UPDATE24022018/416 De strijd om de Europese begroting is losgebarsten

Het consumentenvertrouwen in de eurozone is in februari stevig gedaald. Dat meldt de Europese Commissie op basis van voorlopige cijfers. De graadmeter waarmee de EC het vertrouwen meet, ging van een bijgestelde plus 1,4 in januari naar plus 0,1 deze maand. In de gehele Europese Unie zakte het consumentenvertrouwen van plus 0,4 naar een niveau van min 0,3.

In eerste instantie, afgelopen week, bewoog de prijs van bitcoin richting $12.000 nadat het hoofd van de financiële toezichthouder in Zuid-Korea bevestigde dat de overheid handel in cryptomunten zal gaan aanmoedigen. Banken wordt gevraagd rekeningen voor kopers van digitale munten en de exchanges, de handelsplatforms, te ondersteunen. Daarmee is volgens marktvorsers de vrees voor een blokkade, waarover Zuid-Korea intern verdeeld was, nu verdwenen. Deze instemming geldt als belangrijk, omdat er meer dan bijvoorbeeld in Nederland en andere Westerse landen in cryptocurrencies als de bitcoin wordt gehandeld. De koersen en volumes in Zuid-Korea zijn gemiddeld hoger dan in andere regio’s. In deze markt ging deze week het gerucht via de Wall Street Journal werd bevestigd dat het hoofd van het coördinatiecentrum van de Zuid-Koreaanse overheid, Jung Ki-Joon, 18 februari, op 52-jarige leeftijd, is overleden. Hij werkte aan een plan om bitcoins aan banden te leggen. Bekenden repten over de enorme stress waarmee Ki-Joon te kampen had. Alle cryptomunten tesamen hebben deze week een marktwaarde bereikt van $508 miljard. Bitcoin ging voor het eerst sinds 28 januari weer door de grens van $11.600 per stuk na een forse teruggang. De meest populaire onder bijna tweeduizend munten alleen al heeft vanwege de verwachte opbrengsten een totale marktwaarde van $193 miljard gekregen. De accpetatie van de munten neemt toe, net als het aantal mensen dat actief is in de cryptohandel. Scepsis blijft er echter in de markt. In Nederland werd tijdens een hoorzitting van de Tweede Kamer juist om een beperking van de zeer volatiele sector gevraagd. Volgens de centrale bankpresident Mark Carney van de Bank of England heeft bitcoin ondanks zijn enorme marktwaarde voor beleggers „gefaald” om zich als munt te bewijzen in de economie, zo stelt hij. Enkele kleinere banken in Europa zijn wel in de bitcoin gestapt. Ik blijf mordicus tegen, omdat de handelaren in crytocurrencies niet onder toezicht van monetaire autoriteiten valt.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën gaat een deel van de afspraken die de Belastingdienst heeft gemaakt met verschillende multinationale bedrijven, zogeheten rulings, in het kader van belastingontduiking, opnieuw beoordelen. Snel heeft hierover begin deze week een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. In een interview met dagblad Trouw zegt Snel dat in zeker 78 gevallen fouten zijn gemaakt en sommige afspraken wellicht moeten worden aangepast of beëindigd. In 63 van die 78 gevallen blijkt het te gaan om afspraken met lokale belastinginspecteurs. Die hadden hun afspraken moeten voorleggen aan een speciaal team dat de afspraken toetst, maar hebben dat nagelaten. In november werd al bekend dat van de ruim 4400 afspraken met bedrijven die de Belastingdienst onderzocht, er zeker 800 niet waren voorgelegd aan het speciale controleteam. Het betekent dat >98% van deze belastingdeals volgens de regels zouden zijn afgesloten. Daar zet ik vraagtekens bij als ik in acht neem de informatie die beschikbaar kwam van de Panama Papers. In de krant licht Snel zijn besluit toe. ,,We zien dat er minder fouten worden gemaakt bij afspraken die via het centrale rulingsysteem lopen. Dus ik denk dat het verstandiger is om alle afspraken met een internationaal karakter door dat team te laten behandelen. Het is goed dat externe experts meekijken met de manier waarop rulings worden beoordeeld”, aldus de staatssecretaris. En wie zijn dan die extreme experts? Buitenstaanders, de Europese Unie, de OESO? Het kabinet is niet van plan te stoppen met deze rulings. Internationaal is er kritiek, onder meer over de transparantie. ,,Het geven van zekerheid vooraf door middel van een ruling is tevens een belangrijke pijler van ons vestigingsklimaat zeggen Rutte c.s. Bijkomend voordeel is dat door de uitwisseling van informatie over rulings transparantie ontstaat richting buitenlandse belastingdiensten”, schrijft de bewindsman aan de Kamer.

De eurogroep, de ministers van Financiën van de negentien eurolanden, draagt de Spaanse minister van Economische Zaken Luis de Guindos voor als vicevoorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt. Eurogroepvoorzitter Mario Centeno maakte dat bekend nadat de enige tegenkandidaat, Philip Lane, president van de centrale bank van Ierland, zich had teruggetrokken. De EU-regeringsleiders nemen volgende maand een formeel besluit over de opvolging van de Portugees Vitor Constancio, wiens termijn eindigt in mei. De commissie economische zaken van het Europees Parlement sprak vorige week nog een voorkeur uit voor Lane, na de twee kandidaten te hebben gehoord. Het optreden van de Ier zou ,,overtuigender’’ zijn geweest. Volgens minister van Financiën Wopke Hoekstra zijn beiden ,,uitstekende kandidaten”. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft de Letse bank ABLV in ,,staat van bankroet” verklaard dus. Het Deposito-Garantie-Stelsel vergoedt aan alle spaarders van die failliete bank het spaargeld met een maximum van €100.000. De op twee na grootste bank van het land zit in de problemen na beschuldigingen van witwaspraktijken door de Verenigde Staten. Eerder had de centrale bank, de ECB, al de betalingen van de bank bevroren. Dat was een ongeziene maatregel. Nu stelt de ECB vast dat de bank helemaal niet meer levensvatbaar is. Een redding is niet aan de orde, want de financiële stabiliteit komt niet in het gedrang. Volgens de Amerikaanse autoriteiten was bij ABLV onder meer sprake van transacties die zijn gelinkt aan Noord-Korea. ABLV ontkende de beschuldigingen en ziet zichzelf ook niet als failliet. ,,De bank is van mening dat alle voorwaarden van de regulator zijn vervuld om de activiteit te hervatten”, maar de ECB besloot toch het faillissement van deze bank aan te vragen.

Ook dit weekend weer een interessante column bij DFT van de beide economen van socialistische huize, Vermeend en van der Ploeg. 23 februari 2018 zijn de Europese leiders gestart met de eerste discussies over de nieuwe meerjarenbegroting van de EU voor de jaren 2021-2027. Tegelijk vindt er ook al informeel overleg plaats over de toekomst van Europa waarbij Duitsland en Frankrijk het voortouw nemen. Deze landen willen meer Europese samenwerking, ten koste van de huidige bevoegdheden die de EU-landen nu nog hebben. Daarbij gaat het vooral om meer Brussel op financieel-economisch terrein en meer geld voor de EU. Afgelopen donderdag moest Mark Rutte in de Tweede Kamer uitleggen dat hij vreselijk zijn best zal doen om er voor te zorgen dat de Europese begroting zal worden verlaagd met het Britse aandeel (na Brexit). Bovendien wil Rutte dat Nederland daarna niet meer in de Europese schatkist gaat storten dan nu. In het politiek verdeelde Haagse huis, waarbij D66 pro Europa is, en de VVD eigenlijk minder EU wil, is dit een begrijpelijke opstelling. Daarmee wint de premier wat tijd, want de kans is groot dat de besluitvorming over de begroting die door de Duitsers en Fransen wordt gedomineerd, pas in 2019 of 2020 zal plaatsvinden. Maar ook dan is de kans minimaal dat Rutte zijn inspanningsverplichting kan waarmaken. Hij loopt daardoor het risico door EU-tegenstanders onderuitgehaald te worden. In 2020 zijn er al weer Tweede Kamerverkiezingen. Het blijft voor mij de vraag of Rutte met dit kabinet de eindstreep haalt. Ik verwacht dat Merkel en Macron zich de les niet laten lezen door onze premier. Ik verwacht dat hij voor het blok zal worden gezet: of Nederland sluit zich aan bij het Frans/Duitse blok, dan wel Nederland degradeert naar de tweede (of misschien wel) derde klasse van het vernieuwde Europese statuut. Ik verwacht niet dat Rutte de poten onder de stoelen van Frankrijk en Duitsland zal zagen, door een veto uit te spreken. De hoogste prioriteit zal moeten zijn dat de toekomst van Nederland veilig wordt gesteld. Uit de EU/eurozone stappen is geen optie, daarvoor hebben wij veel te grote financiële verplichtingen aangegaan, die onbetaalbaar zijn als wij die moeten afkopen. De beide schrijvers van de column gaan er nog van uit dat er opties zijn om onder de Frans/Duitse as druk te kunnen komen. Voor Nederland en wellicht ook de VVD zou een andere opstelling ten opzichte van de EU meer vruchten kunnen afwerpen. Op dit moment zijn ook de pro EU-partijen binnen de EU het wel eens over de gedachte dat op verschillende gebieden de bemoeienis van Brussel moet worden terugdrongen. Nederland kan in samenwerking met andere landen hier een hard punt van maken. Daarnaast kan ons land ook voorstellen doen om de ouderwetse Europese bestedingen aan landbouw en zwakkere regio’s af te bouwen en deze te richten op innovatiebudgetten en nieuwe technologieën zoals robots en kunstmatige intelligentie. Dat is de nieuwe economie, de wereld van Economie 4.0. Gaan we af op de huidige stand van zaken dan heeft Rutte het tij niet mee. Een meerderheid van de EU-landen is bereid om extra geld voor de EU uit te trekken. Bovendien zullen ze waarschijnlijk, met geven en nemen, Duitsland en Frankrijk volgen op weg naar een EU die op financieel-economisch gebied meer gaat samenwerken. En dat kost ook Europees geld.

Rutte zou van de huidige economische opleving, ook in eigen land, gebruik moeten maken om aan te sluiten bij Duitsland en Frankrijk. Als elder statesman wordt hij daar gewaardeerd en ze zullen hem zeker verwelkomen. Op dit moment zit hij als “nee-zegger” aan de zijlijn met weinig invloed. Of we het nu leuk vinden of niet, als de Duitsers en de Fransen gaan samenwerken dan moet je er bij zijn. Rutte kan vanuit deze positie meer doen om de Brexit-klap voor Nederland te verzachten en tegelijk ook op verschillende gebieden “minder Brussel” realiseren. Daarnaast kan hij geschiedenis schrijven door volop in te zetten op een Europa dat voorop gaat lopen bij digitalisering, innovatieve technologieën en een klimaatbeleid dat het ook van technologische innovaties moet hebben. Op dit moment wordt Europa op het vlak van digitalisering en tech onder de voet gelopen door China en de VS. China investeert de komende jaren voor honderden miljarden in kunstmatige intelligentie en robots en nestelt zich met Alibaba en Tencent binnen de EU. De VS heeft zich onder Donald Tromp ontwikkeld tot een belastingparadijs en beschermt het eigen bedrijfsleven door buitenlandse concurrenten heffingen en ander barrières op te leggen. En dit werkt; Europese bedrijven geven gehoor aan deze lokroep en laten zich overhalen naar Trump-land te vertrekken. Daarnaast maakt de VS mede gebruik van de superconcerns Google, Apple, Facebook, Microsoft en Amazon die binnen de EU de online-wereld al veroverd hebben. Europa heeft nog geen antwoord op deze desastreuze ontwikkeling. Rutte kan daarbij een rol spelen en er tegelijk voor zorgen dat de EU een socialer gezicht krijgt, waarbij meer de nadruk komt te liggen op werknemers en een verkleining van de kloof tussen arm en rijk. Als Rutte zich aansluit bij de Duitsers en Fransen en deze rol op zich neemt, dan komt de vraag over de bijdrage die Nederland aan de Europese schatkist moet doen heel anders te liggen. Hij kan straks thuis komen met een pakket “minder Brussel” en tegelijk met een Europa dat socialer is, maar tegelijk ook met extra Europese uitgaven voor de wereld van Economie 4.0 die onze toekomst gaan bepalen. Juist Nederland met zijn open economie en export heeft alle nieuwe technologieën nodig om te kunnen overleven. Als Rutte zijn EU-pakket weet te realiseren, zal niemand zeuren over een extra bijdrage van Nederland aan het nieuwe Europa. Hij kan dan heel goed uitleggen dat we er veel meer voor terug krijgen. En alle rekensommen wijzen ook nu al uit dat ons land per saldo extra voordelen van de EU heeft. Dit hadden de pro EU-partijen al veel eerder aan het publiek moeten uitleggen. Dat laatste onderschrijf ik. Maar de kwaliteiten die Vermeend en van der Ploeg aan Rutte toeschrijven aan Mark Rutte, die heeft hij niet. Onze premier heeft geen visie op de toekomst, want als hij die wel zou hebben zou het kabinet Rutte II een heel ander beleid hebben gevoerd en zou hij een heel andere bewindsploeg hebben geformeerd. Rutte heeft deze week aan de Tweede Kamer laten weten waar hij staat in de beraadslagingen over de EU-begroting 2021-2027. Nadat de Engelsen de EU hebben verlaten. De EU telt in de 27 lidstaten 450 miljoen inwoners, die circa 1% van de nationale inkomens betalen voor de taken die door Brussel worden uitgevoerd. Na de Brexit vallen €12 mrd inkomsten weg, die op enigerlei wijze moeten worden gecompenseerd. Daarbij komen nieuwe taken voor de EU: terrorismebestrijding, bewaking van de EU-buitengrenzen en veiligheid, waaronder cybercriminaliteit. Ook de strijd tegen klimaatverandering en bescherming van ons milieu (het Verdrag van Parijs (2015) en Bonn (2017)) en de energietransitie vergen inzet, coördinatie en overleg, ook een sociaal en eerlijk migratiebeleid en verhoogde defensie-inspanningen vergen hogere inkomsten. Rutte zegt daar op voorhand ‘nee’ tegen en houdt een veto achter de hand. Nederland wil zijn afdrachten niet verhogen. Rutte stelt dat de EU moet gaan schuiven met geld: minder landbouwsubsidies en lagere ondersteuning aan structuurfondsen voor projecten in de armere Europese regio’s. Er zijn 11 landen die netto-betalers zijn, waarvan Nederland de grootste is uitgedrukt in het % van het bruto nationaal inkomen. 16 lidstaten zijn dus netto-ontvangers. Die krijgen dus meer steun dan dat ze aan de EU afdragen: de grootste is Litouwen. Hoe asociaal zal Rutte zich in de loop van de komende jaren waarin nog verder wordt gediscussieerd over de definitieve besluitvorming over de volgende EU-begroting?

©2018 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices d.d. 23 februari 2018; week 8: AEX 534,09; BEL-20 3972,53; CAC-40 5317,37; DAX 30 12.483,79; FTSE 100 7244,41; SMI 8948,19; RTS (Rusland) 1301,01; DJIA 25309,99; NY-Nasdaq 100 6896,601; Nikkei 21892,78; Hang Seng 31268,15; All Ords 6105,20; SSEC 3.289,02; €/$ 1,2294; BTC/USD volatile: $9.754,00; 1 troy ounce goud $1328,20, dat is €34.712,96 per kilo; 3 maands Euribor -0,328% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,37%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,71%; 10 jaar VS 2,8842%; 10 jaar Duitse Staat 0,661%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,13%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,219. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.