UPDATE23082014/234 Een handelsoorlog leidt niet naar vrede en veiligheid

De term "Bankenunie" komt voort uit de actuele communicatieve uitdagingen die de de Europese staatsschuldencrisis aan de politieke elite stelt en staat los van de manier waarop deze term in de economische theorie wordt gebruikt. Concreet worden met de term "Bankenunie" in het politieke debat op Europees niveau meestal de volgende maatregelen bedoeld:

  1. Een regelgevende instantie met beslissingsbevoegdheid voor alle staten die lid zijn van de Europese Monetaire Unie, de eurozone dus;

  2. De mogelijkheid om hulp uit het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) direct aan noodlijdende instellingen te bieden in plaats van de verantwoordelijkheid voor gehele landen met hun gezamenlijke economie te nemen;

  3. Een fusie van de depositogarantiestelsels van alle nationale staten die lid zijn van de EMU in een Europees Garantiestelsel.

Als alles volgens schema verloopt treedt de Bankenunie dit najaar in werking, althans dat is de bedoeling. Of dat ook wordt gerealiseerd hangt mede af van een klacht die door meerdere Duitse professoren eind juli is ingediend bij het Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe. De Berliner Finanzwissenschaftler Markus Kerber argumentiert, die Bankenaufsicht sei rechtlich nicht gedeckt. «Die Europäische Zentralbank bekommt mehr Macht als ihr zusteht. Dies ist ein Grundrechtsverstoß», sagt Kerber als Initiator der Verfassungsbeschwerde. Artikel 127 des Vertrags, der das geldpolitische Mandat der EZB regelt, erlaube keinen «Totaltransfer» nationaler Aufsichten auf die EZB. De EC en de ECB hebben gesteld dat de Bankenunie niet in strijd is met Europese Verdragen en het Duitse Grondrecht volledig respecteert. Binnenkort, direct nadat de uitslag van de stresstest voor banken bekend is, komen de 130 grootste Europese (systeem)banken onder toezicht te staan van de Europese Centrale Bank (ECB). Een bankenunie draagt bij aan financiële stabiliteit in Europa en sterkere banken, dat is het streven van de autoriteiten. Met gelijke regels voor alle banken in de eurolanden, centraal toezicht en afspraken over ingrijpen bij banken met problemen. De Europese leiders hebben besloten dat alle banken de komende jaren hun buffers moeten versterken. Het is de bedoeling dat banken beter tegenslagen kunnen opvangen, maar ik denk dat dat voor veel banken onvoldoende zal zijn om de noodzakelijke verliezen te nemen. Dit geldt ook voor de kleinere banken, die onder het toezicht van de nationale centrale banken blijven staan. Daarnaast moeten eerst aandeelhouders en obligatiehouders de financiële tekorten opvangen als een bank dreigt om te vallen. Zo worden banken niet alleen meer met overheidsgeld gered. Het is de bedoeling dat de risico’s van de financiële wereld worden gedragen door de financiele sector zelf. Tot zover de inleiding. Ik besteed zo nu en dan aandacht aan de Bankenunie en heb daar ook wel eens in kritische zin over geschreven. Nu het tijdstip nadert waarop de Bankenunie in werking gaat treden wil ik het Europese instituut meer in de schijnwerper zetten. Ik leg een aantal discussiepunten op tafel, die in relatie staan tot de status van de Bankenunie. Op de eerste plaats de vraag of deze financiele instelling levensvatbaar is in de huidige inrichting van de EU? Als 15 jaar geleden de Europese Raad van toen een Politieke Unie in Europa in de steigers zou gezet zou de Bankenunie van nu een veel breder draagvlak hebben gekregen dan het afgedwongen draagvlak van nu. Op de tweeede plaats de vraag in welke hierarchie de Bankenunie binnen de EU staat? Is het een politieke instelling of een financieel/monetaire? Aan wie legt de Bankenunie verantwoording af over het beleid? Is er een relatie met de ECB en zo ja welke dan en zo nee 'waar ligt dan de verantwoordelijkheid voor de inrichting van het Europese bankwezen? Waar ligt de eindverantwoordelijkheid voor het functioneren van het Europese bankwezen? Is er een visie over de inrichting van het bankwezen? Binnen de eurozone zijn er 6.000 banken. Is het de bedoeling dat al die 6.000 banken blijven bestaan. Het antwoord kan niet anders dan 'nee' zijn. Er moet een herindeling van het bankwezen komen in: zakenbanken en nutsbanken, die onafhankelijk van elkaar functioneren. Banken zullen veel Europeser moeten worden, door middel van fusies en samenwerking met soortgelijke banken uit andere landen. Dat er dan banken uit de boot zullen vallen, moeten we op de koop toe nemen. Om een streefgetal te noemen zou ik willen stellen dat er niet meer dan 1500 zaken- en nutsbanken overblijven met een gezonde financiele structuur. We moeten er zo snel mogelijk vanaf dat nationale regeringen bepalen of een bank, die op omvallen staat, met Europees geld geholpen wordt te overleven, zoals recentelijk in Portugal. Onder de gegeven omstandigheden, het ontbreken van een politieke visie op Europa, zal er nog veel water door de Donau stromen, voordat de Europese financiële sector is gesaneerd. Er moeten nog zware afschrijvingen worden genomen en de vraag is of de buffers daarvoor groot genoeg zijn. Het streven dat de banken zelfsupporting worden, niet langer afhankelijk van de belastingbetalers, en hun risicodragend vermogen ophalen bij investeerders en beleggers, is een goede zaak. Nog drie opmerkingen: 1. Een Europees DGS is toekomstmuziek en in de komende jaren nog niet te realiseren; 2. een verscherping van het toezicht op de banken is een goed initiatief mits dat, geheel onafhankelijk, wordt uitgevoerd op basis van stricte regels en voorwaarden; 3. de banken krijgen 8 jaar de tijd om €55 mrd bijeen te brengen. En wie draagt de lasten tot 2022?

De Amerikaanse bank Morgan Stanley verwacht dat de Europese banken volgende maand – waarschijnlijk – in ruime mate gebruik gaan maken van de goedkope kredieten die de Europese Centrale Bank (ECB) beschikbaar gaat stellen. De Amerikaanse bank verwacht dat banken uit de eurolanden in totaal voor €250 mrd aan kredieten zullen aanvragen. ECB-president Mario Draghi liet de afgelopen maanden al weten dat in totaal €400 mrd beschikbaar komt, verdeeld over twee rondes in september en december. De totale omvang van het programma kan vervolgens via nieuwe rondes in 2015 en 2016 oplopen tot circa €1000 mrd. De goedkope leningen van de centrale bank zijn bedoeld om de kredietverlening in de eurozone op gang te helpen. Eerdere vergelijkbare leenrondes bereikten op dat vlak weinig, omdat banken het goedkope geld veelal in obligaties met een hoger rendement investeerden. Doordat de rentes op Europese obligaties afgelopen jaar stevig zijn gedaald lijkt dat risico nu minder groot. Vooral banken uit de zuidelijke eurolanden zullen veel kredieten aanvragen, is de voorspelling. ,,Het zou hun financieringskosten aanzienlijk verlagen''. ,,Hopelijk wordt dat voordeel doorgegeven aan de economie/kredietnemers in de vorm van lagere rentetarieven.'' Er kleeft ook nog een ander risico aan namelijk dat zwakke banken het goedkope geld gaan gebruiken om hun buffers te vergroten. De vraag: hoe controleert de toezichthouder op de banken op welke wijze banken die leningen van de ECB gaan gebruiken?

De beide oppositiepartijen, VVD en PvdA, hebben deze week overlegd met de drie oppositiepartijen (CU, SGP en D66) die ze nodig hebben om het kabinetsbeleid uit te kunnen voeren. Daarbij stelde een parlementariër van een coalitiepartij dat er weer ruimte is gekomen voor een wat ruimer beleid, omdat …………………. de rekenmethodiek is gewijzigd waardoor er ineens sprake is van een lager begrotingstekort en de staatsschuld is verminderd, beiden uitgedrukt in een percentage van het bbp. Even voor de goede orde de staatsschuld is verder gestegen en of het begrotingstekort in harde cijfers is gedaald dan wel gestegen is niet aan de orde: het gaat nu om een virtuele daling ten opzichte van het bbp. Buiten beschouwing laat ik hoe de MEV 2015 van het CPB eruit gaat zien, ik duid alleen op het feit dat de politiek alweer kadootjes gaat uitdelen. Niet over het voornemen om €100 mln meer voor defensie te gaan budgeteren, maar wel dat aan burgers met een 2xmodaal inkomen de belastingen worden verlaagd. Onbegrijpelijk dat de PvdA daarin meegaat. Dat is nu juist de groep die de minst harde klappen hebben gekregen van de crisis en de bezuinigingen van de overheid. De 5 partijen zijn bereid, op basis van positieve aannames ten aanzien van 'de overheidsfinanciën die weer op orde zouden zijn, door een boekhoudkundige truc, de uitgaven te verruimen. Wat ook de gevolgen zullen zijn van de militaire onrusten hier en daar in het Midden Oosten en de eventuele financiële schade van de Russische boycot. De consumenten en de detailhandel zijn zover nog niet. Het CBS meldt dat de stemming onder consumenten in augustus is verslechterd. De vertrouwensindicator daalde met 4 punten en kwam uit op -6. Dat betekent dat er 6% meer pessimisten dan optimisten zijn. Consumenten zijn vooral veel minder positief over de toekomstige economische ontwikkelingen. Dit hangt volgens het statistiekbureau mogelijk samen met de gespannen internationale politieke situatie. Het consumentenvertrouwen ligt met -6 nog wel boven het gemiddelde van de afgelopen 20 jaar (-8). Het vertrouwen bereikte in april 2000 de hoogste stand ooit (27). Het dieptepunt werd bereikt in februari 2013 (-44). Consumenten waren al 6 maanden op rij optimistisch over de economische situatie in het algemeen. Maar in augustus kreeg dit vertrouwen wel een knauw. De deelindicator 'economisch klimaat' verslechterde 8 punten en kwam uit op 3. Consumenten maken zich vooral zorgen over de toekomstige economische ontwikkelingen en hun eigen financiële situatie. Daardoor is ook de koopbereidheid iets verslechterd. Deze deelindicator daalde 2 punten en kwam uit op -12. Consumenten vinden de tijd nog altijd ongunstig voor het doen van grote aankopen, zoals wasmachines en televisies. Ook meldt het CBS dat de investeringen door het bedrijfsleven, na 8 maanden van groei, weer zijn teruggevallen, mogelijk door de huidige onzekerheden in het Midden Oosten met IS en Oekraïne. In het meest recente cijfer, dat van juni, daalden de investeringen 4,3% op jaarbasis. Daar is nu bijgekomen de handelsoorlog met Rusland, de uitbraaksel in Westelijk Afrika, de Gaza-oorlogshandelingen en de vliegramp. Daardoor is het economische klimaat guurder geworden, de toekomst ziet er minder rooskleurig uit, als eerder werd aangenomen. Het vertrouwen in de toekomst is beschadigd en heeft repercussies voor onze (Europese) samenleving. Het Centraal Plan Bureau waarschuwt dat groeiende onzekerheid de gevolgen van de handelsboycot kunnen overtreffen. Ze hanteren daarvoor uitgewerkte modellen die aangeven in welke mate consumenten reageren op groeiende onzekerheden: op de mate waarin consumenten besteden. Ondernemers reageren veel krachtiger in zulke situaties door investeringen op te schorten en te wachten op betere tijden. Het CBS is dubbel in zijn informatie als ze naar buiten komen met de uitspraak dat 'Nederlandse huishoudens het geld weer behoorlijk laten rollen. Na jaren van krimp in de uitgaven, zijn de bestedingen nu al drie maanden op rij stabiel.' [hier staat dus niet dat er sprake is van toenemende consumentenbestedingen] Consumenten zien de omstandigheden ook verbeteren. Consumenten zijn minder negatief over de vooruitzichten op de arbeidsmarkt. Ook ondernemers zijn minder somber over de toekomstige grootte van hun personeelsbestand. Huishoudens hebben in juni evenveel besteed aan goederen en diensten als in dezelfde maand vorig jaar. Ook in april en mei lagen de bestedingen ongeveer op hetzelfde niveau dan een jaar geleden. De stabilisatie van de consumptie volgt op bijna 3 jaar van vrijwel onafgebroken krimp. Ten opzichte van de hoogconjunctuur in het tweede kwartaal van 2008 ligt de consumptie ongeveer 5% lager. Ik weet niet wat ik met deze informatie aan moet. Daar komt bij dat de nieuwe, strengere regels voor pensioenfondsen rampzalig gaan uitpakken voor ouderen, die de komende jaren 6% van hun koopkracht gaan verliezen. Bij een gemiddeld pensioen loopt het verlies aan koopkracht op tot enkele honderden euro’s per jaar. Ook werkende mensen, die nu verplicht premie betalen aan hun pensioenfonds, worden hard geraakt. Hun toekomstig pensioen wordt voorlopig niet aangepast aan de inflatie en deze korting zal niet worden gerepareerd. Dit schrijft de Pensioenfederatie over de nieuwe regels die staatssecretaris Klijnsma (PvdA) wil invoeren. Deze federatie vertegenwoordigt vrijwel alle pensioenfondsen van Nederland. In een zogeheten ’position paper’ maakt de federatie gehakt van de plannen van Klijnsma. De keiharde aanval van de Pensioenfederatie stelt dat Klijnsma’s plannen „direct invloed hebben op de uitkeringen en koopkracht van gepensioneerden”. De boodschap is pijnlijk voor de deelnemers en de gepensioneerden. De kortingen die in de komende jaren zullen worden doorgevoerd, kunnen nooit worden goedgemaakt. „Het ziet ernaar uit dat het aan de jongeren beloofde ’zoet’ nooit uitgedeeld zal worden”, zo is het vernietigende commentaar van de Pensioenfederatie. Het gaat om nieuwe regels die komend jaar moeten ingaan. Klijnsma heeft de regels opgesteld om te waarborgen dat pensioenfondsen financieel sterker worden en dat de lasten en lusten eerlijker worden verdeeld tussen oud en jong. Het zal allemaal wel maar het consumentenvertrouwen zal er niet door worden versterkt en de bestedingen zullen niet stijgen. Ook niet het volgende bericht uit het AD. Het kabinet snijdt volgend jaar opnieuw in de zorgtoeslag, bestemd voor lagere inkomens. Zo wil de coalitie een begrotingsgat van €600 mln dichten, dat is ontstaan doordat een geplande versimpeling van het toeslagensysteem is afgeblazen. De maatregel is, volgens ingewijden, afgesproken bij de begrotingsonderhandelingen tussen de regeringspartijen en de gedogers D66, ChristenUnie en SGP. De zorgtoeslag, bedoeld om lagere inkomens te helpen bij het betalen van hun zorgpremie, is al vaker ingeperkt. Zowel in de hoogte van het bedrag zelf als in het aantal gebruikers werd de laatste jaren gesneden. De maatregel is niet genoeg om het begrotingsgat helemaal te dichten. Het kabinet schrapt ook in de koopkrachttoeslag voor AOW’ers, de MKOB. Wie altijd in Nederland heeft gewoond, krijgt een vervangende regeling. Maar wie dat niet heeft gedaan, krijgt minder geld. Dat moet zo’n €100 mln opleveren. Een fiscale meevaller, doordat meer mensen dan verwacht hun levensloopregeling laten uitbetalen, levert eveneens een bijdrage van ‘tientallen miljoenen’ op. Dit zijn allemaal eenmalige maatregelen voor 2015. Het kabinet gaat op zoek naar een nieuwe manier om het toeslagensysteem daarna te wijzigen. Eerder was het de bedoeling allerlei toeslagen samen te voegen in één ‘huishoudentoeslag’. Dat bleek echter onuitvoerbaar. De begrotingsonderhandelingen voor 2015 worden waarschijnlijk komende week afgerond. Het kabinet brengt in elk geval de laagste belastingschijf omlaag, maar minder dan dit jaar is gebeurd. Voor 2014 werd ruim €1,5 mrd uitgetrokken om de laagste schijf eenmalig omlaag te brengen. Zoveel geld is er dit keer niet. Het kabinet zou circa €500 mln voor lastenverlichting via de fiscus beschikbaar hebben. Dat komt bovenop de €500 mln voor de verhoging van de arbeidskorting die eerder al werd afgesproken. Die maatregel is gunstig voor midden- en hogere inkomens. De verwachting is dat de meeste werkenden er volgend jaar in koopkracht op vooruit gaan, zegt het kabinet [maar daar geloof ik helemaal niets van, ook al omdat voorgaande jaren ook veel te optimistische beloftes werden gedaan]. Het kabinet wil verder extra geld uittrekken voor Defensie en Ontwikkelingssamenwerking. De VVD heeft bezwaar tegen het extra investeren in ontwikkelingshulp, maar zou toch bereid zijn een impuls van circa €300 mln toe te staan. Kort door de bocht: de mensen met een laag inkomen moeten de zorgtoeslag inleveren om aan de midden- en hogere inkomens belastingverlaging te kunnen toekennen. Voor mij valt dat onder de noemer 'a-sociaal beleid'. Over de ontwikkelingen op korte en middellange termijn ben ik dan ook niet optimistisch gestemd, maar op de langere termijn, heb ik veel vertrouwen in de samenleving van de nieuwe generatie.

De ING heeft op het consumentengedrag een heel eigen kijk. ''De laatste maanden steeg de bereidheid van consumenten om geld uit te geven flink, terwijl de angst voor werkloosheid juist daalde. Het vertrouwen in de economie in augustus daalde weliswaar licht, maar dat staat het herstel van de consumptie vermoedelijk niet in de weg staan'', denkt het Economisch Bureau van de ING. Consumenten geven nu nog niet zoveel uit. Een gemiddeld huishouden koopt nu nog voor zo’n €160 per maand minder aan goederen en diensten dan vlak voor de kredietcrisis, zo blijkt uit cijfers van het CBS. In het tweede kwartaal van dit jaar besteedde een gemiddeld huishouden slechts €7 per maand meer dan in het eerste kwartaal. Die stijging kwam niet zozeer doordat in het tweede kwartaal nu zo veel werd gekocht, maar doordat het eerste kwartaal juist vrij weinig werd uitgegeven. Door het warme winterweer gaven huishoudens in het eerste kwartaal veel minder uit aan gas dan normaal. Het consumentenvertrouwen daalde in augustus licht. Dat geldt speciaal voor het vertrouwen in de ‘toekomstige economische situatie’. Deze kromp van +27 naar +10. Daarbij speelde de onrust rond het conflict in de Oekraïne een belangrijke rol. Consumenten zijn onzeker over wat dit zal gaan betekenen voor de internationale handel en dus voor onze economie. Toch hoeft dit niet meteen zorgelijk te zijn voor het herstel van de consumptie', denkt ING. De consument kijkt bij het doen van uitgaven namelijk met een scherp oog naar de eigen portemonnee. De koopbereidheid veranderde in augustus echter nauwelijks, terwijl eerder dit jaar juist sprake was van een sterke stijging. Zo ligt de koopbereidheid inmiddels 14 punten hoger dan een jaar geleden. De grotere koopbereidheid heeft nog niet geleid tot hogere uitgaven van consumenten. ''Tussen een opleving van de koopbereidheid en het aantrekken van de consumptie zit namelijk wat tijd'', aldus ING. ''Uit het verleden blijkt dat ongeveer drie kwartalen verstrijken, voordat de consumptie de koopbereidheid ‘volgt’. De analisten van ING verwachten dat de consumptie eind dit jaar en in 2015 verder zal aantrekken. Daar wil ik nog wel een aantekening bij plaatsen. De aanname die gepleegd wordt is dat bij gelijkblijvende omstandigheden de bestedingen, negen maanden nadat de koopbereidheid is gestegen, gaan toenemen. Dat bestrijd ik niet, maar wel dat we momenteel in sterk veranderde omstandigheden verkeren, waardoor het consumentenvertrouwen weer aan het dalen is als gevolg van toenemende onzekerheid over de gevolgen van oorlogen in het Midden Oosten, de handelsoorlog met de Russen en de vliegtuigramp in Oost-Oekraïne. Voor mijzelf tel ik daar ook nog bij de resultaten van de stresstest van de Europese banken. Daarbij komt ook nog dat de consument terughoudend is met het doen van grote aankopen door steeds goedkopere aanbiedingen (deflatoire spiraal). Zodra de rust op de markt is teruggekeerd en er duidelijkheid is over de toekomst van Europa en van Nederland, pas dan gaat de consument en het bedrijfsleven weer besteden.

Rob de Wijk, Nederlandse geschiedkundige en deskundige op het gebied van internationale betrekkingen en veiligheidszaken, schrijft in zijn column in Trouw dat we 'zoveel onheil rond Europa nog nooit gezien hebben'. Was er voor het politieke zomerreces nog sprake van een beheersbare situatie, die betrekkelijke rust is verdwenen. In Nederland lijkt het erop dat er een politieke meerderheid is die de defensie-uitgaven met €100 mln wil gaan verhogen. Daarover is de columnist kritisch. Dat bedrag is een 'druppel op een gloeiende plaat'. Twintig jaar geen nieuwe investeringen in militair materiaal is niet in te lopen met €100 mln, begin met het tienvoudige, zegt hij! Hij zet onze Europese politieke leiders neer als 'amateurs in machtspolitiek'. Dat deel ik met hem, maar het excuus dat hen dat niet is aan te rekenen omdat niemand ervaring heeft met deze ontwikkelingen, daar neem ik afstand van. Van onze politieke leiders, Rutte is zelfs afgestuurd in Leiden als historicus, mag worden verwacht dat zij de historie van de laatste 200 jaar kennen. De Fransman zegt 'histoire se repète'. We moeten erop kunnen vertrouwen dat in 'het machtsspel dat Poetin speelt' professionele tegenzetten worden gedaan. Het beleid van de opgelegde sancties heen en weer, blinkt niet uit van wijs beleid. We moeten heel goed oppassen dat de lasten ervan niet groter worden dan de baten, want daarmee zou Rusland in de kaart worden gespeeld, zeker ook als de Russen besluiten de import van bloemen te blokkeren. Er moet een evenwichtige situatie ontstaan tussen Poetin, Obama en de EU. Gebeurt dat niet dan vrees ik voor een zeer ongewenste escalatie.

De 83-jarige federale rechter Thomas Griesa komt weer in het nieuws met een uitspraak dat een voorstel van de Argentijnse regering om uitstaande schulden die onder Amerikaans recht vallen, om te ruilen voor leningen onder Argentijns recht, illegaal is. Volgens rechter Griesa in Manhattan is het Argentijnse plan ,,ongeldig, illegaal en in overtreding van de wet en de bevelen van de rechtbank''. Zoals bekend is Argentinië verwikkeld in een slepend conflict met Amerikaanse houders van obligaties waarop het land jaren geleden al verzaakte. Eerder had Griesa al bepaald dat Argentinië de huidige houders van Amerikaanse obligaties pas mag betalen als ook aan de eisen van de dwarsliggende schuldeisers, fondsen die zwaar gokken, die 7% van de betreffende schulden bezitten, wordt voldaan. Deze uitspraak leidde eind vorige maand tot het in gebreke blijven van Argentinië bij zijn financiële verplichtingen, waardoor het land voor de tweede keer deze eeuw als wanbetaler, in feite is er sprake van 'selective default', te boek staat. Argentinië wil met zijn plan voor een schuldenruil de uitspraak van de rechter in New York omzeilen door de onder Amerikaans recht uitgegeven obligaties om te zetten in leningen onder Argentijns recht. Daarmee zou de zeggenschap van de Amerikaanse rechter over de leningen verdwijnen. Reuters meldt hierover dat de 'U.S. District Judge Thomas Griesa on Thursday called Argentina's proposed debt restructuring plan "illegal" but stopped short of holding the country in contempt, saying that would not help resolve the dispute that led to the nation's second default in a dozen years. Griesa said proposed legislation announced on Tuesday by President Cristina Fernandez would violate orders he imposed favoring creditors who refused to accept restructured bonds following the country's 2002 default on $100 billion in debt. "It is illegal, and the court directs that it cannot be carried out," Griesa said at a hearing in New York. But the judge declined to hold Argentina in contempt despite the urging of the two leading holdout creditors, saying such a finding would not "add anything to the scales" to encourage a settlement. Wordt vervolgd.

DFT: Telers die worden getroffen door de Russische importsancties, zijn hard aan het werk om alsnog afzetmarkten te vinden voor de waar die voor export naar Rusland is geteeld. Hoe lastig de omstandigheden ook zijn, de sector zit niet stil en zoekt naar oplossingen. De ene telers zegt: ,,Je kijkt bijvoorbeeld of je een ander product kan gaan telen. Je probeert wegen te zoeken. Je bent toch een ondernemer'', die niet bij de pakken neer gaat zitten. Vanwege de boycot afgelopen week werden er maar 20.000 kroppen krulandijvie geveild, tegen 40.000 in een normale week. Als de sancties lang aanhouden wordt rekening gehouden met rode cijfers in de boekhouding. Maar door de kosten omlaag te brengen, bijvoorbeeld door minder nieuwe planten te bestellen, zit er nog wel enige rek in. Voor een fruittelersbedrijf uit Deil pakt de Russische ban wel erg ,,dramatisch'' uit. Het bedrijf dat appels en peren teelt en sorteert, is voor ruim 50% van de omzet afhankelijk van de Russische markt. Een lang aanhoudende boycot betekent hier wellicht het einde van de onderneming. Getroffen ondernemers pakken de telefoon en bellen nu veel supermarkten en handelaren af, of zij niet wat extra fruit van hem willen afnemen. Het is erg lastig omdat veel klanten vastzitten aan contracten met leveranciers. En de prijzen dalen door overaanbod. Maar het alternatief is dat de appels en peren voor een paar cent per stuk aan de industrie worden verkocht om tot moes of sap geperst te worden, en dat levert nog minder op. Een ander fruitbedrijf uit Zwaagdijk, waarvan 1/5 van de perenoogst bestemd was voor Rusland, heeft de hoop gevestigd op verre markten als China. Nederland heeft recent afspraken gemaakt waardoor daar voor het eerst ook peren naartoe kunnen worden verscheept. Daar zijn veel regels aan verbonden en het is waarschijnlijk ook niet genoeg om alles te compenseren. Maar het is een begin. En de peren kunnen altijd nog even in de koelcel worden gelegd. Supermarkten en belangenorganisaties proberen het te veel aan fruit en groente momenteel extra te promoten bij de consument. En in Den Haag en Brussel werken politici aan steunmaatregelen om de zwaarst getroffen bedrijven te hulp te komen. Het CBS becijfert dat maar enkele tientallen van de circa 4000 Nederlandse exporteurs naar Rusland echt hard worden geraakt door de boycotactie. Deze laatste opmerking neem ik met een snuifje zout, want onze groente en fruit, ondervindt ook concurrentie van andere EU-lidstaten die ook op zoek zijn naar nieuwe afzetmogelijkheden binnen en buiten de EU. Er is in de EU een crisispotje van €400 mln, waarvan dit jaar €125 mln is vrijgemaakt voor schade die telers van groenten en fruit, binnen de EU, lijden door de Russische boycot. Er doen zich aardverschuivingen voor door de afgekondigde boycot van goederen en diensten door het Westen (VS, EU, Canada, Japan en Australië) aan Rusland en de Russische reactie daarop. Voordat Rusland de boycot voor één jaar aankondigde liepen andere landen al warm in Moskou voor invoervergunningen te krijgen voor groente, fruit, kaas, melk en andere zuivelproducten en vlees. De belangrijkste Europese exporteurs van de geboycotte goederen zijn naast Nederland, Duitsland, Litouwen en Polen. Hoe vreemd het ook moge klinken maar er is een gerede kans dat de macht en invloed van Rusland vergroot wordt. Zo Stonden meerdere voormalige Sovjetrepublieken in de rij met offertes. Onder meer naast Kirgizië en Servië (appels) worden genoemd Azerbeidzjan, Oezbekistan en Tadzjikistan. Er wordt ook gesproken over een vrijhandelszone met Rusland, Egypte, Wit-Rusland en Kazachstan. Rusland zou ook zaken willen doen met Turkije, voor landbouwproducten, Iran en Marokko. En voor houdbare producten wordt gekeken naar Brazilië (kip en vlees), Argentinië (vlees en fruit), Uruguay en naar Ecuador (bananen en koffie). En dan rijst de vraag 'wat gebeurt er over een jaar als de boycot afloopt? Laat Rusland al de opgebouwde handelsrelaties dan weer vallen? Ik geloof daar niets van. Het is de kans van hun leven voor oud-Sovjetstaten, opkomende economieën en derdewereldlanden om een voet tussen de deur te krijgen in Moskou. Wij wilden Poetin duidelijk maken dat hij onze mensenrechten heeft te respecteren en uit te voeren, maar wie het laatst lacht, lacht het beste. Hoogmoed komt voor de val, daar komen ze in Brussel nog wel achter.

Rusland dreigt meer sancties door te voeren als westerse landen nieuwe economische maatregelen treffen. Dat heeft een woordvoerder van president Poetin gezegd. Verschillende opties worden uitgewerkt. We hebben herhaaldelijk gezegd dat Rusland geen voorstander is van sancties en we hebben dit niet geïnitieerd. Maar in het geval dat onze partners doorgaan met de niet constructieve en zelfs destructieve praktijken, volgen aanvullende maatregelen”, aldus de zegsman. De omvang van de nieuwe Russische sancties hangt volgens hem af van de maatregelen die westerse landen nog gaan doorvoeren. De suggestie van deze uitspraken is dat het Westen zou overwegen aanvullende sancties aan Rusland op te leggen. Het kan ook een voorwaarschuwing zijn van de kant van Rusland. Ik heb al eens geschreven dat politici, bij uitstek niet de aanstichters moeten zijn van een handelsoorlog. Of je met handelssancties Poetin op de knieën krijgt, is nog maar de vraag. Het voordeel van deze uitspraak is dat we achteraf niet kunnen zeggen dat we het niet geweten hebben. Ik ben van de leer die zegt dat er geen handelsoorlogen moeten worden uitgevochten om anderen jouw interpretatie van mensenrechten op te leggen. Europa heeft behoefte aan wijze en bekwame leiders die een verdere escalatie moeten voorkomen. De Russische boycot van onze groente en fruitexport wordt duur, zegt de markt. Lobbyclubs zien een jaarlijkse schade voor onze economie van meer dan €1 mrd, ING berekent de schade op €937 mln, VNO-NCW €1,5 mrd en LTO Nederland €1 mrd. Het CBS meldt dat de exportwaarde van de geboycotte goederen naar Rusland in 2013 €500 mln bedroeg, daar komen nog enkele honderden miljoenen bij als we de export naar de Baltische Staten meetellen die doorverkocht werd naar Rusland. Of daar de schade van vee, vlees en zuivel in is meegenomen, alsmede het weggevallen transport van en naar Rusland, is mij op dit moment nog niet duidelijk. We hebben 65 jaar in Europa in pais en vrede kunnen leven onder meer door het succes van de werking van de 'interne markt'. En ons welzijn wordt nu, met veel tamtam, ingezet in een machtsspel over iets redelijk 'onbenulligs' (stel: of 2 homo's in Moskou op straat hand in hand mogen lopen). In ieder geval over 'iets' wat geen (handels)oorlog of wereldoorlog waard is.

Multinationals voeren geen oorlog, die verdienen hun geld in de productie, handel en dienstverlening. Het Duitse autoconcern Volkswagen gaat vooralsnog geen veranderingen aanbrengen in zijn investeringsplannen voor Rusland, ondanks de spanningen over Oekraïne. Dat liet de grootste autofabrikant van Europa weten. Het bedrijf gaf wel aan de ontwikkelingen nauwgezet te volgen. Topman Martin Winterkorn van Volkswagen heeft verklaard dat Rusland de belangrijkste strategische groeimarkt van Europa is voor het bedrijf. Volkswagen heeft sinds 2007 een fabriek bij de Russische plaats Kaluga, waar de modellen Tiguan en Polo en de Skoda Fabia worden gebouwd. In 2011 sloot Volkswagen een overeenkomst met het Russische GAZ om samen auto's te bouwen. Sinds 2006 investeerde het bedrijf al €1,3 mrd in de Russische productie en tot en met 2018 komt daar nog eens €1,2 mrd bovenop.

Loopt de situatie in Oekraïne uit de hand? Is Poetin of Porosjenko de 'bad guy'? Tientallen vrachtwagens van een Russisch hulpkonvooi zijn zonder toestemming van Kiev de grens met Oekraïne overgestoken. De Oekraïense veiligheidschef Valentin Nalivaitsjenko noemde de grensoverschrijding een „directe Russische invasie”, maar voegde er aan toe dat zijn land provocaties wil voorkomen en daarom geen geweld zal gebruiken tegen het konvooi. Volgens hem zaten er in een aantal trucks Russische militairen achter het stuur. Kort na de verklaring van de veiligheidschef riep het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken de internationale gemeenschap op de Russische actie te veroordelen. Het ministerie benadrukte dat het Moskou geen toestemming heeft gegeven om Oekraïne binnen te komen, maar dat het informeel de grensoverschrijding heeft geaccepteerd. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken meldde vrijdagmorgen dat een konvooi met hulpgoederen aan de grens met Oekraïne zonder toestemming van Oekraïne zou vertrekken naar Loehansk, een belangrijk bolwerk van de pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne. Moskou waarschuwde dat het konvooi niet gehinderd mocht worden. Volgens Rusland zijn de „excuses van Oekraïne om het konvooi tegen te houden uitgeput”. Kort na de verklaring van Moskou meldden westerse en Russische verslaggevers dat tientallen witgeverfde legervoertuigen de grens waren overgestoken en richting Loehansk reden. Dat was achteraf bezien allemaal niet waar. Een groep separatisten zou het konvooi begeleiden. In en rond Loehansk zijn zware gevechten tussen het Oekraïense regeringsleger en pro-Russische opstandelingen. Het Rode Kruis heeft laten weten dat het de vrachtwagens niet escorteert. Volgens de hulporganisatie zijn er onvoldoende veiligheidsgaranties van de strijdende partijen. De wagens met hulpgoederen en medicijnen die op weg zijn naar Loehansk hebben dagenlang bij de grens met Oekraïne gestaan. Kiev en Moskou hebben al die tijd gesteggeld over de voorwaarden waaronder het konvooi de grens zou mogen oversteken. Oekraïne wantrouwt de bedoelingen achter de hulp van Rusland. Oekraïne houdt Moskou verantwoordelijk voor de opstand in het oosten van Oekraïne door pro-Russische rebellen. In Loehansk is een groot gebrek aan onder meer elektriciteit, medicijnen, voedsel en drinkwater. Uiteindelijk heeft Kiev geen toestemming gegeven dat de Russische witte vrachtwagen met hulpgoederen Oekraïens grondgebied zouden betreden (bang voor 'het paard van Troje) en hebben de Russen besloten dat de caravan op weg zou gaan, zonder begeleiding, naar Loehansk, onder de noemer van een humanitaire noodsituatie. De Oekraïense grensbewaking en douane hebben lijdzaam toegekeken dat de vrachtwagens de grens passeerden. Het zegt natuurlijk niets, maar op TV zag ik dat twee van de 280, vrachtwagens die waren aangekomen en bezig waren met het uitladen van volle zakken, die eruit zagen als zakken met graan. In totaal, zeggen de Russen, is 2000 ton hulpgoederen naar de bedreigde gebieden gebracht waar miljoenen Russen wonen. De VS en het Westen spraken onmiddellijk van schending van de soevereiniteit van Oekraïne en vorderden terugtrekking van het hulpkonvooi. Alle vrachtwagens waren bij het sluiten van dit blog terug in Rusland.

De Bundesbank, de Duitse centrale bank, vreest dat de geopolitieke spanningen het herstel van de Duitse economie kunnen dwarsbomen, na een neergang van de grootste economie van Europa in het tweede kwartaal. Volgens de Bundesbank zijn de vooruitzichten voor de Duitse economie vertroebeld door de spanningen rond Oekraïne. Daardoor zijn de huidige verwachtingen voor een versterking van de Duitse economie in de tweede helft van dit jaar onzeker geworden. In het afgelopen kwartaal kromp de Duitse economie met 0,2% in vergelijking met het voorgaande kwartaal. In de eerste 3 maanden van dit jaar groeide de economie van Duitsland nog met 0,7%.

Grote Amerikaanse banken treffen voorbereidingen om diverse Europese activiteiten uit Londen te verhuizen als Groot-Brittannië zou besluiten uit de Europese Unie te stappen. Volgens betrokkenen rond Bank of America, Citigroup en Morgan Stanley zou vooral worden overwogen activiteiten te verhuizen naar Ierland. Een van hen liet weten al aan de uitwerking van concrete plannen te werken. Veel Amerikaanse en Aziatische banken hebben hun Europese activiteiten in Londen gevestigd, waarmee ze direct toegang hebben tot de 26 andere EU-lidstaten. Mochten de Britten besluiten uit de EU te stappen, dan zouden die toegangsrechten naar verwachting verdwijnen. Op de achtergrond speelt mee dat premier David Cameron de Britten een referendum over het lidmaatschap van de EU heeft beloofd, als hij volgend jaar de Lagerhuisverkiezingen wint. Amerikaanse bankiers maken zich niet alleen zorgen over de gevolgen van zo'n referendum, maar kijken ook naar de vorming van de Europese bankenunie. Daarbij neemt de Europese Centrale Bank het toezicht over de grootste banken in de eurozone op zich. Groot-Brittannië valt hier buiten, waardoor de verhouding tussen de eurolanden en de Britten in de toekomst mogelijk verder onder druk kan komen te staan. Over de lopende stresstests onder de 124 grootste banken (samen goed voor 85% van de Europese financiële sector) in de Europese Unie door de ECB het volgende. De banken moeten aan strengere eisen voldoen. De lidstaten van de eurozone kwamen in 2013 overeen dat het toezicht op de Europese bankensector voor een deel overgeheveld wordt naar de ECB. Het is de eerste stap naar een Europese Bankenunie. In april 2014 meldde de Europese Autoriteit voor Verzekeringen en Bedrijfspensioenen (EAVB) dat ook grote verzekeraars worden onderworpen aan stresstests. Een groot verschil is dat EAVB ze niet kan dwingen tot het ophalen van extra kapitaal. Ook wordt niet bekendgemaakt welke verzekeraars de test niet goed hebben doorstaan. Banken moeten een kapitaalbuffer hebben van tenminste 8%. In de nieuwe stresstest wordt een risico-analyse gemaakt van alle bezittingen van een bank aan de hand van een aantal scenario's. De banken moeten na de stresstest meer dan 5,5% van hun kapitaal als buffer overhouden. Mochten er problemen worden ontdekt, dan is het in eerste instantie aan de lidstaten zelf om die problemen op te lossen. De zeven Nederlandse banken die worden doorgelicht zijn ING, Rabobank, ABN Amro, SNS, de Nederlandse Waterschapsbank, de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en en de Nederlandse dochter van Royal Bank of Scotland.

Twee banken maakten deze week hun resultaten bekend. De RABO meldt dat de winst in het eerste halfjaar op jaarbasis is gedaald met 3% naar €1,08 mrd. In dat cijfer is een bijdrage verwerkt van €214 mln voor de nationalisering van SNS Reaal. Als die post buiten beschouwing zou worden gelaten zou de winst met 17% zijn toegenomen. Op commercieel vastgoed heeft de bank een flinke afschrijving moeten nemen van €1,2 mrd vanwege waardevermindering. Bij de grote reorganisatie in de laatste 2 jaar is 31% van de vestigingen (=261) gesloten, is 12% van de lokale Rabobanken dicht gegaan, is 18% van de geldautomaten verdwenen, is 10% van de medewerkers (=6000) afgevloeid en is het aantal gebruikers van mobiel bankieren met 166% toegenomen. De reorganisatie gaat door en het personeelsbestand zal verder worden teruggebracht. De vraag is in welke mate de RABO voorzieningen heeft gemaakt voor schadeclaims als gevolg van frauduleus handelen van de bank en haar medewerkers. Daarover ligt nog wel wat op de plank te wachten.

ABN Amro heeft fors minder winst behaald in het tweede kwartaal van dit jaar, vooral veroorzaakt door twee bijzondere kostenposten. De nettowinst daalde, van €402 mln in het tweede kwartaal van vorig jaar, tot €39 mln nu. De winst werd volgens ABN Amro gedrukt door een eenmalige kostenpost van €216 mln in verband met de overgang naar een nieuwe pensioenregeling en een bijdrage in de nationalisering van €67 mln voor SNS Reaal. De heffing is opgelegd door de Staat. Deze posten buiten beschouwing gelaten hield ABN Amro een winst over van €322 mln over, 47% meer vergeleken met het tweede kwartaal van vorig jaar. De winst in het afgelopen kwartaal werd gestuwd doordat ABN Amro minder geld opzij hoefde te zetten voor leningen die waarschijnlijk niet meer afgelost zullen worden. Dat was vooral in de mkb-sector en bij woninghypotheken het geval. De voorzieningen voor slechte leningen bedroegen in totaal €342 mln, bijna een derde minder dan in het tweede kwartaal van vorig jaar. Bedrijven uit de bouw, het vastgoed, de retail en het transport blijven zorgkindjes in de 'ziekenboeg'.

Ik besteed ook deze week aandacht aan de Bank van de Heilige Geest in Portugal. Er is meer aan het daglicht gekomen over de grote problemen bij de BES, de Banco Espirito Santo. Nu blijkt dat de problemen al van oudere datum zijn en dat uit de, in 2010 en 2011 gehouden stresstests door de Europese Banken Autoriteit, deze niet zichtbaar werden. De problemen waren weggemoffeld in ingewikkelde financiële constructies, die werden uitgevoerd door de financial engineers van de Zwitserse bank Credit Suisse, die waren gestald in Jersey en op de Maagdeneilanden, meldt de Wall Street Journal. De vestigingen in deze belastingparadijzen trokken spaargeld aan op basis van ondeugdelijke informatie. Kantoren van de BES prezen bij particulieren preferente aandelen aan van deze vestigingen, die functioneerden onder namen als 'besparingen' , 'spaargeld' en 'top inkomen'. De preferente aandelen zouden even veilig zijn als een spaarrekening. In werkelijkheid werden daarmee verliezen gefinancierd door onderdelen van de Esperanto Santo groep. Het kwartje viel toen een aantal werkmaatschappijen aflossing van de leningen niet meer konden betalen en daardoor kon aan de klanten van de vestiging op Jersey de rente niet meer betaald worden. Kennelijk heeft de Portugese toezichthouder op het bankwezen jarenlang zitten slapen en hebben de financial engineers de constructie zo ondoorzichtig gemaakt dat de stresstests de malafide constructies en creatief boekhouden niet opmerkten. Zo'n bank valt in de categorie 'list en bedrog'. Het Portugees overheidsgeld en een lening uit het Europese noodfonds, in totaal €5 mrd, is de bank overeind gehouden. Maar voor hoelang kan de BES nog aan haar verplichtingen blijven voldoen. Ik neem aan dat de BES een zogenaamde (systeem)bank is die in de lopende stresstest van de ECB rekening en verantwoording moet afleggen. In 2011, toen Portugal aan de EU/IMF om noodsteun moest vragen, was de BES de enige van de 3 grote banken, die geen steun nodig had, maar er waarschijnlijk wel het allerslechtste voor stond. Op zijn minst is hier sprake van misleiding, valsheid in geschriften en fraude. Heeft de Europese Commissie c.q. Barosso hiervan geweten en zo ja in welke fase was dat en wat is de positie van de president van de Portugese Centrale Bank?

De Espírito Santo Financial Group (ESFG) is een Portugese holding met hoofdkantoor in Luxemburg, opgericht in 1984. Ricardo Espírito Santo Silva Salgado, Jose Manuel Pinheiro Espírito Santo Silva waren de belangrijkste bestuurders. De groep vertegenwoordigt de belangen van de Portugese Espirito Santo Group, die grote investeringen in Portugal heeft en in Europa, Amerika, Afrika en Azië. Het bedrijf is genoteerd aan de NYSE Euronext en de London Stock Exchange. Het vlaggenschip van ESFG is de Banco Esperito Santo, een full-service bank, gevestigd in Lissabon. De bank heeft vestigingen binnen en buiten van de Portugees sprekende zakelijke wereld. Via haar dochterondernemingen, ESFG biedt een reeks van bancaire diensten die zijn gecentreerd in de Banco Esperito Santo. Dit zijn algemene verzekeringsdiensten (Tranquilidade) en de gezondheidszorg (BES Saúde). In aanvulling op de Banco Espirito Santo in Portugal, zijn er vestigingen op de Azoren en Madeira. Verder zijn er kantoren in Luanda, Sao Paulo, Praia, Madrid, Londen, Frankfurt, Warschau, Lausanne, Macau, Panama City, Dubai, Miami, New York, Caracas en de Kaaimaneilandcn. Op 24 mei 2014 werd er een gat gevonden op de rekeningen van de Groep na een vernietigende audit door de Bank van Portugal, die beweerde dat de ESFG 'in ernstige financiële situatie' verkeerde. De Portugese regering en de grootste bank daar, de Caixa Geral de Depositos, weigerden hulp aan de groep. De oprichter, Ricardo Espírito Santo Silva Salgado, trad vorige maand terug onder druk van de Bank van Portugal. Het potentieel van een verzuim van de verplichtingen van de groep veroorzaakte grote bezorgdheid onder de schuldeisers. Op 11 juli 2014, maakte Banco Espirito Santo, deels eigendom van de ESFG, bekend dat het een buffer had van € 2.100.000.000 (€2,1 mrd) boven de wettelijk minimum norm, ruim voldoende om zijn blootstelling aan schulden in de Espirito Santo Financial Group te dekken. Op 18 juli 2014 heeft de Espirito Santo holding, die een belang heeft in de BES, een bestand voor faillissement (surseance van betaling, ingediend ter bescherming van de schuldeisers.

De omzet van de bouw is in het tweede kwartaal met 2,4% gedaald. Vooral middelgrote en grote bedrijven haalden minder inkomsten binnen. Kleinere bedrijven lukten het wel hogere omzetten te realiseren. Het was een zeer slecht tweede kwartaal voor de bouw, zegt het CBS. De omzetdaling deed zich voor in alle branches. Middelgrote bedrijven die actief zijn in de woningbouw en de bouw van onder meer scholen, kantoren en ziekenhuizen (burgerlijke en utiliteitsbouw) zagen hun omzet in de periode april-juni met 3,7% dalen tot slechts 59% van het omzetniveau in hetzelfde kwartaal in het topjaar 2008. Bij het afsluiten van blog 232 heb ik gewezen op een sterke koersval van het aandeel BAM met 17% in het laatste uur van beursweek 32. Als reden werd opgegeven transacties van baissiers. Maandagmorgen vroeg stelde BAM beleggers gerust met de mededeling dat BAM in het eerste halfjaar quitte zou hebben gespeeld en herstelde de koers zich. Achteraf moet worden gesteld dat de handelaren beter waren geïnformeerd dan de beleggers, die de geruststellende informatie van het bedrijf vertrouwden. Nederlands grootste bouwbedrijf heeft in het afgelopen halfjaar een verlies geleden van €6,6 mln tegen een winst in het eerste halfjaar 2013 van €16,2 mln. Als reden wordt genoemd: 'de bouw verkeert in zwaar weer'. Daarbij zijn is de situatie in andere landen waar de BAM werkzaam is niet rooskleurig, maar toch minder zwak als in ons land. Het bouwbedrijf zegt zich verkeken te hebben op de duur van de crisis. In Nederland maakte BAM in het 1e halfjaar €7,8 mln verlies, in Duitsland €28,5 mln, in Engeland €3,8 mln. België maakte €20 mln winst en de internationale divisie scoorde €20,5 mln in de plus. Topman Nico de Vries gaat op 1 oktober op 63-jarige leeftijd vervroegd met pensioen, Rob van Wingerden, lid van de Raad van Bestuur sinds 2008, volgt hem op. Het bouwbedrijf gaat vanaf 2015 ieder jaar €100 mln besparen. De grote bouwbedrijven maken moeilijke tijden door.

De Bank of America is opnieuw beboet voor de handel in subprimes in 2004-2008 met bijna $17 mrd. Daarmee komen de totale kosten voor boetes en onderhandse afkoop op $72 mrd. Toen dat bekend werd steeg de koers van het aandeel BoA 1%.

Albert Hein heeft last van het lage consumentenvertrouwen. Het WK Voetbal leverde geen positieve bijdrage aan omzet en winst in het 2e kwartaal. Ook Ahold, het moederbedrijf, heeft onveranderd last van de stevige concurrentie en de zuinigheid onder consumenten, die samen met ongunstige wisselkoersen de winst en omzet lieten dalen. Ahold meldt een omzet van €7,4 mrd over het tweede kwartaal. Dat is 4% lager dan een jaar eerder als 1% als gevolg van nadelige wisselkoersen buiten beschouwing worden gelaten. Het onderliggende bedrijfsresultaat nam met 15,5% af tot €288 mln. De nettowinst was met €147 mln bijna 29% lager dan in het tweede kwartaal van 2013. In Nederland nam de omzet in winkels die langer dan een jaar open zijn met bijna 2% af. Volgens Ahold gaven klanten per bezoek aan Albert Heijn ook vorig kwartaal minder uit dan voorheen. Het marktaandeel van Albert Heijn in Nederland bleef stabiel, de onderliggende winstmarge was met 5 % echter een ½ procentpunt lager dan een jaar eerder. Door het lage consumentenvertrouwen blijven de omstandigheden op de Nederlandse markt moeilijk. Op termijn moeten de inspanningen van Albert Heijn om meer klanten te trekken hun vruchten afwerpen, maar voorlopig is het te vroeg om de terugkeer van groeiende verkopen aan te kondigen, zegt het bedrijf. In de Verenigde Staten, wat betreft omzet de grootste markt van Ahold, gingen de vergelijkbare verkopen met 0,5% vooruit. De totale omzet zakte echter, mede door de sterke euro, met 6% naar €4,4 mrd. In de VS ging marktaandeel verloren, vooral in de staat New England bij de keten Giant Landover. De concurrentie in de VS neemt sterk toe. Andere ketens openen in hoog tempo nieuwe winkels, terwijl de totale markt niet groeit. Ahold probeert de strijd om de dollar van de consumenten te winnen door zijn Amerikaanse winkels aantrekkelijker en goedkoper te maken. Op dat vlak worden ,,bemoedigende resultaten'' geboekt. Ahold tracht de moeilijke marktomstandigheden met bezuinigingen te bestrijden. In dat kader werd afgelopen kwartaal een reorganisatie doorgevoerd op het hoofdkantoor en werd de commerciële afdeling gestroomlijnd. Het bedrijf hield vast aan de verwachting dat het programma dit jaar bijna €300 mln aan besparingen oplevert.

De economische groei in de eurozone is ook in augustus matig. Dat stelt het toonaangevende onderzoeksbureau Markit. De graadmeter die Markit hanteert voor de ontwikkeling van de economie wees deze maand opnieuw op groei. Die was echter beperkter dan in de voorgaande maanden, vooral omdat de vooruitgang in de industrie terugviel tot het laagste niveau in ruim een jaar. In de dienstensector verloor de vooruitgang ook vaart, maar bleef desondanks sprake van een behoorlijke groei. Volgens Markit ligt de eurozone op koers voor een economische groei van 0,3 à 0,4% in het derde kwartaal. Die vooruitgang is volgens de onderzoekers waarschijnlijk te beperkt om voor een echte verbetering op de arbeidsmarkt te zorgen.

Een voormalige handelaar van Rabobank heeft bij een rechtbank in New York schuld bekend aan het manipuleren van het interbancaire rentetarief Libor. Dat maakt het Amerikaanse ministerie van Justitie bekend. De oud-handelaar, Paul Robson, werkte op het kantoor van RABO in Londen. Hij heeft bij de rechtbank in Manhattan toegegeven met collega's samengespannen te hebben om het Libortarief te beïnvloeden. Zijn veroordeling staat gepland voor 2017, aldus het ministerie van Justitie. Tot die tijd mag Robson op vrije voeten blijven, maar hij moet zich wel wekelijks melden bij de autoriteiten via het internet. In juni bekende een andere voormalige handelaar van Rabobank eveneens schuld aan fraude met Libor. Rabobank betaalde een boete van bijna €775 mln aan Amerikaanse en Europese toezichthouders in de zaak.

Eén op de 7 Amerikanen leeft dankzij de voedselbanken in de VS. Dat is de American Dream! De economie en de beurs zijn flink aangetrokken onder president Barack Obama, maar ook de staatsschuld van de Amerikaanse overheid vloog omhoog. In de ruim 5 jaar onder Obama is de schuld gestegen van $10,6 naar nu $17,7 triljoen ($17.700.000.000.000). Opvallend feit is dat de federale schuld met 105% nu groter is als het Bruto Nationaal Product van de VS. De Amerikanen verdienen met elkaar jaarlijks $16,8 mrd. De regering Obama komt al 5 jaar jaarlijks het enorme bedrag van ruim $1.000 mrd tekort. De schuld is opgelopen naar $55.000 per Amerikaan, dat is ruim $150.000 per huishouden. Toen Obama begon als president was de schuld per huishouden nog maar $62.000, dat is een stijging van 241%. Een gemiddeld gezin verdient ruim 51.000 dollar per jaar. In deze bull market steeg de S&P 500 in de laatste 5 jaar 180%.

BNR: De staat van onderhoud van ons vrachtwagenpark is zorgwekkend, blijkt uit cijfers van de Belgische Verkeersinspectie. Van alle Nederlandse vrachtwagens, die in België zijn gecontroleerd, blijkt maar liefst 12% een ernstig defect te hebben. Het gaat onder meer over versleten remmen en vlakke banden. Er wordt gesteld dat de economische crisis een toenemende verkeersonveiligheid veroorzaakt. "Het begint een probleem te worden. Door de crisis stellen veel bedrijven hun onderhoudsperiodes uit. Een toenemende transportonveiligheid is verontrustend. Het aantal verkeersongevallen met vrachtwagens neemt toe. De hand zal aan de ploeg geslagen moeten worden!

Nederland kan de komende jaren ruim €2 mrd aan investeringen uit Brussel verwachten. De Europese Commissie stemt in met een zogenoemde partnerschapsovereenkomst met Nederland. Het geld moet de economische groei stimuleren en werkloosheid bestrijden, aldus een woordvoerster. Nederland kan tot 2020 rekenen op €1,4 mrd uit een speciaal ontwikkelingsfonds. Daarnaast ontvangt Nederland €607 mln voor ontwikkeling van het platteland en €102 mln voor visserij en de maritieme sector. In de overeenkomst is vastgelegd hoe het geld het best kan worden gebruikt. De Europese investeringen zijn onder meer bedoeld voor innovaties in met name het midden- en kleinbedrijf, en voor opleiding en scholing in steden en plattelandsgebieden. De investeringen moeten uiteindelijk het concurrentievermogen van Nederland vergroten. Europees Commissaris voor regionaal beleid, Johannes Hahn, spreekt over een krachtig en strategisch investeringsplan. Nederland wordt ,,op weg geholpen om in de komende 10 jaar banen en groei te creëren.'' Volgens hem zijn de Europese Commissie en Nederland samen vastbesloten de EU-financiering zo efficiënt mogelijk te besteden. De Europese Commissie sloot de afgelopen maanden al partnerschapsovereenkomsten met andere EU-landen. Wat hier gebeurt is twijfelachtig beleid van een, in feite, demissionaire Europese Commissie, die op het punt van aftreden staat en nog even 'over hun dood' door willen doorregeren. Met de boedel die de EC van Barosso achterlaat weet de nieuwe EC wat ze moeten gaan uitvoeren. Dit beleid had 3 jaar geleden moeten worden uitgevoerd, nu is het als 'mosterd na de maaltijd'. De EC van Barosso laat een EU achter, die er niet in is geslaagd het Nieuwe Europa vorm te geven. Het is voor mij de vraag of de nieuwe EC die overeenkomsten gaat uitvoeren.

De economie van Oekraïne gaat door alle onrust in en rond het land veel sterker achteruit dan eerder gedacht. Dat stelt kredietbeoordelaar Fitch in een rapport, waarin het zijn inschatting van de kredietwaardigheid van Oekraïne verlaagde. Fitch verwacht dat de Oekraïense economie dit jaar met minstens 6,5% krimpt en in 2015 en 2016 in ieder geval geen groei zal laten zien. Dit komt onder meer doordat de export naar Rusland in de eerste helft van dit jaar al met bijna een kwart is gedaald. Daarnaast dreigt een tekort aan brandstoffen, omdat het Russische Gazprom de gastoevoer naar Oekraïne heeft stopgezet. Ondertussen wordt de financiële positie van de overheid steeds verder uitgehold. Het begrotingstekort loopt dit jaar naar verwachting op tot 10% van het bruto binnenlands product (bbp), terwijl de staatsschuld harder oploopt dan het IMF voorzag op het moment dat het fonds noodleningen aan Oekraïne beloofde. Zonder die noodsteun kan het land volgens Fitch überhaupt niet meer aan zijn verplichtingen voldoen. Fitch verlaagde de rating van Oekraïne met één stap naar CCC. Die lage waardering geeft aan dat beleggingen in Oekraïense staatsleningen risicovol zijn en dat het land alleen onder gunstige omstandigheden zijn leningen kan terugbetalen. Een probleemland dus.

ECB-president Mario Draghi wordt in toenemende mate ongerust over de hoge werkloosheid en de lage inflatie in de eurozone. Tijdens zijn speech in het Amerikaanse Jackson Hole, waar de belangrijkste centrale bankiers van de wereld dit uitgebreide weekend bijeen zijn, pleitte hij voor een minder strikte toepassing van de tekortregels van de eurolanden. Is het tekort eenmaal onder de 3%, dan moeten landen meer ruimte krijgen om naar eigen goeddunken minder te bezuinigen en meer te stimuleren. Dit om de stagnerende economie weer vlot te trekken.[had ik dat zelf een jaar geleden ook niet gezegd] Met name Duitsland, dat zijn tekort vrijwel heeft weggewerkt, is volgens Draghi een kandidaat om met forse overheidsinvesteringen de werkgelegenheid aan te jagen. Draghi's verandering van houding zal ongetwijfeld worden verwelkomd in Rome en Parijs, waar de Italiaanse premier Renzi en de Franse president Hollande al langer aandringen op een dergelijk soepeler begrotingsbeleid. Maar de Duitse president van de Bundesbank Jens Weidmann en de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble zien niets in het laten vieren van de teugels. De opvatting van Draghi staat in fel contrast met die van FED-presidente Janet Yellen, die zich juist afvroeg hoe snel het aantal banen in de VS gaat groeien voordat inflatie de kop op steekt. Draghi kijkt tegen 11,5% werkloosheid in de eurozone aan en een inflatie van 0,4%. Moeilijke materie, dat wel …..

Ook voor bedrijfsonderdelen van autodealerbedrijf Koops Furness die nog niet door de rechter failliet waren verklaard, is nu door de bewindvoerders faillissement aangevraagd. Dat hebben de bewindvoerders Alice van der Schee en Rob Boers naar buiten gebracht. Volgens de bewindvoerders was er onvoldoende geld beschikbaar om de lopende financiële verplichtingen, waaronder de lonen van werknemers, na te komen. De bewindvoerders zijn met „meerdere gegadigden” in gesprek om bedrijfsactiviteiten van het concern zo snel mogelijk door „een of meerdere partijen” te laten voortzetten. „Het faillissement van het concern heeft tot gevolg dat het personeel op zeer korte termijn wordt ontslagen. Door de faillietverklaring zal de loongarantieregeling in werking treden”, aldus de bewindvoerders. Bij Koops Furness werken circa 1000 mensen. De salarisbetalingen worden volgens de bewindvoerders voorlopig overgenomen door uitkeringsinstantie UWV. „Zodra er duidelijkheid ontstaat over de voortzetting van de bedrijfsactiviteiten zullen de curatoren (thans de bewindvoerders) daarover informatie verschaffen”. Koops Furness heeft in Nederland ongeveer 70 verkoop- en servicepunten, waaronder 30 Fiat-vestigingen. Ook voert het bedrijf uit Zwolle onder meer de merken Alfa Romeo, Ford, Kia, Land Rover en Mitsubishi en is het eigenaar van truckbedrijven, lease- en schadebedrijven. Koops Furness is het tweede grote autodealerbedrijf dat dit jaar omvalt, onder meer door teruglopende autoverkopen in Nederland. Ook in de werkplaatsen zien autobedrijven de inkomsten teruglopen, vooral omdat de jongste generatie auto's minder vaak onderhoud nodig hebben. Grote dealerbedrijven lieten eerder deze week al weten interesse te hebben om Koops of delen van het bedrijf over te nemen. Door het bedrijf te ontlasten van een schuldenlast kan het bedrijf een doorstart maken, eventueel in delen.

Slotstand indices 22 aug 2014/week 34: AEX 404,58; BEL 20 3.163,23; CAC 40 4.252,80; DAX 30 9339,17; FTSE 100 6.775,25; SMI 8554,16; RTS (Rusland) 1260,07; DJIA 17.001,22; Nasdaq 100 4052,752; Nikkei 15539,19; Hang Sen 25112,77; All Ords 5640,50; €/$ 1,3246; goud $1280,80, dat is €31.069,31 per kg, 3 maands Euribor 0,183%, 10 jarig Staat 1,167% . 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.