UPDATE24082013/184 Nederland moet op zoek naar een bèta-premier

De opening van dit blog gaat over de opdracht die het Parlement grondwettelijk heeft. Dat is niet ad hoc beleid van de regering te steunen als program-politieke doeleinden kunnen worden binnengehaald, maar het regeringsbeleid te beoordelen op de midden- en langere termijn. Dat is niet alleen bedoeld voor de oppositie, ook voor de beide coalitie-partijen. En daar verzaken de volksvertegenwoordigers in de Eerste en Tweede Kamer hun plicht. Het ontbreekt dit kabinet aan visie en zonder een toekomstbeeld dat wordt nagestreefd kan het Parlement daaraan geen goedkeuring verlenen. Het kabinet moet terug naar de tekentafels waar een beleid moet worden uitgewerkt dat moet gaan leiden naar een nieuwe sociaal/maatschappelijke en financieel/economische start voor en door de nieuwe generatie. Dat werkt op een wijze die architecten hanteren bij een bouwopdracht. Blauwdruk maken en detailleren, compleet met een stappenplan en een tijdslijn, die aangeeft wanneer welke doelstellingen wanneer moeten zijn gerealiseerd. De optie: terug naar de situatie van voor 2008 is niet reëel meer. Ik heb het dan niet over 'D66 wil extra geld voor het onderwijs' of 'de CU wil dat niet in het koopkrachtplaatje voor gezinnen wordt gesneden' of 'GL die meer aandacht willen voor het milieu en duurzaamheid'. Allemaal nobele strevens, maar het is ad hoc politiek. In de blauwdruk moeten al de hervormingen terug te vinden zijn, die ik de laatste maanden heb benoemd. In 2020 moet de 'lente' van de nieuwe lange golf van Kondratieff van start kunnen gaan. Dan moet er duidelijkheid zijn over de relatie van Nederland met Europa en de eurozone. Dan moet het onderwijs zodanig zijn hervormd dat wij jongeren opleiden voor een baan, die door het bedrijfsleven, de overheid, de dienstverlening en de financiële wereld wordt aangeboden. En als dat meer geld kost dan wat we nu in het onderwijs stoppen met gemeenschapsgeld dan moet de politiek daarover beslissen. Dit kabinet zit wel met een erfenis, die niet past in het plan van aanpak zoals hierboven is geduid. De akkoorden die met 'de markt' zijn gesloten moeten van tafel. De regering, van welke samenstelling die ook is, moet gaan regeren en ze moeten zich niet laten regeren Niet door Brussel, niet door de oppositie en niet door de 'marktpartijen'. Ik zeg niets nieuws als ik schrijf dat ik in het beleid van dit kabinet geen vertrouwen heb dat ze daartoe in staat zijn. Wordt vervolgd.

Rutte zegt dat er in Nederland geen sprake is van armoede. De achterban van de VVD steunt hem daarin. Het Sociaal en Cultureel Planbureau daarentegen spreekt een heel andere taal: in Nederland leven 1,1 miljoen mensen onder de armoedegrens. Ze hebben een te klein inkomen voor voldoende voedsel en/of kleding en/of geen deelname aan het sociale leven. Daarmee wordt geduid op kinderen die 's morgens naar school gaan zonder een ontbijt of kinderen die willen sporten en waarvoor geen geld beschikbaar is of kinderen die niet met het jaarlijkse schoolreisje mee kunnen of mensen die niet naar verjaardagen gaan omdat ze geen geld hebben voor een cadeautje. Daarnaast zijn er de 'nieuwe armen', mensen waarvan hun huis 'onder water staat', mensen die hun huis hebben moeten verkopen dan wel dat hun huis door de bank is verkocht en die zijn blijven zitten met een restschuld. Mensen die hun baan zijn verloren door de crisis en in de schuldhulpverlening zijn terechtgekomen. Als gevolg van de crisis, de woningmarkt die nog op zijn gat ligt, de nieuwe lastenverzwaringen die er nog aankomen en het verder oplopen van de werkeloosheid is de verwachting gerechtvaardigd dat de armoede in ons land verder zal toenemen. Op dit moment leven 70.000 mensen van de voedselbank. Er is een wat ouder cijfer dat zegt dat 9% van de Nederlandse bevolking in armoede leeft. Een ander getal is dat 1:9 kinderen daardoor wordt getroffen. Nog wat cijfers uit een enquête van EenVandaag: 51% schaamt zich voor de situatie waarin ze – veelal buiten hun schuld om – verkeren. In die groep neemt de deelname aan het sociaal leven af. 61% van de 28.000 ondervraagden zegt dat de regering onvoldoende doet om de armoede onder de bevolking te bestrijden. Mensen klagen erover dat als ze werkeloos zijn geworden ze bij een volgende baan een lager uurloon krijgen, ook al doen ze hetzelfde werk. De vakbonden zien het gebeuren, kijken toe en denken bij zichzelf: je moet blij zijn als je in deze crisis weer aan het werk komt. Het kabinet geeft dit jaar aan de gemeenten voor de schuldhulpverlening €120 mln. Dat is een druppel op een gloeiende plaat: €10 voor mensen in de schuldhulpverlening, terwijl wel vaststaat dat de toestroom van nieuwe probleemgevallen verder zal groeien. Staatssecretaris Jette Klijnsma, op Sociale Zaken en Werkgelegenheid en verantwoordelijk voor de armoedebestrijding heeft onlangs het budget nog verhoogd van €100 mln naar €120 mln. Hetgeen veel en veel te weinig is om dit probleem binnen de perken te houden. Mensen in de financiële problemen zullen de komende tijd alleen maar groeien. De PvdA-achterban is uiterst kritisch over het beleid dat Klijnsma voert en terecht. Ook na de toelichting van de staatssecretaris op het armoedebeleid van het kabinet waarvan zij deel uitmaakt, zal de achterban van de PvdA niet gerustgesteld zijn. Op de vraag of Nederland niet meer moet doen voor eigen mensen en geen €4 mrd moet uit gaan geven aan de aanschaf van de F35, de officiële naam van de JSF (stukprijs momenteel $76,8 mln), kwam geen antwoord. Die onduidelijkheid over waar de PvdA nu eigenlijk staat in dit kabinet met de liberalen zien we terug in de peiling van de Hond van 18 augustus. Van de 79 zetels voor de coalitie in de 2e Kamer resteren er in de peiling nog slechts 34. 21 voor de VVD en 13 voor de PvdA. Daarmee verliest de PvdA wederom een zetel, die verschuift naar de SP. Ook 50+ verliest een zetel, die naar de andere grote oppositiepartij, de PVV, gaat. Wilders gaat aan de leiding met 30 zetels, gevolgd door de SP met 24, de VVD met 21, D66 met 18, het CDA met 15, de PvdA met 13 en 50+ met 10. Overigens ongewijzigd. Minister Lodewijk Asscher wijt een deel van de oplopende werkeloosheid aan de afspraken die binnen de Europese Unie zijn gemaakt over het vrije verkeer van personen. Hij kan wel van oordeel zijn dat er veel betere afspraken gemaakt hadden moeten worden in het Verdrag van Lissabon over de migratie van Oost-Europese werknemers naar de rijkere West-Europese landen. Het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa is – aangepast – op 13 december 2007 getekend door de regeringsleiders. Voor Nederland was dat J.P. Balkenende, toentertijd premier van het kabinet Balkenende IV (CDA, PvdA, CU) en Wouter Bos (PvdA) vicepremier. De sociaaldemocraten zijn daarvoor medeverantwoordelijk. Tot dusverre is het vrije verkeer van arbeiders nog niet van toepassing op burgers uit Roemenië en Bulgarije. Die grenzen gaan over 4 maanden open. De realiteit is dat Oost-Europeanen voor lagere lonen, langer werken en niet moeilijk doen over arbeidsvoorwaarden. Daar moet Asscher op de eerste plaats de Nederlandse werkgevers op aanspreken. We moeten ook niet verwachten dat Brussel ons zal toestaan dat er hier een vorm van protectie wordt ingesteld. Maar het gevolg kan wel zijn dat de lonen van de autochtone Nederlanders zich enigermate zullen aanpassen aan die elders in de EU worden betaald.

De credit-agency Moody's heeft gereageerd op de kengetallen die het CPB vorige week publiceerde: de somberheid remt de groei af. Het consumentenvertrouwen staat onder druk door een aantal specifieke ontwikkelingen in Nederland, zegt Moody's. Het gaat met name om een flinke daling van de huizenprijzen, gekorte pensioenen en onzekerheid over het overheidsbeleid ten aanzien van met name de hypotheekrenteaftrek. Al deze zaken hebben volgens Moody's de negatieve effecten van de mondiale financiële crisis versterkt. In de eurozone was het consumentenvertrouwen sinds begin 2008 alleen in Griekenland en Cyprus lager dan in Nederland. Volgens de kredietbeoordelaar is de gemiddelde huizenprijs momenteel 19,3% lager dan tijdens de piek die in het derde kwartaal van 2008 werd bereikt. Daarnaast hebben 66 van de 415 pensioenfondsen besloten om op de pensioenopbouw en uitkeringen te korten. Op die manier houden de fondsen geld op zak dat ze kunnen gebruiken om aan de wettelijke dekkingsgraad te voldoen. „Dit raakt 2 miljoen actieve deelnemers, 1,1 miljoen gepensioneerden en 2,5 miljoen deelnemers die van baan veranderd zijn maar nog niet hun pensioenrechten hebben overgeheveld naar het fonds van hun nieuwe werkgever”, aldus Moody's. Dat komt neer op meer dan een kwart van de Nederlandse bevolking ouder dan 20 jaar. De Nederlandse economie slonk in het tweede kwartaal met 1,8% op jaarbasis en de consumentenbestedingen daalden met 2,4%. Het CPB verwacht dat de bestedingen dit jaar met 2,25% dalen en met 0,75% in 2014. De overheid geeft dit jaar naar verwachting 1,25% minder uit. Het CPB voorspelt een economische krimp van 1,25% dit jaar, gevolgd door een groei van 0,75% volgend jaar. Moody's houdt het op een terugval van 1,3% dit jaar en een plus van 0,6% in 2014. Waar Moody's niet bij stilstaat is de toekomst van Nederland gerelateerd aan de positie binnen de EU en de Muntunie (eurozone). Ook over de gevolgen van de inwerkingtreding van de Bankenunie binnen de Muntunie zijn veel vragen. Het kabinet Rutte/Asscher verschaft daarover veel te weinig duidelijkheid. Moody's is wel duidelijk over de negatieve outlook die ons land bij dit creditrating agency heeft. Als binnen een termijn van 3 tot 4 jaar de staatsschuld niet daalt moet serieus rekening worden gehouden met een afwaardering van de AAA-rating. Moody's spreekt wel uit dat het onwaarschijnlijk is dat de nieuwe bezuinigingsmaatregelen van de overheid voldoende zijn om het begrotingstekort in 2014 terug te dringen tot 3% van het bruto binnenlands product (bbp).

Het consumentenvertrouwen in augustus gemeten voor de komende 12 maanden is, volgens het CBS, enigermate verbeterd van -38 vorige maand naar -33. Er wordt sterk getwijfeld over de juistheid van dit cijfer. Ik heb eerder al kenbaar gemaakt dat economische/financiële/monetaire cijfers en prognoses worden gemanipuleerd om daarmee enig optimisme te scheppen op de financiële markten, bij bedrijven en consumenten. Over de persoonlijke financiële situatie zijn de consumenten negatiever gestemd. De koopbereidheid blijft laag. De koopkracht daalde dit jaar met 1%. Dit is de sterkste daling in 37 jaar. De zwaarste klappen vallen bij de zelfstandigen: -2,7%. Bij mensen met een bijstandsuitkering is dat 1,5% en bij gepensioneerden 1,2%. Het bedrijfsleven heeft in juni opnieuw fors minder geïnvesteerd dan een jaar eerder. Het volume van de bedrijfsinvesteringen daalde in juni met 15,2% op jaarbasis, na dalingen van 10,2% in april en mei. De sterke terugval in juni is volgens het CBS te wijten aan een grotere daling van de investeringen in vervoersmiddelen dan in mei. In juni 2012 werd meer in auto's geïnvesteerd in de aanloop naar veranderingen in de belastingwet. Zo werden de grenzen voor de CO2-uitstoot voor de bpm en de bijtelling voor personenauto's voor de zaak aangescherpt. De cijfers van het CBS komen niet als een verrassing. Over de besteding van goederen en diensten in de maand juni getoetst aan die van een jaar eerder daalden de bestedingen met 2,4%. Een maand eerder was dat nog 1,9%. Volgens datzelfde CBS hielden de consumenten de hand nog stevig op de knip. Augustus is een vakantiemaand, die gezegend werd door aantrekkelijk zomerweer. Dat heeft een positieve uitwerking op het sentiment. Zo van: als de zon kan gaan schijnen, kan ook de economie wel weer wat aantrekken. Ik leg dat verband niet: het mooie weer wordt door de natuur gegenereerd, de economie door het beleid van het kabinet Rutte c.s. Duidelijk is wel dat het kabinet geld nodig heeft. Dijssel is met een standpunt naar buiten gekomen ter zake van het op de markt brengen van de aandelen ABN/Amro, door een onderhandse verkoop aan een derde partij, een beursgang van het totale pakket aandelen dan wel in delen, dan wel een deel van de aandelen. Zalm krijgt een jaar de tijd om een beursgang voor te bereiden. Als de resultaten daarvan bekend zijn neemt het kabinet pas een beslissing. Zalm reageerde daarop: 'op zijn vroegst pas in 2015'. Dijssel denkt dat de verkoop van ABN/Amro de staat €15 mrd op gaat brengen. Het verlies dat de staat dan lijdt is al bij de staatsschuld opgeteld. De vraag is echter of ABN/Amro al aan de Basel3 voorwaarden voldoet en of er op de balans nog vorderingen worden opgevoerd, waarvoor voorzieningen moeten worden genomen. Het FD heeft ook naar de opbrengst gekeken en komt tot een andere conclusie: opbrengst beursgang €10 mrd bij een investering van de Staat van €23,4 mrd. Dijssel komt uit op een verlies van €6,7 mrd, het FD van €13,4 mrd. In de toelichting op het besluit van het kabinet zegt Rutte: “om ervoor te zorgen dat ABN Amro niet opnieuw in de problemen komt is de overheid, als aandeelhouder, niet de beste optie.” Zit daar geen dubbele boodschap in? Ik zou juist willen stellen dat 'als ABN Amro opnieuw in de problemen komt is de beste optie voor de klanten van de bank dat de Staat enig aandeelhouder is.” Het is maar van welke kant je het bekijkt met de volgende overwegingen. De logica van de uitspraak ligt niet voor de hand. Het kan natuurlijk zijn dat het kabinet de mogelijkheid niet uitsluit dat deze staatsbank in de toekomst in de problemen komt. Als ABN/Amro dan nog niet naar de markt is gebracht zal de Staat de verplichtingen aan crediteuren moeten overnemen. Ik neem aan dat een staatsbank geen beroep kan doen op de deposito-garantie-regeling, want dan zouden de commerciële banken moeten opdraaien voor de problemen van een staatsbank. Als de aandelen van ABN/Amro naar de beurs zijn gegaan heeft de regering tools in handen om de schade voor de Staat te beperken. Denk aan het aan Cyprus opgelegde scenario. De halfjaarresultaten zijn bekend: ABN Amro voelt de crisis in Nederland. De bank heeft fors meer voorzieningen voor zowel bedrijfskredieten als hypotheken moeten nemen. De nettowinst van ABN Amro daalde in het eerste halfjaar van 2013 met -slechts- 3% naar €817 mln. De resultaten werden opgepoetst doordat twee grote kredietvoorzieningen vrijvielen, zonder deze posten daalde de nettowinst in de eerste zes maanden van dit jaar met 36% ten opzichte van dezelfde periode in 2012. ABN Amro zegt dat vooral het MKB flink te lijden heeft van consumenten die de hand op de knip houden. Veel bedrijven zitten aan het eind van hun reserves. Het kabinet is naar buiten gekomen met een visie op het bankwezen waarin staat dat de regering wil dat de belangrijkste Nederlandse banken grotere buffers aanhouden dan internationaal is vastgelegd. Het kabinet wil dat zogeheten systeembanken meer eigen vermogen aanhouden ten opzichte van het geld dat ze uitlenen. In internationale verdragen is voorlopig vastgelegd dat die 'leverage ratio' in 2018 minstens 3% moet zijn. Het kabinet streeft voor de systeembanken, instellingen die zo groot zijn dat hun ondergang de hele financiële sector kan bedreigen, echter naar minimaal 4%. In de bankenvisie geeft het kabinet nogmaals aan dat bonussen van bankiers via een nieuwe wet zullen worden beperkt tot maximaal 20% van hun jaarsalaris. Dat streven stond ook al in het regeerakkoord. Het kabinet vindt het een goed idee om standaardproducten te introduceren in de financiële sector. Op die manier moet het makkelijker worden voor klanten om producten van verschillende aanbieders te vergelijken en moet de ongelijkheid in informatie tussen klant en bank kleiner worden. Het kabinet hoopt dat de sector zelf stappen zet op dit gebied en gaat onderzoeken hoe criteria voor standaardproducten kunnen worden vastgesteld. Verder vindt de regering dat er meer concurrentie moet komen in de bankensector. Dat geldt vooral voor de hypotheekmarkt, die bijna volledig in handen is van de drie grootste banken. Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt komt later dit jaar met de uitkomsten van een onderzoek naar concurrentie op de hypotheekmarkt. Die laatste aanname snap ik niet. Van de drie grootste banken, Rabo, ING en ABN/Amro, is alleen de RABO vrij van een staatsbelang. De uitspraak van het kabinet betekent dus dat ING en ABN/Amro de concurrentie op de hypotheekmarkt niet aangaan. Daar moet Dijssel dus iets aan gaan doen, daar heb je geen onderzoek voor nodig. De staat gaat de genaturaliseerde bank SNS Reaal opsplitsen om de bank en de verzekeraar los te kunnen verkopen.
Na Prinsjesdag, als de regering de bezuinigingen voor 2014 op tafel heeft gelegd, slaat het sentiment weer om. Ik heb zelf ook zoiets van 'ja, hoe staat het land er over een jaar voor'? Als ik naar de uitspraken van Dijssel luister ben ik NIET optimistisch. Over manipulatie gesproken. Deze week kwam marktonderzoekbureau Markit naar buiten met een bericht dat de economische bedrijvigheid in de eurozone, op basis van een voorlopige raming, in augustus is gestegen naar het hoogste niveau in 26 maanden. De samengestelde inkoopmanagersindex zou zijn gestegen van 50,5 naar 51,7.

De index voor de industrie in de eurozone kwam in augustus uit op 51,3, het hoogste punt in 26 maanden. De graadmeter voor de dienstensector klom naar 51 het hoogste niveau in 2 jaar. De vraag is waar die groei vandaan komt. Bij de 2 grootste economische landen tezamen is er geen groei. Duitsland scoort van 52,1 naar 53,4. De index voor de Duitse industrie klom naar 52. De graadmeter voor de dienstensector in Duitsland ging van 51,3 naar 52,4. Maar in Frankrijk doet zich een tegengestelde beweging voor. Daar zakte de inkoopmanagersindex in augustus naar 47,9. In juli werd met 49,1 nog de hoogste stand in bijna anderhalf jaar bereikt. De index voor de industrie zakte van 51,4 naar 48,6. De graadmeter voor de dienstensector ging van 48,6 naar 47,7. En als we naar Nederland kijken gaat het ook nog niet voor de wind. Verder is vreemd dat die groei zich voordoet in een vakantiemaand. Dat het toerisme een positief aspect vormt, is acceptabel, maar, zou ik zeggen, in vergelijking met een jaar eerder, toch minder. En dat de maakindustrie een top bereikt in een periode waarin de industrie op halve capaciteit draait, het komt me allemaal heel ongeloofwaardig voor.

Deze week was Dijssel te gast op een discussieavond van de afdeling Amsterdam van de PvdA om daar een toelichting te geven aan de kritische partijleden over het beleid van het kabinet, dat gevormd werd door Samsom en Rutte, met betrekking tot de sociaal/economisch/financiële situatie. Dijssel doet daar uitspraken over die slecht vallen bij de achterban. Dat is niet vreemd want de PvdA is in bijna 10 maanden tijd 65% van stemmers verloren. In de laatste peiling van de Hond scoort de PvdA nog een schamele 13 zetels (8,6% van de 150 zetels in de 2e Kamer). Ik zie een nog groter verlies voor de sociaaldemocraten na de uitspraak van Dijssel dat Nederland, ondanks de tegenwind van het IMF en wetenschappers, doorgaat met bezuinigen en geen geld heeft om te investeren in economische groei. Daarover zegt Dijssel 'dat moet maar uit de particuliere sector komen, zoals pensioenfondsen en burgers (die hun spaargeld moeten aanspreken). De miljarden die nodig zijn voor infrastructuur en onderwijs zijn er gewoon niet'. De aap komt uit de mouw als Dijssel het beleid verdedigt met de uitspraak dat Nederland in Brussel zich een veel te grote broek heeft aangemeten. Rutte, de Jager en hijzelf hebben harde eisen gesteld aangaande het op orde brengen van de overheidsfinanciën door de zwakkere eurolanden, waardoor Nederland nu niet naar Brussel kan met het verzoek om een uitzonderingspositie. Dat zullen de Zuid-Europese landen nooit accepteren. De regering heeft deze week ook besloten de geplande besprekingen met de oppositiepartijen te cancelen. D66 en GL willen geld uitgeven wat er niet is, het is zinloos daarover met de oppositie te gaan overleggen. De Kamer ziet op Prinsjesdag wel waar het kabinet mee komt. Dit is het moment voor een wisseling van de wacht (macht). Wat doet het kabinet als de 1e Kamer op onderdelen de begroting voor 2014 niet goedkeurt? Overigens sluit ik ook niet uit dat binnen de 2e Kamerfractie van de PvdA rebellie ontstaat over dit onderwerp. We moeten nu al op zoek gaan naar een nieuwe premier die bèta-georiënteerd is: de problemen waarmee dit land te kampen heeft zijn te complex voor onze alfa-premier.

De Spaanse centrale bank meldt dat in juni de hoeveelheid problematische leningen van Spaanse banken is toegenomen. In mei was nog 11,2% van de totale kredietenportefeuilles van slecht allooi, dat getal is gestegen naar 11,6%. We spreken over, schrik niet, €176,4 mrd aan leningen waarvan wordt betwijfeld of dat geld nog ooit terugkomt. Olli Rehn zei vorige week nog dat ook voor Spanje de 'crisis voorbij is'. Het IMF zegt dat Spanje meer moet doen om de werkeloosheid te bestrijden. In de Spaanse dienstensector gaat het ietsje beter, maar de industriële productie neemt verder af.

Maurice de Hond heeft deze week zijn panel ondervraagd over de regering en de economie. De uitslagen zijn niet verrassend, wel duidelijk. Op de stelling "Dat Nederland het slechter doet komt vooral door de aanpak van de regering" antwoordt 73% van de ondervraagden positief. Onder de PVV-kiezers is dit percentage 95%, bij de SP 94%, bij 50+ 88%, bij het CDA 74%, bij de PvdA 70%, bij D66 59% en bij de VVD 55%. Met een andere regering zal de economie het beter doen, zegt 52% ja. 24% denkt dat de economie dit jaar weer zal gaan groeien en 37% is positief over de eigen financiële situatie in de toekomst.

Ik vraag ook deze week weer aandacht voor een column van René Tissen op RTLZ. Een citaat uit de tekst: Nederland heeft het helemaal gehad met de crisis. Terecht. Maar het einde ervan is nog niet in zicht. Sterker nog. De crisis zal naar verwachting nog een tandje erger worden.' De crisis zal zelfs zo erg worden dat de geplande €6 mrd aan bezuinigingen van regeringswege zullen verbleken bij de extra lasten die Nederlandse huishoudens nog krijgen te dragen vanwege het roekeloze en nutteloze Europese schuldenbeleid. De Nederlandse bevolking is bepaald niet achterlijk. We zijn met z’n allen goed opgeleid, lezen de kranten en zien inmiddels heel goed in dat Nederland steeds verder Europa in gerommeld wordt vanwege falend politiek beleid. De kloof tussen de Nederlandse politiek en samenleving is groter dan ooit. De kloof tussen Europa en Nederland is onoverbrugbaar en onhoudbaar. Tenminste, als het om burgers gaat. Aan niemand valt momenteel nog uit te leggen hoe het Europese beleid van schuld op schuld stapelen bijdraagt aan het lenigen van de nood in de problematische lidstaten, zonder dat Nederland in dezelfde problemen terechtkomt. Ondanks alle ontkenningen staat het vast dat Griekenland binnenkort – na de Duitse verkiezingen – opnieuw een miljardeninjectie nodig heeft, dus bovenop het al geplande steungeld. Ook Ierland treft voorbereidingen voor een nieuwe bailout van het land. Wist u dat het daar aanhoudend slecht gaat? Italië en Spanje houden zich koest. Frankrijk lijkt voor het moment de dans te ontspringen. Vanwege staatsgerommel met de cijfers en statistieken. Wat is nog werkelijk? Zelfs in Duitsland begint de vraag op te komen of men er niet beter aan doet om zich eventjes uit de euro terug te trekken, zodat de rest van Europa orde op zaken kan stellen. Terecht wordt er in Duitsland gesteld dat heel Europa in gevaar is en dus niet slechts de eurozone. Lees de hele column op rtlnieuws.nl/rene-tissen om te weten te komen hoe de hoogleraar bedrijfskunde aan de Business Universiteit Nyenrode denkt over de risico's dat ons land daadwerkelijk kan ophouden te bestaan.

René Tissen: In Japan moedigt de regering haar burgers aan om niet te lang te leven. Want dat wordt te duur voor de samenleving. In Nederland dreigen jongeren in parttime banen tegen ultra lage lonen terecht te komen. Net als in Amerika. Hoe ziet hun financiële toekomst eruit? Vrouwen verdienen nog altijd minder dan mannen. Ook in Duitsland is dat zo. Wij beweren een gelijkwaardige samenleving te zijn. Maar is dat ook zo? Wat wij hard nodig hebben is een regering met visie die in staat is de toekomst van Nederland en haar burgers vorm te geven. Wij leven op dit moment bij de dag en zijn nog niet in staat om invulling te geven hoe dit land er over 6 maanden voorstaat. De politiek staat zo langzamerhand voor Jan Joker, misschien weten ze dat ook wel maar ze hebben de oplossing niet meer binnen handbereik.

De aanstaande afbouw van de stimuleringsmaatregelen van de Amerikaanse centrale bank (FED) laat zich tot ver buiten de Verenigde Staten voelen. Er is deze week onzekerheid over het effect van de besluiten van de FED zichtbaar op de markten in Zuidoost-Azië. De omvangrijke middelen die de FED in de Amerikaanse economie heeft gepompt hebben hun weg gevonden naar opkomende markten, waar beleggers door de sterke economische groei grote kansen zagen. Het nakende einde van het stimuleringsbeleid en de afzwakkende economische cijfers in Azië maken beleggers terughoudend. Dit is vooral zichtbaar in landen die sterk afhankelijk zijn van buitenlands kapitaal. Zo verloor de beursgraadmeter van Indonesië in de afgelopen handelsdagen ruim 10% en is de waarde van de Indonesische roepie inmiddels gezakt tot het laagste niveau ten opzichte van de dollar sinds het voorjaar van 2009. De roepia doet nu 10647 tegen 7140 in september 2011. De rente op Indonesische 10-jarige staatsobligaties is opgelopen tot het hoogste peil van de afgelopen 2 jaar. In India steeg de rente op vergelijkbare leningen tot 9,2%, het hoogste niveau sinds 2001, een duidelijk teken dat beleggers zich zorgen maken over de financiële positie van het land. De Indiase roepie, die al lange tijd onder druk staat, zakt met 15% sinds jongstleden mei, tot een nieuw dieptepunt. De Indiase centrale bank heeft geïntervenieerd door €1 mrd in de financiële markten te pompen, in een poging de rente te dempen. Vergelijkbare ontwikkelingen waren zichtbaar in bijvoorbeeld Thailand, terwijl ook de aandelenkoersen in Maleisië zwaar onder druk stonden. Ook de waarde van de Braziliaanse real en de Zuid-Afrikaanse rand dalen al enige tijd. Ook de Turkse lira verliest terrein en de aandelenkoersen lagen er aangeboden bij. Al deze ontwikkelingen zijn te herleiden naar een handelsbalans die niet in evenwicht is. Zo kampt India met een negatieve handelsbalans van ca 5% van het bbp. De import is hier groter dan de export en de import wordt duurder door de daling van de waarde van de roepie. En dat allemaal tegen de achtergrond van een flink begrotingstekort. Maar niet alleen in de opkomende markten stijgt de rente. Ook in de VS is de rente wat gestegen, in Duitsland gaat 10-jaar staat richting de 2% en bij ons noteert het 10-jarig staat 2,307%. Dat betekent voor de pensioenfondsen dat beleggingen in Duitse en Nederlandse staatsobligaties (misschien wel fors) in waarde dalen, hetgeen tot uitdrukking gaat komen in een lagere dekkingsgraad. Anderzijds kan DNB de verrekenrente, nodig om de pensioenverplichtingen te kunnen berekenen, verhogen, waardoor minder reserves nodig zijn om de pensioenvoorzieningen binnen de 'normen' te brengen. Een Amerikaanse analist gaf tegen The Wall Street Journal aan dat investeerders nu in ieder geval weer onderscheid maken in het risico dat hoort bij beleggingen in diverse landen. „Helaas was er een plotselinge stijging van de Amerikaanse rente voor nodig om dat voor elkaar te krijgen.” Dat mag zo zijn maar het beleid van de FED heeft wel gevolgen voor de wereldhandel. De aangekondigde groei, die Europa heel hard nodig heeft, kan wel eens erg gaan tegenvallen met alle consequenties vandien. Ook voor Nederland. Door de daling van de waarde van munteenheden wordt de export uit die landen (BRIC) goedkoper, maar de import in die landen wordt duurder. Dat kan gevolgen hebben voor onze export naar die landen. En dat allemaal omdat beleggers het vertrouwen in die opkomende economieën verliezen door het aangekondigde beleid van de FED om te stoppen met de inkoop van $85 mrd staatspapier per maand. Waar praten we dan over: de FED heeft Amerikaans staatspapier opgekocht ter waarde van $2.001.093.000.000 (ruim 2 biljoen) plus nog aan hypotheekpapier voor $1.365.544.000.000, tezamen dus $3.366 mrd.

RTLZ: Uit de notulen van de beleidsvergadering van 30-31 juli blijkt dat de bestuurders van de centrale bank wel verdeeld waren over de juiste timing van de eerste vermindering van de aankoop van obligaties, waarbij een paar functionarissen stemden voor een inperking van het inkoopprogramma op de korte termijn en "een paar" bestuurders meer voorzichtigheid betrachtten. In het algemeen scheppen de notulen een beeld van een weifelende commissie die voorlopig nog geen conclusie wil trekken op basis van de macro-economische data die het binnenkrijgt. De bestuurders lijken daarbij iets pessimistischer over de economische vooruitzichten dan eerder in het jaar. Volgens de aantekeningen konden de FOMC-leden over het algemeen wel leven met de plannen van Bernanke om het maandelijkse steunprogramma van 85 miljard dollar later dit jaar af te bouwen als de economie verder verbetert. Enkele leden van het comité vinden dat geduld moet worden uitgeoefend, terwijl anderen vinden dat het nu tijd is om te beginnen met een lichte afbouw, aldus de notulen. Volgens de notulen waren echter vrijwel alle leden van het FOMC (FEDeral Open Market Committee, Board of Governors of the FEDeral Reserve System)) het bij de rentevergadering van eind juli eens dat het toen nog te vroeg was om het steunbeleid af te bouwen. In eerste instantie werd voorzien dat de economische groei in de tweede helft van het jaar "enigszins" zou aantrekken om zich vervolgens in 2014 verder te versterken", blijkt uit de notulen. "Een aantal participanten gaf echter aan nu, in tegenstelling tot de situatie op 18/19 juni, iets minder zeker te zijn over een opleving van de economische groei op de korte termijn." De FED-functionarissen omschrijven de huidige economische data als "gemengd". Dergelijke beoordelingen zijn belangrijk aangezien de FED eerder heeft aangegeven zijn besluit over het inperken van het obligatie-opkoopprogramma af te laten hangen van de economische data. Bernanke heeft gezegd dat het stimuleringsprogramma zal worden afgebouwd als de vooruitzichten voor de Amerikaanse arbeidsmarkt aanzienlijk zijn verbeterd. De werkgelegenheid in de Verenigde Staten groeide in juli in het traagste tempo in 4 maanden. De werkloosheid daalde echter naar 7,4%, het laagste punt sinds september 2008, de maand waarin de Amerikaanse kredietcrisis escaleerde in een internationale financiële crisis. Er zijn monetaire autoriteiten die denken dat komende maand de FED begint met het terugschroeven van het steunprogramma. Niet langer met $85 mrd per maand maar met $75 mrd. Het lijkt op deze manier een heel voorzichtig ingezette manoeuvre.

Kort Nieuws

Ik meldde eerder al dat Marlies Dekkers financiële problemen had. De Rechtbank heeft deze week het faillissement uitgesproken, maar ………. ze maakt een doorstart in afgeslankte vorm dankzij de steun van Karmijn kapitaal. Van de 100 banen blijven er 35 over. Het aantal winkels wordt teruggebracht naar zes. Dekkers gaat zich richten op verkoop via internet. De problemen zouden zijn veroorzaakt door de economische malaise waardoor leveranciers en afnemers in de problemen kwamen.

In de bouwsector worden tegenvallende resultaten geboekt. Heijmans zag de netto-winst van €5 mln in het eerste halfjaar 2012 omslaan in een verlies van €5 mln dit eerste halfjaar. BAM boekte €16 mln netto-winst, zag de bruto-winst afnemen van €45 mln naar €11 mln en zag de omzet met 4% dalen. Na een reorganisatie waarbij 650 ontslagen vielen komt er nu een nieuwe ronde van 500 banen, die verdwijnen. Overigens op een totaal van ca 23000 werknemers.

De Duitsers weten ook niet hoe ze verder moeten met Griekenland. Bundeskansler Merkel en de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble zijn tot dusverre duidelijk geweest: er gaat in 2014 geen nieuw geld naar de Grieken. Ze zouden dat volhouden tot na de verkiezingen over 3 weken. Daarna zouden ze wel verder zien. In de peilingen heeft de combinatie CDU/CSU een grote voorsprong. Nu zegt Schäuble dat Griekenland ook na 2014 financiële steun nodig heeft om overeind te kunnen blijven. ,,Er zal een nieuw programma moeten komen in Griekenland''. Hij ging niet in op de omvang daarvan, maar benadrukte wel opnieuw dat er geen sprake zal zijn van schuldverlichting voor de Grieken. Het huidige hulpprogramma voor de Grieken loopt eind 2014 af. Ook Dijssel zei deze week dat nieuwe steun aan de Grieken onvermijdelijk is. ECB-bestuurder Jörg Asmussen heeft bij zijn bezoek deze week aan Athene niet gesproken met de Griekse regering over een nieuw steunpakket of een schuldenafschrijving. Asmussen gaf aan de eerste tekenen van stabilisatie te zien in Griekenland en dat het land moet doorzetten met de beloofde hervormingen en bezuinigingen. Griekenland heeft al wel veel bereikt, aldus de Duitse ECB-bestuurder. Hij zei verder dat de werkloosheid in Griekenland ,,onacceptabel'' hoog is. Ik ben er van uitgegaan dat Merkel en Schäuble op een lijn lagen. Merkel was namelijk uiterst verrast door de laatste uitspraak over hulp aan de Grieken: ze stamelde iets van 'er valt nog niets te zeggen hoeveel geld ons dat gaat kosten'.

Een anonieme zegsman van het Griekse ministerie van Financiën stelt dat een nieuw hulpprogramma vooral zal worden gericht op het dichten van gaten in de Griekse begroting tussen 2014 en 2016. Daarvoor zou aanzienlijk minder geld nodig zijn dan de leningen die de afgelopen jaren aan het noodlijdende euroland zijn verstrekt.

De Bijenkorf gaat 5 van de 12 warenhuizen sluiten. Die in Arnhem en Enschede zullen de eersten zijn. Groningen, Breda en den Bosch volgen in 2016. De vestigingen in Maastricht, Utrecht, Eindhoven en Amsterdam worden aangepast aan het luxe niveau van de warenhuizen in Amsterdam, Rotterdam en den Haag. Het assortiment zal met nieuwe merken worden uitgebreid, de panden zullen worden verbouwd. Er gaan 262 arbeidsplaatsen verloren. De Bijenkorf gaat voor €200 mln investeren en gaat werk scheppen voor 500 nieuwe arbeidsplaatsen. Primark, een Ierse keten die populair is bij jonge mensen vanwege hun goedkope kleding, neemt de vrijkomende panden over. De Bijenkorf kiest voor duur en luxe: een gedurfde keuze. Wordt hier de hand niet overspeeld?

Het gure voorjaar en de overeenkomstige economische omstandigheden in Europa en de Verenigde Staten maakten consumenten in de eerste 6 maanden van dit jaar niet erg dorstig, meldt Heineken. Het bedrijf presenteerde zwakke cijfers. De bierbrouwer verwacht weinig verandering in de rest van het jaar. De brouwer voorziet aanhoudende moeilijke marktomstandigheden en denkt dat het consumentenvertrouwen in de zogenoemde ontwikkelde markten voorlopig laag blijft. De warme zomer die na de kille lente begon, hielp de brouwer wel iets vooruit. Heineken zag de omzet met 3% stijgen, maar exclusief overnames was er sprake van een daling met 1%. De bedrijfswinst bleef, eveneens exclusief aankopen, gelijk aan vorig jaar, terwijl de nettowinst iets daalde. De opkomende markten bleven een lichtpuntje voor Heineken. Met name de resultaten van het vorig jaar overgenomen Asia Pacific Breweries (APB) gingen flink vooruit. APB verkocht 10% meer bier en voerde de operationele winst met zo’n 20% op. Markten als Azië, Afrika en Zuid-Amerika brengen nu de helft op van de totale operationele winst van Heineken en realiseerden de afgelopen maanden een winstgroei van 7%. Voor de gehele groep steeg de omzet tot €10,38 mrd. De operationele winst (beia) kwam uit op €1,45 mrd, terwijl de nettowinst licht daalde tot €679 mln. De bierbrouwer kondigt extra kostenbesparingen ter waarde van €100 mln aan.

Wim Boonstra, topeconoom bij de RABO, is van mening dat we met €2 mrd voldoende bezuinigen. Welke politicus luistert er naar een econoom? Zelfs naar economen, niet de eerste de beste, van één van de coalitie-partijen, Vermeend en van der Ploeg, wordt niet geluisterd. Dit weekend gaat hun column bij DFT over “De zieke man van Europa heeft een paardenmiddel nodig”. Hun stelling is dat 'Nederland groei nodig heeft'. Een citaat: De meeste economen zijn van mening dat het ombuigingspakket van tafel moet. Het pakket heeft tot gevolg dat de verwachte economische groei in 2014 van 0,75% zal krimpen naar rond de nul %. Daardoor wordt Nederland volgend jaar geconfronteerd met een historisch hoge werkloosheid van meer dan 700.000 mensen. Veel werklozen moeten vrezen nooit meer aan het werk te komen. Juist daarom moet het roer om en het beleid primair gericht worden op groei en werkgelegenheid. De column zit onder deze link.

Slotstand indices 23 augustus 2013/week 34: AEX 374,67; BEL 20 2.788,45; CAC 40 4.069,47; DAX 30 8.416,99; FTSE 100 6.492,10; SMI 8.006,90; RTS (Rusland) 1330,99; DJIA 15.010,51; Nasdaq 100 3.124,266; Nikkei 13660,55; Hang Seng 21863,51; All Ords 5115,20; €/$ 1,3330; goud $1397,80, dat is €33.547,94 per kg, 3 maands Euribor 0,225%, 10 jarig 2,355%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.