UPDATE23052015/273 Wordt de Muntunie wakker geschud door Juncker?

Ik heb al veel gewezen op een spanningsveld tussen de oud-voorzitter van de Eurogroep en huidige voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker en de huidige voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem enerzijs en de Europese Commissie en de Eurogroep anderzijds. In februari al intervenieerde de Franse Eurocommissaris Pierre Moscovici, belast met economische en financiële zaken, belastingen en de douane-unie in het Griekse dossier. In Athene waren ze van mening dat er veel meer uit de onderhandelingen te halen zou zijn dan waartoe het IMF en de eurolanden tot dan toe bereid waren. Hij kreeg de wind van voren van Dijssel, waar hij, in feite dus de EC, zich mee bemoeide! De politieke verantwoordelijkheid voor dit dossier lag bij de Eurogroep en nergens anders. En toch heeft afgelopen week Jean-Claude Juncker het initiatief genomen en is met een heel nieuw plan naar Athene gegaan. Het voorstel zou veel minder vergaand zijn dan het beleid dat de IMF en de Eurogroep nastreven en door de Brusselse Groep wordt uitgevoerd. Juncker wil de Grieken €5 mrd, gedeeltelijk oud, deels ook nieuw geld, beschikbaar stellen en vraagt daarvoor minder vergaande hervormingen. Gelijk heibel in de tent toen dat bekend werd. De EC ontkent dat Juncker op de stoel van Dijssel is gaan zitten en nog wel op het moment dat de Grieken op het punt staan hun verzet op te geven. Daarbij komt dat de Grieken er vertrouwen in hebben dat de Eurolanden zich niet kunnen permitteren dat Griekenland in default gaat. Al was het alleen al dat zo een ontwikkeling onvoorstelbare gevolgen met zich mee kan brengen. En …. er zijn signalen dat er scheurtjes in het front ontstaan. Zit het IMF nog wel op de lijn van Dijssel/Schäuble? Waar staat Juncker en de EC? Mogelijk is het politieke machtsspel van de Eurogroep veel te lang doorgegaan en had er al veel eerder een compromis moeten worden gesloten op financieel/economische gronden, waarbij rekening had moeten worden gehouden met sociaal/maatschappelijke aspecten. De kansen voor een herverkiezing van Dijssel als voorzitter van de Eurogroep worden met het uur minder. In feite zijn het de regeringsleiders van de 19 eurolanden die hun verantwoordelijkheid voor dit dossiers hebben weggeschoven naar de Eurogroep. De Europese Commissie wil het overleg met de Grieken over hun schuldencrisis versnellen. Hoe sneller er een akkoord is, hoe beter. Maar dan zal Dijssel c.s. concessies moeten doen. De EC verwacht dat het nog een zware klus zal zijn om sneller vooruitgang te boeken. De Griekse regering moet nog veel werk verzetten voordat er een akkoord over verdere noodsteun kan worden bereikt met de andere eurolanden. Dat zegt de Duitse bondskanselier Angela Merkel naar aanleiding van een gesprek dat zij had met de Griekse premier Alexis Tsipras. „Het was een vriendelijk, constructief gesprek”, zei Merkel over het overleg in de marge van een EU-top in de Letse hoofdstad Riga. „Maar het is ook heel duidelijk dat er nog heel veel werk te doen is.” Tsipras gaf aan optimistisch te zijn over de kansen om „binnenkort” een deal over de voor verdere noodsteun noodzakelijke hervormingen te kunnen sluiten. Een woordvoerder van de Griekse regering bevestigde nog eens dat nog altijd wordt gerekend op een akkoord deze maand en gaat ervan uit dat Griekenland in juni aan al zijn financiële verplichtingen kan voldoen. De sfeer tussen Griekenland en Duitsland werd de afgelopen weken herhaaldelijk bedorven door verwijten over en weer. Zo opperde de Griekse minister van Justitie dat het misschien een idee is om Duitse onroerend goed in Griekenland in beslag te nemen, om zo ‘herstelbetalingen’ uit de Tweede Wereldoorlog af te dwingen. De Duitse krant Bild schreef dat Griekenland een nieuwe manier denkt te hebben gevonden, om iets te doen aan de achterstallige belastingen. De Griekse regering zou geld willen zien van defensiebedrijven, voornamelijk uit Duitsland, omdat ze in het verleden met steekpenningen orders uit Griekenland zouden hebben binnengesleept. Het zou onder meer gaan om Rheinmetall en het gedeeltelijk Duitse Airbus, die hebben, volgens Athene, mogelijk honderden miljoenen euro’s aan smeergeld betaald aan Griekse functionarissen. Athene verdenkt Airbus van het betalen van €41 mln smeergeld, bij de verkoop van twintig helikopters. Iets vergelijkbaars zou zijn gebeurd bij de verkoop van onderzeeërs. Griekenland hoopt op schadevergoedingen ter waarde van €500 tot 800 mln. Als de bedrijven inderdaad schuldig zijn, zullen ze over de brug moeten komen als ze zaken willen blijven doen in Griekenland. Airbus wilde niet reageren op de beschuldiging. Rheinmetall zei het onderzoek nog niet te kennen. Dochterbedrijf Rheinmetall Defence Electronics werd eerder ook in Duitsland verdacht van omkoping van Griekse functionarissen. Het bedrijf schikte de zaak daar met justitie voor €37 mln. Met de verkiezing van een nieuwe voorzitter bij de Eurogroep komt er enige beweging in het Griekse dossier. De eurolanden zijn mogelijk bereid Griekenland meer tijd te geven voor zijn hervormingsmaatregelen. Daarbij zal het reddingsplan worden verlengd tot in het najaar. De Eurogroep zou bereid zijn €4 mrd aan noodsteun te verlenen. Parallel zou dan over een derde noodpakket worden onderhandeld. In ruil zou Griekenland een groot deel van de hervormingsplannen moeten doorvoeren. Onder meer het btw-stelsel zou moeten worden aangepakt evenals een besparingsprogramma van €5 mrd. Voor de hervorming van het pensioenstelsel en de arbeidsmarkt krijgt Athene langer de tijd.

President Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB), vindt dat de landen van de eurozone hervormingen versneld moeten doorvoeren, om zo de groei te stimuleren en de werkloosheid te bestrijden. Volgens Draghi zorgt de zwakke groei er voor dat de ECB onconventionele maatregelen moet nemen om de economie aan te zwengelen en prijsstabiliteit te garanderen. Draghi meldde verder dat de groeipotentie van de eurozone momenteel door internationale instituten wordt ingeschat op minder dan 1%, tegen meer dan 2% voor de Verenigde Staten. Doordat de groeipotentie duidelijk onder het niveau van voor de crisis ligt, is er een risico dat de structurele werkloosheid boven de 10% zal blijven, aldus de ECB-president.

In het laatste blog opende ik met de wisseling van de wacht bij Groen Links. Bram ging en Jesse kwam. En …… wat ik had verwacht gebeurde al direct. Het aantal virtuele zetels in de Tweede Kamer in de peiling van Maurice de Hond steeg van 4 zetels nu in de Kamer, naar tien zetels op 10 mei en op 17 mei naar 13 zetels. Dat is voor Jesse Klaver een mooie binnenkomer en een hart onder de riem. De betekenis van 'hart' in dit gezegde is 'zetel van de moed'. De drie zetels worden weggehaald bij de PvdA, SP , het CDA en Partij voor de Dieren. De vierde zetel die verschoof ging naar de PVV. Vooral onder vrouwen en jonge kiezers is de partij van Klaver populair. De PvdA lijkt op dit moment de meeste last te krijgen van een sterk GroenLinks, aldus De Hond. Van de kiezers die in 2012 op de PvdA stemden, gaf vorige week nog 7% aan GroenLinks te stemmen. Dat percentage is nu gestegen naar 13%. En 44% van de PvdA-kiezers wil GroenLinks nu een kans geven, terwijl dat vorige week nog 33% was. De verschuivingen laten zien dat de beide coalitiepartijen de grote verliezers zijn sedert de 2e Kamer verkiezingen van september 2012. Het aantal zetels daalt van 79 toen naar 37 nu. Dat is een min van 42. Het kabinet is dus meer dan de helft van haar aanhang kwijt. Alle andere partijen plussen. Het CDA en GL krijgen er 9 zetels bij, de SP 7, de PVV 6, D66 5, De PvdD en 50+ 2 en VNL en de CU ieder 1 zetel. Uit een meting van de Hond blijkt dat een meerderheid voor het aftreden van staatssecretaris van Rijn is. 54% van de kiezers gelooft zijn 'beloften' over de voortgang van het pgb-project niet meer. Zelfs bij de achterban van de PvdA krijgt hij de handen niet meer op elkaar. Hij mag opstappen.

De cao onderhandelingen bij de politie, ambulancedienst, de metaal, het Rijk, grafimedia en sociale werkplaatsen zijn vastgelopen. In andere sectoren als de bouw, de kinderopvang en het voortgezet onderwijs en lopen de cao onderhandelingen moeizaam. FNV Voorzitter Ton Heerts trekt aan de noodrem: “Voor ons is de grens bereikt. Werkgevers komen alleen maar met verslechteringsvoorstellen naar de cao-tafel terwijl werknemers al jaren hebben ingeleverd. Als zij op die manier de totale aanval zoeken, als werkgevers op die manier willen radicaliseren, komen onze leden komen in verzet en gaan actie voeren. In veel overheidssectoren staan werknemers al jaren op de nullijn. Door bezuinigingen hebben werknemers veel collega’s zien vertrekken en veel echte banen zijn vernietigd. Daardoor is de werkdruk toegenomen. Dat gaat ten koste van de kwaliteit en veiligheid. Het FNV-geschut wordt in stelling gebracht. De maat is voor Heerts nu vol. Werkgeversvoorman Hans de Boer reageert met de uitspraak dat VNO-NCW en MKB-Nederland zich niets aantrekken van de kritiek van de FNV-voorzitter. De werkgeversorganisaties blijven inzetten op vernieuwing van cao’s en daarmee worden de verhoudingen tussen de sociale partners steeds slechter. „Werkgevers onderhandelen aan de cao-tafel vanuit het belang en de gezondheid van de bedrijven. Feit is dat cao’s aan vernieuwing toe zijn. Ze moeten worden aangepast aan nieuwe ontwikkelingen. De vakbonden moeten bereid zijn daarover te praten. En niet iedere modernisering is per definitie een verslechtering”, zegt een woordvoerder. Heerts is echter van oordeel dat de werkgevers de belangrijkste cao-onderhandelingen hebben laten stuklopen. De FNV-voorzitter vindt dat werkgevers radicaliseren en doelbewust kiezen voor een harde confrontatie met de vakbonden. „De grens is bereikt aan de cao-tafels. Werkgevers komen alleen maar met verslechteringsvoorstellen, het is een keer genoeg geweest”. We wachten af wat er nu gaat gebeuren. Dat er op de arbeidsmarkt orde op zaken moeten worden gesteld is helder. Maar de vakbonden komen veel te laat met verweer tegen voldongen hervormingen die hebben plaatsgevonden. Er heeft een grote verschuiving plaatsgevonden van vaste naar tijdelijke arbeidscontracten en van vast werk naar Zelfstandigen Zonder Personeel. Inmiddels zijn er al >1.000.000 ZZP'ers. Nu komen Heerts en Asscher met een nieuwe Wet, per 1 juli, Werk en Zekerheid, maar ik betwijfel of plaatsgevonden hebbende hervormingen daarmee nog kunnen worden teruggedraaid. Het is een harde realiteit, het zijn wellicht voor een nieuwe generatie ongewenste ontwikkelingen, maar de markt regeert. Toch heb ik het gevoel dat de vakbonden met 'mosterd na de maaltijd' aankomen. Jarenlang hebben de bonden, aan de zijlijn, toegekeken hoe de arbeidsmarkt veranderde, mopperend wellicht maar er werd geen front geformeerd om verdere ontwikkelingen te blokkeren. Daarvoor moet nu een prijs worden betaald.

Afgelopen zondag vond in Buitenhof een debat plaats over de stand van zaken in de bankenwereld tussen de 43-jarige onderzoeksjournalist Joris Luyendijk versus de 75-jarige Onno Ruding, naar aanleiding van het het boek Dit kan niet waar zijn, de titel van de bestseller van Joris Luyendijk. De bankcarrière van Rudding begon in 1971 bij de AMRO bank, van 1977 tot 1980 werkte hij bij het IMF, in 1981 ging hij terug naar de AMRO, maar een jaar later werd hij minister van Financiën tot 1989. Van 1989 tot 2003 werkte hij in de top van de Citybank. Twee jaar lang sprak Luyendijk in de Londense City met talrijke anonieme bankiers. Zijn conclusie is schokkend: zeven jaar na de crisis is er niets veranderd in het bankwezen. Is dat zo? Wachten wij op de volgende crisis? De confrontatie was hard, op veel onderwerpen moest Ruding toegeven dat het onderzoek een weergave geeft van de huidige situatie in the City in Londen en op Wall Street in NY. Voor wat betreft de situatie in Amsterdam was hij milder. Er is de afgelopen jaren wel het nodige gebeurd in het bankwezen. Neem: de buffers, die zijn opgehoogd, de toezichthouders die zich kritischer opstellen, de overheden en de belastingbetalers die nu uit de wind zouden worden gehouden, verhoogde eisen bij de verkoop van derivaten. Allemaal zaken die aan de orde zijn maar of het beleid, ook met betrekking tot bonussen, grote veranderingen heeft ondergaan, ik betwijfel dat. Kijk naar wat er recentelijk in de top van de ABN AMRO heeft plaatsgevonden, onder aanvoering van Gerrit Zalm en president-commissaris Rik baron van Slingelandt, terzake van de omzetting van bonussen in hogere vaste salarissen (met een ton per jaar), besluitvorming die toch werd teruggedraaid en waarvoor Zalm door het stof moest. Ruding hield vol dat de drie grootbanken in ons land met elkaar concurreren, waar ik vraagtekens bij zet. Recentelijk vond ik in mijn mailbox op dezelfde dag twee mailtjes van twee grootbanken die dezelfde boodschap brachten: de spaarrente wordt met 0,1% verlaagd tot 0,8%. Dat is wel een renteverlaging van het rendement met 12%, dat liegt er niet om. Luyendijk hield staande dat het bankwezen nog altijd niet uit de gevarenzone is, een standpunt dat Rudding niet kon weerleggen. We weten dat het financiële karkas gaat instorten, we weten alleen niet wanneer en waardoor dat gaat gebeuren. Wat mij opviel was dat het beleid van Draghi, de ECB en de nationale centrale banken niet aan de orde kwam. Daar zitten volgens mij de grote risico's, waarop onvoldoende toezicht wordt uitgeoefend. Kijk op http://programma.vpro.nl/buitenhof/afleveringen/buitenhof-17-mei—jet-bussemaker—joris-luyendijk—onno-ruding.html

De ECB is van plan deze en volgende maand versneld staatsobligaties van de eurolanden op te kopen om het in juli en augustus rustiger aan te kunnen doen. De mededeling viel in goede aarde bij beleggers. Ook al omdat de euro hierdoor onder $1,11 belandde en de Europese obligatierentes verder daalden. Op het nieuws van de aangekondigde versnelling van de monetaire stimulering door de ECB in combinatie met de verzwakking van de euro, stapten beleggers massaal in de markt. "De ECB vreest dat in de stille zomermaanden de liquiditeit op de obligatiemarkten kan gaan opdrogen, waardoor is besloten het opkoopprogramma van staatsleningen te versnellen.'

Onderstaand bericht geeft geen nieuwe visie op een bestaande situatie. Als U dit blog regelmatig leest herkent U de ongewenste bijwerking van de kwantitatieve verruiming, zoals de ECB die doorvoert. Door de zeer lage rentes die centrale banken wereldwijd hanteren, zijn de risico's op financiële instabiliteit toegenomen. Dat stellen bestuursvoorzitters van verschillende financiële instellingen, waaronder de banken UBS en HSBC als ook investeerder BlackRock in een gezamenlijke verklaring in de Financial Times. Zo sensationeel is deze uitspraak nu ook weer niet dat daarvoor het medium van één van de belangrijkste zakenkranten moet worden ingezet. Volgens de topbankiers is het in principe niet verkeerd dat centrale banken de rentes laag houden, maar gaat het beleid gepaard met de nodige risico's. Met strengere spelregels voor het toezicht zouden de risico's beter in toom zijn te houden. Onder meer pleiten de topmannen voor streng toezicht op hedgefondsen en andere niet-officiële instellingen. Zouden strenge regels alleen voor officiële spelers als banken en verzekeraars gelden, dan zou er mogelijk een verschuiving kunnen plaatsvinden naar de 'schaduwkant' van de markt, aldus de verklaring. Het toezicht geldt onder meer bij het verstrekken van hypotheken. Door de hypotheek te koppelen aan het inkomen en de waarde van het onderpand wordt het risico op overwaardering van vastgoed beperkt. Daarmee wordt voorkomen dat er een zeepbel ontstaat op de huizenmarkt zonder dat daarbij de rente omhoog gaat. Dit laatste gegeven is zo oud als Sint Juttemis en heeft zijn waarde decennia lang bewezen. Het gaat fout als de bevoorschotting onvoldoende gedekt is. Ik heb mij afgevraagd met welke intentie deze topbestuurders in de financiële wereld in het vooraanstaande dagblad FT naar buiten treden. De waarschuwing over hypotheken is een oude waarheid. Als een geldgever overfinanciert loopt hij de kans dat er ongewilde risico's gaan optreden. Tevens brengt hij de hypotheekgever in problemen zoals we gezien hebben toen huizen onder water kwamen te staan. Door een overvloed aan geld in de markt te pompen, waardoor het rendement dicht bij nul procent zit en daardoor instabiliteit op de markten kan teweegbrengen is al langer door mindere goden ook aan de orde gesteld. Dat kan dus de reden van de waarschuwing niet zijn. Op één aanname heb ik wel mijn twijfels. De heren suggereren min of meer dat het in principe niet verkeerd hoeft te zijn dat centrale banken de rentes laag houden. Dit is een pijnpunt. Een zo extreem lage rente, neem tien jaar Nederlandse Staat met renteopbrengst van 0,79%, is wel zeker een groot gevaar voor het vertrouwen in het geldverkeer. Daarbij komt dat er connecties zijn tussen een lage rente en een deflatoire prijsontwikkeling. Daarbij komt de vraag aan de orde als gevolg waarvan die rente zover is weggezakt. Ik kijk dan naar de verantwoordelijke Europese politici die de daadkracht missen om te investeren in de toekomst. De politieke elite mankeert het aan een toekomstperspectief voor Europa en waardoor ze ook geen vertrouwen meer uitstralen. Het is een verre van ideale situatie voor de komende generaties. Maar de starters hebben geduld, tot nu toe.

De consumentenprijzen in de eurozone zijn in april onveranderd gebleven in vergelijking met een jaar eerder. In maart was nog sprake van een inflatie van min 0,1%. Eerder werd een onveranderde inflatie gemeld voor die maand. Voor de gehele Europese Unie werd eveneens een stabiele inflatie gemeten in april, tegen min 0,1% een maand eerder. Volgens Eurostat was in twaalf Europese lidstaten vorige maand sprake van een negatieve inflatie, met uitschieters in Griekenland, Cyprus en Bulgarije en Polen. In Malta en Oostenrijk werd de hoogste inflatie gemeten. In Nederland was de inflatie stabiel. De inflatie in Groot-Brittannië is in april voor het eerst sinds 1960 in negatief terrein beland. De inflatie kwam uit op 0,1% in vergelijking met een jaar eerder. De gedaalde inflatie had onder meer te maken met lagere kosten voor vervoer door de lucht en over zee. Daarnaast gingen de prijzen van voedsel en brandstof omlaag. De kerninflatie (exclusief voedsel en energie) daalde naar 0,8%.

DFT: Het vertrouwen van Duitse beleggers in de economie is in mei gedaald naar het laagste niveau sinds december. De ZEW-index, die het vertrouwen in de komende drie tot zes maanden weerspiegelt, daalde van 53,3 in april naar 41,9 deze maand. Het is de sterkste maandelijkse daling sinds augustus vorig jaar en de tweede maand op rij dat het vertrouwen van Duitse beleggers afneemt. Het zwakkere vertrouwen hangt onder meer samen met de minder sterke groei van de Duitse economie in het eerste kwartaal van dit jaar. Ook zijn beleggers bezorgd over de aanhoudende onrust rond de Griekse schuldenproblematiek en de volatiliteit op de obligatiemarkt van de afgelopen tijd.

Enkele grote internationale banken hebben schikkingen getroffen met de autoriteiten in de Verenigde Staten over de afwikkeling van het schandaal rond de manipulatie van wisselkoersen. De boetes belopen in totaal zo'n $5,8 mrd (€5,2 mrd). De Amerikaanse banken Citigroup en JPMorgan Chase en hun Britse branchegenoten Barclays en Royal Bank of Scotland (RBS) bekennen schuld aan het manipuleren van valutakoersen. Het Zwitserse UBS werkte als eerste mee aan dat onderzoek en is niet bestraft, maar kreeg wel een boete opgelegd wegens fraude met rentetarieven. De schikkingen die de vijf genoemde banken hebben getroffen met justitie bedragen $2,7 mrd. De Federal Reserve legde daarnaast nog eens $2,9 mrd aan boetes op, plus een geldstraf van $205 mln aan Bank of America.

De RABO bank wordt niet opnieuw vervolgd voor het Libor schandaal, dat oordeelde het Gerechtshof in den Haag. Volgens het hof zijn de schokkende malversaties in de financiële markt reden voor strafvervolging, maar wordt daar toch van afgezien mede vanwege de forse boetes die al aan de Rabobank zijn opgelegd. Het betreft een schikking uit 2013 van €774 mln. Ook wijst het hof er op dat toenmalige bestuurders van de Rabobank naar normen van het strafrecht niet opzettelijk uit eigen gewin of ernstig nalatigheid hebben gehandeld. Dat laatste is niet relevant. Bestuurders kunnen worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid dat werknemers de regels van het spel uitvoeren en niet frauduleus handelen bij de totstandkoming van prijzen/noteringen.

De Belastingdienst staat voor een grote reorganisatie waarbij 5000 medewerkers hun huidige baan verliezen en binnen de Belastingdienst of krijgen elders binnen de rijksoverheid een andere baan aangeboden. Gedwongen ontslagen worden daarbij uitgesloten. Het gaat om één op de vier medewerkers bij de Belastingdienst. Daarnaast gaat de fiscus de komende jaren 1500 extra mensen aannemen voor gespecialiseerd werk als data-analyse. Topman Peter Veld van de Belastingdienst vertrekt. Slechts vijf van de huidige veertien directieleden blijven zitten. Het werk bij de fiscus is de laatste jaren aan het veranderen en dat zal de komende maanden doorgaan. Er wordt meer geautomatiseerd en systemen worden beter aan elkaar gekoppeld. Veel aangiftes worden door de fiscus zelf al grotendeels van tevoren ingevuld en de controles zijn over het algemeen automatisch en gemakkelijker. Bij de Belastingdienst werken op dit moment 20.000 mensen, plus nog eens 8000 bij de Douane en de FIOD. De gemiddelde leeftijd ligt met 53 bovengemiddeld hoog.

Jesse Klaver, de nieuwe leider van GL in de Tweede Kamer, gaat het land in om de nieuwe koers van GL met de leden te bespreken. De nieuwe lijn van GL is de strijd tegen het economisme. Het was even zoeken waar dat voor staat: de herleiding van alle maatschappelijke problemen tot economische kwesties. Bas de Gaay Fortman, in de zeventiger jaren was hij kamerlid voor de Politieke Partij Radicalen (PPR), die later opging in Groen Links, wees toen al op het gevaar ervan. Ook de socioloog Abram de Swaan noemde het in 1997 al 'een moderne dwaalleer'. Toen al vroeg hij zich af 'hoe dit primitieve economisme heeft kunnen doordringen in het openbaar bestuur, de zorg, het onderwijs en de wetenschap'? Ik heb mij afgevraagd of economisme door mij als 'het ééndimensionale beleid van deze regering' wordt benoemd? Het neoliberalisme dat de liberalen nastreven toetst het beleid aan het economisch nut aan de hand van meetbare doelen, cijfers, rendementen en targets. Het gaat dus over meetbare data of het nu opbrengsten zijn of kijkcijfers of in de zorg en het onderwijs een tijdverantwoording. Aan van alles wordt een prijskaartje gehangen dan wel gelabeld. Het gaat veel minder om de inhoud, de kwaliteit, het sociale en maatschappelijke draagvlak. Economische krachten maken tegenwoordig de dienst uit, maar …………. de balans tussen geld en moraal is aan het veranderen. In het publieke debat wordt gesproken over het inkomen (vast inkomen plus bonussen) van bankdirecteuren, de hebzucht, de CO2 uitstoot, de aardbevingen in Groningen, gasboringen bij Terschelling, de verduurzaming van de samenleving, energie. Het gaat om een begrip dat we kennen uit onze geschiedenis: het spanningsveld tussen de koopman en de dominee. Tussen 'geld en moraal' en dan denk ik aan solidariteit, gelijkwaardigheid, eerlijk zijn en de waardering voor de factor 'arbeid' en 'kapitaal'. En laten we ook niet vergeten dat TV-programma's als Tegenlicht en Zembla een veelal kritische bijdrage leveren aan de beeldvorming van financieel/economische en maatschappelijke ontsporingen. De Paus heeft zich in dit debat neergezet met zijn 'morele agenda'. Hij positioneert zich in het Israëlisch/Palestijnse conflict. Het zijn allemaal bewegingen één nieuwe richting uit. In ieder geval: hoopvol.

De besprekingen in Athene met de Brusselse Groep lijken tot een vergelijk te komen, volgens Griekse zegslieden. Volgens de Griekse regering lijkt er een akkoord in zicht te komen. Dat zou uiterst verrassend zijn want een overeenkomst zou binnen het mandaat van de Griekse bevolking blijven dat ervan uitgaat dat de Grieken binnen de eurozone blijven zonder dat er sprake zal zijn van strenge bezuinigingsmaatregelen. Er zou al overeenstemming zijn over de begrotingsdoeleinden en de BTW-tarieven. Maar over een verdere verlaging van de lonen en pensioenen zal geen sprake zijn, zegt Tsipras, de Griekse premier. De pijn zal wel zitten in verhoging van de BTW-tarieven. Maar zo te zien komt er schot in de zaak, maar de vraag blijft, als er niet gesaneerd wordt, hoe de Grieken hun schuld ooit terug kunnen betalen. Het afbetalingsschema deugt voor geen meter. Achteraf blijkt dat de lening van het IMF aan de Grieken van €650 mln, die kon worden aangewend voor terugbetaling van een schuld aan het IMF, was geen slimmigheidje van de Grieken maar van Christiane Lagarde. De vraag is of de Grieken aan boord kunnen blijven bij zo een stormachtig weer. Als er geen grote verschuivingen gaan plaatsvinden in standpunten en doelstellingen komt het moment in beeld dat de Grieken zullen moeten constateren dat ze gas terug moeten nemen en de 3 geldschieters moeten laten weten dat ze niet langer aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen. Alhoewel er in de markt nog wel enig vertrouwen is dat de Grieken op het allerlaatste moment te hulp zullen worden geschoten. De vraag is dan 'voor hoelang´? De kans is groot dat de Griekse banken de strijd niet langer vol kunnen houden en daarmee staat Griekenland dan voor een voldongen feit. De eurogroep zal dan spaargeld van de Griekse bevolking gaan confisqueren, net zoals dat op Cyprus is gebeurd. Maar daarmee is het probleem niet opgelost. Als Europa geen handreiking doet om de schuldenpositie van de Grieken te saneren, stel met €80 mrd, dan ontstaat er een groot humaan probleem, waar Europa tot in lengte van jaren mee blijft zitten. Wij moeten niet het vertrouwen hebben dat als Griekenland als mede eurolid wegvalt er geen kaalslag in Europa gaat plaatsvinden. Ik heb daar geen goed gevoel over.

ABN Amro gaat eind van dit jaar met max 30% van het aandelenkapitaal naar de beurs. Afhankelijk van het succes worden 'later' nieuwe tranches in de markt gezet. Dé Bank krijgt bij de beursgang een zware beschermingswal. Beleggers kopen geen aandelen maar certificaten van aandelen (zonder stemrecht), om zo de bank te beschermen tegen ongewenste plannen van beleggers. De beschermingsconstructie is een gevoelig onderwerp. Vanuit de politiek is hierop aangedrongen om te voorkomen dat de bank tegen haar zin in in stukken wordt geknipt. Dat gebeurde in 2007, waarna de bank gered moest worden met miljoenen aan belastinggeld. De beschermingsconstructie is niet onomstreden, het zou de opbrengst bij een beursgang verminderen omdat aandeelhouders liever zelf beslissen over de koers van een bedrijf. De reddingsoperatie van ABN Amro gaat de Nederlandse belastingbetaler waarschijnlijk zo'n €7 mrd kosten, verwacht minister Dijsselbloem (Financiën) die niet denkt dat de 22 miljard die de overheid in de redding van de bank heeft gestoken zal worden teruggekregen. ,,De boekwaarde van de bank schatten wij op dit moment in op ongeveer €15 mrd. Dat is een bedrag dat we ook via de beursgang willen incasseren, al kan dat ook hoger of lager uitpakken", aldus de bewindsman. ,,Het doel is de opbrengst zo groot mogelijk te maken", aldus de minister, die benadrukte dat zeven jaar geleden bij de redding van de bank niet is gekeken naar de vraag of de overheid hier uiteindelijk met winst of verlies uit zou springen. ,,De afweging destijds was niet: kunnen we het straks terugbetalen" ,,Wat wel speelde is dat we een enorme schade wilde voorkomen die zou optreden indien we niet tot nationalisatie zouden overgaan", zo verwees hij na de chaos in 2008. ,,De financiële sector stond immers op omvallen." Volgens de minister is besloten de beursgang nu in gang te zetten omdat ABN Amro weer in staat is op eigen benen te staan. ,,Vanaf het begin is duidelijk gemaakt dat sprake was van een noodzakelijke, maar tijdelijk maatregel. Dit is het moment om de volgende stap te zetten, omdat ABN Amro een sterke internationale bank is, die haar klanten goed kan bedienen en dividend kan uitkeren." Dijsselbloem erkende dat de felle discussie over de beloningen de beursgang heeft vertraagd. ,,Ik wilde deze stap zetten, maar de bank kwam plots volop in discussie. Over beloningen, over Dubai en over het integriteitsbeleid. Er kwamen heel veel vragen." Dat de beursgang twee maanden later wel in gang kan worden gezet heeft volgens Dijsselbloem te maken met het feit dat ABN Amro op al die kwesties 'goed en adequaat' heeft gehandeld. Zo werden onder meer de salarisverhogingen teruggedraaid en bood de bank daar bij monde van topman Zalm publiekelijk excuses voor aan. ,,Daarnaast wordt aan de voorwaarden voldaan die het kabinet steeds gesteld heeft. Over de stabiliteit van de financiële sector, de interesse in de markt en de vraag of ABN Amro er zelf klaar voor is", aldus de minister. ,,In de financiële sector is heel veel gebeurd. De kapitaaleisen zijn opgeschroefd, er is Europees toezicht gekomen en de banken zijn goed door de stresstest gekomen. Daarnaast is de interesse voor beursintroducties weer terug op het niveau van voor de crisis en heeft ABN Amro zich er ook klaar voor gemaakt. De integratie van Fortis is afgerond, er zijn kostenbesparingen doorgevoerd en de resultaatontwikkeling loopt zelfs beter dan verwacht" Dijsselbloem verwacht dat dit najaar 20 tot 30% van de aandelen naar de beurs kan worden gebracht. Iets dat volgens hem niet kan zonder de in de crisis zwaar bekritiseerde zakenbanken. ,,Zij zullen ongeveer 0,9 á 1,3% van de opbrengst ontvangen. Maar bij de daarna volgende tranches ligt dat percentage veel lager." Hoe snel de overheid ABN Amro uiteindelijk zal afstoten weet de bewindsman niet. ,,Dat kan enkele jaren duren en hangt ook af van het beursklimaat. Waarschijnlijk zullen de volgende tranches wel kleiner zijn dan de eerste tranche, zodat de staat in ieder geval nog enkele jaren aandeelhouder blijft." Ik plaats hier kanttekeningen bij. De eerste is waarom er een deel(tje) van de opbrengst naar de in de crisis zwaar bekritiseerde zakenbanken gaat. Ze hebben een wanprestatie geleverd en worden daarvoor nu beloond. De tweede notie is de totale investering van de Nederlandse Staat in ABN Amro. Dijssel gaat uit van €22 mrd, de Algemene Rekenkamer van €30 mrd. Maar om uit te gaan van een verlies van €7 mrd, is wel erg optimistisch. De overname van de Nederlandse vestigingen van ABN Amro en Fortis begin oktober 2008 door de Nederlandse Staat was een noodgreep. Maar er is toen wel degelijk door Wouter Bos beloofd dat de bank in een latere fase weer op de markt zou worden gezet en dat dat de belastingbetaler geen cent zou kosten. Dijssel ontkent dat nu, maar mijn geheugen onderschrijft dat niet. Dat ABN Amro een gezonde bank is met forse buffers en een geslaagde stresstest vorig jaar heeft is twijfelachtig, wat betreft de stre3sstest. De ECB heeft daar toen gerekend met een buffernorm van 5%. Terwijl eerder aan de orde was geweest 8% voor banken, 11% voor systeembanken en 13% voor zakenbanken. Daartegen is zoveel verzet ontstaan vanuit de financiële wereld, dat, om te voorkomen dat er grote systeembanken in Europa zouden omvallen, een veel te lage 5% norm is gehanteerd. We weten niet welke banken in de problemen zouden zijn gekomen als met een realistischer buffer-norm zou zijn gerekend. Daarbij komt nog een ander aspect, waar het kabinet aan voorbij gaat. Ik ben een groot voorstander van het splitsen van zaken-activiteiten en nuts producten in aparte entiteiten. Haal het spaargeld en hypotheken en andere consumentenproducten weg bij Dé Bank en breng die onder in een nutsbank, waardoor het belang van de consument en de belastingbetaler wordt gediend. Systeembanken willen dat niet want nergens krijgen ze zo goedkoop geld als van spaarders. En tot slot over de uitspraak dat de onweerswolken boven de bank zijn verdwenen doordat Gerrit Zalm op zijn knietjes is gegaan en zichzelf een slechte bankier neer te zetten. Ik vergeef het Gerrit niet, daarvoor was zijn eerdere stellingname te zwaar geschut, daarbij komt dat hij eerder bij DSB bank mislukte. Gerrit had niet op zijn knietjes moeten gaan maar had de eer aan zichzelf moeten houden. Overigens zeg ik dat ook voor de president-commissaris, die vandaag de dag blijft bij zijn eerdere uitspraken over de loonsverhoging van een ton per jaar voor de top van de bank. En dat geeft mij volstrekt geen vertrouwen. Ik begrijp wel dat Dijssel positieve uitspraken doet over ABN Amro want hij moet van die bank af. Dan doe je uitspraken die beleggers graag willen horen. Ik hou veel twijfels. Ik sta daar niet alleen in. Ik ga er namelijk niet vanuit dat de belangen van de klanten/spaarders optimaal worden gewaarborgd. Verder hoor ik geluiden uit de politiek waar ik bij denk 'waar halen ze het vandaan'. Zo zegt Wouter Koolmees (D66) dat er meer concurrentie gaat ontstaan en de tarieven, bijvoorbeeld van hypotheken, omlaag kunnen. Dat betekent dat Dé Bank, als staatsbank tarieven hanteert die boven de markt liggen. Daar geloof ik helemaal niets van. Kijk ik naar de rente die betaald wordt voor spaargeld, dan volgen ze ontwikkelingen nauwgezet. En wanneer zou de bank zich moeten gaan gedragen als een commerciële bank? Na plaatsing van de eerste tranche, eind van dit jaar? Of op het moment dat >50% naar de markt is gegaan?

Ik weet het heel goed dat de onrusten in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië geen financieel/economisch onderwerp is en toch ga ik er wat over zeggen. Opnieuw ontstaat er onrust op de Balkan, de de Balkan-oorlog van 1991-1995. En opnieuw ontstaan er politieke instabiliteit mede als gevolg van etnische spanningen. De oppositie in Macedonië beschuldigd premier Nikola Groejevski van corruptie, machtsmisbruik, illegaal afluisteren van politici, journalisten, rechters en zo. Mogelijk speelt de vorming van een Groot-Albanië een rol. Het is onduidelijk waar de onlusten vandaan komen. Albanië, Kosovo, Macedonië en Servië? Er wordt ook rekening gehouden dat de regering zelf achter deze onlusten zit in een poging de aandacht weg te houden van de veronderstelde corruptie. Macedonië is een kandidaat-lidstaat van de EU. Maar bij alle burgelijke onlusten en oorlogen van het Midden-Oosten, naar Noord-Afrika en nu in de Balkan worden de lijnen naar de Europese Unie stteds korter. En daar zitten wij niet op te wachten. Wij staan voor heel andere problemen, waaronder de migratie problematiek. Staat Europa voor het redden en onderbrengen van vluchtelingen of staan wij, wat de VVD wil, voor het sluiten van de poorten van Europa, voor zover dat uitvoerbaar is?

Kledingwinkels bevinden zich in financieel opzicht in zwaar weer. In de periode 2010 tot en met 2013 gingen de bedrijfsresultaten fors onderuit. Het bedrijfsresultaat zakte van ruim €500 mln in 2010 naar nog geen €150 mln in 2013. Dat komt neer op een afname van ruim 70%. Het bedrijfsresultaat van de detailhandel als geheel zakte in dezelfde periode met 16%. Volgens het CBS wordt de daling veroorzaakt doordat de afname van de kosten geen gelijke tred hield met de sterke daling van de omzet. Zo zakte de omzet in de betreffende periode met €700 mln terwijl de kosten met €300 mln omlaag gingen. Het bedrijfsresultaat als percentage van de omzet daalde hierdoor van 5,5% in 2010 tot 1,6% in 2013. Dat de kosten niet genoeg daalden om het bedrijfsresultaat op peil te houden, ligt volgens het CBS vooral aan de personeels- en de huisvestingskosten. Deze kosten, die gezamenlijk 30% uitmaken van de totale kosten, bleven in de periode 2010-2013 toenemen. De huisvestingskosten stegen met bijna 7% en de personeelskosten met ruim 1,5%. Het CBS noemt de toegenomen personeelskosten opvallend, omdat het aantal arbeidsplaatsen juist afnam. Ze wijzen als hoofdoorzaak dan ook aan dat er meer aan sociale premies moet worden betaald. In 2014 en het eerste kwartaal van 2015 daalde de omzet verder, vooral als gevolg van prijsdalingen.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg schrijven in hun wekelijkse column op DFT afgelopen weekend dat het kabinet de banendestructie moet aanpakken. Vijf job killers vernietigen in Nederland onze werkgelegenheid. Daarom zullen volgens deze economen van socialistische huize de aantrekkende economische groei en het werkgelegenheidsbeleid van Rutte 2 niet leiden tot een substantiële daling van de werkloosheid. Extra banen en een lagere werkloosheid kunnen in ons land alleen worden gerealiseerd door het aanpakken van de belangrijkste job killers. Volgens hen zijn dat de hoge werkgeverslasten, de lange doorbetaling bij ziekten, starre vaste arbeidscontracten, de zware administratieve lastendruk voor ondernemers en onvoldoende bedrijfskredieten. Volgens berekeningen van het CBS was de Nederlandse economie in het eerste kwartaal 2,4% groter dan in het eerste kwartaal van 2014. Deze groei is vooral te danken aan hogere investeringen, meer export en meer consumptie door consumenten. Op zich goed nieuws, maar tegelijk laten de cijfers ook zien dat de werkloosheid die rond de 7% ligt nauwelijks daalt. Ondanks het Sociaal Akkoord en een waslijst aan maatregelen die Rutte 2 heeft getroffen, is er nog steeds geen sprake van een substantiële daling. Daarvoor zijn extra banen nodig. Omdat er bij overheden en grote bedrijven sprake is van afkalvende werkgelegenheid moeten die vooral worden gecreëerd in het MKB en door startende nieuwe bedrijven. Deze creatie wordt ernstig belemmerd door ouderwetse wetgeving op het terrein van belastingen en premies en de sociale zekerheid. Maar ook doordat in het werkgelegenheidsbeleid van Rutte 2 onvoldoende wordt ingespeeld op de arbeidsmarkt van de toekomst die door digitalisering en nieuwe technologie volledig op zijn kop wordt gezet. Steeds meer bedrijven zullen vanwege de opmars van de nieuwe arbeidsmarkt, de toenemende internationale concurrentie en de pieken en dalen in hun omzet het aantal vaste arbeidscontracten beperken. De verwachting is dat de zogenoemde flexibele schil daardoor kan oplopen tot 40% of zelfs hoger. Daarnaast zien we dat veel kleine bedrijven vanwege de hoge lastendruk en risico’s die ze lopen geen vast personeel in dienst nemen. Deze ontwikkelingen leiden er ook toe dat een toenemend aantal mensen niet meer als werknemer, maar als zelfstandig ondernemer hun brood moet verdienen. Nederland is op deze veranderingen niet voorbereid en Rutte 2 voert achterhoede gevechten, zoals met de Wet Werk en Zekerheid en het voorgenomen beleid om de groei van zzp’ers in te dammen. Ook op andere beleidsterreinen, zoals onderwijs dat niet aansluit bij de arbeidsmarkt en de lage arbeidsparticipatie van ouderen gaan we de mist in. Zo blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van het World Economic Forum dat Nederland van plaats vier naar acht is gezakt op de wereldranglijst van de meest concurrerende landen qua onderwijsbeleid, kennisinfrastructuur en arbeidsmarktparticipatie. Deze daling is vooral te wijten aan het feit dat Nederlanders vanaf hun 55ste gemiddeld nog maar beperkt werken en de hoge werkloosheid in deze leeftijdsgroep. [De werkgelegenheid voor 55++ daalt, maar de pensioengerechtigde leeftijd stijgt naar >65 jaar. Dat lijkt niet logisch] Ook de mismatch op onze arbeidsmarkt, zoals een gebrek aan technisch opgeleide mensen, en het Nederlandse onderwijs dat onvoldoende toekomstgericht is, speelt een rol. Voor nieuwe werkgelegenheid moet Nederland het hebben van kleine bedrijven en startende bedrijven. Maar het bedrijfsklimaat voor deze ondernemers is bar slecht. Daardoor worden er banen vernietigd en de creatie van werkgelegenheid afgeremd. Tegelijk moet politiek Den Haag ook voorkomen dat er maatregelen komen die de groei van zzp’ers beperken, terwijl we ze juist hard nodig hebben. Volgens een rare ambtelijke zienswijze worden ze als een fiscale kostenpost gezien waarop je kunt bezuinigen. Daarbij wordt volledig voorbij gegaan aan het feit dat het hier gaat om ondernemers die hun eigen werk scheppen en belastingen aan de schatkist afdragen. Maatregelen die leiden tot het afremmen van zzp’ers leiden niet alleen tot minder werkgelegenheid, maar ook tot lager belastingopbrengsten voor de schatkist en extra bijstandsuitkeringen. http://www.telegraaf.nl/dft/nieuws_dft/24045457/__Kabinet_moet_banendestructie_aanpakken__.html 

De Nationale Ombudsman kan worden aangesproken over het functioneren van de overheid. Reinier van Zutphen, de ombudsman, geeft daar onderstaand voorbeeld van hoe een gemeente de uitvoering van de wet naar eigen hand zet. Een willekeurige vrouw, ik noem haar Truus, heeft een ernstige vorm van reuma en kampt met chronische pijn, stijfheid, vermoeidheid en slaapstoornissen. Zware huishoudelijke taken zijn onmogelijk voor haar en daarom krijgt ze thuiszorg via de gemeente. Margreet van de thuiszorgorganisatie is haar vaste hulp. De gemeente informeert Gerda in december 2014 over veranderingen over huishoudelijke hulp. Vanaf 1 januari 2015 krijgt ze geen uren meer, maar een resultaat: ’een schoon en leefbaar huis’. Het keukentafelgesprek met de gemeente, waar mevrouw Makkinga over heeft gehoord, komt er niet. Voor de huishoudelijke hulp heeft de gemeente een contract afgesloten met een thuiszorgorganisatie. Deze stuurt mevrouw een brief waarin staat dat er minder huishoudelijke hulp wordt aangeboden en dat er een afspraak wordt gemaakt over het leveren van maatwerk. Gerda is al lang blij dat Margreet kan blijven en is niet van plan bezwaar te maken tegen een schoon en leefbaar huis. In januari 2015 komt Margreet langs en vertelt dat haar uren met meer dan de helft worden gekort. Gerda is uiterst verbaasd. Zonder onderzoek of overleg is besloten dat haar huishoudelijke hulp van 6 naar 2,7 uur gaat, terwijl de wethouder heeft gezegd dat nooit met meer dan 18% zal worden gekort! Haar zoon adviseert haar om bezwaar te maken bij de gemeente. Dan pas wordt duidelijk dat de eerste brief van de gemeente met de belofte van een ’schoon en leefbaar huis’ de status heeft van een zogeheten ’beschikking’. Het is nu te laat om nog een bezwaar in te dienen. De gemeente zegt dat ze contact moet opnemen met de thuiszorgorganisatie of een voorlopige voorziening bij de rechter kan aanvragen. Na een persoonlijk gesprek met de thuiszorgorganisatie ontvangt zij een zorgplan, maar het plan voldoet niet aan haar situatie. Ook is niet duidelijk hoe de beoordeling tot stand is gekomen. De korting op haar uren blijft van kracht. Ze had zo gehoopt op een keukentafelgesprek waarbij zij met de gemeente haar situatie voorafgaand aan alle wijzigingen had kunnen bespreken. Ze ziet dit echt als een gemiste kans. De Ombudsman heeft nog de mogelijkheid om met de gemeente deze aanpak door te spreken. www.nationaleombudsman.nl

Niet alleen Moody's is somber over het Griekse bankensysteem. Volgens de agency zijn de vooruitzichten voor het bankensysteem negatief, vooral als gevolg van de acute verslechtering van de financiering en liquiditeit van de banken. Zo halen veel Grieken uit angst voor een faillissement van het land geld weg bij de banken om het elders te stallen. Sinds december 2014 werd er volgens Moody's al voor ruim €30 mrd bij de banken opgenomen. Daarbij dreigen de banken nog meer in de problemen te komen door de slechte economische vooruitzichten van het land. Moody's voorziet geen verbetering voor de banken in de komende twaalf tot achttien maanden. Volgens de kredietbeoordelaar is er zelfs een gerede kans dat er beperkingen worden opgelegd bij het kapitaalverkeer zoals limieten bij het opnemen van geld. Volgens Moody's laat de bankenproblematiek ook zijn sporen na op de groei van de Griekse economie die volgens de kredietbeoordelaar lager zal uitvallen dan de eerder geraamde ½% voor dit jaar. Ook de eerder voorziene groei van 1½ voor volgend jaar lijkt volgens de firma te hoog gegrepen. De negatieve outlook voor het bankensysteem ligt overigens in lijn met de negatieve vooruitzichten die Moody's eerder toewees aan de langetermijn deposito's en schulden van Griekse banken. Ik vrees ervoor dat er een scenario aan de Grieken wordt opgelegd zoals dat aan Cyprus is opgelegd. En waar komt dan het geld vandaan voor uitvoering van het deposito-garantie-stelsel?

DFT: BAM is in het eerste kwartaal van dit jaar in de rode cijfers gedoken, vooral door het ontbreken van boekwinsten bij zijn investeringssectoren vastgoed en publiek-private samenwerking (pps). Dat blijkt uit een tussentijds handelsbericht van het grootste bouwbedrijf van Nederland. Het resultaat voor belastingen was €21,1 mln negatief, waar een jaar eerder nog een winst van €4,6 mln in de boeken werd gezet. De omzet steeg wel, van €1,57 mrd naar €1,64 mrd. Volgens bestuursvoorzitter Rob van Wingerden lag de prestatie van de operationele sectoren, bouw en techniek en infra ,,aan de onderkant van onze verwachtingen'' door de aanhoudende uitdagingen bij het afronden van enkele oudere projecten en nog steeds te hoge overheadkosten, vooral in Nederland. De topman zei vol vertrouwen te blijven ,,maar voorzichtig''. De marktomstandigheden zijn volgens Van Wingerden wisselend ,,maar over het algemeen positiever dan een jaar geleden, hetgeen tot uiting komt in de groei en verbeterende kwaliteit van onze orderportefeuille''. BAM had aan het eind van het kwartaal nog voor €11 mrd aan opdrachten in de boeken, tegen €10,3 mrd een jaar eerder. BAM handhaaft de verwachtingen die in februari werden afgegeven. Het bedrijf rekent op jaarlijkse kostenbesparingen van minimaal €100 mln en een verlaging van het werkkapitaal van ten minste €300 mln eind 2015. De herstructureringslast van het 'Back in Shape'-programma komt dit jaar op circa €30 mln en het gecorrigeerde groepsresultaat voor belastingen zal hoger zijn dan de €62,2 mln in 2014. In het eerste kwartaal kwam het gecorrigeerde resultaat voor belastingen uit op €14,1 mln negatief, tegen een plus van €5,2 mln een jaar eerder.

De Algemene Rekenkamer is een College van Staat, net als de Raad van State en het Parlement. De Rekenkamer toetst de uitgaven van het Rijk op rechtmatigheid en doelmatigheid. Op Verantwoordingsdag, de 3e dinsdag in de maand mei, rapport de Rekenkamer aan het kabinet en het Parlement haar bevindingen. Op Prinsjesdag presenteert het kabinet haar beleidsplannen voor het volgende jaar en op Verantwoordingsdag legt zij verantwoording af over de invulling en uitvoering daarvan. De Algemene Rekenkamer veegt de vloer aan met de bezuinigingen bij de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), die nooit goed zijn onderbouwd en diepe sporen hebben nagelaten in de organisatie. De gevolgen van de besparing van €68 mln zullen nog jaren voelbaar zijn. Om de bezuinigingen te realiseren zijn maatregelen getroffen die vooral op korte termijn geld opleverden. Het meerjarenperspectief is afgekapt. En hoewel het de bedoeling was dat vooral werd bespaard op ondersteunend personeel en ICT, was de uitstroom van operationeel personeel vorig jaar dubbel zo groot als in 2012, het jaar dat de bezuinigingen werden aangekondigd. “Waardevolle kennis en ervaring is verloren gegaan”, schrijft de Rekenkamer. De verantwoordelijk bewindsman, Ronald Plasterk, herkent de kritiek op zijn beleid bij de AIVD niet. Neem het 'persoonsgebonden budget (pgb), waarover de Rekenkamer uiterst kritisch is en beoordeelt als ''niet zorgvuldig verlopen''. Maar ook bij Defensie en de Belastingdienst liggen forse problemen bij de uitvoering van de kabinetsplannen. ''Het kabinet was niet op tijd klaar met de uitvoering van de wetgeving. De Rekenkamer spoort het kabinet aan nu echt werk te maken van de uitvoering van hervormingen en andere besluiten. ''Uit het Verantwoordingsonderzoek blijkt dat op veel plaatsen binnen de Rijksoverheid sprake is van fricties tussen politieke ambities aan de ene kant en beschikbare tijd, mensen en middelen aan de andere kant", schrijft de Rekenkamer. Over het pgb concludeert de Rekenkamer dat de besluiten erover ''laat'', ik zeg 'veel te laat' zijn genomen. Eén en ander was ook ''niet goed voorbereid''. Daardoor werden gegevens laat bij de Sociale Verzekeringsbank aangeleverd en was de verwerking onvoldoende snel. De ministeries van Volksgezondheid en van Sociale Zaken hebben hun rol ''niet goed ingevuld''. Ook elders zijn er flinke problemen. Zo kan de Belastingdienst alle veranderingen bijna niet aan door verouderde computertechnologie. De fiscus werkt met 1200 verschillende systemen, waarbij een veelgebruikte applicatie 37 jaar oud is. Ook bij Defensie spelen problemen. Het lukt de krijgsmacht niet om – naast de inzet voor buitenlandse missies – genoeg materieel over te houden om te oefenen. Defensie is nog altijd geen geoliede machine, de bedrijfsvoering hapert er. Ook zijn er problemen met de ICT en is er bij diverse onderdelen een tekort aan personeel. Defensie trekt "een niet vol te houden wissel op zichzelf'', constateert de Algemene Rekenkamer. Minister Jeanine Hennis van Defensie wil te veel tegelijk. Ze moet orde op zaken stellen zodat de huidige ambities voor de krijgsmacht kunnen worden gerealiseerd en daarbij scherper prioriteiten stellen. Door een tekort aan reserveonderdelen staan veel voertuigen stil. Onderdelen daarvan worden gebruikt om andere voertuigen aan de praat te houden. De Rekenkamer constateert wel dat de uitgaven en inkomsten van de rijksoverheid rechtmatig waren. De fouten en onzekerheden bleven ruim binnen de toegestane marge. Met andere woorden 'er is geen corruptie vastgesteld'. Dat is dan een +puntje. D66 leest in de verslaglegging een hard oordeel over de uitvoering van het beleid. Ik lees dat heel anders. Als D66, de CU en de SGP, de drie gedoogpartijen, de coalitie niet voetstoots hadden gevolgd onder het mom van 'het land bestuurbaar houden' maar kritisch waren geweest op de uitvoering van wetgeving bij bezuinigingen en hervormingen als met de WMO, de Participatiewet, de pgb's en de Jeugdzorg, dan zou de chaos die hier en daar is ontstaan, zijn voorkomen. Daarom stel ik deze drie politieke partijen mede-aansprakelijk voor de achterstanden in de uitvoering, waardoor velen serieus in financiële problemen zijn gekomen. Dat het Parlement akkoord is gegaan met de uitvoering van wetgeving, door de decentralisatie, op lokaal niveau, is een ernstige omissie. 403 gemeenten voeren nu wetten uit naar hun interpretatie van de wetgeving. Vanaf het allereerste moment heb ik geageerd dat de decentralisatie van zorgtaken nooit had mogen worden gekoppeld aan een forse bezuinigingsoperatie. Verder hadden de hervormingen gefaseerd moeten worden doorgevoerd. Ik herinner mij nog dat ik schreef dat daarvoor vijf jaar had moeten worden uitgetrokken. “Het kabinet heeft niet goed gekeken of de uitvoering wel kon, het kabinet was laat op de hoogte van de problemen en had geen goed beeld van de stand van zaken bij de SVB.'' GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver stelt dat de problemen van mensen ''door het kabinetsbeleid alleen maar zijn toegenomen''. ''Kijk naar de problemen rond het persoonsgebonden budget, de negatieve gevolgen van Asschers flexwet en het uitblijven van banen voor mensen met een arbeidshandicap. Het kabinet lijkt te denken: zolang wij niet in de politieke problemen komen, gaat het wel goed met Nederland.'' Klaver noemt het ''een grote vergissing'' om geld dat vrijkomt door meevallers en de aantrekkende economie, te spenderen aan het leger en aan belastingverlaging. De overheid moet in zijn ogen juist ''de zorg verbeteren, de sluimerende privatisering van het onderwijs een halt toeroepen en investeren in duurzame energie''.

Slotstand indices 22 mei 2015; week 21: AEX 501,89; BEL 20 3.765,90; CAC 40 5.142,89; DAX 30 11.815,01; FTSE 100 7.031,72; SMI 9.353,30; RTS (Rusland) 1051,21; DJIA 18.272,56; NY-Nasdaq 100 4.494,291; Nikkei 19732,92; Hang Sen 27834,43; All Ords 5668,20; €/$ 1,1018; goud $1.205,90; dat is €35.161,04 per kg, 3 maands Euribor -0,012% (1 weeks -0,109%, 1 mnds -0,052%), 10 jarig Staat 0,790%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,299; elders aan de A2 €1,399. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.