit de EU. De klap is op het continent hard aangekomen. Alhoewel de Brexit-campagne daar geen aandacht aan heeft besteed, hadden oudere Engelsen nog een onafgewerkte rekening met Berlijn te vereffenen: feiten van 70 tot 75 jaar geleden. Ik heb daar in mijn vorige blog al aan gerefereerd: de Battle of Britain (1940-1941), die meer dan 25.000 burgerslachtoffers kostte, voornamelijk in Londen, maar ook in andere steden als Bristol, Liverpool, Birmingham en Coventry en in 1944 en 1945 werden Duitse raketten V1’s en V2‘s vanaf het Europese vasteland vooral op Londen gericht. Ze waren weinig precies, met meer dan achtduizend burgerslachtoffers tot gevolg. En een toekomst dat vanuit het ondemocratische Brussel, dat door Berlijn wordt gestuurd, wordt geregeerd, was een stap te ver. Hier haken de Engelsen af, en dat werd in Brussel niet verwacht. Ik krijg sterk de indruk dat er geen Plan A, laat staan een Plan B, gemaakt is. De eerste reactie’s waren dan ook chaotisch: Rutte: de Britten blijven in de EU; EC maant Britten tot haast; onverwachte Brexit dreun voor bankiers; Trump verwacht dat meer Europese landen zullen volgen; Brexit is waardeloos; zeggen Nederlandse kabinetsleden; Nexit leeft steeds meer op sociale media; Europese Unie moet hervormen, zegt Halbe Zijlstra; Koenders: de EU moet de handen ineen slaan: ‘het belangrijkste is om nu economische en politieke stabiliteit te behouden in Europa. “Dat is wat ons economisch herstel verder zal schragen”, benadrukt minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën); Cameron treedt af; Guy Verhofstadt stelt: dit is het moment om de EU te hervormen; de ECB en de BoE laten weten gereed te zijn de euro respectievelijk het Engelse Pond te steunen hoe de raderen ook gaan lopen.

Volgens Minister-President Mark Rutte wil Nederland geen referendum over een ’Nexit’. Het betekent dat we in Nederland geen democratie hebben. De Europese Commissie is niet gekozen, maar benoemd. Dus lijkt het meer op een dictatuur. Ook de Romeinen waren alleen bezig met zelfverrijking en macht, net zoals de EU, en ging daaraan ten onder. De stadsstaat Athene heeft de democratie uitgevonden. Om een wet erdoor te krijgen moesten 6000 mannelijk burgers van de stadsstaat Athene voor stemmen. Men was Atheens burger als beide ouders in Athene geboren waren, buitenlanders hadden geen burgerrecht, schrijft een lezer van DFT.

Ik blijf me er over verbazen dat plotseling een hele serie politici – inclusief onze liberale MP, inclusief de liberale Guy Verhofstad – beweert dat de EU zich moet beraden; kleiner moet worden; minder dominant moet zijn. De EU is doodziek en moet nu eerst grondig worden hervormd. Merkel wil dat de 27 resterende EU-lidstaten, volgende week, zich uitspreken om de rijen te sluiten en hand in hand verder te gaan. Dat zou het slechtst denkbare scenario zijn. De Merkel’s, Hollande’s en Rutte’s moeten zich afvragen of het niet de hoogste tijd wordt om aan een nieuwe generatie politici de hamer over te dragen. Europa had 10 jaar geleden al moeten kiezen voor een democratische politieke unie. Als de politiek nu de moeite eens hadden genomen eerder naar ’het volk’ te luisteren en overeenkomend met de vele kritieken eerder actie hadden ondernomen, was al dit gedoe niet nodig geweest. En dan hoeven wij, Nederlanders, ons volgend jaar niet belachelijk te maken met een adviserend referendum, waar de regering zich toch niets aan gelegen laat liggen, schrijft een lezer op DFT. Van dat laatste ben ik niet overtuigd, want dan is het kabinet Rutte II afgezwaaid en dat er nog een nieuw kabinet onder Rutte komt, acht ik uitgesloten.

De actuele dekkingsgraden van de Nederlandse pensioenfondsen zijn Black Friday met 3% onderuit gegaan na de uitslag van het Brexit-referendum. De pensioenfondsen zijn in een paar uur tijd zo’n €30 mrd armer geworden. Dat blijkt uit de bijgewerkte Pensioenthermometer van adviesbureau Aon Hewitt. In de praktijk baseren de pensioenfondsen hun beleid niet op de actuele dekkingsgraden, maar op de zogenoemde beleidsdekkingsgraden die op de afgelopen twaalf maanden gebaseerd zijn. De invloed van de Brexit daarop is vooralsnog beperkt, maar volgens Aon Hewitt komt dat nog.

DFT: Europa en Groot-Brittannië wacht een periode van heftige economische en politieke turbulentie. Het Britse vertrek uit de Europese Unie zal ook de economische groei en werkgelegenheid in Nederland negatief beïnvloeden, waarschuwen economen. De kans is zeer groot dat Groot-Brittannië in een recessie belandt, zegt Bas Jacobs, hoogleraar economie aan de Erasmus School of Economics. Vooral de Britse financiële sector krijgt een “forse tik”, en het is maar zeer de vraag of Londen zijn huidige rol als Europees financieel centrum kan blijven spelen. Dat treft ook banken, bedrijven en particulieren in Nederland. “De verwevenheid met de Britse financiële sector is veel groter dan die ooit is geweest met Griekenland”, zegt Jacobs. “Als daar problemen ontstaan, sijpelen die door naar de EU en ook naar Nederland.” Daarnaast is het de vraag of de Britten erin slagen snel nieuwe handelsrelaties aan de knopen. Niet alleen met de EU maar ook met zestig andere landen waar de EU handelsverdragen mee heeft. Ook dat is een onzekerheid waar Nederlandse bedrijven last van kunnen krijgen, aldus Jacobs. Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam, denkt dat het nog even duurt voordat de gevolgen echt voelbaar worden. “De uittreding duurt nog zeker twee jaar. De onzekerheid zorgt wel nu al voor problemen op de financiële markten en dat zal leiden tot problemen voor de pensioenfondsen in Nederland.” Lex Hoogduin, hoogleraar economie van de Universiteit van Groningen, ziet ook vooral onzekerheid voor de markten. “En dat is niet goed voor de economie. Het zet de groei onder druk en zal de werkloosheid laten oplopen.” Economen verwachten ook eensgezind dat Schotland en Noord-Ierland, waar tegen een Brexit werd gestemd, zich zullen willen afsplitsen. Hoogduin denkt zelfs dat de golf van afsplitsing zich over de hele wereld kan verspreiden. “Ik zie een veel bredere tendens tot desintegratie en tot terugtrekken binnen de eigen grenzen.” “Het United Kingdom wordt het Divided Kingdom”, zegt Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan de Universiteit van Tilburg. “Japan en China zullen écht niet meer daar investeren. Nederland kan daarvan profiteren. Al zal Nederland de negatieve gevolgen ook voelen voor de transportsector.” De economische en politieke gevolgen  zullen nog lang voelbaar zijn. “Er komt een lang, moeilijk en smerig scheidingsproces aan. Na vandaag zal Europa nooit meer zo zijn als vroeger. Europa’s ergste nachtmerrie is uitgekomen”, zo stelt hoofdeconoom Carsten Brzeski van ING DiBa in Frankfurt. Na deze Brexit bestaat er het volgens Brezski het volgende exit-gevaar. “Nu al zijn er speculaties over mogelijke EU-referenda in Frankrijk en Nederland, twee van de grondleggers van de Unie. De kans op een desintegratie van de EU is toegenomen. Europa moet nu de kritiek en de scepsis bij delen van de bevolking serieus nemen.” Chief investment officer Lukas Daalder rekent de komende dagen op veel onzekerheid en volatiliteit op de beurzen. “Een recessie in het Verenigd Koninkrijk (VK) is waarschijnlijk, doordat investeringen gaan teruglopen en de onzekerheid zal leiden tot een daling van de consumentenbestedingen.” Het effect zal volgens Robeco merkbaar zijn op de hele Europese aandelenmarkt. “We denken dat op middellange termijn een correctie van 10% op de Europese aandelen verwacht kan worden. Op korte termijn gaan we zeker over dat percentage heen.” ‘s Werelds grootste vermogensbeheerder Blackrock rekent erop dat andere Europese regeringen hun best zullen doen om een verdere desintegratie van de EU te voorkomen en populistische partijen niet in de kaart te spelen. Blackrock verwacht een “harde, rommelige, slepende en dure” scheiding tussen het VK en de EU. “Wij denken dat het mogelijke verlies op het gebied van export en investeringen veel groter zal zijn dan de voordelen van lagere bijdragen aan de EU.” Ook de EU zal getroffen worden. “Wij verwachten op termijn een zwakkere euro en druk op de Europese aandelen.” Het Britse onroerend goed zakt volgens Blackrock mogelijk 10% in waarde, waarbij vooral centraal Londen last gaat krijgen.” Analisten van financiële reus Allianz menen dat het VK waarschijnlijk nog tenminste twee jaar lid van de EU blijft, mogelijk zelfs langer. “Technisch is er dus nog niets veranderd”. Volgens Allianz is de Brexit “het meest uitgesproken voorbeeld hoe de malaise binnen het establishment de Westerse democratieën raakt”. Allianz verwacht dat het VK uiteindelijk nieuwe en productieve handelsrelaties met de EU en landen daarbuiten zal opbouwen, maar dat het afsluiten van verdragen veel tijd en moeite zal kosten. “Gedurende die periode zal onzekerheid als een wolk boven de UK hangen. De mate van schade voor de economie is nog niet te voorzien.” Hoofd marktstrateeg Stephanie Flanders van zakenbank JP Morgan stelt vast dat de financiële sector in Londen de winst van de Brexit-aanhangers niet heeft zien aankomen. “De vraag is nu hoe lang de onzekerheid voortduurt en hoeveel schade dat zal aanrichten. Onze eerste inschatting is dat dit een grote schok is maar, uiteindelijk, vooral een plaatselijke.” De Britse economie zal volgens JP Morgan ernstig vertragen. De bank verlaagt de verwachting van de voortschrijdende jaarlijkse groei van 1,6% tot 0,6% voor de tweede helft van 2016, met hetzelfde groeitempo in 2017. De Britse inflatie stijgt volgens JP Morgan naar 3 tot 4% in de tweede helft van 2017. De eerdere inflatieverwachting was 1,7%. De Brexit kan leiden tot een economische krimp van 2% in het VK, voorspellen economen van de Japanse zakenbank Nomura. Door de wereldwijde onzekerheid zal de Amerikaanse Federal Reserve een eventuele renteverhoging naar verwachting doorschuiven tot tenminste september. Verder rekenen de economen op meer belangstelling voor goud, obligaties en de dollar. Fondsmanager Eric Lonergan van M&G Investments constateerde dat het Britse pond in korte tijd 10% heeft verloren tegenover de Amerikaanse dollar. “Er is een voorspelbare vlucht geweest in veilige geachte munten, waaronder ook de Japanse yen en de Zwitserse Frank.” Lonergan verwacht geen buitengewone gevolgen voor de obligatiemarkt buiten Europa. “Het lijkt erop dat dit vooral als een kwestie voor de EU en het VK wordt gezien”. Hij vond het te vroeg om de economische impact op de EU en het VK in te kunnen schatten. “Nieuwe algemene verkiezingen in het VK zijn niet uit te sluiten, en het is zelfs mogelijk dat de EU een constitutionele top organiseert en het VK een alternatief biedt.” James Butterfill, Head of Research bij ETF Securities, stelde vast dat het Britse pond sinds 1985 niet zo is geduikeld tegenover de Amerikaanse dollar. De stijging van de goudprijs met 6% is volgens hem iets minder extreem, maar wel de grootste stijging in dat tempo sinds 2009. Butterfill meent dat de angst van beleggers “mogelijk gerechtvaardigd” is, omdat de Brexit zou kunnen leiden tot een verder uiteenvallen van de EU. Over het effect op de Britse economie, meldt Butterfill dat de voorspellingen van economen variëren van een teruggang van 9% tot een groei van 2%. Voor aandelen zag hij verlies voor cyclische waarden, zoals financials en energiegerelateerde bedrijven, terwijl de medische sector een veilige haven kan bieden. Howard Archer, hoofd VK en econoom bij IHS Global Insight, zag de uitslag van het referendum als “slecht nieuws” voor de Britse economie. “Met name op de korte- en middellange termijn”. IHS verlaagt zijn prognose voor de Britse economische groei dit jaar naar 1,5% (was 2%) en voor 2017 naar 0,2% (was 2,4%). IHS verwacht dat “de onzekerheid, lager consumentenvertrouwen en strengere eisen aan kredietverlening de groei zullen drukken. Ook zullen buitenlandse investeringen in het VK teruglopen. IHS meent dat de financiële sector in Londen mogelijk al snel zal worden getroffen. Door de terugslag op de economie in de EU, zal de Britse export ondanks het zwakkere pond terugvallen. IHS rekent op zware onderhandelingen met de EU-landen, die een voorbeeld zullen willen stellen om geen precedent te scheppen bij de meer eurosceptische lidstaten, zoals Denemarken. De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg stellen dat ‘de 27 EU-landen zo snel mogelijk afscheid van de Britten moeten nemen en onmiddellijke aan de slag gaan met een ingrijpende hervorming van de EU: meer nationaal en minder Brussel. Een snel vertrek van het VK is nodig om de schade aan de EU-economie zoveel mogelijk te beperken. Daarom moet de EU de Britten niet de kans geven om de onderhandelingen over de boedelscheiding zolang mogelijk te rekken. Geschrokken door de ineenstorting van het Britse pond, de laagste koers in dertig jaar, zijn ze nu al begonnen met tijdrekken. Pas in oktober, onder aanvoering van een nieuwe premier, waarschijnlijk Boris Johnson, zal het Brexit-kamp met de EU gaan praten over de uittreding. Voor de Europese economie levert dit besluit grote schade op. Daarom mogen de EU-leiders deze vertragingstactiek van de Britten niet accepteren. Bovendien moet er zo snel mogelijk duidelijkheid komen over de mogelijkheid van een nieuw gunstig handelsverdrag tussen het VK en de EU dat Boris Johnson aan “Leave” heeft beloofd. Brussel moet het VK nu al laten weten dat de EU daaraan op dit moment geen behoefte heeft. Ook dat schept duidelijkheid en neemt valse verwachtingen weg. Als het VK officieel is uitgetreden, kan de mogelijkheid van een verdrag opnieuw worden bezien en dat zal voor de Britten zeker veel minder gunstig zijn dan de regeling die voor EU-landen geldt. Volgens berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) lijdt Brexit voor onze economie tot een schadepost van €10 mrd. Het kabinet Rutte 2 doet er daarom goed aan snel met het bedrijfsleven om de tafel te gaan zitten om mogelijke maatregelen te verkennen waarmee deze kostenpost kan worden beperkt. In dit dossier spelen vier liberale politici een (hoofd)rol: Guy Verhofstadt, Mark Rutte, David Cameron en Boris Johnson. En alle vier hebben ze een eigen agenda. De belangen zijn heel divers, de EU wil snel van de Britten af en harde eisen op tafel leggen, De Brexit-groep gaat het proces vertragen, Verhofstadt wil nu forse hervormingen in de EU doorvoeren en afscheid nemen van de zittende (non)leiders en Rutte wil de schade voor het bedrijfsleven en de arbeidsmarkt beperken (mag je hopen). En op de achtergrond speelt Draghi, met zijn monetaire beleid, ook nog een hoofdrol.

Geruchten over banken die Londen willen verlaten zwellen aan, nu de Britten ervoor kiezen uit de Europese Unie te stappen. Onder meer BNP Paribas, Morgan Stanley en JPMorgan zouden een vertrek uit zakenwijk de City overwegen. De van huis uit Amerikaanse bank Morgan Stanley zou circa 2000 medewerkers willen overplaatsten naar Frankfurt en Dublin, hetgeen door de bank zelf overigens wordt ontkend. Citigroup en investeerder BlackRock gaan mogelijk snijden in het Londense personeelsbestand, terwijl JPMorgan eerder al aangaf een verhuizing uit de Britse hoofdstad te overwegen bij een Brexit. Amsterdam, Dublin, Parijs en Frankfurt worden genoemd als mogelijke alternatieven voor Londen.

De koersen op de aandelenbeurzen daalden op Black Friday, 24 juni 2016, als gevolg van de onverwachte Brexit. Maar er deed zich een verrassende ontwikkeling voor. De Londense beurs daalde, aan het einde van de beursdag, minder dan de beurzen op het continent. De FTSE 100 daalde met slechts 3,15%, de AEX sloot op -5,76%, de BEL -6,4%, de DAX -6,82% en de CAC-40 -8,04%. Drie financials in Amsterdam sloten diep in het rood: ABN-AMRO -10,24%, Aegon -11,12% en ING -14,94%. De € daalde naar 1,1117. Het management bij de Deutsche Bank zet het mes flink in de organisatie met het buiten de deur zetten van bijna 3000 banen en het terugdringen van het aantal filialen. In Duitsland wordt het aantal vestigingen bij Deutsche Bank met een kwart teruggebracht van 723 naar 535, zo meldt Bloomberg. Topman John Cryan wil met de nieuwe besparingsmaatregelen het moeizame tij keren en de de focus leggen op de kerntaken van Deutsche Bank. Eerder deze maand liet Deutsche Bank al weten zich schrap te zetten voor een periode van aanhoudend lagere handelsvolumes op de financiële markten. Het aandeel verloor op 24 juni 2016 14,13% van zijn waarde. In een jaar tijd verloor dit aandeel >50% van zijn waarde.
©2016 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 24 juni 2016; week 24: AEX 424,20; BEL 20 3.274,19; CAC-40 4106,73; DAX 30 9.557,16; FTSE 100 6138,69; SMI 7.747,18; RTS (Rusland) 912,49; DJIA 17400,75; NY-Nasdaq 100 4.285,701; Nikkei 225 14952,02; Hang Seng 20253,51; All Ords 5192,80; SSEC 2885,105; €/$ 1,1277; goud $1315,60; dat is €38.122,75 per kg, 3 maands Euribor -0,269 (1 weeks -0,368, 1 mnds -0,358), 10 jarig Nederlandse Staat 0,076, 10 jaar VS 1,5591. Een liter diesel hier aan de pomp €1,149.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.