UPDATE23042012/het kabinet Rutte-1 is gevallen

In de weekendblog kon ik op het allerlaatste moment nog meenemen dat het Catshuis-beraad was mislukt. Zeven weken heeft het kabinet verprutst met het achterkamertjes gedoe achter de hekken. Zeven weken mediastilte leverde op dat de regering op moet stappen. Wilders en de PVV konden op het allerlaatste moment, toen de VVD en het CDA de knopen al hadden geteld, geen fiat geven aan het onderstaande hervorming- en bezuinigingsakkoord van €14,2 mrd, waardoor het begrotingstekort in 2013 en 2014 zou dalen naar -2,8% en in 2015 naar -2,4% van het bbp. Als redenen gaf hij aan: de ouderen (AOW'ers) betalen een te hoge prijs voor het akkoord, we willen niet naar de pijpen van Brussel dansen met betrekking tot het emu-saldo van max. -3%. Het pakket aan maatregelen zou de economische groei schaden, de werkeloosheid zou stijgen en de koopkracht zou de ouderen zwaar treffen. Laagbetaalde werknemers en 65++ zouden er 3,25 tot 4,25% aan koopkracht in moeten leveren. Wilders trok de stekker uit de gedoogconstructie. Het zwartepieten begon onmiddellijk. De uitspraken van CDA vice premier Maxime Verhagen waren zuur. CDA-fractieleider Van Haersma Buma, weer enigszins bekomen van de klap, vertelde zondagmorgen bij Eva Jinek dat hij hoopt dat het minderheidskabinet en de oppositiepartijen samen afspraken gaan maken over de begroting voor 2013. De politici moeten nu "over hun eigen schaduw heenspringen". Wachten tot na de verkiezingen, in het najaar, verergert volgens hem de problemen. Buma zei dat hij zaterdagmiddag "verbijsterd en verbouwereerd" was toen Wilders liet weten dat hij niet akkoord ging met het bezuinigingspakket.

In de media was te horen hoe het concept akkoord op hoofdlijnen eruit ziet. Er was besloten om het lage btw-tarief van 6 naar 7 procent te brengen en het hoge tarief van 19 naar 21 procent. Dat had 4,7 miljard euro opgeleverd, maar zou later weer zijn teruggeven via een verlaging van de inkomstenbelasting. Ook waren de partijen het vorige week eens over een snellere verhoging van de AOW-leeftijd. Die zou al in 2015 naar 66 zijn gegaan. Verder zou een bevriezing van de ambtenarensalarissen en de uitkeringen, behalve de AOW, 4 miljard euro opbrengen. Bezuinigingen in de zorg zouden 1,8 miljard euro opbrengen, onder meer door per recept een eigen bijdrage van €9 te vragen. De zorgnorm Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten zou van van 60 naar 90 worden verhoogd. Korten op ontwikkelingshulp: 500 miljoen in 2013, 750 miljoen in jaren daarna (2013 en 2014 0,6 procent, bij economische groei weer richting 0,7) De hypotheekrenteaftrek zou voor nieuwe aflossingsvrije hypotheken niet meer gelden. Overdrachtsbelasting permanent naar beneden (van 6 naar 2 procent). De huren zouden marktconform worden. Onbelaste reiskosten zouden gaan vervallen. De invoering van een volledig sociaal leenstelsel in het onderwijs. Afschaffing van de langstudeerboete. Een ouderbijdrage voor het boekenfonds (schoolboeken). Asielzoekers zouden een terugkeerverklaring moeten tekenen bij binnenkomst dat ze ook daadwerkelijk vertrekken wanneer ze te horen krijgen dat ze het land moeten verlaten. Er zou ingezet worden op een opt-out voor wat betreft het asielbeleid, waardoor Nederland zelf strengere maatregelen kan nemen en niet meer afhankelijk is van Europa. Het verder verkleinen van de overheid. Minder omroepen, minder ministeries (het eerste jaar zou er €25 mln op de omroepen bezuinigd worden, het tweede jaar €50 mln).

In UPDATE17042012 heb ik al neergelegd welke hervormingen in de Catshuis-beraad zouden moeten worden behandeld. Ik heb dat als volgt beschreven: <citaat>Er liggen nog tal van dossiers waar zware hervormingen in moeten worden doorgevoerd. Feiten: ontslagrecht, arbeidszaken, pensioenleeftijd, afvloeiingsregelingen, vertrekpremies, bonussen, zekerheid pensioenuitkeringen, sociale zekerheid, flex-contracten, hypotheekrenteaftrek , de zorg, de vastgoedcrisis, de woningmarkt, sociale huurhuizen, koopwoningenmarkt, hergebruik leegstaande kantoorpanden, sociale functie van de woningbouwcorporaties, de euro- en overheidsschuldencrisis en een herformulering van de functies van het bankwezen, allemaal zaken die nodig zijn voor de toekomst van Nederland. Kortom er moet een visie op de toekomst van Nederland, van Europa en van Nederland in de Europese Unie komen. Het zijn, zeker alles bijeen, zware hervormingen die moeten gaan plaatsvinden, maar waarvoor geen/onvoldoend draagvlak bestaat in de samenleving.</citaat> Van een van de onderhandelaars heb ik vernomen dat in het concept-akkoord wel staat dat het uitgezette beleid voor passend onderwijs voor 50% zou worden teruggedraaid. Maar over 'werken naar vermogen/80.000 man weg in de sociale werkplaatsen' en de pgb, hoor ik niets. Ik kan dan ook niet anders dan het voorliggende akkoord als prutswerk te beoordelen en naar de prullenmand te verwijzen. Trek hieruit niet de conclusie dat er helemaal geen onderdelen instaan die uitgevoerd kunnen worden. Maar de broodnodige hervormingen in de bouw, het vastgoed, de woningmarkt, de hypotheekrenteaftrek en tal van arbeidszaken worden niet of nauwelijks aangepakt. De hypotheekrenteaftrek over 30 jaar uitsmeren en dan ook nog het inkomensverlies compenseren, waarvan sprake is geweest, trekt Nederland niet uit de crisisput. Over de BTW-verhoging die €4,7 mrd oplevert moet aan de EU €47 mln worden afgedragen! Dit is geen stuk waar serieus over kan worden onderhandeld. Er ontbreekt een visie op de toekomst, er ontbreken dringend noodzakelijke hervormingen en de bezuinigingen zijn 'dom'. Hebben de onderhandelaars wel enig inzicht gehad hoe groot de lasten kunnen zijn voor ouderen met betrekking van de €9 eigen bijdrage voor iedere receptregel van een arts. Ouderen gebruiken de meeste medicijnen, misschien wel tien pillen per dag. Ooit lag ik in een ziekenhuis naast een vrouw die 40 pillen per dag slikte. Hoeveel moet zo iemand gaan betalen per jaar aan eigen bijdrage? Voor mensen die van hun AOWeetje moeten leven is dat onbetaalbaar. De woningmarkt komt er bekaaid vanaf. Aan de hypotheekrenteaftrek wordt vrijwel niets gedaan, alleen dan dat aan nieuwe aflossingsvrije hypotheken geen hypotheekrenteaftrek meer wordt toegekend. Maar voor alle bestaande hypotheken blijft alles zo het is. Het is niet acceptabel dat de rekening van de hypotheekrente van hypotheken >€350.000 wordt neergelegd bij de middenklasse en de ouderen in de samenleving. Het is voor mij onbegrijpelijk dat de VVD en het CDA hiermee proberen weg te komen en dat ze gaan trachten bij de oppositie voor dit voorstel steun te zoeken. Ik blijf bij mijn standpunt dat Rutte geen staatsman en geen premier is maar ´slechts´ een lobbyist voor zijn achterban. Afserveren die man. Waarom gebruikte Wilders de uitspraak van het gevolg geven aan de door Brussel opgelegde dictaten. Direct na het bekend worden van het uitstappen van Wilders uit de Catshuis-onderhandelingen, verlaat Jan Kees de Jager in Washington de voorjaarsvergaderingen van het IMF, de Wereldbank en de G20 en vliegt terug voor overleg over de nu ontstane situatie. Redden wat er nog te redden is om de AAA-status te behouden. De NYT schrijft dat er een nieuw zwak euroland bij is gekomen. Zonder enige twijfel wordt hier gedoeld op ons land. De dictaten uit Brussel, zoals die door de politieke leiders uit de 17 eurolanden (voor ons land: Rutte en de Jager) zijn vastgesteld, hebben geen ander doel dan de financiële markten te behagen. De politiek heeft geen andere opdracht om de financiële markten te gehoorzamen. Het klinkt hard, maar ik kan er geen andere draai aan geven. Wij krijgen een heel zuur koekje van eigen deeg, dank je wel Jan Kees! De lonen, pensioenen en uitkeringen moeten omlaag en de huidige verzorgingsstaat is niet te handhaven. Als wij voor een andere interpretatie zouden kiezen kost ons dat de AAA-status en worden de rentelasten voor de overheid hoger. Rutte, Verhagen en de Jager voeren uit wat ons wordt gedicteerd. Wij moeten ons realiseren dat onze schuld zo hoog is dat wij volledig afhankelijk zijn van de eisen die de markten aan ons stellen. Een van de instellingen die de financiële belangen behartigt is het IMF. Die roept de eurolanden tot de orde en wil dat wij haast maken met economische hervormingen en het wegwerken van schulden. Als dat niet gebeurt, waarschuwt het IMF, zullen er spanningen ontstaan die ten koste gaan van mondiale groei. Het probleem waar Wilders aan refereert, is de slangenkuil waarin wij zitten en waar de financiële markten de regie over voeren. Die realiteit doet pijn, maar ook Wilders heeft waarschijnlijk geen uitweg. Toch steunt de PVV stemmer Wilders: is de uitkomst van een peiling van Maurice de Hond. Een overgrote meerderheid van 83% steunt Wilders dat de VVD en het CDA de AOW'ers meer hadden moeten worden ontzien. Die mening deel ik. Het is a-sociaal om extra lasten af te wimpelen op ouderen en mensen met lage inkomens. De BTW-verhoging moet van tafel. Het is geen oplossing van structurele aard: het enige is dat we enige tijdwinst boeken. Verder is het geen rechtvaardige verdeling van de lasten. Een stijging van de BTW met 2% heeft voor mensen met een laag inkomen een impact van wel 6%, terwijl het voor de rijke medemensen misschien slechts een impact heeft van ½%. In de peiling van 22 april 2012 scoort de VVD 33 zetels (+2), PVV 19 (-5), CDA 11 (-10), PvdA 24 (-6), SP 30 (+15), D66 15 (+5), GL 5 (-5), CU 6 (+1), SGP 3 (+1), PvdD 3 (+1), 50+ 1 (–). De vorstin moet nu beslissen een tijdelijk zakenkabinet aan te stellen, tot na de verkiezingen.

FNV-voorvrouw Agnes Jongerius zegt dat er met mislukken van het Catshuisberaad een einde komt aan een marteltocht. Volgens haar zal de economische schade van het knallen van het overleg groot zijn, maar minder dan de schade die zou zijn ontstaan als de plannen waren doorgevoerd. Jongerius hoopt dat de bezuinigingen op de wajong en het passend onderwijs worden teruggedraaid. Een andere organisatie de vakcentrale MHP zegt dat de mislukking van het Catshuisberaad „nieuwe kansen biedt op evenwichtige en duurzame bezuinigingen”. Wel vindt de vakcentrale voor middengroepen en hoger personeel dat veel kostbare tijd verloren is gegaan. Volgens de voorzitters Bob van der Wal en Reginald Visser is het nu mogelijk „het maatschappelijk draagvlak te verbreden voor een duurzame crisisaanpak”. Het mislukken van de onderhandelingen in het Catshuis en de komst van nieuwe verkiezingen betekent een extra klap voor de in de afgelopen jaren al volledig ingezakte woningmarkt.

Niet alleen zal de overdrachtsbelasting deze zomer automatisch weer van 2 naar 6 procent worden verhoogd, maar de aanhoudende politieke onzekerheid en dreigende ingrepen in de hypotheekrenteaftrek zullen de huizenmarkt verder onder druk zetten en kopers afschrikken. Vorige week bleek uit onthutsende cijfers van de NVM al dat de huizenmarkt volledig op zijn gat ligt. Hoewel de discussie over de hypotheekrenteaftrek uiterst gevoelig ligt, riepen vriend en vijand vooral om duidelijkheid van het kabinet, die nu dus opnieuw uitblijft. VVD, CDA en PVV leken op het punt te staan in te grijpen in de hypotheekrenteaftrek, waarbij nieuwe aangegane hypotheken gedurende de 30-jarige looptijd elk jaar voor een kleiner deel aftrekbaar zouden zijn. Nu de PVV is afgehaakt zal de kwestie de komende maanden opnieuw hoog op gaan spelen. Partijen als de PvdA, GroenLinks, D66 en SP willen immers nog veel verder snijden in de hypotheekrenteaftrek.

Belangenbehartiger Detailhandel Nederland roept „het vallende kabinet en de Tweede Kamer” op om ondanks de politieke crisis zo snel mogelijk hervormingen door te voeren. Volgens de vereniging, die 110.000 winkeliers vertegenwoordigt, wordt het consumentenvertrouwen door het mislukken van de onderhandelingen in het Catshuis verder aangetast. Daarom zouden volgens Detailhandel Nederland ook alle plannen om een verhoging van de btw door te voeren van tafel moeten. „Hogere prijzen leiden tot minder aankopen met verder verlies van omzet en werkgelegenheid tot gevolg”.

Zwitserse banken hadden decennia lang de status van 'goudgerand'. Maar daar komt een einde an door 'een economische oorlog' die de Europese Unie en de VS tegen de Zwitserse financiële wereld. Mogelijk kunnen de komende jaren wel 20.000 ontslagen gaan vallen. De Zwitsers hanteren fiscaal gunstiger voorwaarden dan hun internationale concurrenten en daar willen de de EU en de VS een einde aan maken door het succes van de 2 grootste Zwitserse banken, UBS en Credit Suisse, te 'verzwakken'.

Brazilië en andere opkomende economieën houden concrete toezeggingen aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF) over gelden voor het Europese noodfonds voorlopig achter de hand om de rijkere landen te dwingen de beloofde hervormingen binnen het IMF door te voeren. Dat zei de Braziliaanse minister van Financiën Guido Mantega zaterdag op de voorjaarsvergadering van het IMF. ,,Wij vragen vooral om hervormingen. Onze voorwaarden worden beter voldaan als we de bedragen wat later bekendmaken'', zei Mantega. ,,Het is erg makkelijk voor Europa om geld te krijgen en geen hervormingen door te voeren.'' Europa moet nu eerst goed zijn best gaan doen om de schuldencrisis te beteugelen. De oortjes van de 17 eurolanden zijn in Washington dit weekend even flink gewassen: de overheidsschulden moeten worden teruggebracht, de stabiliteit van de financiële sector moet worden gewaarborgd en er moeten moedige structurele hervormingen worden doorgevoerd, om het vertrouwen, in de meest brede zin van het woord, te herwinnen.

Ik heb zondagavond besloten te wachten met het posten van deze blog om de eerste reacties te kennen van de financiële markten, de uitslag van de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezing en het besluit van de ministerraad over een eventueel terugtreden. De winnaar van de eerste ronde van de Présidentielle 2012 is geworden de socialist Francois Hollande met 28,63% van de stemmen met Nicolas Sarkozy als een goeie tweede met 27,18%. Voor de tweede ronde, op 6 mei, worden de kaarten opnieuw geschud en is het de vraag hoe groot links en rechts Frankrijk zijn. Wie gaat er met de 17,9% van Marine le Pen (FN) vandoor? Ik hou het op een nek-aan-nek race : 49½% voor de een en 50½% voor de ander. Vanmorgen is het kabinet Rutte-1 voor extra beraad 1½ uur bijeen geweest. Op de agenda stond het wegvallen van de gedoogsteun van de PVV, waardoor Wilders de stekker uit het minderheidskabinet heeft getrokken. Vanmiddag gaat de premier naar de vorstin om haar te informeren over de politieke stand van zaken. Hoewel de politieke situatie nieuwe verkiezingen onvermijdelijk maakt, zal het kabinet eind deze maand toch een begroting voor 2013 aan Brussel moeten voorleggen die voldoet aan de EU-normen. VVD-fractieleider Stef Blok en zijn CDA-collega Sybrand van Haersma Buma riepen in het weekeinde de PvdA en andere oppositiefracties op „over hun schaduw heen te springen”.

Maar een meerderheid in de Tweede Kamer lijkt niet van plan om het tekort al volgend jaar terug te schroeven naar de EU-limiet van 3 procent. PvdA, SP en GroenLinks vinden dat dat best wat later kan. Samen met de PVV hebben die partijen meer dan de helft van de zetels. Wilders zei zaterdagmiddag volkomen onverwacht nee tegen een bezuinigingspakket waarover hij zeven weken had onderhandeld met VVD en CDA. Volgens hem zouden door de maatregelen van in totaal €14,2 mrd ouderen te veel koopkrachtverlies lijden en daar lijkt het ook op. Wilders hielt zijn rug recht en kan zijn kiezers recht in de ogen kijken. Er zal zeker nogal wat gesleuteld moeten worden aan een rechtvaardiger verdeling van de lasten waarvoor de onderkant van de samenleving moet worden gespaard. Verder moet nu gewerkt gaan worden aan hervormingsvoorstellen, die ik eerder al heb benoemd. Het kabinet zit ondertussen wel in een moeilijke situatie nu blijkt dat de schatkist iedere dag, zeg €85 mln, meer uitgeeft dan binnenkrijgt. Iedere maand stijgt de staatsschuld met €2,5 mrd. Als de nieuwe verkiezingen in het najaar zouden gaan plaatsvinden en de vorming van een kabinet ook nog eens 6 weken zou duren dan betekent dat een nieuw verlies van €16 mrd en daarmee zou de opbrengst van de 2e bezuinigingsronde van €14,2 mrd zijn verdwenen. Daarna moet er dan een 3e bezuiniging- en hervormingsronde moeten komen. De eerste reacties op de politieke crisis in den Haag zijn niet vrolijk. De 10-jarige rente steeg licht naar 2,234%, de € bleef stabiel rond het middaguur op $1,3132 en de Europese aandelenbeurzen kleuren dieprood: >2,5% in de min. De AEX noteert nog wel boven de 300 punten op 301,20. Alleen de Russische beurs staat in het groen. De financiële markten zullen het mislukken van het Catshuisoverleg niet ongestraft laten. De kans is groot dat het renteverschil met Duitsland, de spread is nu 75 basispunten, de komende dagen verder gaat oplopen, waardoor ons land straks duurder uit is bij de uitgifte van nieuwe staatsleningen. Ook is het verlies van de gekoesterde AAA-status dichterbij, nu de politiek er, op korte termijn, niet in zal slagen het begrotingstekort terug te brengen onder de Europese norm van 3%. Dit zeggen economen in reactie op het klappen van het beraad tussen VVD, CDA en PVV. De afgelopen tijd nam de bezorgdheid over onze financiële situatie al toe onder beleggers. Terwijl Duitsland sterke economische cijfers liet zien, bleven het hier aanmodderen.

Er kwam vanmorgen een hele stroom van negatief nieuws voorbij. Allereerst de harde eisen die op de jaarvergadering van het IMF aan de eurolanden zijn gesteld en waar geen politicus blij van wordt, overigens ook de monetaire autoriteiten niet. De economische activiteit in de eurozone, zowel de industrie als de dienstensector nam de krimp deze maand toe. De inkoopmanagersindex voor de industrie daalde van 47,7 naar 46 en voor de dienstensector van 49,2 tot 47,9. De inkoopmanagersindex voor de Duitse industrie kwam uit op 46,3 in april, tegen 48,4 in maart. Een stand lager dan 50 wijst op krimp van de sector. De index voor de Duitse dienstensector verbeterde van 52,1 naar 52,6.

De Spaanse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar met 0,4 procent gekrompen ten opzichte van het voorgaande kwartaal. De krimp volgde op een achteruitgang met 0,3 procent in het laatste kwartaal van 2011. Door de twee achtereenvolgende kwartalen met economische krimp is er in Spanje nu sprake van een recessie. De Spaanse regering wil de banken dwingen hun vastgoedbezittingen binnen enkele weken apart te zetten. Op die manier moet het vertrouwen van de markten worden herwonnen, zodat een kostbare reddingsactie voor de banken kan worden voorkomen. ,,Hiermee kunnen we een duidelijke scheiding aanbrengen tussen de bankensector en vastgoed'', aldus een van de regeringsbronnen. ,,Nu de meeste voorzieningen zijn getroffen, kan dit banken in staat stellen zich snel op te schonen.'' Veel Spaanse banken hebben grote bedragen verloren op hun investeringen in de ineengezakte Spaanse vastgoedsector. Eerder dit jaar dwong de Spaanse regering de banken zo'n 50 miljard euro af te schrijven op hun vastgoedbezittingen. Daarvoor streepten de banken al 30 procent van die bezittingen weg. Dit is dus pure misleiding, manipulatie met de cijfers. Wie vertelt mij even hoe die truc werkt? Een begrotingstekort van 3% betekent dat de staatsschuld met €18 mrd per jaar oploopt. Bij 4% stijgt dat tot €24 mrd. De huidige staatsschuld is €405 mrd.

RTLZ: er staat een interessante bijdrage van © 2012 Valentijn van Nieuwenhuijzen, hoofdeconoom bij ING over de crisis waar maar geen einde aan lijkt te komen op rtl.nl. De belangrijke reden achter het onvermogen een effectief antwoord op de crisis te vinden is het gebrek aan het stellen van de juiste diagnose. Lees de analyse over het aanpakken van het gebrek aan financiële dekking voor pensioen- en zorgstelsels, het elimineren van verstorende en kostbare subsidies (denk aan de hypotheekrenteaftrek), meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt en het invoeren van integraal Europees toezicht op de financiële sector.

De AEX sloot af op 301,27 -2,56%, € $1,3133, goud $1631,40
Rehabilitatie voor Ab Klink 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.