UPDATE23112013/197 Japanse staatsschuld gestegen naar 245% bbp

Hoe kijkt de historicus, auteur en journalist Geert Mak naar Europa? Met gemengde gevoelens aan de ene kant maar met vertrouwen naar de toekomst. Hij gaf afgelopen weekend college bij de NTR. Ik heb daarvan enkele aantekeningen gemaakt. Hij spreekt over de EU, die in een zwaar gehavende situatie verkeert. De EU is nog niet losgekomen van het zware weer dat de unie in 2010 (het jaar dat Griekenland naar buiten kwam met zijn torenhoge schulden) heeft getroffen; van de stormen die over Europa joegen. Wat heeft de EU tot dusverre opgeleverd? Vrede in dit werelddeel en een goed functionerende interne markt. Verder zijn er een aantal Europese bolwerken opgezet als het EP, de EC, de Eurogroep, de ECB, de EU/Euro-top. Over het functioneren daarvan is hier en daar kritiek te horen: en terecht. Hoelang heeft Noord-Amerika erover gedaan de federatie van de Verenigde Staten op te richten? Lang, heel lang, 100 jaar + een burgeroorlog (1861-1865) en nog altijd is er discussie over de autonomie van de staten in relatie tot het federale statuut in Washington. De vraag is in welke mate Europa centraal bestuurd gaat worden? Gaat de EC zich bemoeien met de nationale begrotingen, met sociaal/maatschappelijke onderwerpen, fiscaliteit en met de pensioenen? Daar is geen eenduidigheid over. Is dat een 'interne zwakte' van de EU of moeten we daarvoor veel meer de tijd nemen? Mak spreekt over het Brusselse integratie proces. We bevinden ons thans in een moeilijke situatie waar een beroep wordt gedaan op solidariteit bij de Noord-Europese landen. Hij gebruikt het woord a-moraliteit als het gaat over de financiële sector. De graaiers komen daar goed mee weg en de brave burgers zijn zo onnozel dat ze voor hun nette gedrag worden 'gestraft'. Een periode waar jongeren worden getroffen door werkeloosheid. Toch ziet Mak in de toekomst, na alle ellende van de crisis te hebben overwonnen, een Europese Renaissance opdoemen. Hij kan die uitspraak niet duiden, het is een gevoel dat hij uitspreekt. Het is voor hem onvermijdelijk dat er een Europees Bestuur komt dat een einde gaat maken aan het super-kapitalisme. Dat de macht van de financiële markten aan banden gaat leggen. De roep om veiligheid door de burgers zal uiteindelijk tot een federaal Europa leiden. Hier doet Mr Geert Mak een interessante uitspraak. Het gaat erom wat hij NIET zegt. Hij springt van het Europa van nu naar een Europese Renaissance. Hij geeft daar geen tijdslijn bij aan. Dat kan 5, 15 of 25 jaar zijn. Uit de laatste peiling van de Hondt blijkt dat 29% van de geënquêteerden van oordeel is dat Nederland zich beter uit de EU kan terugtrekken. In 2005 heeft 61,5% tegen het toen voorliggende grondwettelijke verdrag van Europa gestemd. Mak zegt wel dat er na de crisis grote behoefte zal zijn voor veiligheid en vrede. Dat zou kunnen betekenen dat er een gebeurtenis plaats zal vinden waarna de Europese burgers van nieuwe generaties, in grote meerderheid, zullen zeggen: Europa moeten we nu maar doen. De reserves, die er nu zijn, zijn dan verdwenen. Ik refereer daarbij aan de oprichting van de EGKS in 1952 door Frankrijk, West-Duitsland, Italië en Nederland, België en Luxemburg en naar de inspanningen van Jean Monnet en Robert Schuman bij de oprichting van de Europese Economische gemeenschap in 1958. Wat hen dreef was, na die vreselijke 2e Wereldoorlog, vrede en veiligheid in Europa te verwezenlijken door samen te werken. L'histoire se répète? Zal ik dat nog meemaken?

In mijn vorige blog, nr 196, heb ik aandacht geschonken aan het prijsniveau van goederen en diensten. Lopen we het risico dat de inflatie omslaat in een deflatie en welke gevolgen kan dat hebben. Ook deze week wijdt de Duitse analist Günter Hannich weer aandacht aan dit onderwerp. We verkeren nog niet in een situatie van deflatie, maar het gevaar bestaat wel dat prijzen verder wegzakken. Hij waarschuwt dat zo een proces snel kan verlopen en dat het grote gevolgen kan hebben voor vermogensbestanddelen. Ook voor het geld van de kleine man, voeg ik daaraan toe. Hannich wijst erop dat burgers attent moeten zijn voor bewegingen in die richting. Hij spreekt de ECB aan op de toelichting bij de laatste renteverlaging van 0,5% naar 0,25%. De centrale bank in Frankfurt stelde dat de renteverlaging, goedkoper geld dus voor de banken, een bijdrage zal zijn om een verder wegzakken van prijzen zal voorkomen. Hannich reageert daarop met de stelling dat nieuw geld, dat in de markt wordt gepompt door de ECB, alleen dan een positieve uitwerking zal hebben indien de banken dat geld ook gaan gebruiken om het bedrijfsleven te financieren. Maar dat is precies het punt waar hij met de ECB over van mening verschilt. Daar kan ik me wel wat bij denken zeker na lezing van een bericht van Bloomberg, afgelopen woensdag, dat het persagentschap uit anonieme bron zegt vernomen te hebben dat de ECB overweegt een negatieve rente in te voeren. Nu krijgen banken niets als ze ’overnight’ geld stallen in Frankfurt. Het zou nu de bedoeling zijn om de banken 0,1% vergoeding te gaan vragen. Dat moet financiële instellingen ervan weerhouden om geld te stallen bij de ECB in plaats daarvan het te gaan uitlenen in de markt, b.v. aan andere banken dan wel bedrijven. Met name het mkb klaagt in Nederland onvoldoende krediet te kunnen krijgen van de banken. Die zijn allemaal bezig hun risico’s in te perken. Dat is niet verwijtbaar maar lovenswaardig. Dat had al veel eerder moeten gebeuren. Banken zouden geen risicovolle transacties aan moeten willen gaan. Zij moeten het aan hen in bewaring gegeven geld op een zodanige wijze beleggen dat zij dat geld altijd terug kunnen betalen. Dat is hun zorgplicht. Dat het voor ondernemers moeilijk is geld van de bank te lenen, komt mij bekend voor. De samenleving, de politiek, de monetaire autoriteiten willen dat banken meer geld gaan uitlenen aan het bedrijfsleven. Dat willen banken ook wel, maar ze hebben helemaal geen trek om bedrijfsverliezen te gaan financieren. En terecht. Bedrijven die goed draaien investeren terughoudend en kijken liever de kat uit de boom. En bedrijven die slecht draaien schreeuwen moord en brand om aan geld te komen om het hoofd boven water te kunnen houden (salarissen en schulden te kunnen betalen). Als de ECB ertoe zou overgaan een negatieve rente in rekening te gaan brengen is dat een noodgreep. Dat betekent namelijk dat of banken te weinig vertrouwen hebben in het bankwezen om gelden uit te lenen aan andere banken dan wel de centrale bank heeft zoveel geld in de markt gepompt dat de markt er geen raad mee weet wat ermee te doen. En dan wordt mijn vraag weer actueel 'wat is de waarde van geld dat niks kost, nou ja, bijna niks (0,25% 's jaars)? Is dat geld nog $1,3557 waard? Normaal wijzigt de ECB de rente in stapjes van minimaal 0,25%, door nu een tiende te doen geeft de ECB aan heel voorzichtig dit nieuwe terrein te willen verkennen, aldus analisten. De euro daalde daarop één cent tot $1,3460. Günter Hannich blijft hameren op de risico's die de Muntunie (ECB en de 17 lidstaten van de eurozone) met zich brengt vanuit Duits perspectief. Italië wordt steeds meer het nieuwe Griekenland. De meest actuele cijfers laten dramatische (eigenlijk schrijft hij 'meer dan dramatische) schuldbedragen zien. Alleen al in de maand september steeg de Italiaanse staatsschuld met >€8,5 mrd. Waar Duitsland jaarlijks €29 mrd aan rente over de staatsschuld betaalt, betalen de Italianen €84 mrd. Ter vergelijking: Nederland betaalt €10,4 mrd. De New York Times citeert Nobelprijswinnaar Paul Krugman die stelt dat 'Duitsland zijn buren ruïneert, als gevolg van de grote exportoverschotten, die de handelsbalans uit zijn evenwicht brengen. Daardoor zijn de zwakke eurolanden niet in staat hun economie uit het dal te trekken. Overigens is dezelfde kritiek ook van toepassing op ons land. Alles als gevolg van de te dure euro voor de zwakke eurolanden en te goedkoop voor de Noord-Europese rijkere landen als Duitsland en Nederland, die tegen een relatief lage rente op de financiële markten geld kunnen lenen. Nederland geeft nog altijd, ondanks alle al doorgevoerde bezuinigingen, €70 mln per dag meer uit dan het binnenkrijgt. Dat deze instabiliteit doordringt tot de bevolking blijkt uit een verdere daling van het consumentenvertrouwen in de eurozone deze maand. De index daalde van -14,5 naar -15,4 op maandbasis. In Nederland steeg de index van -27 naar -18. Voor de gehele EU ging de index van -11,7 naar -12,4.

Als deflatie in gang is gekomen trekken banken zich terug, het is dan niet meer belangrijk hoe laag de rente is. Ze nemen een afwachtende houding aan, daardoor ontstaat een 'kredietklem'. We moeten dit zien als een 'sleutelelement' als we kijken naar de prijsontwikkeling. Over wat er staat te gebeuren blijft hij zijn doemscenario onder de aandacht brengen: Wahrscheinlich innerhalb 2014 kommt der große Zusammenrbruch: fatale Staatspleiten, Europa-Crash, Euro-Zusammenbruch Faule Kredite machen die Banken fertig. Wenn in 2014 auch Spanien und Italien kippen, dann implodiert das Finanzsystem. Hij verpakt die boodschap door een product aan te bevelen waarmee beleggers hun geld in veiligheid kunnen brengen. De Zwitserse beleggingsexpert Marc Faber stelt dat het zeer ruimhartige beleid van de centrale banken en in het bijzonder de Federal Reserve, die maandelijks voor $85 miljard aan obligaties opkoopt om de economie te stimuleren, zeepbelvorming in aandelen en staatsleningen in de hand werkt. De man die vanwege zijn vaak sombere visie op de financiële markten bekend staat als Dr.Doom, vreest dat de zeepbellen in diverse beleggingscategorieën verder zullen worden opgeblazen door de aanstaande FED-president Janet Yellen. De kans is volgens hem groot dat Yellen de huidige kwantitatieve verruiming voort zal zetten en voorlopig zal wachten met het afbouwen van het steunbeleid. Naast aandelen die, sinds de FED de geldpersen heeft aangezet, al enorm zijn opgelopen, ziet de superbelegger ook grote risico´s voor beleggingen in diamanten, kunst en luxe goederen. Begin dit jaar waarschuwde de auteur van Gloom, Boom en Doom, ook al voor het op grote schaal drukken van nieuw geld door centrale banken, waar de financiële markten uiteindelijk de wrange vruchten van gaan plukken.

Ik weet het even niet meer. Er komt data naar buiten die niet met elkaar matchen. Laten we kijken waarmee het Kadaster deze week naar buiten kwam. De huizenverkoop, geregistreerd naar het moment waarop het transport bij de notaris heeft plaatsgevonden, is in oktober aanzienlijk verbeterd ten opzichte van dezelfde maand in 2012. Vorig jaar stokte de teller op 8.507 huizen, dit jaar liep hij door tot 9.929, een stijging van 16,7 %. Ook zijn er meer huizen verkocht dan in de maand september. Toen wisselden 9.289 huizen van eigenaar. Vooral vrijstaande woningen werden er in oktober meer verkocht, een stijging van 22,5 % in vergelijking met vorig jaar. In vergelijking met september dit jaar is de grootste stijging te zien bij appartementen (11,9 %) en de kleinste stijging wederom bij tussenwoningen (3,5 %). Van de bijna tienduizend verkochte huizen, waren 197 bij een executieveiling. Dit zijn huizen die verkocht worden nadat mensen hun huis zijn kwijtgeraakt door bijvoorbeeld een hypotheekschuld. Vorig jaar waren dit er nog 225 in dezelfde maand. We moeten bij deze cijfers wel in acht nemen dat het hier gaat om cijfers van huizen die al maanden eerder door de NVM waren verantwoord. Het Kadaster loopt maanden achter bij de markt. Een ander cijfer is de automarkt. In Nederland werden in oktober bijna 37.000 auto's verkocht, dat is een stijging van 37,4% op jaarbasis. Mazda deed het heel goed met een stijging in oktober van 59%. Over het hele jaar genomen liggen de verkopen nog 25% achter op de eerste tien maanden van 2012. In heel Europa was de stijging afgelopen maand 4,7%. Er zit wel een addertje onder het gras. De fiscale regels voor het leasen van auto's veranderen per 1 januari a.s., maar iedereen die dit jaar nog een nieuw leasecontract sluit kan nog gebruik maken van het huidige, vriendelijker, regime. Hierdoor worden autoverkopen naar voren gehaald, daardoor zal in de eerste maanden van komend jaar de automarkt wel weer instorten. Nederlandse consumenten worden steeds minder somber, blijkt uit cijfers van het CBS. Het consumentenvertrouwen steeg in november met 9 punten tot -18. Consumenten waren voor het eerst sinds het voorjaar van 2011 weer positief over de toekomstige economische situatie. De stemming over het economisch klimaat verbeterde de afgelopen maanden sterk. De deelindicator steeg in november met 18 punten en kwam uit op -16. Het oordeel over de economische situatie in de komende 12 maanden verbeterde het meest. Voor het eerst sinds het voorjaar van 2011 zijn er meer optimisten dan pessimisten. Ook de stemming over de economie in de afgelopen 12 maanden verbeterde aanzienlijk. De koopbereidheid van consumenten nam in november ook toe, maar minder sterk dan het vertrouwen in het economisch klimaat. De deelindicator koopbereidheid steeg van -23 naar -19. Consumenten waren minder negatief over de ontwikkeling van hun eigen financiële situatie, maar ze vonden de tijd wel minder gunstig voor het doen van grote aankopen, zoals wasmachines en televisies, dan in oktober. Het kabinet zal opgelucht zijn over deze data, ik deel die mening helemaal niet. Ik zie het als een kleine up in een grote down beweging, waar het einde nog niet van in zicht is. Ik heb wel een verklaring over omslag in het denken van de bevolking over de toekomstige economische ontwikkelingen. Het Herfstakkoord, ook wel het Pechtold-akkoord genoemd, heeft de indruk gegeven dat met de door Dijssel toegezegde beleidswijzigingen, de negatieve economische spiraal definitief zou zijn omgebogen. Ik heb het dan over €600 mln meer naar het onderwijs, de positie van gezinnen met kinderen wordt verbeterd en de verlaging van de zelfstandigenaftrek van de zzp'er gaat niet door. Niets is minder waar. De macro-economische effecten van Begrotingsafspraken 2014 zijn zeer beperkt, zegt het CPB. De groei van het bbp blijft in alle jaren vrijwel onveranderd. Het mediane inkomenseffect van het pakket bedraagt 0,75 procent in 2014 en 0 procent in latere jaren. De vermaledijde bezuinigingen van €6 mrd worden gewoon uitgevoerd en het begrotingstekort blijft >3%, de staatsschuld blijft stijgen naar >75%, de werkeloosheid stijgt verder en de economie krimpt dit jaar (1,1%) en volgend jaar (-0,1) nog steeds. Pas voor 2015 wordt in de prognoses een lichte verbetering ingezet. De stroom zogenaamde positieve berichten van de kant van adviseurs van van de overheid blijven binnenstromen. Lezers weten dat ik daar kritisch naar kijk. Zo ook het bericht van het CBS dat de werkloosheid in oktober is gedaald van 8,7% naar 8,6%. Het CBS zelf is daarover verbaasd daar "want de laatste maanden blijkt toch wel dat het op de arbeidsmarkt nog steeds niet goed gaat. Ook in het derde kwartaal gingen er weer heel veel banen verloren, 46.000 om precies te zijn." De reden van de daling moet worden gezocht dat mensen zich terugtrekken van de arbeidsmarkt omdat ze gaan studeren of omdat ze geen succes verwachten van hun zoektocht naar werk. In tegenstelling tot de gedaalde werkloosheid is de toename van het aantal WW-uitkeringen met 8.000 tot 408.000. Dat netto aantal komt tot stand van 58.000 nieuwe inschrijvingen en 50.000 beëindigde uitkeringen. In de eerste 10 maanden van dit jaar hing bijna de helft van de beëindigde uitkeringen samen met het feit dat de ontvanger een nieuwe baan wist te vinden. Migrantenorganisaties meldden dat de jeugdwerkloosheid onder allochtonen in Nederland wordt onderschat. In bepaalde wijken ligt die zelfs op 80%. Vooral veel allochtone jongeren zitten werkloos thuis. Landelijk zijn er bijna twee keer zoveel allochtone dan autochtone jongeren werkloos. Maar dat is niet het hele verhaal. Jongeren die naar werk zoeken worden meegeteld, maar jongeren die het zoeken hebben opgegeven tellen niet mee. In hoeveel wijken de werkloosheid zo hoog ligt, is onduidelijk. Gemeenten hebben vaak geen complete analyses van de jeugdwerkloosheid per wijk. Ook is er nog een groep 'onzichtbare' werklozen. Dat zijn jongeren die niet meer naar school gaan, geen baan hebben en ook geen uitkering aanvragen. Schattingen lopen ver uiteen: er kunnen wel 10.000 tot 100.000 'onzichtbare' werkloze jongeren zijn. Een grote groep kwetsbare jongeren wordt niet meer bereikt met hulpverlening en begeleiding. Het CBS maakte deze week ook andere cijfers bekend. Zo blijkt dat huishoudens terughoudend blijven met geld uitgeven. In september werd 2,1% minder besteed aan goederen en diensten dan in dezelfde maand een jaar eerder. Daarnaast zijn de huizenprijzen vorige maand met 4% gedaald vergeleken met oktober vorig jaar. In de peiling van de Hond van dit weekend verliest de VVD 1 zetel aan de Piratenpartij. De algemene verwachting dat de regeringspartijen het goed doen als het consumentenvertrouwen stijgt, is volgens De Hond nog niet terug te zien. Het vertrouwen zou vooral komen door de positievere verwachting voor de economische situatie in Nederland het komende jaar, maar niet door de stijging van de eigen koopbereidheid, aldus De Hond. Binnen het kabinet is geen eenduidigheid over de gevolgen van de door het CBS gemelde 'einde van de recessie'. PvdA-minister Dijsselbloem reageerde met de uitspraak dat er "nog geen reden is de vlag uit te steken". Het herstel is volgens hem nog zwak. De VVD-leider tevens premier, Marc Rutte, daarentegen, voelt dat Nederland weer op stoom komt. Dat zei hij tenminste aan het slot van het VVD-congres in Den Bosch. "Ik voel dat we aan het begin staan van een nieuw begin." Rutte drukte zich minder voorzichtig uit. "Eigenlijk kunnen we eindelijk weer vooruit. Dat is vreselijk goed nieuws." Ik hoop dat voor Nederland, maar ik geloof daar nog niet in. In de positieve politieke nieuwsshow kwam dit weekend ook de Duitse demissionaire minister van Financiën, Wolfgang Schäuble aan het woord: het risico dat problemen in bepaalde eurolanden zich uitbreiden naar de hele eurozone bestaat niet meer. Zonder specifiek landen te noemen stelde hij dat regeringscrisissen en coalitie-onderhandelingen niet langer het gevaar van besmetting voor de eurozone als geheel met zich meebrengen. ,,De euro is stabiel, financiële markten zijn niet langer ongerust over de toekomst van de eurozone en er zijn geen besmettingsrisico's meer''. Schäuble zei dat Griekenland, dat met noodleningen van de EU, ECB en IMF van een bankroet is gered, respect verdient voor de vooruitgang die het euroland de afgelopen 1 tot 1,5 jaar heeft geboekt op economische gebied en bij het terugdringen van het begrotingstekort. Hij is kennelijk vergeten dat de Grieken een onoverzienbaar grote schuldenberg hebben, die zij niet kunnen dragen. Afgelopen week is de Griekse premier naar Berlijn geweest om te bepleiten dat de Grieken meer de tijd krijgen om de schulden terug te betalen. Dat betekent dat de Grieken nog gedurende een lange periode die aflossings- en rentelast met zich mee moeten torsen. Daarbij komt dat de EC bij Duitsland aandringt om meer goederen te gaan importeren uit de zwakke Eurolanden om daarmee te bereiken dat de grote overschotten van de betalingsbalans – uiteindelijk – zullen verdwijnen. Misschien geldt dat ook wel voor Nederland.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) schrijft in de Economic Outlook dat de Nederlandse economie zwak blijft en ook volgend jaar nog licht zal krimpen. Volgens de OESO bereikt de Nederlandse economie pas in de tweede helft van volgend jaar het dieptepunt en treedt het herstel pas in 2015 in. Voor volgend jaar verwacht de denktank een krimp van 0,1 %, na een min van 1,1 % dit jaar. Voor 2015 wordt voorlopig gerekend op een groei met 0,9 %. De werkloosheid blijft daarbij stijgen en zal pas in 2015 stabiliseren op ruim 8 % van de beroepsbevolking. De werkloosheid zou daarmee in 4 jaar bijna zijn verdubbeld. De risico's voor de Nederlandse economie blijven volgens de organisatie groot. Zo kan een verdere daling van de huizenprijzen de consumptie verder onder druk zetten en kunnen banken verder in de problemen komen als de uitslagen van het bankenonderzoek van de ECB tegenvalt. Aan de andere kant zou de ontwikkeling van de internationale handel beter kunnen zijn dan nu wordt verwacht. De OESO is echter ook nog altijd zeer bezorgd over de hele internationale economie. De afzwakkende groei in opkomende markten, aanhoudende spanningen in het eurogebied en de onzekerheid over de Amerikaanse overheidsfinanciën kunnen ook volgend jaar voor grote problemen zorgen. De wereldeconomie groeit volgend jaar naar verwachting wel iets sterker dan in 2013, met verbeteringen in zowel de VS als de eurozone. Padoan, hoofdeconoom bij de OESO, vreest echter dat dit herstel tot gemakzucht zal leiden onder politici. ,,Fouten of het uitblijven van politieke actie kunnen veel zwaardere gevolgen hebben dan de onrust die we al hebben gezien en kunnen de groei jarenlang bedreigen''. De nieuwe raming van de OESO bevestigt het beeld dat de Nederlandse economie ondanks de minieme groei in het derde kwartaal nog lang niet uit de problemen is. Economen gaven naar aanleiding van het kleine kwartaalplusje al aan dat van een echt herstel nog geen sprake is. Het economisch bureau van Rabobank voorspelde vorige week een stagnatie van de Nederlandse economie in 2014. Het Centraal Planbureau gaat vooralsnog uit van een groei met 0,5 %. De OESO verwacht wel dat het overheidstekort van Nederland voorlopig lager blijft dan 3 %. Voor 2015 wordt een afname voorzien tot 2,3 % van het bruto binnenlands product (bbp). De staatsschuld stijgt daarbij naar verwachting tot 77,5 % van het bbp, terwijl de inflatie verzwakt tot 1,6 % volgend jaar en 0,9 % in 2015.

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland waarschuwen politiek Den Haag dat het economisch herstel in de kiem wordt gesmoord als banken strengere kapitaaleisen krijgen opgelegd. Dat schrijft Cees Oudshoorn, directeur beleid van VNO-NCW, aan de Tweede Kamer; ik neem aan dat die brief is geschreven op instigatie van de bankenlobby. Het parlement hield deze week een hoorzitting over de kabinetsvisie op de bankensector. Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën wil dat er in Europa strengere kapitaalstandaarden worden afgesproken. Lukt dat niet, dan wil hij de ruimte krijgen dat individuele lidstaten zelf hogere eisen aan banken stellen. Deze inzet 'beperkt de ruimte voor banken om kredieten te verlenen ', aldus Oudshoorn. 'Het risico bestaat dat de lichtpuntjes van economisch herstel vroegtijdig de kop worden ingedrukt.' Op Twitter ontstond meteen, nadat de inhoud van de brief openbaar werd, discussie over deze lobby van VNO. 'Gaan we weer', verzucht financieel geograaf en opiniemaker Ewald Engelen. Engelen verwijst daarbij naar het pleidooi van de Amerikaanse professor Anat Admati. Zij neemt de bankenlobby tegen hoge kapitaaleisen stevig op de hak en stelt ook dat de klacht dat extra eigen vermogen ten koste van kredietverlening gaat onzinnig is. Robin Fransman van het Holland Financial Center, een instituut met een sterke verwantschap met de verdediging van de bankbelangen, stelt dat de kredietverlening wel degelijk onder druk kan komen te staan in de periode dat banken hun kapitaalbasis aan het versterken zijn. Volgens hem is de conclusie van Admati dan ook 'onhoudbaar'.

Over dit onderwerp heb ik mij al eerder heel kritisch uitgelaten. Het gaat over een door de AFM verplicht opgelegde regeling inzake hypotheekadvisering. Ik heb daarover gezegd: 'weg met die regeling, laat de markt zelf zijn werk doen'. De consumentenbond heeft aan die regeling meegewerkt. Te gek voor woorden: een organisatie die de belangen van de consumenten zegt te behartigen, onderschrijft een regeling die de consument veel geld uit zijn zak kan kloppen. Wouter Koolmees, financieel specialist van de D66 fractie, heeft daar – eindelijk – vragen over gesteld aan minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. Die erkent dat mensen soms twee keer provisie betalen om een hypotheekadvies te krijgen. Twee keer kan in de praktijk ook wel drie keer zijn. Je kan zomaar €10.000 moeten betalen zonder dat er een hypotheekofferte wordt uitgebracht. Het gebeurt dat mensen provisie betalen aan een onafhankelijk financieel adviseur en vervolgens weer bij de bank waar ze naartoe worden verwezen. Bij een aantal banken, zoals Rabobank, kun je geen hypotheek afnemen zonder een adviesgesprek bij die bank te hebben. Dijssel stelt: ''het staat de consument vrij om te besluiten waar hij een advies wil afnemen, net als het aanbieders vrij staat om – binnen de daarvoor geldende wettelijke kaders – de distributie van een financieel product in te richten. Die stelling van de minister snijdt geen hout omdat er geen toetsingseisen zijn waaruit een consument, die een huis wil kopen, kan kiezen welke hypotheekadviseurs het beste passen bij zijn wensen. Banken zijn verplicht de advies- en distributiekosten rechtstreeks bij de klant in rekening te brengen. Banken die alleen hun product verkopen als zij zelf hebben geadviseerd, verminderen daarmee overigens wel hun mogelijke afzetmarkt en prijzen zichzelf mogelijk uit de markt''. De AFM gaat met verschillende partijen in gesprek over de situatie. Het beste is als de AFM die hele regeling naar de prullenmand deponeert. Ook heeft de Consumentenbond hand en spandiensten verleend aan de totstandkoming van 'regels voor internetbankieren' die de Vereniging van Nederlandse banken per 12 januari 2014 voor alle banken gaat instellen. Het is een zeer eenzijdige benaderd van de problematiek. Dat er spelregels moeten komen daar ben ik niet tegen, maar wel regels die zowel op de banken als op de klanten van de bank van toepassing zijn. Ik kom daar in de volgende blog op terug en zal daar de onvolkomenheden aan de orde stellen, zoals de zorgplicht van de banken en de omdraaiing van de bewijslast. De klant die zijn geld kwijtraakt door het handelen van cybercriminelen moet aantonen dat hij volledig te goederen trouw heeft gehandeld en aan alle redelijke veiligheidseisen heeft voldaan. En hoe worden de eisen toegepast op ouderen en zieken die daaraan niet kunnen voldoen? Welke inspanningen leveren de banken met betrekking tot frauduleus handelen (met katvangers bijvoorbeeld). Ik kom daar nog uitgebreid op terug. Ik ben deze week ook naar een paneldiscussie geweest van BNR/De Nieuwe Wereld over het profiel van de Nieuwe Leider. Ook dat onderwerp schuif ik door.

Kort Nieuws

Alhoewel hij dat niet voornemens was stapt Sipko Schat op als bestuurder van de Rabobank. Op aandringen van de Raad van Commissarissen, dat wel. Hij zou bij de lokale vestigingen nog 'onvoldoende draagvlak' hebben. Schat was sinds 2006 bestuurder en verantwoordelijk voor hetgeen zich in de dealingroom afspeelde met het gesjoemel met de Libor-rente. De Rabobank laat weten dat Schat 'met het oog op de bestaande gevoeligheden rondom vertrekvergoedingen een onafhankelijke derde' zal beslissen hoeveel Schat meekrijgt bij zijn vertrek.' Onbegrijpelijk dat iemand die zo slecht heeft gefunctioneerd en daardoor een enorme schade heeft toegebracht aan de bank over een vertrekregeling wil onderhandelen. Mak heeft gelijk als hij zegt 'de graaiers komen ermee weg'. Dat is de mores van vandaag de dag! Scheidend Rabo-bestuurder Sipko Schat heeft wel sterke papieren in handen als het gaat om het vaststellen van zijn ontslagvergoeding. De weggestuurde topbankier, de hoogst inhoudelijk verantwoordelijke zakenbankier bij de RABO zal met een riante uitkering thuis kunnen gaan nadenken hoe zijn personeel frauduleus kon handelen. Moet het Openbaar Ministerie hier niet ingrijpen of moet DNB in de luwte haar wonden kunnen likken? Dijsselbloem vindt 5 miljoen niet redelijk. Dijssel is ook over de RABO-economen die vorige week naar buiten kwamen met hun financieel/economische prognoses voor de toekomst, te somber. Die waren negatiever dan die van de staatsbank ABNAmro en adviseur van het kabinet CPB. In de Eerste Kamer zei Dijssel dat hij 'er zeer ongelukkig mee was, omdat er van de Rabobankeconomen bij herhaling een somberheid uitgaat die niet gebaseerd is op feiten'. Hans Stegeman, namens de RABO reageerde daarop met de uitspraak bij BNR 'dat hij ons diskwalificeert'. "Een half procentpunt per jaar doet er eigenlijk niet zoveel toe. Dat is nou net waar ik me de laatste tijd aan stoor in het discours: een tiende procent groei is in feite hetzelfde als een tiende procent krimp. Het is hoe je het presenteert."

De VVD is, met betrekking tot Europa, gespleten in twee kampen. Enerzijds Rutte en Bolkestein en anderzijds Neelie Kroes en Guy Verhofstadt. En waar staan de VVD parlementariërs in het Europees Parlement?

De banken blijven onder vuur liggen van toezichthouders en claims van beleggers die grote verliezen hebben geleden als gevolg van rommelhypotheken, subprimes, fraude bij de Libor- en Euriborrentes en onvoldoende toelichting op de risico's van derivaten en andere financiële producten. JP Morgan maakte deze week bekend dat na een schadevergoeding van $42,5 mln, $5,1 mrd nu $13 mrd gaat worden. Daar is de RABO met een boete van €747 mln nog maar een kleine jongen bij. Edoch, advocaten slijpen de messen en gaan bij banken grote claims neerleggen 'wegens misleiding dan wel als gevolg van fraude geleden verliezen'. Dat wordt nog een groot item, let op mijn woorden.

Slotstand indices 22 november 2013/week 47: AEX95,80; BEL 20 2.840,66; CAC 40 4.278,53; DAX 30 9.219,04; FTSE 100 6.674,30; SMI 8250,43; RTS (Rusland) 1444,91; DJIA 16064,77; Nasdaq 100 3422,016; Nikkei 15381,72; Hang Seng 23714,22; All Ords 5.330,30; €/$ 1,3557; goud $1243,70, dat is €29.465,59 per kg, 3 maands Euribor 0,223%, 10 jarig 2,062%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.