UPDATE24112011/83

Bij gebrek aan beleid van de Regeringsleiders van de eurozone terzake van de aanpak van de eurocrisis doet de Europese Commissie voorstellen voor de oplossing van de financiële problematiek. Ze hebben vandaag een 3-trapsraket klaargezet. De creatie van Eurobonds, een strenger toezicht op de nakoming van de afgesproken voorwaarden waaraan de eurolanden moeten voldoen en tenslotte geeft de EC de weg aan naar een eenheid: een federaal Europa. De landen met een AAA-rating worden met deze voorstellen het zwaarst getroffen. Die landen zijn: Duitsland, Finland, Frankrijk, Luxemburg, Nederland en Oostenrijk. En aan de kantlijn (wel EU-landen, geen eurolanden) het VK en Denemarken. Die 2 laatste blijven buiten beschouwing. Het invoeren van eurobonds betekent dat de 17 eurolanden moeten instaan voor elkaars schulden. Het is een oud verhaal van mij over de 'slangenkuil'. Hier staat wel dat de Nederlandse burgers mede-verantwoordelijk zijn voor de schulden die door Cyprus, Griekenland, Portugal, Ierland, Italië, Spanje, België en misschien ook nog wel Hongarije in een latere fase. Gewoon in harde munt betekent dat dat een deel van de spaargelden en opgebouwde pensioenreserves moeten worden ingezet voor de betaling van rente en aflossing van schulden van de zwakke eurolanden. Hun schulden worden ook onze schulden. Merkel heeft al eerder gezegd dat eurobonds pas van start kunnen gaan wanneer de zwakke eurolanden zijn gesaneerd (en dat heeft ze vandaag nog eens, op een niet mis te verstane wijze herhaald in de richting Barosso) en zich gedisciplineerd gedragen. Dat duurt nog zeker 20 jaar voordat we zover zijn en dat bedoelt de EC niet. Daar ligt dus een groot spanningsveld. Een ander probleem kan zich voordoen met een renteverhoging voor de landen met een AAA-rating. De EC denkt dat dat wel mee kan vallen, daarin volg ik de EC niet. Ik zie ook een risico zitten dat door de spreiding van de schulden in de eurozone een aantal landen hun triple-A rating zullen verliezen waardoor het EFSF ook zijn 3A's verliest en meer moet gaan betalen voor aan te trekken nieuw geld. Derde opmerking gaat over de mentaliteit van de zwakkere broeders in de eurozone. Die kunnen met hun loodzware schulden achterover gaan leunen want iemand anders zal toch wel onze verplichtingen nakomen. Daarover doet de EC een vreemde zet. Ze erkennen die mogelijkheid en stellen voor om slechts een deel van de nationale schulden gezamenlijk wordt gedekt. Dat is een aanzet tot chaos. Een deel van de schuld van een land is blauw en een ander deel is rood. Blauwe eurobonds hebben een lagere rente dan de rode. Op deze website staat een artikel over 'wat de euro nog kan redden'. De blauwe obligaties zijn voor landen met een staatsschuld <60% van het bbp, de rode voor landen met een emu-schuld >60%. Laat Nederland nu 64% hebben, toch vervelend. Dit voorstel komt er dus nooit door. Dat is heel ondoorzichtig en niemand, ook de financiële markten niet, weten na enige tijd niet meer welke kleur een bepaalde schuld van een land heeft. In deze fase van het proces moeten de eurobonds worden afgeschoten. Later, ja …… veel later misschien, maar niet nu. De volgende trap is meer toezicht op de nakoming van de afspraken uit het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Na hoeveel tijd wordt er vastgesteld of een land 'slecht gedrag' vertoont. Ik laat even buiten beschouwing of het land niet kan dan wel niet wil. Wat gebeurt er dan: er wordt een boete opgelegd, er worden zo nodig subsidies ingetrokken bijvoorbeeld landbouw en/of zwakke regio subsidies. De vraag is of daarmee wordt bereikt dat de begroting weer op orde komt en de staatsschuld binnen de perken. Het antwoord hierop is nee, de problemen worden alleen maar groter. Er zullen hervormingen moeten worden doorgevoerd zowel bij de overheid als op financieel/economisch terrein. Misschien ook nog wel in bestuurlijke zin, omdat de EC voorstelt dat zij in moeten kunnen grijpen in de overheidsuitgaven. Dan wordt dus de regering van dat land onder curatele gesteld en daarvoor zullen de nationale wetten moeten worden aangepast. De laatste trap is een route naar een federaal Europa. De EC streeft naar een eurozone, die op termijn zijn eigen problemen kan oplossen, zonder hulp van buitenaf. Het zou prachtig zijn, maar daar is Brussel nog lang niet voor klaar en de lidstaten ook niet. In ieder geval Nederland staat niet te trappelen van ongeduld. Arme landen hebben weinig te verliezen, die zijn afhankelijk van externe hulp, rijke landen verliezen hun status. De vraag is wat daar dan tegenover staat.

Kredietbeoordelaar Fitch heeft gewaarschuwd dat de Franse kredietwaardigheid kan worden verlaagd als de schuldencrisis verder uit de hand loopt. Daarmee volgt Fitch het voorbeeld van branchegenoot Moody's, die al eerder een soortgelijke waarschuwing aan het adres van Frankrijk gaf. Volgens Fitch is de hoogste kredietstatus van Frankrijk nu nog gerechtvaardigd, maar kan die onder druk komen te staan als de economische omstandigheden in Frankrijk en Europa sterk verslechteren en Parijs gedwongen wordt Franse banken uit de brand te helpen. Fitch stelt dat de mogelijkheid van de Franse overheidsfinanciën om nieuwe schokken op te vangen grotendeels is uitgeput. De credit-agency zei verder dat Frankrijk waarschijnlijk extra bezuinigingsmaatregelen moet nemen om de beoogde doelstelling voor een begrotingstekort van 3 procent in 2013 te kunnen halen. Fitch denkt dat het Franse tekort in 2013 op 4 procent zal uitkomen. De voorzitter van de Raad van ministers van Financiën in de eurozone, de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker zegt ,,Ik vind niet dat de kredietwaardigheid van Frankrijk moet worden verlaagd. Ik zie hier geen redenen voor noch op de korte noch op de middellange termijn''.

De Duitse overheid haalde woensdag met de uitgifte van 10-jarige staatsobligaties 3,6 miljard euro op, terwijl gemikt werd op 6 miljard euro. Na de bekendmaking van de tegenvallende opbrengst daalden de aandelenkoersen en de euro. Berlijn bood een gemiddelde rente van 1,98 procent op de lening, in vergelijking met 2,09 procent bij de vorige emissie. ,,De opbrengst is echt slecht. De Bundesbank moest 39 procent van de obligaties zelf houden'', aldus een beleggingsstrateeg in Londen. Vanmorgen liep de rente 6 basispunten op.

De kredietwaardigheid van de leden van de eurozone komen mogelijk in gevaar als grote delen van de muntunie volgend jaar, zoals verwacht, in een recessie belanden. Die waarschuwing gaf kredietbeoordelaar Standard & Poor's. Beers, de baas bij S&P, is de man achter de verlaging van het kredietoordeel over de Verenigde Staten in augustus. Hij zei te verwachten dat de Europese Centrale Bank en de overheden van de eurolanden met een oplossing moeten komen voor de schuldencrisis. ,,Met zulke grote belangen in het geding, zou je denken dat de monetaire en politieke autoriteiten een oplossing kunnen vinden'', aldus Beers. Hij verwacht onder meer een aangescherpte coördinatie van het beleid en een ,,verdubbelde inzet'' van onder meer de eurogroep en de Europese Unie. Beers verwacht dat Griekenland in de eurozone blijft. ,,Ons basisscenario is dat de eurozone over 12 maanden uit dezelfde landen bestaat.'' Hij vindt het idee dat Griekenland beter af zou zijn buiten de muntunie een ,,totaal verkeerde gedachte''. Beers stond ook stil bij de tegenvallende obligatieveiling van Duitsland. ,,De beeldvorming in Duitsland over hoe de crisis bestreden moet worden, zou daardoor wel eens kunnen veranderen. Duidelijk is dat S&P ook niet weten hoe de hazen gaan lopen. Ik vind het sterk overdreven dat nu Duitsland voor de eerste keer een tik(je) op de vingers heeft gehad van de financiële er gelijk een heel drama van wordt gemaakt. We moeten wel trachten met 2 benen op de grond te blijven staan.

De Duitse economie is in het derde kwartaal met 0,5 procent gegroeid in vergelijking met het voorgaande kwartaal. Dat maakte het Duitse bureau voor de statistiek bekend op basis van een tweede raming. Het cijfer komt overeen met een voorlopige raming. Op jaarbasis groeide de grootste economie van Europa met 2,5 procent. De groei werd in het afgelopen kwartaal gestuwd door de binnenlandse consumptie en de gestegen investeringen van bedrijven en de overheid. In het tweede kwartaal nam de omvang van de Duitse economie met 0,3 procent toe op kwartaalbasis en met 3 procent op jaarbasis.

Kredietbeoordelaar Standard & Poor's heeft Japan gewaarschuwd dat de schuldenlast van het land snel moet worden aangepakt anders kan de Japanse kredietwaardigheid in gevaar komen. Japan heeft de hoogste staatsschuld ter wereld met 225,8% van het bnp. Volgens S&P-directeur Takahira Ogawa heeft de regering van premier Yoshihiko Noda nog geen vooruitgang gemaakt met het aanpakken van de torenhoge staatsschuld. ,,De overheidsfinanciën verslechteren nog elke dag'', aldus Ogawa. Als dit voortduurt, kan dat leiden tot een afwaardering van de Japanse kredietwaardigheid, waarschuwde hij. S&P verlaagde in april de outlook van Japan naar negatief. De rating staat nu op AA-. Japan kampt met een staatsschuld die dit boekjaar waarschijnlijk oploopt tot omgerekend meer dan 9700 miljard euro. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is met een rapport over de Japanse overheidsfinanciën gekomen. Het IMF waarschuwde dat de schuldenberg van Japan onhoudbaar kan worden als de rente op Japanse staatsleningen ineens sterk zou stijgen. Volgens het IMF hebben de recente gebeurtenissen in andere grote economieën laten zien hoe snel het marktsentiment wat betreft landen met hoge schulden kan omslaan.

Premier Papademos is naar Brussel geweest voor overleg met Barosso. Hij werd met lege handen naar huis gestuurd. Het probleem ligt in de schriftelijke bevestiging van oppositieleider Samaras, de leider van Nieuwe Democratie, dat hij akkoord gaat met alle aan Griekenland opgelegde bezuinigingen en hervormingen en dat hij aan de uitvoering daarvan con amore mee zal werken. Er is inmiddels een brief naar Brussel gegaan waarin staat dat hij meedoet, maar toch een slag om de arm houdt. Waarschijnlijk om te voorkomen dat de trojka met nieuwe, zwaardere eisen komt. Het scenario dat de trojka doet veronderstellen dat hier (en misschien ook wel in Portugal) een aanpak van de problemen wordt nagestreefd waarbij de burgers uit die landen worden gebruikt als slaven. Althans een moderne vorm van slavernij. De Griekse centrale bank waarschuwt dat Griekenland een ongecontroleerde exit uit de euro nadert en roept dientengevolge de pas aangetreden regering van nationale eenheid op om het tempo van de hervormingen te intensiveren. In het grimmig geformuleerde monetaire beleidsplan van de interim-regering voor 2011, geeft de Griekse centrale bank aan dat het recent door de Europese Unie vastgelegde extra reddingspakket van EUR130 miljard voor Griekenland een laatste kans representeert voor het doorvoeren van het hervormingsprogramma. "Wanneer dit niet gebeurt zal dit leiden tot een ongecontroleerd neerwaarts traject dat veel van de in de laatste decennia bereikte prestaties zal ondermijnen, het land uit de eurozone zal drijven en de Griekse economie terug zal zetten naar de leefstijl, samenleving en internationale reputatie van vele decennia geleden", aldus de Griekse centrale bank. Het rapport schets ook een mager beeld voor de Griekse economie, dat inmiddels zijn vijfde jaar van economische recessie ingaat, voorspellend dat het bruto binnenlands product dit jaar minstens zal dalen met 5,5% en dat geen sprake zal zijn van economische groei voor 2013, wanneer slechts een herstel zal plaatsvinden van minder dan 1%. Volgens het rapport zal de Griekse overheid het doel om begrotingsoverschotten boven de reeds ingeplande begrotingsplannen als "nationale doelstelling" moeten aannemen en stappen moeten ondernemen om het economische herstel te stimuleren. Ook de nieuwe Griekse regering krijgt te maken met stakingen tegen bezuinigingsmaatregelen. De grootste Griekse vakbonden hebben opgeroepen tot een algemene staking op 1 december tegen de ,,harde en oneerlijke'' bezuinigingen die de regering in petto heeft om een bankroet van het land af te wenden. ,,Er is een andere regering, maar het oneerlijke en ineffectieve beleid is niet veranderd'', aldus de GSSE die het initiatief nam tot de stakingsoproep. De ambtenarenbond Adedy sloot zich daarbij aan. Het wordt de zesde algemene staking dit jaar. De regering wil onder meer snijden in de uitgaven voor onderwijs en gezondheidszorg. Ook hoopt zij de inkomsten met 7 procent te vergroten door de belastingen verder te verhogen.

Minister Jan Kees de Jager van Financiën herhaalde deze week dat, als de Griekse oppositie zich niet achter het regeringsbeleid schaart, het land geen geld meer krijgt. "Ik begrijp niet waar ze moeilijk over doen", zei De Jager tegenover RTL. Hij doelt hierbij op Antonis Samaras, leider van de grootste Griekse oppositiepartij, die vooralsnog weigert zijn handtekening te zetten onder hervormingsplannen van de nieuwe regering van premier Lucas Papademos. "We zullen zeker moeten zijn dat er commitment is (…) om hervormingen door te voeren", aldus de minister. Als dit ontbreekt op het moment dat besloten moet worden over het overmaken van de volgende tranche van het steunpakket, betekent dat volgens hem "geen geld". De Jager zegt dit na heimelijk overleg tussen Nederland, Finland en Duitsland in Berlijn. Aanstaande vrijdag spreken de landen verder, zo meldt hij. De eurolanden en het IMF eisen een handtekening van Samaras, waarmee hij zich committeert aan de maatregelen. Dit om te voorkomen dat de ombuigingen weer op losse schroeven komen te staan, zodra de regering Papademos aftreedt. Op een eventueel niet overmaken van de zesde tranche ter grootte van EUR8 miljard, van het door andere Europese landen en het Internationaal Monetair Fonds bijeengebrachte steunpakket, zal haast onvermijdelijk het faillissement van Griekenland volgen. Dit is duidelijk maar wat interessanter is is het antwoord op de vraag wat Europa doet als Griekenland niet voor 100% door de knieën gaat.

Kredietbeoordelaar Fitch heeft de waardering van Portugees staatspapier verlaagd naar een junkstatus wegens de hoge schulden van het land en de zwakke economische vooruitzichten. Het oordeel ging met een stap naar beneden naar 'BB+'. De organisatie sluit een verdere verlaging van de kredietbeoordeling niet uit. Fitch voorziet dat de economie van Portugal volgend jaar met 3 procent krimpt. Daardoor wordt het nog lastiger voor de overheid om de schulden terug te dringen. Moody's had in juli de kredietstatus van Portugal al afgewaardeerd naar de junkstatus. De regering gaat de belastingen verhogen en de sociale uitkeringen verlagen.

Onze zuiderburen vrezen voor Griekse toestanden. De aanhoudende politieke onzekerheid in België heeft deze week verdere druk gezet op de waarde van de staatsobligaties van het land. De rente op 10-jarige staatsleningen klom in de middaghandel tot 5,75%. De onzekerheid over de politieke toekomst van het land vergroot de zorgen onder investeerders over de aanpak van de Belgische staatsschuld. De schuld van België bedroeg in 2010 ruim 96 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Het verschil tussen de rente op Duitse en Belgische obligaties bedraagt ruim 3 procentpunt. Moet België eerlang aankloppen bij het Europese noodfonds?

Wellink spreekt vanuit de achtergrond. De euro kan de huidige situatie niet overleven als er niet heel snel maatregelen worden genomen die de ondermijning van het systeem stoppen. Er moeten snel voorstellen komen die het Europese verdrag over de euro wijzigen. Verder is hij van mening dat het koningskoppel Rutte-de Jager een verkapte oproep hebben gedaan voor een bankrun in Griekenland met de verspreiding van het gerucht dat de Grieken uit de euro zouden worden gegooid. Waarvan acte.

Aan de Middellandse Zee was een frisse wind hoog nodig, aan de Noordzee nu evenzeer. Deze uitspraak is niet van mij, maar de gedachten erachter heb ik al meerdere keren geuit. In Zuid-Europa hebben tussentijdse regeringswisselingen plaats gevonden. De (politieke) premiers van Italië, Berlusconi, en Griekenland, Papandreou, zijn vervangen door partijloze technocraten: de heren Monti en Papademos. Was dat nodig, ja, dat was hoognodig. De politiek heeft zich in die landen, en misschien in de toekomst ook in andere eurolanden, buitenspel gezet door een overmatig slecht financieel beleid te hebben gevoerd. Het Italiaanse zakenkabinet, op straat genoemd het bankierskabinet, en het Griekse kabinet van nationale eenheid staan voor de onmogelijke opdracht orde op zaken te stellen met als doel te gehoorzamen aan de wil van de financiële markten. Er wordt cynisch gesproken over een Goldman Sachs regering. Is er draagvlak onder de burgers uit de eurozone voor de bezuinigingen en hervormingen die in sneltreinvaart er even doorheen gejaagd moeten worden? Neem de situatie in Nederland dat geregeerd wordt door een minderheidsregering van liberalen en christen-democraten en, op onderdelen, wordt gedoogd door nationalisten. De christen-democraten worden in de peilingen zwaar afgestraft voor hun medewerking aan dit kabinet. Van de 21 zetels die deze partij in de 2e Kamer bezetten zijn er nog maar tien over. Om echte ingrepen te doen om de overheidsfinanciën weer op orde te krijgen moet de economie sterker, concurrerender en moderner te maken moet meer gebeuren dan er met de botte bijl ingaan. Dan moeten er hervormingen komen op fiscaal (hypotheekrenteaftrek) terrein, op onderwijs, arbeid, duurzaamheid en zorg. Dan moet de AOW in 2013 met een jaar worden verhoogd en de pensioenen veel sneller worden aangepast. Deze coalitie is niet tot echte vernieuwingen in staat en moet worden vervangen.

Spanje heeft deze week bij een veiling van kortlopende staatsleningen een kleine 3 miljard euro opgehaald. Het land moest wel een flink hogere rente betalen dan bij een vergelijkbare veiling in oktober. Spanje wist voor 2 miljard euro aan obligaties met een looptijd van 3 maanden uit te zetten, maar moet hiervoor een rente betalen van 5,1 procent. Dit betekende meer dan een verdubbeling ten opzichte van de vorige veiling, toen het land een rente van 2,3 procent werd berekend. Op staatsleningen met een looptijd van 6 maanden, ter waarde van 966 miljoen euro, moest Spanje 5,2 procent aan rente betalen, tegen 3,3 procent in oktober.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voorziet een zeer zwakke economische groei in de eurozone. Dat zegt de hoofdeconoom van de OESO, Pier Carlo Padoan.,,We zijn zeer bezorgd'' over de economische vooruitzichten voor de eurozone. Nieuwe ramingen die de OESO binnenkort publiceert, wijzen volgens hem op ,,afnemende en zeer zwakke groei''. De schuldencrisis heeft zeer negatieve gevolgen voor de winsten van bedrijven en de werkgelegenheid, waarschuwde Padoan. Een recessie kan volgens de Italiaanse econoom echter nog worden vermeden. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat er voldoende financiële middelen voorhanden zijn om de markten te kalmeren en dat overheden hun financiën op orde brengen, stelde hij. ,,Als dat gebeurt, kunnen we niet alleen uit de crisis komen maar ook een meer duurzaam en stabiel groeipad bereiken.'' Padoan pleitte verder voor de oprichting van een Europees monetair fonds, dat als redder in nood onder zeer strikte voorwaarden landen van leningen kan voorzien.

Metaalfonds PME, die het pensioen regelt voor onder meer Siemens en Daf, ziet zich genoodzaakt in 2012 de pensioenpremie met 22% te verhogen tot 28%, als er geen maatregelen worden genomen. Dat zegt Franswillem Briët (64), voorzitter van dit pensioenfonds van € 25 mrd in een gesprek met Het Financieele Dagblad. Briët roept iedereen met invloed in de pensioenwereld op om te kijken hoe de premieverhoging kan worden verzacht. ‘Ik zeg niet macho-achtig: we nemen de pijn wel.’ De dreigende premiestijging van 22% levert naar schatting een extra kostenpost van € 150 mln voor de metaalsector, zegt Jeroen Koopmans, actuaris bij adviesbureau Lane Clark & Peacock. Door de sterk gedaalde rente moeten er meer euro’s worden ingelegd in het fonds om de werknemers ook in 2012 hetzelfde pensioen te beloven als in de afgelopen jaren. Een premieverhoging verhindert niet dat er daarnaast een fikse pensioenkorting van 9% dreigt in 2013. Er wordt mogelijk afgestempeld vanwege een tekort aan vermogen ten opzichte van de pensioenverplichtingen.

Oostenrijkse banken hebben van de centrale bank van het land de opdracht gekregen om leningen aan Oost-Europa te beperken. Met de maatregel wil Oostenrijk voorkomen dat er discussie ontstaat over de hoogste kredietstatus AAA die het nu nog bezit. Het bericht komt een dag nadat buurland Hongarije bevestigde dat het aanklopt bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Unie voor steun. Het land kreeg al eerder steun, maar wees anderhalf jaar geleden een vervolg daarop nog van de hand. Volgens de verklaring van de centrale bank mogen Erste Group, Raiffeisen Bank International en Bank Austria, dat eigendom is van het Italiaanse UniCredit, niet veel meer uitlenen in Oost-Europa dan ze op de lokale markt aan deposito's kunnen aantrekken. Onderdelen die 'in het bijzonder blootgesteld zijn' aan leningen in Oost-Europa moeten daarbij een ratio van niet meer dan 110% aanhouden. De blootstelling van de banken aan Oost-Europa ligt hoger dan het bbp van Oostenrijk. De angst dat het land de banken niet kan redden, mocht dit nodig zijn, is daarmee recent toegenomen. Het verschil tussen de Oostenrijkse rente en die van Duitsland stijgt naar recordhoogtes.

Een commissie van Republikeinen en Democraten heeft geen overeenstemming kunnen bereiken over een bezuiniging van 1200 miljard dollar (889 miljard euro). Dit betekent dat er per 2013 voor dit bedrag automatisch wordt bezuinigd. De opnieuw verscherpte tegenstellingen in Washington maken het bovendien moeilijker om stimuleringsmaatregelen voor 2012 door te zetten. Zo wil president Barack Obama een verlaging van de loonheffing invoeren ten behoeve van het staatspensioen in 2012. Als de loonheffing terugspringt naar het oude hogere tarief, dan kost dit volgend jaar 0,7%-punt van het Amerikaanse bruto binnenlands product (bbp) omdat de consument minder te besteden heeft, zo becijferde ABN Amro-econoom Maritza Cabeza. Als ook andere stimuleringsmaatregelen wegvallen, wordt het bbp zelfs met 2,2%-punt gedrukt. Ook kan het ondernemers- en consumentenvertrouwen worden aangetast door de politieke loopgravenoorlog in Washington, zoals ook in augustus gebeurde bij de impasse over het staatsschuldplafond. De supercommissie werd ingesteld bij het akkoord te elfder ure over een hoger schuldplafond. De commissie moest $ 1200 mrd aan bezuinigingen of belastinginkomsten in de komende tien jaar vinden om de overheidsfinanciën te verbeteren. Als achtervang zijn toen de automatische bezuinigingen vastgelegd. De bezuinigingen zouden in het eerste jaar 7,6% of $ 54,7 mrd van het defensiebudget bedragen. Het falen van de supercommissie die op zoek moest naar manieren om de Amerikaanse staatsschuld aan te pakken, kan sterke negatieve gevolgen hebben voor de groei van de Amerikaanse economie. Door de politieke ruzies dreigen tijdelijke stimuleringsmaatregelen het onderspit te delven. Ondanks dat vooruitzicht zorgde het uitblijven van een compromis over de bezuinigingen niet voor heel veel onrust op de financiële markten. Doordat Democraten en Republikeinen hun meningsverschillen niet wisten op te lossen, treden eerder aangekondigde besparingen vanaf 2013 in werking. ,,De markten zien dat als goed nieuws''. ,,Ondanks het niet functioneren van de politiek wordt er vanaf 2013 in ieder geval een flinke stap gezet om de overheidsfinanciën op orde te brengen.'' Die aangekondigde bezuinigingen raken een breed spectrum aan overheidsuitgaven, waaronder defensie, landbouwsubsidies, zorg, onderwijs en transport. Voor die uitgaven wordt een plafond ingesteld, waarmee in 10 jaar 1200 miljard dollar moet worden bespaard. ,,De Republikeinen willen aan die plafonds morrelen, maar Obama heeft al gezegd dat hij daar zijn veto over zal uitspreken'', aldus Brosens.

Ouders en politici zitten te slapen terwijl de Nederlandse jeugd zichzelf massaal het ziekenhuis in drinkt. ‘Het zijn de ouders die moeten weten waar hun kind om half drie 's nachts is. Het zijn de ouders die achter de bar staan bij de voetbalclub. Het zijn de ouders die zich er van bewust moeten worden wat hun kinderen uitspoken.’ Kinderarts Nico van der Lely kan het niet vaak genoeg zeggen. Ja natuurlijk, de politiek moet ook ingrijpen en de jongeren zelf moeten ook meer over drank weten. Maar bij de aanpak van alcoholmisbruik bij jongeren zijn het hun vader en moeder die de verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun kroost. ‘Als je kind dronken thuis komt, moet je gewoon het mobieltje twee weken afpakken. Dat vinden ze het ergste wat er is.’

Een turbo (ook bekend als speeder of sprinter) is een financieel product dat beleggers de mogelijkheid geeft met een hefboom te beleggen in verschillende onderliggende waarden zoals aandelen, beursindices, valuta, obligaties, grondstoffen (commodities) en beleggingsfondsen. Er zijn turbo's long en short. Stijgt de onderliggende waarde van de turbo long dan stijgt de waarde van de turbo sneller, maar daalt de onderliggende waarde van de short dan daalt de waarde van de turbo ook sneller. Het is een financieel product dat door speculanten wordt gebruikt. Het gaat om gokken, niet om beleggen of investeren. Er is in betrekkelijk korte tijd veel mee te verdienen maar ook te verliezen. Alhoewel niet rechtstreeks wordt belegd in onderliggende waarden (b.v. commodities als graan of mais) wordt middels futures wel de prijs van graan beinvloed. Daardoor kunnen de voedselprijzen in de armere landen stijgen en de levens van mens en dier beïnvloeden. Even voor de goede orde: ik zeg niet dat institutionele beleggers het gespecialiseerde financiële product niet gebruiken om daarmee het rendement van beleggingen positief te beïnvloeden. Dit type producten is risicovol en the Chicago Board of Trade Futures market is eigenlijk een groot casino.

Het consumentenvertrouwen in de landen van de eurozone is in november verder afgenomen. Dat blijkt uit een eerste raming van de Europese Unie. De vertrouwensgraadmeter voor de eurozone daalde deze maand naar een stand van -20,4 van -19,9 in oktober. Voor de gehele EU zakte de graadmeter naar -20,7 van -20,2 een maand eerder.

De groei van de Amerikaanse economie is in het derde kwartaal neerwaarts bijgesteld tot 2 procent op jaarbasis. Eerder werd nog een groei gemeld van 2,5 procent. De verlaagde raming had te maken met de afgenomen bedrijfsvoorraden, iets zwakkere consumentenuitgaven en minder sterk toegenomen bedrijfsinvesteringen in de Verenigde Staten. In het tweede kwartaal van dit jaar groeide de grootste economie ter wereld met 1,3 procent.

De voorzitter van de groep van ministers van Financiën van de eurolanden, Jean-Claude Juncker, ziet geen reden om de kredietwaardigheid van Frankrijk af te waarderen.

De Duitse Commerzbank heeft 5 miljard euro extra kapitaal nodig om medio 2012 aan de nieuwe Europese bankregels te voldoen. De grote Europese banken moeten van de Europese Bankenautoriteit (EBA) hun kernkapitaalratio naar 9 procent brengen. Eerder ging Commerzbank er nog vanuit dat het slechts 2,9 miljard euro extra nodig had. Het nieuwe getal van 5 miljard euro zou gebaseerd zijn op interne berekeningen door Commerzbank, dat voor 25 procent in handen van de Duitse overheid is. De oude berekeningen door de EBA waren gebaseerd op de tweedekwartaalcijfers van de bank. In het derde kwartaal werd echter een verlies geleden van 855 miljoen euro, omdat de bank voor bijna 800 miljoen euro aan Griekse staatsobligaties moest afboeken.

De invoering van euro-obligaties, door velen gezien als een mogelijke oplossing voor de schuldencrisis in de eurozone, kan alleen gebeuren naast een veel strenger begrotingsbeleid. Dit zei Europees Commissaris Olli Rehn (Economische en Monetaire Zaken). ,,Voor mij is het duidelijk dat elke vorm van euro-obligaties hand in hand moet gaan met een aanzienlijk versterkt fiscaal toezicht en coördinatie van beleid, als essentiële tegenhanger''. Rehn: ,,Met andere woorden, een diepgaande hervorming van het economisch bestuur naar een diepere integratie van beleid is een noodzakelijke voorwaarde voor elke serieuze stap in de richting van invoering van dergelijke stabiliteitsobligaties.'' Het idee van eurobonds ligt echter slecht in Duitsland, dat als grootste en meest kredietwaardige economie in Europa vreest voor de schulden van de zwakke broeders als deze in de eurozone worden samengevoegd.

De schuldencrisis in de eurozone heeft de kern van de regio nog niet geraakt. Dat concludeerde de Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schäuble. De minister maakte niet duidelijk welke landen hij tot de kern van de eurozone rekent. Maar zwaargewicht Italië, de op twee na grootste economie van de zone, staat al weken onder druk. Verder ligt de kredietwaardigheid van Frankrijk, na Duitsland de grootste speler, onder vuur. En ook België staat ter discussie. Schäuble herhaalde het Duitse standpunt dat Europese verdragen snel moeten worden aangepast om verdere uitbreiding van de crisis tegen te gaan.

Staat reisreus Thomas Cook Group, de nummer twee van Europa, werkelijk op omvallen? De reiswereld is verbijsterd over de financiële problemen van het concern, dat in ernstige geldnood zit en dringend liquide middelen nodig heeft om het uitermate zwakke winterseizoen te kunnen overbruggen. Met een groot aantal banken overlegt de Thomas Cook-top ’uit voorzorg’ koortsachtig over een extra krediet van £100 miljoen. Dat zal ongetwijfeld erg duur uitpakken. Vorige maand was ook al zo’n bedrag geleend. De totale schuld zou al bijna een miljard pond bedragen. In afwachting van de uitkomst heeft interim-baas Sam Weihagen de presentatie van de jaarcijfers tot nader order uitgesteld. Het aandeel Thomas Cook is in een vrije val beland: min 70% naar een recorddiepte van 12 pence. De internationale reisindustrie vreest een kettingreactie, nu het vertrouwen van beleggers op een dieptepunt is beland. Iedereen houdt z’n hart vast voor de gevolgen. Financieel analisten in de Londense City laten weten dat het er niet erg rooskleurig uitziet voor Thomas Cook. „Het afsplitsen van bedrijfsonderdelen is lastig. Dat levert nu veel te weinig op. De banken zien er ook weinig heil in. Ze zullen een herkapitalisatie eisen, die pijnlijk is voor de aandeelhouders.”

Begin volgend jaar moeten 31 grote Amerikaanse banken een stresstest doorstaan. Dat meldde het stelstel van Amerikaanse centrale banken, de Federal Reserve. In 2011 werden 19 banken aan een stresstest onderworpen. Nu wil de Fed daar nog eens 12 aan toevoegen. Iedere financiële instelling zal apart worden benaderd en worden beoordeeld naar de grootte, de complexiteit, het risicoprofiel en de omvang van de activiteiten, zo liet de FED weten. De zes grootste instellingen moeten kunnen aantonen dat ze een grote wereldwijde economische shock kunnen doorstaan. De banken moeten op 9 januari hun plannen en papieren presenteren.

De Amsterdamse beurs liet dinsdag 22 november 2011 bij de slotbel toch weer het hoofd hangen. Na de forse koersdalingen in de voorbije dagen betraden 's morgens koopjesjagers voorzichtig de markt, maar een tegenvallend Amerikaans groeicijfer en de schuldenstress in zowel de VS als de eurozone gooiden later roet in het eten. AEX 276,91 -0,69%; BEL 20 1946,26 -0,4%; CAC 40 2870,68 -0,84%; DAX 30 5537,39 -1,22%; FTSE 100 5206,82 -0,3%; SMI 5447,66 -0,54%; € $1,3505; goud $1699,50.

De industriële orders in de eurozone zijn in september met 6,4 procent gedaald in vergelijking met een maand eerder. Het is de sterkste daling van de orderontvangst in bijna 3 jaar. In augustus stegen de orders nog met een herziene 1,4 procent. Op jaarbasis lagen de orders in september 1,6 procent hoger. Een maand eerder gingen de orders met een herziene 5,9 procent omhoog. In de gehele EU van 27 landen zakten de industriële orders in september met 2,3 procent op maandbasis. Op jaarbasis was sprake van een toename met 2,3 procent.

De activiteit in de Chinese industrie is in november gedaald tot het laagste niveau in 32 maanden. Dat blijkt uit de zogenoemde inkoopmanagersindex (PMI). De index staat nu op 48 punten, de laagste stand sinds maart 2009. Vorige maand was dat nog 51 punten. Een indexstand boven de 50 punten geeft aan dat de activiteit in de sector groeit, een niveau onder de 50 punten duidt op krimp.

De Griekse regering mikt voor 2012 op een lager begrotingstekort dan eerder werd aangenomen. Volgens de ontwerpbegroting voor 2012, die momenteel in het Griekse parlement wordt behandeld, zal de centrale overheid volgend jaar een begrotingstekort van 5,4 procent hebben. Eerder werd nog uitgegaan van een tekort van 6,7 procent. Als de uitgaven aan rente en aflossing van de staatsschuld niet worden meegerekend, is zelfs sprake van een overschot van 1,1 procent. Het ministerie maakte verder bekend dat Griekenland in de eerste 10 maanden van dit jaar een tekort van 20,36 miljard euro heeft opgebouwd. De belastinginkomsten van de staat lagen met 39,27 miljard euro 4 procent lager dan in dezelfde periode in 2010. Het ministerie wijt de lagere inkomsten met name aan de dieper dan verwachte recessie en stakingen van belastinginspecteurs. Ondanks de immense druk van zijn Europese schuldeisers op Griekenland om de overheidsuitgaven terug te brengen, gaven de Grieken in de eerste 10 maanden van het jaar toch weer meer uit. De uitgaven, verminderd met rentelasten, namen met bijna 1 miljard euro toe doordat de overheid meer geldbesteedde aan de sociale zekerheid en gezondheidszorg.

De bedrijvigheid in de industrie in Duitsland is in november voor de tweede maand op rij gekrompen. De inkoopmanagersindex voor de Duitse industrie zakte tot 47,9 van 49,1 een maand eerder. Daarmee staat de index op het laagste niveau sinds juli 2009. Een stand van 50 of meer duidt op groei, daaronder op krimp van de betreffende sector. De dienstensector in Duitsland liet in november wel groei zien. De PMI-index steeg tot 51,4 van 50,6 een maand eerder. Dat is het hoogste niveau in 4 maanden.

Unilever nv (UNA.AE) Chief Executive Officer Paul Polman heeft gezegd dat Europese regeringen zowel in hun schulden moeten snijden als maatregelen implementeren ter stimulering van de economische groei. De bestuurder waarschuwde tevens voor de moeite die het de EU-lidstaten kost om belangrijke beslissingen af te dwingen. "De EU-lidstaten moeten een consensus zien te bereiken over de wijze waarop economische groei gestimuleerd kan worden zonder dat de overheidstekorten verder verslechteren". "Het is duidelijk dat Europa op bepaalde vlakken onder druk staat en momenteel niet optimaal functioneert. De besluitvorming is traag en gemaakte afspraken worden door de lidstaten niet toegepast", aldus Polman. "Het is momenteel een zeer moeilijke tijd en we moeten zorgen dat we zowel de fiscale situatie als de financiële situatie van de banken onder controle krijgen, deels door het terugbrengen van de schulden en deels door het implementeren van een mechanisme waarmee economische groei wordt gestimuleerd."

De Spaanse bank BBVA wil 3,5 miljard euro ophalen met de uitgifte van obligaties. BBVA, de op een na grootste bank van Spanje, zei in oktober al 7,1 miljard euro nodig te hebben om te voldoen aan de strengere kapitaaleisen die Europese leiders aan banken hebben gesteld.

Het IMF heeft een nieuw product in de markt gezet. Deze leenvorm lijkt bij uitstek gemaakt om in de huidige Europese schuldencrisis het ,,besmettingsgevaar'' te beperken. Landen met betalingsbalansproblemen kunnen er een beroep op doen. Zij kunnen een krediet krijgen met een looptijd van zes maanden. In bepaalde omstandigheden kan de looptijd ook langer zijn. Hiermee vergoot het IMF zijn vermogen financiering te verschaffen voor het voorkomen en oplossen van crises, zei IMF-voorzitter Christine Lagarde. Zij sprak van een ,,nieuwe stap in het creëren van een wereldwijd financieel veiligheidsnet''. Namen van landen die er gebruik van zouden kunnen maken, werden niet genoemd, maar te denken valt aan landen als Spanje en Italië die op de obligatiemarkt onder grote druk staan.

"Euro-obligaties zijn weer in de mode", zei Merkel tijdens een bijeenkomst van de Duitse Werkgevers Federatie, eraan toevoegend dat eurocommissaris van Economische en Monetaire Zaken Olli Rehn een dag eerder voor hetzelfde publiek reeds voor de introductie van het waardepapier pleitte. Merkel waarschuwde wel dat het creeren van een "unie van aansprakelijkheid", wat het gemeenschappelijk waardepapier zou vertegenwoordigen, pas overwogen kan worden wanneer de concurrentie binnen de eurozone minder uiteenloopt. Landen in de eurozone moeten bereid zijn het bestaande EU-verdrag te veranderen om meer efficiente maatregelen te kunnen creeren om de schuldencrisis het hoofd te kunnen bieden, zei Merkel, eraan toevoegend dat dit geen tien jaar hoeft te duren om te realiseren. "In buitengewone situaties moet je klaar zijn om buitengewone stappen te nemen," aldus Merkel.

De aandelenbeurzen in Europa gingen woensdag opnieuw omlaag. Beleggers kregen een aantal tegenvallende macro-economische cijfers te verwerken en dit wakkerde de zorgen over een nieuwe recessie verder aan. Data geven aan dat de economie wereldwijd duidelijk aan het afkoelen is. De olieprijzen gingen flink omlaag door zorgen over de economie. Grondstoffenbedrijven hadden last van de economische zorgen omdat zij erg gevoelig zijn voor een afkoelende conjunctuur. Daarnaast werd bekend dat een Duitse obligatieveiling slecht is verlopen. De opbrengst was veel lager dan beoogd. De euro ging verder omlaag door de tegenvallende obligatieveiling.

De slotstanden van 23 november 2011: AEX 272,79 -1,49%; BEL 20 1923,32 -1,18%; CAC 40 2822,43 -1,68%; FTSE 100 5139,78 -1,29%; SMI 5386,14 -1,13%; DAX 5457,77 -1,44%; DJIA Nasdaq Nikkei 8314,74 -0,4%; Hang Seng 17864,43 -2,12%; All Ords 4125,80 -1,86%, € $1,3333; goud $1693,70. Donderdag politiek overleg van Merkel, Sarkouzy en Monti over de Europese schuldencrisis.

De aandelenkoersen op Beursplein 5 openden in de plus vanwege belangstelling van koopjesjagers. Wall Street was gesloten wegens Thanksgivingday. Morgen is het Black Friday, de dag waarop de eerste Kerstinkopen in de VS worden gedaan. Op Wall Street wordt er dan alleen gehandeld tot de lunch. Mini-top (Merkel, Sarkouzy, Monti) in Straatsburg heeft niets opgeleverd, alleen dan dat een sterker noodfonds de voorkeur verdient boven een grotere rol van de ECB. Duits verzet tegen de uitgifte van eurobonds neemt enigermate af. De Europese aandelenbeurzen sloten voor de 6e beursdag op een rij in de min, de euro blijft zwak. Morgen de 33e Dag van de Belegger. Slotstanden van donderdag 23 november 2011: AEX 271,61 -0,43%; BEL 20 1916,26 -0,37%; CAC 40 2822,25 -0,01%; DAX 30 5428,11 -0,54%; FTSE 100 5127,57 0,24%; SMI 5356,96 -0,54%; Nikkei 8165,18 -1,8%; Hang Seng 17935,10 +0,4%; All Ords 4115,30 -0,25%; € $1,3343, goud $1696,50. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.