UPDATE24112012/144 De cost gaet voor de baet

In het vorige blog heb ik het regeerakkoord van Rutte/Samsom neergezet als een visieloos document. Ik heb daarbij gewezen op het ontbreken van argumenten waaruit zou moeten blijken waarom de VVD/PvdA ervoor kiezen de overheidshuishouding de hoogste prioriteit toe te kennen in het te voeren beleid. Ja, U hebt gelijk als U zegt dat Merkel dat van ons eist maar daarop reageer ik met de stelling dat mevrouw Lagarde ons dat ten zeerste ontraadt. De oneliner van het kabinet dat wij door zwaar te bezuinigen 'beter uit de crisis zullen komen' is lariekoek. Juist het tegendeel zal het geval zijn. Het kabinet kan wel dwangmatig en soms lukraak aan het bezuinigen slaan maar dat geeft geen enkele garantie dat het land daardoor verrijkt uit de crisis komt. Het tegendeel lijkt acceptabeler. Voorbeeld: een Nederlandse gemeente van 83.336 inwoners schrijft zijn bewoners aan en zoekt 5.000 vrijwilligers, die zich willen inzetten als mantelzorger. Die sociaal/medische activiteit is het werk van de thuiszorg, de diaconie en gespecialiseerde dienstverleners. Het kabinet wil de thuiszorg c.s. de nek omdraaien door mantelzorg onder te brengen bij onbetaald vrijwilligerswerk en scheept daar de gemeenten mee op. Daardoor komen tienduizenden werknemers van de thuiszorg in de WW terecht. Door zo te handelen creëert het kabinet geen nieuwe banen. Hervormen is prima, maar dan net weer niet zoals het kabinet omgaat met de hypotheekrenteaftrek, maar door niet-slim te bezuinigen vernietig je veel en bouw je nauwelijks iets op. Daarom stel ik dat Nederland slechter uit de crisis komt als je dat overlaat aan het duo Rutte/Samsom. De uitspraak van Rutte dat door het uitvoeren van harde bezuinigingen 'iedereen de pijn van de crisis zal gaan voelen' probeert hij de gevolgen zijn beleid weg te schuiven naar een extern gebeuren als iets onpersoonlijks als de crisis. Het lijkt veel aannemelijker dat die pijn wordt veroorzaakt door het beleid van het kabinet Rutte-2, vormgegeven door Rutte en Samsom. Het CPB zegt dat de plannen , zoals die zijn verwoord in het regeerakkoord, de eerste 5 jaar de werkeloosheid zal toenemen. Dat het kabinet ervoor kiest, willens en wetens, de WW aan te gaan pakken en de pensioengerechtigde leeftijd te gaan verhogen, getuigt van een heel gering financieel/economisch inzicht en van a-sociaal handelen. Wie gaat er in crisistijd toe over de arbeidstijd te verlengen als de huidige realiteit is dat 80% van de 63-jarigen al zonder werk thuis zit en werkzoekenden van 45 jaar en ouder nauwelijks aan betaald werk kunnen komen. Daarbij speelt ook de malaise bij de bouwnijverheid een rol. Rutte kopieert het beleid van Colijn uit de Groote depressie van de 30er jaren en iedereen weet hoe dat af gaat lopen. Het is voor mij onbegrijpelijk dat Samsom achter Rutte aanloopt, maar ja: het Nederlandse volk wil dat zo. Volgens Rutte heeft de VVD veel binnengehaald in de kabinetsformatie: de overheidsfinanciën komen op orde, de economie wordt hervormd en de veiligheid wordt verbeterd. Rutte noemde het regeerakkoord „één groot werkgelegenheidsplan”. De economie wordt aangezwengeld door de overheidsuitgaven te verkleinen en niet door kunstmatige banen te scheppen zoals ten tijde van PvdA-premier Joop den Uyl, betoogde de VVD-leider. Dat moet hij toch nog eens uitleggen in hoeverre het regeerakkoord „één groot werkgelegenheidsplan” is. Ik zie het niet. Het is misschien voor de geschiedenis goed om de huidige stand van zaken te duiden: de economische groei stagneert niet alleen in Nederland ook in de 2 grootste eurolanden: Duitsland en Frankrijk (plus de Zuid-Europese eurolanden), consumenten besteden minder, de omzetten in het bedrijfsleven (detailhandel) blijven achter, ondernemers investeren minder, banken zijn terughoudener in kredietverlening, de stemming onder het volk is somber. De consumentenuitgaven van september zijn op jaarbasis niet verder gedaald. De reden daarvan is de BTW verhoging van 19 naar 21% per 1 oktober. De omzet in winkels loopt terug door gebrek aan vertrouwen in de toekomst, maar ook door internetverkopen. Dat verklaart ook de leegstand in winkelcentra.

De eurocrisis heeft de Nederlandse consument in de greep. In de huidige maand verslechterde de stemming, zo meldt het CBS. Over de eigen financiële situatie in de komende twaalf maanden waren consumenten daarbij zelfs negatiever dan ooit. Bovendien namen in september de bedrijfsinvesteringen af. Consumenten waren veel negatiever over de toekomstige economie en over hun toekomstige financiële situatie dan in oktober. Ook over hun eigen financiële situatie in de komende twaalf maanden waren consumenten in de huidige maand veel negatiever dan in oktober. Deze indicator verslechterde twaalf punten en kwam uit op -32, het laagste punt ooit. Tegenover deze verslechtering stond echter een verbetering van de stemming over de eigen financiële situatie in de afgelopen 12 maanden. Over het doen van duurzame aankopen zoals meubelen of een wasmachine was de consument ook minder pessimistisch dan een maand eerder. Het CBS kwam ook met cijfers over bedrijfsinvesteringen in de maand september. Die krompen in ons land met 8,5% op jaarbasis, als je kijkt naar investeringen in materiële vaste activa. In augustus was die krimp op dezelfde basis nog 3%. Daarbij moet wel gezegd worden dat september dit jaar twee werkdagen minder telde dan september 2011. (bron DFT) De economische vooruitzichten voor de eurozone blijven voorlopig ook somber. Zowel in de industrie als in de dienstensector houdt de krimp aan, waardoor de eurolanden waarschijnlijk het slechtste kwartaal doormaken sinds de recessie van 2009. De graadmeters, die de economische activiteit in de eurolanden mete3n, wijzen deze maand onveranderd op krimp. De industrie ging weliswaar minder hard achteruit dan in oktober, maar in de dienstensector zette de krimp sterker door.

Deze week stond Nederland in Brussel twee keer in de belangstelling van Europa en de wereld. Eerst slaagden de Eurogroep er, voor de tweede keer, niet in consensus te bereiken over het beschikbaar stellen van een tranche van €31 mrd voor de Grieken. Onder meer: Dijsselbloem lag dwars. Komende week proberen ze het opnieuw. Daarna mislukte de EU-top over de meerjarenbegroting van de EU voor de jaren 2014-2020. Het gaat over een groot bedrag van €1.000.000.000.000, duizend miljard euro in 7 jaar. Relatief gaat het maar over 1% van het bnp in die 7 jaar in de 27 EU-landen. Nederland, Zweden en Engeland stemden niet in met de door de Europese Commissie voorgelegde begroting. Rutte verantwoordt zich door te stellen dat de belangen van de Nederlandse burger niet worden gediend. Ik ben van oordeel dat Rutte veel te veel naar de korte termijn kijkt. De EU kan met dat geld economische groei creëren, iets waar Rutte met het geringe bedrag dat wij meebetalen niet lukt. In de Gouden Eeuw wisten wij al dat “de cost voor de baet uyt gaet”. Investeren in de toekomst heet dat tegenwoordig. Voor de afgestudeerde historicus is dat kennelijk geen herkenbaar beeld. Het welzijn van de volgende generatie hangt onder meer af van de mate waarin wij in de toekomst investeren. Ik schreef al eerder dat Rutte 'aangeschoten wild' is. Hij is geen staatsman, hij is een goede debater, hij is een prima lobbyist, maar hij schiet op tal van kwaliteiten tekort. Hij slaagde er dit weekend niet in in den Bosch op het VVD-partijcongres de rijen te sluiten. Hij slaagde er, ondanks het ovationele applaus aan het einde van zijn toespraak, het “wij-gevoel” nieuw leven in te blazen. De scheuren, ontstaan door de 'valse start' van het kabinet Rutte-2, werden niet gedicht. Uit de wekelijkse peiling van Maurice de Hond blijkt dat de positie van Mark Rutte dramatisch is verslechterd sinds de verkiezingen. De vertrouwenscijfers zijn met name laag omdat de VVD- en de PvdA-kiezers de "eigen" ministers relatief lage cijfers geven.

Opmerkelijk daarbij is de lage score van Mark Rutte (4,9). Alleen Ploumen (4,7) en Blok (4,6) scoren nog lager. De best scorende minister met 5,4 is vice-premier Lodewijk Asscher. De coalitiepartners VVD en PvdA zouden bij verkiezingen op dit moment respectievelijk 23 en 25 zetels halen, 18 en 13 zetels minder dan waarmee ze nu in de Tweede Kamer zitten. Gerelateerd aan de peiling van 18 november jl scoort het CDA +2 zetels en de VVD, de PvdA en de Partij voor de Dieren -1 zetel. Ook dit weekend kreeg het kabinet het zwaar te verduren door uitspraken van Coen Teulings, de directeur van het CPB. Hij uit harde kritiek op het beleid van de minister van Financiën en het regeerakkoord. Dat moet aankomen als een slag bij heldere hemel. In Buitenhof zei Teulings dat Nederland een deel van de schulden van Griekenland moet kwijtschelden. Daarmee onderschrijft hij het standpunt van het IMF dat wil dat de €landen €100 mrd gaan schrappen. In de huidige situatie krijgt Griekenland geen eerlijke kans om te laten zien dat ze wel degelijk in staat zijn orde op zaken te stellen. Het is nu zo dat de financiële markten, vanwege de te hoge schuldenlast, niet instappen voor een herstart. Als Dijsselbloem bij zijn standpunt blijft kan dat leiden chaotische toestanden op de financiële markten. We moeten accepteren, zegt Teulings, dat de Grieken al hun schulden niet terug kunnen betalen. Door de positie die Dijsselbloem in de discussie in de Eurogroep inneemt maken we ons land niet geliefd. Ook uitte de CPB-directeur twijfels over de opgelegde emu-saldo norm van 3%. Hij noemde het beleid van Rutte-2 te strikt. Minder bezuinigen was beter geweest. Teulings stelt dat het kabinet op een aantal terreinen, waaronder de pensioenen en de woningmarkt, is aangevangen te hervormen en dat dat over 2 jaar kan leiden naar economische groei. Die laatste uitspraak deel ik niet. De aangekondigde hervormingsvoorstellen voor de bouwnijverheid, de woningcorporaties, de hypotheekrenteaftrek, de sociale woningbouw, de koopsector, de leegstaande kantoor- en winkelpanden, het is allemaal te marginaal en/of te snel. Je kunt in 4 jaar geen hele samenleving op zijn kop zetten, veel te zware eisen stellen en ingrijpende inkomensdalingen doorvoeren. En dan de verwachting uitspreken dat het tij over 2 jaar gaat keren. Eerst zal het vertrouwen bij de consument en het bedrijfsleven moeten terugkeren. De politiek en Europa/Brussel zullen transparant moeten worden. En zover zijn we nog lang niet.

Er gaat geen geld naar Griekenland, zei minister Dijsselbloem vorige week nog heel stoer. Hij zou niet afwijken van de lijn van de Jager. Een week later ziet het spectrum er ineens heel anders uit. Natuurlijk is Nederland bereid mee te werken aan de oplossing van het Griekse probleem. Er mag geen geld meer naar Griekenland, maar Griekenland moet wel meer geld krijgen. "Anders gaan ze failliet en dat kost degenen die geen geld meer willen geven méér geld dan wanneer ze meer geld aan Griekenland geven, wat dus niet mag." Dat kan niet, zou je zeggen. Maar als Europa één ding kan 'is het briljante oplossingen bedenken voor onmogelijke problemen waar het zichzelf in heeft gebracht'. Dijsselbloem schetst in de Kamer de mogelijkheden: "Er zijn vele manieren om de schuldhoudbaarheid te verbeteren: bilateraal, via het EFSF, via het opkopen van obligaties – wat ook weer op verschillende manieren is gebeurd. Op al deze kapitaliseringsmethodes zitten mogelijkheden om te kijken naar termijnen en rentes. Ze pakken allemaal verschillend uit, ook op de dagen waarop het voordeel zich materialiseert. Het maakt uit voor welke kosten naar Nederland komen en daar gaan we de meest optimale variant voor ontwikkelen." Na deze vage uitspraken zegt hij in heldere bewoordingen dat hij heeft vastgesteld 'dat het IMF zeer terecht zegt dat er een reëel perspectief moet komen voor Griekenland'. "En dat zit heel sterk op de indicator van de schuldquotum. Er is een aantal dimensies hoe lang je daar voor neemt, of hoe groot die dan is. En weer binnen de dimensie hoe groot de schuldquotum in jaar X is, zijn er verschillende manieren om die naar beneden te krijgen." Snapt U die wartaal nog van de minister. Toch zou er sprake zijn van een briljante oplossing. Griekenland krijgt straks dus extra lucht door te schuiven met de rente of de looptijd van leningen. "Dat kost ons geld, maar niet het geld dat we aan Griekenland hebben geleend: de hoofdsom. Althans, tot 2014, ofwel na de Duitse verkiezingen. Anders komen onze oosterburen in opstand." "De opstand in Griekenland zelf gaat ondertussen gewoon door, want ondanks al dat geld voor Griekenland gaat er niet daadwerkelijk geld naar de Grieken, maar ook dat is weer een ander verhaal." (bron BNR) Dan resteren er nog 2 verschillen van inzicht: het IMF wil dat de eurolanden €100 mrd aan leningen aan de Grieken kwijtschelden om de schuldhoudbaarheid realistisch te maken en verder hebben de Grieken geld nodig om het land draaiende te houden en de economie aan te zwengelen. In feite gaat al het geld de Grieken krijgen uit het noodfonds rechtstreeks naar aflossing en rentebetaling van de schuldeisers gaat. De armoede in de Griekse samenleving wordt met al het geld niet aangepakt. En dat is de hedendaagse politiek van de onze politici. Het kwam voor mij niet als een verrassing dat de Euroraad woensdagmorgen om 5 uur zonder noemenswaardig commentaar de beraadslagingen afbrak. Komende maandag wordt verder gesproken. Dat de eurolanden er opnieuw niet in zijn geslaagd overeenstemming te bereiken over de verstrekking van hulpleningen aan Griekenland, was vooraf al duidelijk. De grote vraag hoe de Griekse staatsschuld op termijn weer houdbaar kan worden en hoe lang dat proces mag duren bleef onbeantwoord. Terug in Parijs vertelde de Franse minister Pierre Moscovici dat een akkoord dichtbij is. Zijn Duitse collega Wolfgang Schäuble liet echter weten dat er nog veel meningsverschillen bestaan. Over het pijnpunt van de houdbaarheid van de Griekse staatsschuld bestaat geen consensus. Volgens de oorspronkelijke plannen moet die in 2020 zijn gedaald tot 120 procent van het bruto binnenlands product, tegen circa 170 procent nu. Dat doel lijkt alleen nog haalbaar als de eurolanden een deel van hun vorderingen op Griekenland wegstrepen, zegt het IMF. Onder meer Duitsland en Nederland hebben de afgelopen maanden keer op keer laten weten dat zeker niet van plan te zijn. Wat Nederland wil is de pijn naar de toekomst verschuiven, maar dat maakt een herstart van Griekenland onmogelijk. Een voorbeeld van een stukje staatsmanschap is dit niet.

,,De vooruitzichten worden richting het einde van het jaar steeds somberder'', stelt Chris Williamson. Vooral Duitse bedrijven zijn volgens hem pessimistischer geworden over de vooruitzichten voor de economie. ,,Een verslechtering van de Duitse economie is slecht nieuws voor de hele regio, zeker omdat de handel buiten de eurozone nauwelijks aantrekt.'' De eurozone ligt op koers voor een economische krimp van 0,5% in het vierde kwartaal. Vorig kwartaal werden de economieën van de 17 eurolanden gemiddeld 0,1% kleiner. Uit de cijfers blijkt dat de verschillen tussen de eurolanden opnieuw zijn gegroeid. Zo wezen de graadmeters voor Duitsland en Frankrijk, ondanks aanhoudende krimp, op enige verbetering. In de overige landen versnelde de krimp ten opzichte van de voorgaande maand. ING-econoom Martin van Vliet noemt die ontwikkeling verontrustend. De cijfers wijzen er volgens hem op dat het economisch herstel volgend jaar hoogstens erg bescheiden zal zijn en waarschijnlijk beperkt blijft tot de kernlanden van de eurozone.

De detailhandel krijgt het door het uitblijven van het economisch herstel steeds moeilijker. Overheidsbezuinigingen, de inzakkende huizenmarkt en de oplopende werkloosheid zetten de bestedingen onder druk. De omzet van de bedrijven keldert en het aantal faillissementen neemt in hoog tempo toe. Vooral veel non-foodbedrijven gaan over de kop, zegt ABN Amro. Het aantal faillissementen in de detailhandel steeg vorig jaar al licht. In 20012 liep het op tot 0,83%. Driekwart van de de faillissementen vindt dit jaar plaats in de non-foodsector. Ook volgend jaar zullen hier de zwaarste klappen vallen. Het aantal bedrijfssluitingen loopt dan op tot recordhoogte, verwacht ABN Amro. De ontwikkeling van de detailhandel is al negatief sinds het uitbreken van de kredietcrisis in 2008. Het volume is nu op het niveau van 2004. Het rapport noemt het zorgwekkend dat deze daling in de non-foodsector in een stroomversnelling is gekomen. In de eerste twee kwartalen van vorig jaar was hier nog sprake van een daling van 1,4%, in de eerste helft van dit jaar was dat opgelopen tot 6%. Positieve afzetcijfers in september zijn vertekend door de btw-verhoging van 1 oktober, waardoor veel consumenten hun aankopen vervroegden. De detailhandel heeft ook te maken met concurrentie van online-aanbieders, vooral als het gaat om reizen, telecom en kleding. Overigens minderen ook in deze sector de verkopen vaart. ABN Amro verwacht overigens dat het dieptepunt van de economische crisis voorbij is en dat volgend jaar een geleidelijk herstel plaatsvindt. De export zal daarbij de belangrijkste aanjager zijn. De detailhandel verwacht dat dit jaar een recordomzet in Sinterklaas-artikelen wordt gemaakt van €0,5 mrd.

De koopkrachtplaatjes blijven in de actualiteit. Het pensioenbedrijf Syntrus Achmea stelt dat mensen met een modaal inkomen (30.000 euro) op termijn 30% minder pensioen ontvangen door de maatregelen in het Regeerakkoord. Voor inkomens boven de €100.000 is de teruggang nog groter. Nu kunnen werknemers jaarlijks 2,25% belastingvrij opzij leggen voor hun pensioen. Het nieuwe kabinet wil dat terugbrengen naar 1,75% tot een inkomen van €100.000. Boven dat bedrag betaalt de overheid niet meer mee aan de pensioenopbouw. Daarnaast willen VVD en PvdA gepensioneerden meer laten meebetalen aan de AOW. Deze maatregelen hebben grote invloed op de toekomstige pensioenen. Het pensioenbedrijf heeft daarbij gekeken naar de netto vervangingsratio. Dat is een internationaal gebruikte vergelijking tussen de netto pensioenuitkering en het netto verdiende loon. In 2011 schatte de OESO deze voor modale inkomens in Nederland op ongeveer 100%: het netto pensioen was vrijwel gelijk aan het netto salaris voor de pensionering. De overgang van eindloon- naar middelloonregelingen zorgt de komende jaren al voor een versobering van pensioenen. Nu pensioenen steeds meer zijn gebaseerd op het gemiddelde in plaats van het laatstverdiende salaris, daalt de netto vervangingsratio naar 84%. De aangekondigde maatregelen van het kabinet zorgen voor een verdere daling naar 58%. In procenten is dat een extra teruggang van 30%. Dat betekent dat een jonge werknemer met een modaal inkomen die net begint met pensioenopbouw uiteindelijk 58% van zijn gemiddelde salaris als pensioen ontvangt: 40% minder dan de werknemer die in 2011 met pensioen ging. Voor de hoge inkomens (die >€100.000 geen pensioen meer kunnen opbouwen) is de teruggang nog groter. Syntrus Achmea baseert haar analyse op een scenario waarin de economie zich herstelt en pensioenfondsen voldoende geld hebben om de pensioenen te indexeren (mee laten stijgen met de inflatie). Blijft dit herstel uit, dan valt de netto vervangingsratio lager uit dan de genoemde 58%. Het resultaat is ………… ingrijpend voor onze ouderen. Veel Nederlanders hebben nog altijd het idee dat ze later minimaal van een even mooie oude dag kunnen genieten als de huidige gepensioneerden. Door de tegenvallende beleggingsinkomsten van de pensioenfondsen in de afgelopen jaren en de huidige zeer lage rente dreigen ze echter van een koude kermis thuis te komen.

Het CDA is een politieke partij in grote problemen. De politieke leider Buma deed afgelopen zondag bij Eva Jinek een wel heel ondoordachte uitspraak. Het CDA in de 1e en de 2e Kamer gaat proberen het nivelleringsbeleid van dit kabinet te blokkeren. Dan is de vraag: waar staat nu precies het CDA na het fiasco van Maxime Verhagen. Ze zeggen zelf 'in het politieke midden'. De onderbouwing van Buma slaat nergens op: nivellering vermindert de zorgkosten niet. Dat is een drogreden omdat nooit iemand dat als reden heeft aangevoerd. De PvdA wil de lasten van de bezuinigingen meer leggen op de sterkste schouders en minder op de onderkant van de samenleving. Nu komt Buma naar buiten en zegt 'de sterkste schouders moeten beschermd worden'. Dat betekent dat het CDA ervoor kiest de middengroepen, de gezinnen met opgroeiende kinderen, zwaarder te gaan belasten en juist dat mag het CDA, vanuit haar ideologie niet nastreven. Dom, dom, dom. Het CDA zit nu met een levensgroot probleem: er staat geen nieuwe politieke leider in de wacht. Een fusie met de ChristenUnie is wellicht het enige alternatief. Alhoewel het CDA de laatste week baat had in de peilingen doordat de coalitie zware klappen te verduren kreeg.

De vier grootste Nederlandse banken ontvangen jaarlijks een verborgen subsidie van tussen de 4 en 12 miljard euro. Dit is het geld dat ze besparen op hun financieringskosten, omdat de Nederlandse Staat garant staat als ze in de problemen komen. Dat schrijft de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen. ,,Garanties geven is niet gratis'', legt onderzoeker Rens van Tilburg uit. ,,Door de garantie kunnen banken meer risico's nemen en een groter marktaandeel veroveren dan kleinere banken en banken uit landen met een minder solide staatshuishouding.'' Hierdoor wordt volgens hem de concurrentie verstoord. Ook loopt de Staat een risico. ,,Momenteel liggen de rentes extreem laag, maar onder normale omstandigheden moet de Staat vaak hogere rentes betalen op de eigen leningen, omdat hij garant staat voor de banken'', zegt de onderzoeker. De voordelen die banken hebben van hun lagere financieringskosten worden volgens hem niet rechtstreeks doorberekend aan klanten. De scheve ontwikkeling van beloningen in de financiële sector ten opzichte van de rest van de economie is daar volgens hem een bewijs van. Van Tilburg legt uit dat er nog veel onzekerheid is over hoe groot de indirecte subsidie aan banken is. Hij gebruikt voor de berekening dan ook twee verschillende gangbare methodes die uiteenlopende resultaten geven. ,,Voor allebei de cijfers geldt dat het een fors bedrag is. Het ligt tussen tweederde en twee keer de winst van de banken in 2011.''

Kort Nieuws

In België is een akkoord gesloten over de begroting 2013. Er wordt voor €3,4 mrd bezuinigd worden. De loonstijgingen worden de komende 2 jaar ingeperkt. Zowel van de zijde van de sociale partners als van de oppositie is er kritiek op een niet structurele aanpak van de overheidsfinanciën.

De afwaardering van Frankrijk door kredietbeoordelaar Moody's heeft geen gevolgen voor het economisch beleid van de Franse regering. Dat stelt de Franse minister van Financiën Pierre Moscovici. Volgens de minister is het besluit van Moody's een ,,veroordeling van het vroegere bestuur''. De afwaardering vormt volgens hem vooral een prikkel om eerder aangekondigde hervormingen door te voeren. Moody's verlaagde de kredietwaardigheid van Frankrijk met één stap naar AA1 met een negatieve outlook. Dat is een signaal dat er in de komende tijd wellicht nog een nieuwe aanpassing aan gaat komen. De hervormingen van de Franse regering worden verwelkomd maar ze zijn niet voldoende om de problemen op te lossen, zegt Moodies.. Volgens de kredietbeoordelaar worden de vooruitzichten van Europa's op één na grootste economie bedreigd door de verslechterende concurrentiepositie van het land en de starre Franse arbeidsmarkt. Het besluit van Moody's had weinig effect op de financiële markten. De rente op Franse 10-jaarsobligaties lag met 2,1% een fractie boven het niveau van de voorgaande dag. Het rendement was vergelijkbaar met het niveau van vorige week. Een jaar geleden lag de rente op de Franse leningen nog op 3,7%. Een hogere rente wijst op een lagere waarde van de betreffende obligaties en een afname van het vertrouwen van beleggers in de leningen van een land. De afwaardering van de kredietwaardigheid van Frankrijk kan mogelijk gevolgen hebben voor de Europese noodfondsen ESM en EFSF. Moody's onderzoekt momenteel de status van de noodfondsen die nu nog de hoogst mogelijke 'triple A' rating hebben. Het gaat onder meer om de vraag of de kredietwaardigheid van landen die garant staan voor de fondsen nog wel een 'triple A' waardering hebben die sterk genoeg is om de hoogste rating van de fondsen te rechtvaardigen. Het gaat daarbij om Finland, Duitsland, Luxemburg en Nederland.

Bedrijfsinvesteringen in de VS vallen stil. Amerikaanse politici moeten snel tot een akkoord komen om de zogeheten 'fiscal cliff' (begrotingsafgrond) af te wenden. Dat zei de president van de Fed, het stelsel van centrale banken, Ben Bernanke. De angst voor de ongecontroleerde bezuinigingen en belastingverhogingen die op 1 januari dreigen te worden ingevoerd, speelt de financiële markten nu al parten. Daardoor heerst er onnodige onzekerheid en zou zelfs de groei kunnen worden aangetast, denkt Bernanke. ,,Deze onzekerheid wordt alleen maar gevoed door uitstel en onenigheid.''

Het Japanse handelstekort is in oktober verdubbeld tot 6,7 miljard dollar (ruim €5,2 mrd). Het tekort liep op vanwege de krimpende export naar Europa en het territoriale conflict dat Japan heeft met China. Het zijn voor Japan de slechtste oktobercijfers sinds drie decennia. Verschepingen naar China daalden met 11,6%. De export van auto's naar het buurland liep zelfs met 82% terug door de boycot die China op wagens van Japanse makelij heeft gelegd.

De vooruitzichten voor de Spaanse economie zijn ongunstig. Daardoor komen de doelstellingen voor het terugdringen van het begrotingstekort voor dit jaar en 2013 in gevaar. Dat zegt president Luis Maria Linde van de Spaanse centrale bank, de Banco de España. Spanje mikt op een tekort van 6,3% van het bruto binnenlands product dit jaar en 4,5% volgend jaar. De schuldenlast zal juist oplopen, mede door steun voor de bankensector, van 85% van het bbp dit jaar naar 91% volgend jaar. ,,De doelstellingen voor 2013 kunnen in gevaar komen als de belastinginkomsten dalen vanwege een lagere economische activiteit. De overheidsuitgaven worden gedomineerd door rentelasten op de staatsschuld, bijdragen aan pensioenen en werkloosheidsuitkeringen'', aldus Linde.

Fosforfabriek Thermphos in Vlissingen is failliet verklaard. Het bedrijf vroeg eerder deze maand zelf faillissement aan. Het bedrijf maakte de afgelopen maanden vele miljoenen euro's verlies. De moeilijkheden ontstonden toen Thermphos boetes kreeg omdat de fabriek te vervuilend was. De hevige concurrentie vanuit Kazachstan bracht Thermphos ook in financiële problemen. Voor de Nederlandse overheid zou een miljoenenstrop dreigen als er geen koper komt voor het bedrijf. De verwijdering van licht radioactief afval zou de Nederlandse Staat honderden miljoenen euro's kosten, blijkt uit geheime documenten van het Ministerie van Economische Zaken.

De prijzen van koopwoningen zijn in oktober gedaald met 7,8% vergeleken met oktober vorig jaar. In de vier voorafgaande maanden deed zich een vergelijkbare prijsdaling voor, meldt het CBS. Het cijfer geldt voor bestaande woningen en niet voor nieuwbouw. De huizenprijzen dalen al sinds januari 2009.De piek van de prijs van een koopwoning lag in augustus 2008. Daarna zijn de prijzen met ruim 16% gezakt. De prijs van een koopwoning bevindt zich nu op het niveau van begin 2004. Een gevolg is dat veel minder huizen worden verkocht. Dit jaar zijn 90.000 huizen verkocht, 8% minder dan in 2011.

De gemiddelde WOZ-waarde van woningen daalt in 2013 met 4,1%, maar de OZB stijgt gemiddeld met 2,7%. Dat betekent een nieuwe aanslag op het netto beschikbaar inkomen door de lagere overheid. Gemeentes gaan dus niet bezuinigen, zodanig dat de lasten worden verlaagd, maar gaan de belastingen verhogen. Een beleid van lik-me-vessie.

Het volgende bericht van het Economisch Bureau van de ING komt niet als een verrassing. Consumenten houden nog steeds de hand op de knip en ook in het vierde kwartaal zullen huishoudens voor het achtste kwartaal op rij minder uitgeven. De dalende consumentenbestedingen houden volgend jaar aan vanwege de stevige bezuinigingen, de oplopende werkloosheid en de woningverkopen die steeds meer onder druk komen te staan. De economen van ING verwachten dat de Nederlandse economie in 2013 met nog eens 0,5% krimpt. Bij twee aannames in dit bericht zet ik vraagtekens. Op de eerste plaats: of de Sinterklaas en Kerstverkopen geen positief effect kunnen hebben op de bestedingen en op de tweede plaats vraag ik mij af waar de verbetering volgend jaar wordt gerealiseerd. De ING-economen zullen zeggen: uit de export. Maar als de prognose dat de inflatie in 2013 verder gaat oplopen uitkomt kan dat wel eens een drempel opwerpen voor onze export en de eigen bestedingen (een dalend netto besteedbaar inkomen, door sparen en lager inkomen).

Drie scholen in het mbo en drie universiteiten lopen grote financiële risico’s omdat zij in het bezit zijn van derivaten zonder dat daar een lening tegenover staat. Dit blijkt uit een onderzoek van de onderwijsinspectie. Derivaten worden gekocht als verzekering tegen stijgende rente op een lening. Ongedekte derivaten zijn tegen de beleggingsregels voor scholen. Bij de betreffende onderwijsinstelling is de corresponderende lening echter nooit afgesloten, veelal omdat geplande bouwprojecten niet doorgingen. Zes andere instellingen kunnen ook in de problemen komen met hun renteverzekeringen omdat zij een derivaat met ‘margin call’ hebben afgesloten. Dat is een verplichting waarbij de instelling extra onderpand, geld of gebouwen, voor de bank moet aanhouden. De VU zit het zwaarst in de problemen. Zij zit met derivaten waar geen lening tegenover staat en staat in totaal voor 80 miljoen euro in de min. Het commentaar van de VU is dat als ze de derivaten niet sluiten er ook geen verlies zal optreden. De TU Eindhoven heeft derivaten met een margin call die door de gedaalde rente 31 miljoen euro minder waard zijn geworden. In het mbo zit het Groenhorst College, met vestigingen in Midden-Nederland, met een tekort van tien miljoen op derivaten waar geen lening tegenover staat.

Voor zeker 41 woningcorporaties dreigt faillissement door de geplande heffing van het kabinet. Bijna een derde van de corporaties komt door de maatregel in 'ernstige problemen'. Dat concludeerde toezichthouder, Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV), in een analyse van de kabinetsplannen. Het CFV waarschuwt voor 'een zeer grote klap' voor de sociale woningbouw in Nederland. Naast dreigende faillissementen zullen veel corporaties geen ruimte meer hebben om nieuwe woningen te laten bouwen. De Bredase woningcorporatie Laurentius verkeert in grote geldproblemen. De corporatie zou de afgelopen jaren leeggeplukt zijn door frauderende directeuren, aannemers, ontwikkelaars en notarissen. Het OM doet onderzoek. Het kabinet-Rutte II wil de corporaties een heffing opleggen die oploopt tot ongeveer 2 miljard euro in 2017. Veel corporaties zouden door die heffing het hoofd niet meer boven water kunnen houden. De toezichthouder heeft berekend dat de kabinetsplannen een kostenpost opleveren van 22 miljard euro. Ongeveer 5 miljard kunnen de corporaties halen uit huurverhogingen. De rest zullen ze uit eigen fondsen moeten betalen. Oppositiepartijen luiden de noodklok naar aanleiding van de analyse. D66 noemt de gevolgen 'dramatisch' en vraagt minister Blok (VVD) van wonen om opheldering.

De ooit superieure Japanse elektronicagiganten Sony en Panasonic verkeren in grote financiële problemen. Fitch verlaagt de status van de leningen van beide bedrijven tot 'junk' omdat het duo volgens de kredietbeoordelaar nauwelijks nog kredietwaardig is.

De rating van Panasonic werd met twee stappen verlaagd, naar BB, terwijl Sony in een keer drie stappen werd teruggezet (BB-). De vooruitzichten voor beide bedrijven zijn negatief, wat betekent dat de kans op een verdere afwaardering groot is. Volgens Fitch hebben de ooit toonaangevende Japanse bedrijven hun positie op de internationale markten verspeeld. Panasonic en Sony hebben de slag op de televisie- en telefoonmarkt verloren van hun concurrenten uit Zuid-Korea (Samsung) en Taiwan (HTC) en de VS (o.a. Apple) en hebben bovendien veel last van de sterke yen, die hun producten -te- duur maakt voor de internationale markt. Panasonic verwacht dit jaar een verlies van $9,6 mrd. Sony voorziet een kleine winst na vier jaar lang verlies te hebben geleden. Beide bedrijven hebben reorganisaties aangekondigd waarbij tienduizenden banen verloren zullen gaan.

Moody's overweegt zijn oordeel over de kredietwaardigheid van SNS Reaal te verlagen. Dat liet de kredietbeoordelaar weten. Moody's wijst op de aanhoudende problemen op de vastgoedmarkt, die SNS Reaal in de toekomst met verliezen kunnen opzadelen. Volgens de kredietbeoordelaar groeit de kans dat SNS steun van buitenaf nodig heeft om die verliezen te doorstaan en zijn solvabiliteit te behouden. Moody's neemt de houdbaarheid van de Baa2-rating van SNS Bank en de Baa1-waardering van de verzekeringstak onder de loep. Daarbij zullen onder meer de gevolgen voor de kredietwaardigheid worden bekeken van de reorganisatieplannen die het bedrijf eind van dit jaar, of begin volgend jaar, bekendmaakt.

Het consumentenvertrouwen in de eurolanden is in november afgenomen ten opzichte van oktober. In de gehele Europese Unie was juist sprake van een lichte verbetering. Dat maakte de Europese Commissie bekend op basis van een eerste raming. De vertrouwensindex voor de eurozone daalde van min 25,7 in oktober tot min 26,9. De graadmeter voor de EU steeg van min 24,3 naar min 23,7.

Siemens wil opnieuw een reorganisatie doorvoeren bij verlichtingsdochter Osram. Daarbij zullen duizenden banen verloren gaan.

De bedrijvigheid in de industrie in de eurozone neemt deze maand af, zo blijkt uit de eerste raming. De inkoopmanagersindex (PMI) voor de industrie kwam uit op een stand van 46,2. Dat is een verbetering ten opzichte van oktober, toen de PMI op 45,4 stond. Een indexstand onder de 50 duidt op krimp. Ook in de dienstensector neemt de bedrijvigheid in november af. De PMI kwam uit op 45,7. Dat betekent een verslechtering want in oktober kwam de graadmeter nog op 46 uit.

De activiteit in de Duitse industrie neemt deze maand verder af. De graadmeter was iets minder negatief dan in oktober, toen een stand van 46,0 werd bereikt. Het beeld komt overeen met dat van de Duitse centrale bank. Die gaf eerder deze week in zijn maandelijkse rapport aan dat steeds meer sectoren in de Duitse economie last krijgen van de economische problemen in Europa. De groei van Europa's grootste economie neemt in de laatste maanden van 2012 daardoor waarschijnlijk verder af. De Duitse economie zal in het vierde kwartaal vertragen. Dat meldt ook het ministerie van Financiën van de grootste economie van de eurozone in zijn maandelijkse rapport. Het ministerie verwacht dat de zwakte van de wereldeconomie invloed zal hebben op de export en dat de economische onzekerheden er toe leiden dat Duitse bedrijven minder zullen investeren. De dip is echter tijdelijk. Het ministerie verwacht dat de economie na de winter weer aantrekt. Specifieke data worden niet gegeven. Uit het rapport blijkt verder dat de arbeidsmarkt sterk blijft en dat de belasting-opbrengsten nog steeds stijgen. Deze opbrengsten stegen in de eerste tien maanden van 2012 op jaarbasis met 5,4% tot EUR17,4 miljard.

Ook de Franse industrie krimpt. In de op twee na grootste economie van Europa kwam de index deze maand uit op 44,7.

Slotstand indices 23 november 2012/week 47: AEX 331,50; BEL 20 2.408,53; CAC 40 3.528,80; DAX 30 7.309,13; FTSE 100 5.819,14; SMI 6.715,09; RTS (Rusland) 1.420,82; DJIA 13.009,68; Nasdaq 100 2.639,59; Nikkei 9.366,80; Hang Seng 21.913,98; All Ords 4.431,50; € $1,2978; goud $1751,90 dat is €43.364,53 per kg.

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.