UPDATE23042016/321 Geef de ECB niet de schuld van de veel te lage rente en de maatschappelijke gevolgen daarvan

Het beleid van de Duitse regering onder leiding van Angela Merkel met betrekking tot het inwilligen van een verzoek van de Turkse president Erdogan om een Duitse komiek voor de rechter te dagen wegens het beledigen van een bevriend staatshoofd, staat bij onze oosterburen onder zware druk. Erdogan heeft Merkel in een positie gemanoeuvreerd, waar ze afhankelijk wordt van de Turkse president. In het vorige blog schreef ik al dat ze opnieuw een knieval heeft moeten maken voor de Ottomaanse despoot, die mogelijk een heel andere agenda heeft dan die waar zij mee werkt. In ieder geval schept de huidige situatie het een beeld van een smadelijke vernedering voor de Duitse bondspresidente. En met de wijze waarop Erdogan omgaat met een bevriend staatshoofd, in de persoon van Angela Merkel, wordt Europa/Brussel meegezogen. Ik doel dan op een uitspraak van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlüt Çavusoglu, in het parlement, waar hij de EU dreigde opnieuw dreigde het vluchtelingenakkoord met de Europese Unie te verbreken. Als de EU zich niet aan de afspraken houdt, acht de Turkse regering zich daaraan ook niet langer gebonden. Turkije en de EU sloten vorige maand een omstreden overeenkomst om de vluchtelingencrisis het hoofd te bieden. De Turkse regering beloofde een naar Griekenland overgestoken asielzoeker terug te nemen voor iedere vluchteling die de EU uit Turkije opneemt. Ankara bedong bovendien politieke concessies (visa voor de Turken en toetreding van Turkije tot de EU) en geldelijke steun (€3/6 mrd). Als Merkel er niet in slaagt om op basis van gelijkwaardigheid met Erdogan te onderhandelen over de vluchtelingen, moet Europa de onderhandelingen op een laag pitje zetten en vooralsnog gaan inzetten de vluchtelingenstroom zelf af te gaan remmen. Ik schrijf dit met de twijfel of onze leiders daartoe in staat zijn. Daar komt bij dat Erdogan boos is op het Europees Parlement. Die hebben de jaarlijkse voortgangsrapportage over de ontwikkelingen over Turkije goedgekeurd. Dat is in Ankara slecht gevallen. De Turkse president beschuldigt het EP van ‘provocatie. Er is net een overeenkomst gesloten met de EU waarin wij migranten terug gaan nemen om de vluchtelingenstroom naar Zuid-Europa af te remmen met als tegenprestatie: een visum voor alle Turken, €3/6 mrd ondersteuning voor de opvang en ondersteuning van onderwijs, zorg en huisvesting en dan komt er zo’n kritisch verslag, dat ook nog wordt goedgekeurd. De vraag ligt nu op tafel waarom heeft het Europees Parlement zo ongenadig hard uitgehaald naar de Turkse regering: de hervormingen in Turkije worden uitermate kritisch beoordeeld. Wat hard aankomt is dat het EP afstand neemt van een mogelijke toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Anderzijds trekt Turkije zich niets aan van het berispende EU-rapport. Op het gebied van onafhankelijke rechtspraak, vrijheid van meningsuiting en persvrijheid gaat het steeds slechter met Turkije, staat in het rapport. Vorig jaar werden 14 journalisten gevangen gezet door de Turkse regering. De druk op verslaggevers is, daardoor fors toegenomen.

Het rapport verschijnt op een moment dat de Europese Unie en Turkije juist toenadering tot elkaar hebben gezocht. Turkije speelt een cruciale rol bij het oplossen van de migratiecrisis. Ook is er, vanuit het Europees Parlement, forse kritiek op de rol van de Europese Commissie in dit dossier. Afgelopen weekend zouden mogelijk ca 500 vluchtelingen in de Middellandse Zee kunnen zijn verdronken, met bootjes op weg van Libië naar Italië, onderweg naar een veilige plek in Europa, meldt de UNHCR. Er zouden slechts 41 overlevenden, na drie dagen, nog door een vrachtschip uit zee zijn gehaald en in Griekenland aan land gebracht. Er wordt met vingers naar de schuldigen gewezen. Uiteraard de mensenhandelaren, maar ook de namen van de EC/Brussel/EU/Merkel/Rutte en Tusk, die de route naar Europa hebben geblokkeerd, worden genoemd. Het probleem is complexer dan de 28 regeringsleiders van de EU, in al hun wijsheid, hebben kunnen bedenken. De positie van de Europese leiders in dit dossier staat aan veel kritiek bloot. Premier Rutte ontkent in alle toonaarden dat Europa wordt geconfronteerd met de nukken en grillen van een onbetrouwbare Turkse president, die de Turkse positie, de afhankelijkheid van Europa van de wijze waarop de Turkse regering de deal over het terugnemen van vluchtelingen vanuit Griekenland, uitvoert. Als er onverhoopt in juni geen overeenstemming wordt bereikt over een visum-regeling voor alle Turkse bewoners, wie trekt er dan de stekker uit het stopcontact? Rutte bleef deze week bij zijn eerder ingenomen standpunt dat Europa een deal heeft met de Turken en dat die wordt nagekomen. Erdogan zet op dit moment de toon en Europa wacht af. Voor de goede orde moet worden gesteld dat Brussel/EU in de verste verten het aangekondigde beleid kunnen uitvoeren met betrekking tot de afhandeling van asielaanvragen door de Grieken.

Nieuwe feiten die deze week naar voren zijn gekomen door de Panama Papers. Het gaat om de Israëlische zakenman Beny Steinmetz. Hij wordt in verband gebracht met omkoping in Guinee, corruptie in Zwitserland en de VS en witwassen in Roemenië. ABN Amro hield vol niets met Steinmetz te maken te hebben, maar dat blijkt toch iets anders in el;kaar te zitten. ABN Amro heeft aan het FD laten weten op geen enkele manier meer een relatie te hebben met Steinmetz. Maar daar wordt aan getwijfeld omdat ‘toen wij de jaarstukken van bedrijven, die tot de Steinmetz Group behoren, bekeken bleek dat daar stond dat die bedrijven bij ABN Amro bankierden’. Het zou gaan over bedrijven die gelieerd zijn aan Steinmetz’omstreden firma BSGR. In 1997 verkreeg de Brits-Australische mijnbouwgroep Rio Tinto de rechten om erts te winnen in de ijzerrijke regio. Met geschatte kosten van bijna €15 mrd is het het grootste mijnbouwproject van Afrika. Tot in 2008 de toenmalige dictator Lansana Conté uit het niets twee van de vier winningslocaties confisqueert en ze gunt aan Beny Steinmetz Group Resources, het bedrijf van de Israëliër Beny Steinmetz die groot werd in de diamanthandel. Hij verkoopt twee jaar later de helft daarvan voor $2,5 mrd aan de Braziliaanse mijnbouwgigant Valé. Klinkt als een schimmige zaak, vinden ook justitie in de VS, Zwitserland en Engeland. Zij beginnen in 2013 een strafrechtelijk onderzoek naar de mijnbouwdeal, dat nog steeds loopt. Steinmetz’ BSGR wordt verdacht van het omkopen van de vierde vrouw van de president van Guinee om zo de concessie te bemachtigen. Die vrouw, het voormalig model Mamadie Touré, heeft bekend geld te hebben aangenomen en werkt inmiddels samen met de Amerikaanse inlichtingendienst FBI in het onderzoek naar Steinmetz. De Israëlische miljardair zelf en zijn bedrijf BSGR ontkennen iets fout te hebben gedaan. Beny Steinmetz is een voorbeeld van een controversieel figuur, zou je kunnen zeggen, waar je als bank liever geen zaken mee doet. Uit onderzoek blijkt dat vijf vennootschappen van BSGR die in Nederland staan geregistreerd ABN Amro als huisbankier noemen in hun jaarverslagen. ABN ontkent zaken te doen met BSGR. “Het bedrijf rond Benny Steinmetz is opgebouwd rond de groep BSGR (waarmee wij niets te maken hebben). Onder deze groep zijn o.a. de mining activiteiten ondergebracht”, zegt een woordvoerder van ABN Amro. Wel geeft ABN toe zaken te doen met diamantbedrijf Diacore, dat in handen is van Beny’s broer Daniel Steinmetz en een zakenpartner. Op papier zijn er geen banden tussen Diacore en BSGR, maar uit het Panama Papers dossier blijkt dat Beny Steinmetz tot juli 2015 volledig tekenbevoegd was bij Diacor International Limited, een diamantbedrijf van de Diacore-groep dat in 2014 een lening van €36 mln kreeg van ABN Amro. De affaire rond Steinmetz is opvallend, omdat ABN Amro vorig jaar door De Nederlandse Bank (DNB) op de vingers werd getikt vanwege het onvoldoende screenen van klanten. In een brief aan de bank stelde DNB bankiers die betrokken zijn bij zakelijke deals zich onvoldoende rekenschap geven van corruptierisico’s. In het bijzonder noemde DNB ook het dossier rond de in Rusland actieve oliehandelaar Gunvor, ook een klant van ABN Amro. De Nederlandse grootbank zou signalen van corruptie die al jaren rond Gunvor hangen negeren. In maart 2014 stelde het Amerikaanse ministerie van Financiën dat president Vladimir Poetin ‘toegang’ heeft tot dit officieel vanuit Cyprus opererende oliebedrijf, en dat ligt zeer gevoelig met het oog op het conflict in Oekraïne en Amerikaanse en Europese sancties die tegen Rusland zijn uitgevaardigd. Volgens DNB heeft ABN Amro na de bekendmaking van de Amerikanen verzuimd contact op te nemen met het Amerikaanse ministerie van Financiën. ABN Amro stelde dat uit het eigen compliance-onderzoek niet is gebleken dat Gunvor zich niet houdt aan internationale standaarden inzake witwaspraktijken, economische sancties, terrorisme-financiering, omkoping en corruptie. Uit de Panama Papers komen heel andere feiten aan het licht. Er wordt getwijfeld over de interne onderzoeken die door Dé Bank zijn uitgevoerd. In 2013 constateerde DNB al dat de staatsbank te weinig onderzoek uitvoerde om corruptierisico’s te identificeren en tegen te gaan. Het is overigens niet voor het eerst dat de naam van ABN Amro in verband wordt gebracht met de gelekte documenten van juridisch advieskantoor Mossack Fonseca. Vorige week liet ABN weten dat zij klanten helpt, om via dochterondernemingen in het buitenland af te schermen dat ze eigenaar zijn van offshore-bedrijven. De Belastingdienst is in gesprek met ABN Amro over het beleid van de bank over deze fiscale constructies, waarin Dé Bank de functie van de ‘nominee shareholder’ inneemt Volgens staatssecretaris Wiebes van Financiën verlopen de gesprekken constructief. Fitch verhoogde na deze bekendmaking, de rating van ING en ABN Amro van AA naar AA+.

Het Belgisch-Nederlandse bank- en verzekeringsconcern Fortis heeft duizenden rijke klanten met belastingontwijking geholpen. Dat blijkt uit de Panama Papers, een grootschalig journalistiek onderzoek, dat de uitgelekte administratie van het Panamese kantoor Mossack Fonseca gebruikt, voor onthullingen over belastingontwijking via belastingparadijzen. In België zijn De Tijd, Knack, MO* en Le Soir bij het onderzoek betrokken. Volgens deze media konden rijke klanten van over de hele wereld bij Fortis terecht om rekeningen op naam te zetten van offshorebedrijven. Deze bedrijven waren vooral gevestigd op de Britse Maagdeneilanden, de Seychellen en op het kleine eiland Niue in de Grote Oceaan. Het vroegere Fortis Intertrust beheerde het offshoresysteem tot aan de val van Fortis eind 2008. Intertrust geeft toe dat het tijdens de Fortis-jaren duizenden offshorestructuren moest beheren voor Fortis-bankklanten. ,,Na onze afscheiding van Fortis in 2009 hebben we bewust 98 procent van de Fortis-klanten waarvoor we offshorestructuren moesten beheren, de deur gewezen. Het strookte niet langer met de hogere normen die we wilden nastreven.” Fortis nam in 2007 de Nederlandse delen van ABN AMRO over. In oktober 2008 werden de Nederlandse onderdelen genationaliseerd, terwijl de Belgische bankactiviteiten verkocht werden aan BNP Paribas.

De Tweede Kamer kan buitenspel worden gezet bij de invoering van de internationale handelsverdragen tussen Europa en de VS en Europa en Canada. Via een zogenoemde ‘voorlopige inwerkingtreding’ kunnen de omstreden vrijhandelsverdragen – TTIP en CETA – al dit jaar van kracht worden, dus nog voordat de Nederlandse politiek er een besluit over heeft genomen. Dat stelt voedselwaakhond Stichting foodwatch Nederland op basis van een eigen analyse over het goedkeuringsproces van de Europese Unie. ,,In juni komt de Raad van Ministers bijeen in Brussel. Zij kunnen dan al besluiten om CETA deels of grotendeels voorlopig in te laten gaan”, aldus een woordvoerder van foodwatch. ,,Dat is op zich al vreemd. Maar in het geval van CETA is het nog problematischer. Uit onze analyse van de verdragstekst blijkt namelijk dat als de Tweede Kamer later toch tegen CETA stemt, het verdrag nog drie jaar geldig blijft.” De voedselwaakhond maakt zich hier grote zorgen over en spreekt van ,,een truc in een achterkamertje in Brussel”. Foodwatch heeft in een brief aan de Tweede Kamer een noodoproep aan de Kamerleden gedaan over de gang van zaken. De organisatie vreest dat de handelsverdragen consumentenbescherming onder druk zet. ,,Het verdrag ondermijnt democratische basisprincipes, beperkt beleidsvrijheid en staat ambitieuze duurzame ontwikkeling in de weg”, schrijft foodwatch. Deze week is er een overleg in de Tweede Kamer over TTIP en CETA. De twee verdragen moeten zorgen voor een goedkoper en eenvoudiger handel. De voornaamste kritiek ertegen is dat door het openstellen van de handel, de democratie en autonomie van landen ondermijnd gaat worden. Bovendien vrezen tegenstanders dat Europese regels voor voedsel en veiligheid op de helling gaan. Ook de schimmigheid rond de onderhandelingen wordt gehekeld. Nu is de Haagse politiek aan zet, zou je denken, maar die behartigen de belangen van het volk niet, zoals uit onderstaande tekst blijkt. Het ‘handels’-verdrag is ook niet voor de handel of voor onze economie, het is uiteraard een angstvallig geheimgehouden geostrategisch wurgcontract. De wens van het volk wordt weer kundig genegeerd: een motie ingediend door de SP en de Partij voor de Dieren “over een referendum over de wenselijkheid van een vrijhandelsakkoord” is in de Tweede Kamer verworpen door de PvdA en D66 (samen met de VVD, CDA, CU en SGP). Het is duidelijk: de politiek heeft tegenwoordig bar weinig op met de interesses en belangen van het volk. Ze kiezen liever voor de belangen van zeer grote (vooral multinationale) bedrijven, zelfs als dit grootschalig compleet nadelig is voor de rest van het volk En daarin mogen wij [het volk] gewoon niet meebeslissen, dus die motie was bij voorbaat al kansloos. Het is immers gewoon een ‘moetje’ van Brussel/de EU. Het hoge woord is eruit. De Eurocommissaris verantwoordelijk voor het vrijhandelscontract TTIP EU/VS/Canada, mevrouw Malmstrom, geeft het nu openlijk toe: ze werkt niet voor de Europese bevolking. Ze heeft geen mandaat nodig van de Europese bevolking en hoeft als zodanig ook geen verantwoording af te leggen aan de 500 miljoen inwoners.

De uitspraak van Malmstrom ‘Ik krijg mijn mandaat niet van de Europese bevolking’, was een reactie op een vraag of ze in het zicht van de honderdduizenden demonstranten nog wel haar pro-TTIP beleid kon handhaven: When put to her, Malmström acknowledged that a trade deal has never inspired such passionate and widespread opposition. Yet when I asked the trade commissioner how she could continue her persistent promotion of the deal in the face of such massive public opposition, her response came back icy cold: “I do not take my mandate from the European people.” En daarmee is de discussie of TTIP wel/niet goed is voor de samenleving voor eens en voor altijd geslecht. Het volk blijkt dus in het geheel niet vertegenwoordigd te zijn bij de onderhandelingen over TTIP.

De EU en de Nederlandse regering misleiden hun burgers door te suggereren dat de Tweede Kamer de belangrijkste beslissing moet nemen over TTIP en CETA, aldus foodwatch. Want tegen de tijd dat de Kamer mag stemmen zullen de verdragen al grotendeels inwerking zijn getreden. Foodwatch is van mening dat dit niet zo zou mogen zijn. CETA en TTIP zijn zeer omvattende verdragen die een grote invloed op onze wetten, regels en democratie zullen hebben. “Een verdrag dat zo’n grote invloed zal hebben op de beleidsruimte van onze democratie en van de volksvertegenwoordigers kan niet voorlopig worden ingevoerd zonder de instemming van diezelfde Kamerleden.” Voor eenieder die nog niet op de hoogte is van mogelijke gevolgen van de in werkingtreding van TTIP en CETA lees daarover meer op https://stop-ttip.org/nl/wat-is-het-probleem-ttip-ceta/ Frankrijk zal verdere onderhandelingen over het in de maak zijnde vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten TTIP blokkeren, wanneer er komende maanden geen vooruitgang wordt geboekt in het onderling overleg. Dat dreigement herhaalde de Franse staatssecretaris van Handel Matthias Fekl. ,,Ik wees er in september al op dat als er geen voortgang is, we de onderhandelingen zullen moeten beëindigen. Die optie ligt nog steeds op tafel”, zei de bewindsman op een conferentie. ,,Frankrijk zal geen afgezwakt akkoord accepteren”, benadrukte Fekl. Ik lees dit bericht en vraag mij dan af welk profijt de Fransen denken te halen uit het TTIP/CETA verdrag.

Rabo-dochter Friesland Bank moet miljoenen terugbetalen nadat twee bewindvoerders bij de bank de erfenis van een 12-jarige verspilden via een vastgoedfonds. Dat blijkt uit een uitspraak van de rechtbank in Almelo. De rechter vindt dat de bank haar zorgplicht heeft geschonden en veroordeelt de bank tot vergoeding van de schade à 4 miljoen, plus de misgelopen rente over de laatste jaren. In 2007 ontving een 12-jarige jongen een erfenis van €8 mln. Volgens het testament werd dat bedrag tot zijn 25e jaar onder bewind gesteld, bij twee werknemers van de Friesland Bank. Drie jaar later was 4 miljoen van de erfenis verdwenen via een failliet vastgoedfonds. Van de twee bewindvoerders was er één ook directeur van vastgoedbeleggingsfonds Reggehuys management. Binnen negen maanden tijd werd door bewindvoerders via Friesland bank in meerdere overboekingen 4 miljoen overgemaakt naar het vastgoedfonds, dat in 2010 failliet ging. Een notarieel juriste van Friesland Bank heeft al die overboekingen voorbij zien komen en niet aan de bel getrokken, betoogde de advocaat van het inmiddels 20-jarige erfgenaam. Het waren ook spoedoverboekingen, terwijl de minderjarige eigenaar geen enkele spoedeisendheid kende voor die betalingen. Bij het aanstellen van bewindvoerders door de rechter wordt bij minderjarigen altijd een risicoloze beleggingsstrategie besproken. Omdat de genoemde overboekingen daar niet bij passen, had de bank in moeten grijpen. Volgens de rechter heeft de notariële juriste de betalingen klakkeloos uitgevoerd. Dat blijkt ook uit voorbeelden bij Friesland Bank waarbij bestedingslimieten betalingen onmogelijk maakten, de bewindvoerders toestemming bij de kantonrechter vroegen om de juwelier, weduwe en tuinman te betalen, maar dat de medewerkster van Friesland Bank uiteindelijk een tijdelijke lening van miljoenen aan vastgoedfonds Reggehuys heeft goedgekeurd. Hierdoor is volgens de rechter te zien dat de bank alle spoedoverboekingen aan Reggehuys goedkeurde, zonder enige toets aan de belangen van de minderjarige eigenaar. De bank zegt wel degelijk de toezichthoudende kantonrechter te hebben geïnformeerd over de betalingen, maar in deze uitspraak luidt het oordeel dat de kantonrechter alle betalingen aan Reggehuys heeft verboden. Een hele vreemde zaak over hoe een bank met haar zorgplicht is omgegaan. In ieder geval is er niet zorgvuldig gehandeld. waardoor de belangen van minderjarige erfgenaam werden geschaad.

Goldman Sachs heeft zijn winst in het eerste kwartaal met 60% zien dalen ten opzichte van een jaar eerder. Net als andere grote Amerikaanse banken had het concern veel last van de onrust op de financiële markten in de eerste maanden van 2016. Goldman Sachs meldt een nettowinst van $1,1 mrd over het eerste kwartaal, tegen %2,8 mrd een jaar eerder. De totale opbrengsten zakten met ruim $4 mrd naar $6,4 mrd. Volgens topman Lloyd Blankfein stonden nagenoeg alle activiteiten onder druk door de moeilijke marktomstandigheden. De afgelopen dagen meldden ook concurrenten als Morgan Stanley en Citigroup stevige winstdalingen.

De Europese Commissie moet strenger optreden tegen EU-lidstaten die zich niet aan de Europese begrotingsregels houden. Dat concludeert de Europese Rekenkamer in een rapport. Landen in de Europese Unie hebben afgesproken dat ze jaarlijks niet meer mogen lenen dan drie procent van hun bruto binnenlands product (bbp). Ook mag de totale staatsschuld niet verder oplopen dan 60% van het bruto binnenlands product. Bbp is de totale marktwaarde van goederen en diensten die binnen een land worden geproduceerd in een bepaalde periode, meestal een jaar. De commissie zou niet genoeg oog hebben voor de uitvoering van verbeterplannen van landen die de begrotingsregels overtreden. Ook lukt het niet goed genoeg om betrouwbare gegevens van de lidstaten boven water te krijgen en worden procedures niet consistent uitgevoerd.

De aanhoudende aarzeling bij de Amerikaanse centrale bank (Fed) om het monetaire beleid verder te verkrappen zal de onzekerheid op de financiële markten gaan aanwakkeren. Dat stelt James Butterfill, Head of Research and Investment Strategy van ETF Securities. Volgens Butterfill houdt Fed-voorzitter, Janet Yellen, te veel rekening met het marktsentiment, waardoor nieuwe rentestappen op de lange baan worden geschoven, terwijl de Amerikaanse arbeidsmarkt er goed voorstaat en de inflatoire druk in de VS toeneemt. Ook wijst hij er op dat Yellen niet bereid lijkt om zich al te ver van andere centrale banken te verwijderen, zoals de Europese Centrale Bnk die juist vol aan het stimuleren is met nieuwe steunmaatregelen. Butterfill meent dat als de Fed te lang wacht met het verhogen van de rente na de eerste stap in december vorig jaar de onzekerheid op de markt kan gaan toenemen.

Intel ontslaat 12.000 werknemers. De Rabobank haalt zijn callcentra weg uit de regio. Daarmee gaan ongeveer 1500 banen verloren. Van de 105 centra, bij iedere lokale Rabobank eentje, blijven er nog acht over. Shell schrapt 2000 banen in Nederland. Saoedi Arabië leent $10 mrd om gedaalde inkomsten uit de olie-export, af te dekken. Bij Shell verdwijnen, onder meer door de overname van het Britse BG Group en de malaise in de oliesector, wereldwijd 10.300 banen werd al eerder bekend. Volgens het AD, op basis van ingewijden, hoopt Shell dat in ons land met de stap dit jaar nog tweeduizend personeelsleden vertrekken. Bij Shell in Nederland werken meer dan 11.000 mensen. Kas Bank heeft in het eerste kwartaal last gehad van uitdagende marktomstandigheden. Dat resulteerde in een lagere winstgevendheid, zo blijkt uit een tussentijds handelsbericht. Kas Bank zag het nettoresultaat dalen op jaarbasis van €4,8 mln tot €0,8 mln. Het netto operationeel resultaat, exclusief eenmalige posten, zakte van 5,8 mln naar €2,2 mln. De inkomsten bedroegen €26,4 mln, 16% minder dan een jaar eerder, door onder meer tegenvallende rentebaten en een lager resultaat van de obligatieportefeuille. Het beheerd vermogen van Kas Bank dikte wel aan, met 3,4% tot €480 mrd. Het financiële bedrijf meldde ,,verdere kostenbesparende maatregelen” te nemen om het resultaat te verbeteren. Concrete details werden daarbij niet genoemd,De impact van deze maatregelen zal de komende maanden bekend worden gemaakt en geïmplementeerd”, aldus Kas Bank in een verklaring. Griekenland heeft in 2015 financieel beter gepresteerd dan werd verwacht. Het primair begrotingsoverschot, dus exclusief rentebetalingen op de staatsschuld, bedroeg 0,7%. Er was een doelstelling met de schuldeisers van Griekenland afgesproken voor een primair begrotingstekort van 0,25% in 2015. De cijfers die de Griekse overheid zijn goedgekeurd door het Europese statistiekbureau Eurostat. Voor 2018 is er een doelstelling voor een primair overschot van 3,5%. De beter dan verwachte cijfers (0,95% bbp) versterken de positie van de Griekse regering. Die stelt in de onderhandelingen met de schuldeisers over extra leningen dat er geen noodzaak is voor nieuwe bezuinigingen om de begroting weer op orde te krijgen. Volgens een woordvoerder van de Griekse regering zorgen de cijfers voor twijfels over de voorspellingen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voor de Griekse economie. Ook kunnen nu vraagtekens worden geplaatst bij de wens van het IMF voor meer bezuinigingen, aldus de woordvoerder. Een voetnoot is hier op zijn plaats. Deze positieve ontwikkelingen hebben betrekking op het begrotingsresultaat, waarbij niet zijn meegeteld de rentebetalingen op de Griekse staatsschuld. Als die wel zouden zijn meegenomen zien we nog altijd dramatisch slechte cijfers. Dit weekend was in Amsterdam de Eurogroep onder aanvoering van Dijssel bijeen. Hij was optimistisch gestemd over het slagen van de beschikbaarstelling van een nieuwe lening uit het 3e Hulpplan waarvan nog resteert €70 mrd. In de zomermaanden moer er €3,5 mrd terugbetaald worden aan de ECB. Dit Hulpplan is al 9 maanden geleden afgesloten maar nog altijd heeft het IMF geen standpunt ingenomen of ze meedoen of niet. Het IMF wil dat de geldschieters aan de Grieken een deel van hun schuld gaan kwijtschelden. Daar wordt binnen de Euroraad verschillend over gedacht. In ieder geval is bekend dat de Duitsers drie eisen op tafel hebben liggen: er moet op korte termijn een akkoord zijn over het beschikbaar stellen van een relatief klein bedrag aan de Grieken, het IMF moet nu laten weten dat ze weer aanschuiven bij de ‘trojka’ en er komt geen schulddelging voor de Grieken. Op dit moment is het nog geen gelopen race. Dijssel is wel positief over eren mogelijk eindresultaat, maar de Grieken traineren de uitvoering van opgelegde hervormingsplannen. Daar komt bij dat Brussel de eisen aan de Grieken willen opvoeren met extra hervormingen en bezuinigingen als door welke oorzaak dan ook de voorgenomen eisen niet binnen het opgelegde tijdspad worden uitgevoerd. We kunnen de eisen wel blijven opvoeren, maar wie het onderste uit de kan wil hebben, krijgt de deksel op z’n kop.

De Japanse autofabrikant Mitsubishi heeft fouten gemaakt bij het testen van het benzineverbruik van een viertal van zijn modellen. Het concern, dat, na het bekend worden, op de beurs in Tokio ruim 15% aan waarde verloor, zei in een toelichting de productie van de betreffende types voorlopig te staken. Volgens Mitsubishi is de data van in totaal 625.000 auto’s gemanipuleerd. Inmiddels is duidelijk dat ook Nissan geraakt wordt door het schandaal. Mitsubishi levert auto’s aan zijn branchegenoot, die ze vervolgens onder een eigen naam op de markt brengt. De twee gaan praten over compensatie. Mitsubishi bestudeert nog of auto’s voor buitenlandse markten bij de zaak betrokken zijn. Het bedrijf wil daarbij de objectiviteit waarborgen door een commissie met experts van buitenaf in het leven te roepen. De affaire bij Mitsubishi volgt op vergelijkbare zaken in het recente verleden bij concurrenten als Hyundai, Kia en Ford. Hyundai en Kia troffen eind 2014 een schikking in de VS omdat ze daar verbruikscijfers rooskleuriger voorstelden dan ze daadwerkelijk waren. Ford gaf in 2013 en 2014 aan dat zijn hybrides minder zuinig waren dan eerder was aangekondigd.

De Duitse automaker Audi ontwikkelde al in 1999 software waarmee bepaalde motorfuncties konden worden uitgeschakeld, maar gebruikte deze destijds niet. De software werd jaren later door moederbedrijf Volkswagen wel ingezet om de uitstootwaarden te manipuleren. Volkswagen haalde de software jaren na de ontwikkeling van de plank toen ingenieurs niet in staat bleken om de uitstoot van stikstofoxide onder wettelijke drempels te brengen. Het concern uit Wolfsburg gaf in september toe geknoeid te hebben met systemen waarmee de uitstoot van schadelijke stoffen van dieselauto’s wordt gemeten. De auto’s kwamen daardoor in tests schoner voor de dag dan ze daadwerkelijk waren. De grootste autobouwer van Europa manipuleerde de motoren van circa 11 miljoen dieselauto’s van verschillende Volkswagenmodellen en een aantal types van dochtermerken Audi, Porsche, Skoda en Seat. Nu dreigt een veelvoud aan boetes en schadeclaims. Volkswagen zei deze week het niet nodig te vinden dat er komende zomer een versnelde rechtszaak komt in de Verenigde Staten over de 600.000 getroffen Amerikaanse auto’s. Volkswagen heeft overeenstemming bereikt met Amerikaanse autoriteiten over een schadevergoeding voor klanten die werden misleid met gemanipuleerde uitstootwaarden van auto’s. Elke gedupeerde klant zou daarbij op $5000 mogen rekenen. Een rechtbank in San Francisco maakte die schikking bekend. Daarmee zou een rechtszaak, die voor deze zomer op de rol stond, worden vermeden. Er lag een dreigement op tafel dat alle 600.000 getroffen VW’s van de weg zouden worden gehaald. Dat is met de schikking afgekocht.

In Europa werd in december al overeenstemming bereikt met de autoriteiten over het verhelpen van het gesjoemel in 8,5 miljoen getroffen wagens die hier rondrijden. In Nederland moesten Volkswagen en importeur Pon deze week in de rechtszaal verschijnen voor een zitting tegen de Stichting Volkswagenaudiclaim. Die houdt de autobouwer verantwoordelijk voor de verwachte waardevermindering van auto’s die zijn betrokken bij het dieselschandaal. Volkswagen verweerde zich tegenover de rechter met de mededeling dat er helemaal geen sprake van schade is en dat het euvel met een kleine software-update verholpen kan worden. Volkswagen heeft zijn personeel gewaarschuwd dat de problemen waarin de Duitse autofabrikant is verzeild geraakt dit jaar nog niet worden opgelost. In een brief aan de werknemers schrijft topman Matthias Müller dat ,,2015 een moeilijk jaar voor Volkswagen” was, ,,en 2016 wordt niet minder inspannend”. Müller houdt zijn personeel wel voor dat Volkswagen de problemen er zelf onder kan krijgen. ,,We hebben de vaste wil en de middelen om de moeilijke situatie waarin we ons wegens de dieselkwestie nog steeds bevinden op eigen kracht te bedwingen.”

De stemming onder consumenten is weer wat positiever. Het consumentenvertrouwen komt in april uit op 1, van min 4 in maart, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Vooral het oordeel over het economisch klimaat verbetert sterk. Ook neemt de koopbereidheid iets toe. Met 1 ligt het consumentenvertrouwen in april ruim boven het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar (min 8). Het vertrouwen bereikte in april 2000 de hoogste stand ooit op 27. Het dieptepunt werd bereikt in februari 2013 met min 44. Volgens het statistiekbureau oordelen consumenten in april een stuk positiever over de economie dan in maart. De deelindicator ‘economisch klimaat’ komt uit op 4, tegen min 7 een maand eerder. Zowel het oordeel over de afgelopen twaalf maanden als de komende twaalf maanden verbetert aanzienlijk. De koopbereidheid neemt ook iets toe, deze index gaat van min 2 naar min 1. Consumenten vinden ,,de tijd gunstiger” voor het doen van grote aankopen, aldus het CBS. Het statistiekbureau maakte ook cijfers over de consumentenuitgaven in februari bekend. Daaruit bleek dat er in de tweede maand van 2016 0,1 procent meer werd uitgegeven dan in februari 2015. Dat is de laagste stijging na oktober 2014. Er werden minder goederen gekocht, maar wel meer diensten gebruikt. Er werd bijna 2% minder uitgegeven aan duurzame goederen. Wel werd er opnieuw meer besteed aan woninginrichting. Diensten als woningverhuur, reizen met de bus of trein en een bezoek aan een restaurant of kapper, zaten in de lift. Uitgaven aan diensten maken ruim de helft van de totale binnenlandse consumptieve bestedingen uit. Volgens de consumptieradar van het CBS zijn de omstandigheden voor de consumptie in maart en april ongunstiger dan in februari. Ik weet niet welke conclusie ik aan deze data moet verbinden: het consumentenvertrouwen is verbeterd, maar de omstandigheden voor consumptieve bestedingen is ongunstiger geworden.

Nu minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem alle ministers heeft gehoord over hun wensen voor de begroting, heeft hij daar overleg over gehad met de fractievoorzitters van de coalitiepartijen VVD en PvdA. Ook de Kamerleden die voor deze partijen Financiën in hun dossier hebben, waren aanwezig. Bekeken wordt wat voor elk ministerie nodig is en waar dat geld vandaan moeten komen. Dat er echt niet genoeg is om aan alle wensen tegemoet te komen, is wel duidelijk. Er moet nog extra geld komen voor Van Rijn (Zorg), die af wil van een geplande bezuiniging van een half miljard op de langdurige zorg, verder is er meer geld nodig voor de opvang van vluchtelingen, Hennis (Defensie, VVD) wil de uitgaven voor haar departement op termijn met twee miljard verhogen om het Europees gemiddelde te halen – en dat betekent in 2017 zeker enkele honderden miljoenen extra. Ook is er permanente druk vanuit de Kamer om meer geld uit te trekken voor Veiligheid en Justitie. Dan is er een gat ontstaan door de verhoging van de ambtenarensalarissen, die niet voorzien was en meevallers in de zorguitgaven en bij Sociale Zaken is nog €2,7 mrd niet gedekt. Het huishoudboekje wordt eind mei behandeld in de ministerraad. Ook bij onze oosterburen zal er voor de begroting 2017 tekorten ontstaan. De Duitse regering verwacht namelijk dat de groei van de economie in 2017 zwakker zal zijn dan eerder werd gedacht. Dat heeft de minister van Economische Zaken Sigmar Gabriel laten weten in zijn voorjaarsvoorspellingen. Volgens Gabriel zal de groei van de grootste economie van Europa volgend jaar 1,5% bedragen, terwijl in januari nog met 1,8% werd gerekend. Duitsland heeft als belangrijk exportland hinder van de zwakkere wereldeconomie. De prognose voor dit jaar blijft nog ongewijzigd op 1,7%. Berlijn denkt verder dat volgend jaar de werkgelegenheid een record zal bereiken met 43,9 miljoen werkzame personen.

De minimumjeugdlonen gaan de komende jaren stapsgewijs omhoog, dat heeft minister Asscher (PvdA) van Sociale Zaken aangekondigd. Volgend jaar krijgen 22-jarigen recht op het minimumloon voor volwassenen en in 2019 waarschijnlijk vanaf 21 jaar. Nu geldt tot 23 jaar een lager minimumloon voor jongeren. Het minimumloon voor jongeren tussen 18 en 20 jaar wordt de komende jaren ook stapsgewijs verhoogd. Werkgevers worden voor de hogere jeugdlonen gecompenseerd waardoor de jongeren hen niets extra gaan kosten. De minister noemt dat ‘compensatie’ maar in feite is het een sigaar uit eigen doos. Dat gebeurt via de subsidieregeling lage inkomensvoordeel. Via deze Liv kunnen werkgevers te beginnen in 2017 subsidie krijgen voor laagbetaalde werknemers. Voor de compensatie van de hogere jeugdlonen trekt het kabinet €100 mln uit, bovenop de €500 mln die al voor de Liv beschikbaar is. De 100 miljoen betalen werkgevers overigens zelf want het komt uit de kas voor arbeidsongeschikten. In september 2015 vroeg een gelegenheidscoalitie van PvdA, SP, GroenLinks, ChristenUnie, 50Plus, de Groep Kuzu/Öztürk en de Partij voor de Dieren het kabinet al om aanpassing van het minimumjeugdloon. De VVD verzette zich hiertegen omdat het banen zou kosten. Door de compensatie voor werkgevers is de VVD nu toch akkoord gegaan. Door de nu ontstane brede steun voor de plannen van Asscher lijkt steun voor wetswijziging in de Eerste Kamer ook verzekerd. Vakbond FNV voert al jaren actie voor verhoging. Daarbij wordt verwezen naar de invoering van het leenstelsel dat studiebeurzen vervangt en de ongerijmdheid dat 18 jarigen voor de wet volwassen zijn maar niet bij beloning van hun werk. Asscher wijst ouders erop dat kinderen vanaf 21 jaar zichzelf moeten kunnen onderhouden. Daarmee verantwoordt hij afschaffing van het jeugdloon vanaf die leeftijd. Of MKB-ondernemers nu de vlag uitsteken betwijfel ik.

Mario Draghi gaf deze week te kennen aan de pensioenfondsen dat zij hem, als spreekbuis van de ECB, niet kunnen aanspreken voor de negatieve gevolgen van het gevoerde monetaire beleid van ruim geld en extreem lage rentetarieven. Zijn boodschap aan de pensioenfondsen luidt: geef de lage rente niet de schuld van alles wat er mis is in de pensioensector. Met zo’n uitspraak tracht hij zijn eigen mislukte beleid toe te dekken. De dekkingsgraden van de grote pensioenfondsen zijn in het afgelopen kwartaal verder gedaald. Bij vier van de vijf ligt de dekkingsgraad <100%. De Bouw zit >100%, het ABP is gedaald naar 96,8% en de PFZW staat nu op 95%, Er moet rekening worden gehouden dat een groot aantal pensioenfondsen volgend jaar zullen moeten overgaan naar korten van de pensioenuitkering (stapje voor stapje, dat wel).

Martin Blessing, de topman van de Duitse Commerzbank, heeft kritiek geuit op de laatste stap van de Europese centrale bank (ECB) om de depositorente nog negatiever te maken. Volgens Blessing heeft de ECB die eerder al onder vuur lag bij andere Duitse kopstukken zijn doel voorbij geschoten met de aankondiging bij de laatste rentevergadering om de rente, waartegen banken hun overtollig geld kunnen stallen nog verder neerwaarts bij te stellen naar -0,4%, zo meldt The Financial Times. Blessing benadrukt dat de financiële markten weliswaar zijn gekalmeerd na de laatste steunacties van de ECB, maar dat zonder structurele hervormingen de maatregelen weinig effect hebben. ECB-voorzitter Draghi liet tijdens de toelichting op het rentebesluit weten geen fan te zijn van een Brexit: ‘Het Verenigd Koninkrijk en de EU hebben gelijkwaardige voordelen.’ Het ontgaat mij met welke intentie Draghi die uitspraak doet. Londen behoort niet tot de eurozone, en zal dat ook nooit ambiëren. De Bank of England voert het monetaire beleid van het Engelse Pond. Draghi benadrukte tijdens toelichting op rentebesluit dat de rentes voor langere tijd op dit niveau blijven, of zelfs nog verder zullen dalen. De bodem is dus nog niet in zicht! Draghi haalt een stokpaardje van stal: ons beleid is effectief. Maar we kunnen het niet alleen doen, structurele hervormingen zijn nodig. Steeds weer komt hij met een dringende boodschap voor de politici in de 19 eurolanden: voer structurele hervormingen door. Tot dusverre komt die opdracht bij politici aan met ‘dovemans oren’. Voor iedereen die op helikoptergeld zit te wachten kwam Draghi met een vage uitspraak: de bottomline is dat we er tijdens deze rentevergadering van de ECB niet over hebben gesproken. Draghi reageerde tijdens de toelichting op het rentebesluit over de kritiek op ECB-beleid: “wij gehoorzamen de wet, niet de politiek.” De vraag is echter of Draghi het mandaat, dat de ECB heeft, niet overtreedt. In juni begint ECB met TLTRO en opkopen van bedrijfsobligaties. Over het strooien van helikoptergeld voor het volk, om daarmee het koopgedrag te stimuleren, was deze week in Frankfurt niet gesproken.

Slotstand indices 22 apr 2016; week 16: AEX 451,54; BEL 20 3.498,68; CAC-40 4569,66; DAX 30 10.373,49; FTSE 100 6310,44; SMI 8.109,44; RTS (Rusland) 931,46; DJIA 18003,75; NY-Nasdaq 100 4.474,192; Nikkei 225 17572,49; Hang Seng 21459,27; All Ords 5299,20; SSEC 2959,24; €/$ 1,1234; goud $1232,20; dat is €35.258,37 per kg, 3 maands Euribor -0,249 (1 weeks -0,359%, 1 mnds -0,342), 10 jarig Nederlandse Staat 0,309, 10 jaar VS 1,8809%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,059, elders 1,189.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.