UPDATE23022013/159 Wat de EU en haar lidstaten doen moeten zij beter gaan doen, transparanter, efficiënter én democratischer

In het vorige blog heb ik al melding gemaakt van een boekhoudkundige truc waarmee Dijsselbloem voor de Staat in een periode van 5 jaar (2013/2017) een meevaller creeert van €3,2 mrd. Er wordt in de media en door het CDA en de Christen Unie getwijfeld of we geen 'sigaar uit eigen doos' krijgen gepresenteerd. Ze doen een voorzet voor een hoorzitting met deskundigen dan wel een onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Het is duidelijk dat het CDA en de CU het voorstel niet kunnen duiden. Het lijkt verstandig dan voorstellen te doen deskundigen ernaar te laten kijken. De blogger Michael van der Galien schrijft erover “Dit is economisch echt het meest bizarre kabinet ooit. Je kunt geen enkel cijfer vertrouwen, iedere keer dat ze een cijfer naar buiten brengen moet je het niet één keer, maar wel twee keer checken. Klopt het wel wat ze zeggen? Is het geen spin? Hoe zit het volledige plaatje eruit? Wat laten ze onvermeld? Er is werkelijk iedere keer weer iets dat niet klopt. Het begint onderhand pathologische vormen aan te nemen.” Waar ik aandacht voor vraag is het a-sociale aspect van het bloedgeld wat wij opgelegd hebben aan de in problemen verkerende Zuid-Europese landen. Wij spraken af dat de 17 eurolanden 'vrienden' van elkaar zouden zijn en daarnaar ook zouden handelen in goede en in slechte tijden. Dat hebben ze in Zuid-Europa geweten. Onder aanvoering van onze oud-minister van Financiën, Jan Kees de Jager, is de hulp verleend onder veel te zware voorwaarden en op basis van een rentevergoeding waardoor de rijkere Noord-Europese landen woekerwinsten (=afzetterij, onwettige winst) gingen maken. En met die woekerwinsten, Dijsselbloem noemt dat zogenaamde crisisgerelateerde inkomsten uit Europese steunoperaties, wil Dijsselbloem creatief gaan boekhouden. Voor mij is het vuil geld waarmee Dijsselbloem nog meer winst wil gaan maken. Waar is onze moraal gebleven? Wordt vervolgd.

De meevaller van €3,2 miljard die minister Dijsselbloem (Financiën), na een garantiestelling aan De Nederlandsche Bank (DNB), voor het kabinet heeft binnengesleept, stuit op kritiek. Nederland zou grote risico’s wegpoetsen, door in ruil voor zijn afgegeven garanties aan DNB geen kapitaal apart te zetten. De belastingbetaler kan daar ooit voor bloeden. Deze ’boekhoudkundige truc’, volgens critici, betekent anderzijds dat het kabinet niet extra zou hoeven te bezuinigen.

Volgens de peiling van 17 februari van Maurice de Hond groeit 50+ ook deze week weer met 3 zetels. De VDD blijft staan op 24, de PVV op 22, de PvdA en de SP beiden op 21, en het CDA en 50+ beiden op 16 zetels. De coalitie heeft dus samen 45 zetels en dat is 34 zetels minder dan wat ze 20 september aan zetels scoorden bij de 2e Kamer verkiezingen.

De coalitie wil wel meewerken aan de invoering van de transactietaks, die opgelegd gaat worden aan financiële instellingen, zoals banken, verzekeraars, pensioenfondsen en beleggingsfondsen. Onder de voorwaarde dat onze pensioenfondsen daarvan worden vrijgesteld. Met die boodschap ging de Europese Commissie en kwam onverrichter zake terug in den Haag. Brussel wil ons die vrijstelling niet geven. Dijsselbloem weet nu gelijk waar hij als voorzitter van de Eurogroep staat: van hem wordt verwacht dat hij het goede voorbeeld geeft. Afgelopen weekend gaf ook de Duitse bondskanselier haar mening in het wekelijkse gesprek op internet. De heffing op de handel in financiële producten die in 11 landen op de planning staat, moet snel worden ingevoerd in de 27 landen van de Europese Unie. Half februari presenteerde de Europese Commissie het plan voor de zogenoemde financiële-transactietaks. Merkel noemde de plannen van de 11 landen ,,een begin'', dat uitbreiding verdient. Duitsland is een van de landen waar de heffing verder wordt vormgegeven. Frankrijk en Spanje spraken af de effecten- en obligatiehandel te belasten met 0,1% en de derivatenhandel met 0,01%. De regeling kan naar schatting jaarlijks tussen de €30 en 35 miljard opleveren. In Duitsland is de FDP, de liberale coalitiepartner van Merkel, tegen de transactietaks. De FDP vreest dat de banken de kosten afwentelen op bedrijven en burgers.

Zondag was de eerste ronde van de presidentsverkiezing op Cyprus. Morgen vindt de 2e ronde plaats tussen een rechtse en een linkse kandidaat. Ondertussen is de trojka aan het rekenen geslagen wat de consequenties zijn van een mogelijk faillissement van Cyprus, als alternatief voor de €17,5 mrd Europese steun die de eilandstaat heeft aangevraagd. De trojka, de Europese Commissie, ECB en IMF, doet dat onder druk van Duitsland. Tot het door Nicosia gevraagde bedrag behoort ook €10 mrd steun aan banken. Een faillissement van de grootste Cypriotische banken zou vooral Griekenland raken, omdat die meer dan 10% van de Griekse spaartegoeden beheren. Andere EU-landen zouden echter amper worden geraakt. Berlijn heeft zo zijn bedenkingen bij het hulpverzoek uit Cyprus omdat het land onvoldoende zou optreden tegen belastingfraude en witwaspraktijken. Er is een "aanzienlijk en toenemend risico'' dat Cyprus zijn schulden niet meer kan afbetalen, stelt kredietbeoordelaar Standard & Poor's. S&P heeft Cyprus nu op een kredietrating van CCC+ staan met negatief vooruitzicht. Er is een gerede kans van ,,op zijn minst één op drie'' dat het bureau zich dit jaar gedwongen ziet zijn oordeel over de kredietwaardigheid van Cyprus verder te verlagen. Dat zou kunnen gebeuren als hulp vanuit Europa of het Internationaal Monetair Fonds (IMF) uitblijft, of als Cyprus niet in staat blijkt aan de eisen te voldoen die aan een hulpprogramma worden verbonden. In dat geval rest het euroland weinig anders dan een schuldsanering waarbij investeerders een deel van hun geld kwijtraken, aldus S&P.

In Buitenhof stelde Frans Timmermans, minister van Buitenlandse Zaken, dat de Europees president Herman Van Rompuy te weinig gevoel heeft voor het gebrek aan draagvlak bij de bevolking voor wat er in de EU gebeurt. EU. Volgens de minister wil Van Rompuy steeds maar „gas geven” in de discussie over de toekomst van de EU. Maar als je te veel gas geeft, eindig je met alleen het stuur in handen en de rest van het voertuig in brokstukken op de snelweg. „Ik hoop dat Van Rompuy hiervoor meer gevoeligheid ontwikkelt dan hij tot dusver heeft laten blijken”, zei Timmermans. Zolang nationale bewindslieden geen Europees perspectief bieden aan de burgers blijft 'alles bij het oude' zolang daar geld mee te verdienen valt. Rutte moet de samenleving gereed maken voor de aankomende generatie en dat doet hij niet. In blog 158 schreef ik dat Rutte beter geschiedenisleraar kan worden in het middelbaar onderwijs. Wil hij dat niet dan kan hij ook solliciteren als lobbyist. Herman van Rompuy reageert 24 februari in het TV-programma Buitenhof.

Timmermans publiceerde 15 februari 2013 het beleidsdocument “Staat van de Europese Unie 2013”, over de huidige stand van zaken in de EU en het toekomstperspectief zoals de Nederlandse regering, dat ziet. Daarin noemt hij het verbeteren van het democratisch draagvlak een van de belangrijkste doelstellingen voor de komende jaren, naast het redden van de euro en het zorgen voor meer banen. Een visie op de EU voor de lange termijn vindt de PvdA-minister niet aan de orde. „Het is onverstandig 20, 30 jaar vooruit te willen kijken.” De volledige tekst van de beleidsnota is te lezen op 'Bruggen slaan in Europa'. Een aantal citaten uit de nota staan hieronder in cursief. Duidelijk is dat van Rompuy en Timmermans/Rutte op een aantal cruciale onderdelen niet dezelfde mening delen. Daar waar het gaat over meer democratie in de EU staat het kabinet Rutte II op het standpunt de 27 nationale parlementen van de lidstaten mee te laten beslissen over het Europese beleid. Ik zie daar helemaal niets in. Als er naar gestreefd wordt Europa in de steigers te zetten dan moet democratisering heel anders worden ingericht. Het besturen van Europa door 27 regeringsleiders en 27 parlementen zal geen krachtig bestuur opleveren, ook al omdat die regeringsleiders nationale belangen een hogere prioriteit toekennen dan het Europese en de regeringleiders de afgelopen 5 jaar een beleid hebben gevoerd van 'de problemen naar voren schuiven'' en vooral niet oplossen. Niet alleen Rutte acht ik hiertoe onbekwaam, ook andere regeringleiders zijn niet capabel de Europese problemen van dit moment op te lossen. Een ander geschilpunt is de politieke inrichting van Europa. Terecht stelt Timmermans dat de benoeming van de ontwikkeling van Europa op een termijn van 15, 30 jaar een slag in de ruimte is. Over een visie op een termijn van 5 tot 10 jaar zegt hij niets. Hij beperkt zich tot de stelling dat we ons maximaal moeten blijven inzetten op de interne markt. Daar valt voor Nederland geld te verdienen. Dat hij de EU verwijt dat de Europese ambtenaren veel te hoge salarissen 'verdienen', deel ik. Daar moet fors het mes in worden gezet. De problemen in de EU zijn volgens Timmermans vooral veroorzaakt doordat er een „euro met gaten” is ingevoerd. Dat de noordelijke lidstaten de zuidelijke financieel moeten ondersteunen om de eenheidsmunt overeind te houden, kost de Nederlander „een paar honderd euro per jaar”, zei hij. Hij schrijft wel over de bankenunie maar niet over een politieke unie. De meerjarenbegroting voor de periode 2014-202, dat door onze EU-commissaris Neelie Kroes een 'troostloos compromis' werd genoemd, wordt benoemd als 'toegeschreven voor de groei van innovatie en duurzaamheid'. Daarover wordt in Brussel heel anders gedacht. Het stuk geeft een redelijk beeld van de stand van zaken maar mist visie over de inrichting van Europa in een situatie waar sprake is van snel wisselende panelen die aan het verschuiven zijn. Zolang Rutte het Europese beleid blijft toetsen aan de waarde die het heeft voor het Nederlandse belang en niet of nauwelijks aan het Europese, mede daarom komt er geen krachtig Europees beleid van de grond. EU-regeringsleiders zouden een eed moeten afleggen dat zij het Europese belang laten prefereren boven het nationale. Europa moet snel af van die lobbyisten die ijveren voor de nationale belangen: wat verdienen wij eraan? Of we moeten stoppen met Europa of we moeten doorpakken. Handelen zonder een helder doel na te streven, uitsluitend het nastreven van doelen die ons geld opleveren, opportunistisch handelen dus, leidt ons niet 'naar het beloofde land'.

Salarissen van EU-ambtenaren moeten in lijn worden gebracht met die van nationale ambtenaren. De openbaarheid van bestuur en transparantie moeten toenemen. Lidstaten moeten beter verantwoording afleggen over de rechtmatigheid en de effectiviteit van door hun bestede EU-gelden. Nederland zal op al deze punten blijven hameren en naar steun blijven zoeken voor het fors verlagen van de administratieve uitgaven, het hervormen van het bestuur en het effectiever en efficiënter maken van de besluitvorming. We zijn op weg naar de Verenigde Staten van Europa of gaan we terug naar een Concert der Naties, waar de grote Europese mogendheden samen de dienst uitmaken. Het antwoord is: geen van beide. De wereld is zozeer in beweging en er zijn zoveel onbekende variabelen dat het willen voorspellen hoe de EU er over dertig jaar of zelfs vijftien jaar uitziet zou neerkomen op veredeld giswerk, al te snel prooi van politiek opportunisme of, zo u wilt, wensdenken. Bovendien: de afgelopen tien jaar laten zien dat het debat over de 'finalité politique' van de Europese samenwerking verlammend kan werken; dat het afleidt van wat er de eerstkomende jaren te doen staat. De realiteit is dat de Europese samenwerking zal worden voortgezet volgens hetzelfde stramien als in de afgelopen zeventig jaar: stap voor stap, zoekend naar evenwicht tussen (natie)staat en gemeenschappelijkheid, wegend welke onderwerpen zich voor welke aanpak lenen. Het kabinet stelt daarbij prioriteiten. Eerst oplossen wat moet worden opgelost om de Europese economie weer aan de gang te krijgen, dat is al een hele klus. Constructief met een scherp oog voor het Europa dat Nederland voorstaat en daarmee voor het eigen belang. Het kabinet zet alle energie voorlopig in op het versterken van de parlementaire betrokkenheid binnen de bestaande verdragen. Dat laat onverlet dat het denkbaar is dat op termijn verdergaande afspraken zullen worden gemaakt ter versterking van de EMU, waar dan ook overeenkomstige vragen ten aanzien van de democratische legitimiteit en verantwoording bij zullen opkomen. Ondertussen trekt de crisis diepe sporen. De hoge werkloosheid en de toenemende armoede in een aantal EU-lidstaten heeft een gevoel van urgentie doen ontstaan dat de sociale gevolgen van de crisis aangepakt moeten worden. Hoewel sociaal beleid primair een nationale aangelegenheid is, dient ook op Europees niveau voldoende aandacht besteed te worden aan de sociale dimensie van de crisisbestrijding. De Eurozone-top van 29 juni 2012 heeft besloten dat wanneer het Europees toezichtmechanisme effectief is, directe herkapitalisatie van banken met ESM-middelen mogelijk zal zijn na een besluit in onderlinge overeenstemming. Hiertoe moeten de ministers van Financiën van de eurolanden in de eerste helft van 2013 afspraken maken over de wijze waarop directe bankensteun uit het ESM kan worden verleend. De Nederlandse inzet is dat ook het besluit over het gebruik van het instrument in individuele gevallen alleen in onderlinge overeenstemming kan worden genomen. Effectief Europees bankentoezicht is een algemene voorwaarde voor het gebruik van dit instrument. Daarnaast is het voor Nederland van essentieel belang dat slechts sprake kan zijn van directe herkapitalisatie van banken met ESM-middelen wanneer private en nationale publieke oplossingen zijn uitgeput. Pas als een lidstaat aantoonbaar niet in staat is om de volledige steun aan de bank te bieden zonder zeer negatieve gevolgen voor de schuldhoudbaarheid, kan het ESM-instrument voor directe herkapitalisatie toegepast worden. De desbetreffende lidstaat zal echter altijd voor een deel moeten blijven participeren in de steunoperatie door het ESM. Een ander volet is het gezond maken van de economie en de overheidsfinanciën door de lidstaten. De gemaakte afspraken hierover moeten met kracht worden doorgevoerd. Het gaat daarbij met name om de uitvoering van het Stabiliteits- en Groeipact en de Macro-Economische Onevenwichtigheden Procedure. Meerjarenbegroting: De Europese begroting wordt meer toegesneden op de doelstellingen die de Unie zich voor 2020 heeft gesteld op het terrein van innovatie en duurzame groei.

Een nieuwe klap voor de huizenmarkt. De verkoop van woningen is in januari met bijna 64% gedaald. In januari registreerde het Kadaster 6260 verkochte woningen, tegen 17.364 in december. Dat betekent een daling van 63,9%. In de maand december worden altijd meer koopakten bij het Kadaster aangeboden. In januari volgt er meestal een daling, zegt het Kadaster. Vorig jaar werden er in januari ook maar 7082 woningen verkocht. Dat het aantal registraties nu ook 11,6% lager uitpakt dan in 2012, komt vermoedelijk doordat veel huizenkopers eind vorig jaar nog profiteerden van voordeliger hypotheekregels. Het CBS meldt dat de prijzen van koopwoningen in januari met 9,6% zijn gedaald vergeleken met januari 2012. De prijsdaling is de grootste sinds de prijzen worden bijgehouden in 1995. De onderzoekers schrijven de scherpe prijsdaling toe aan de verandering van de hypotheekregels per 1 januari. ,,Kopers hebben mogelijk eind vorig jaar nog willen profiteren van de oude hypotheekregels. Dit zorgde eind vorig jaar voor een grotere vraag naar koopwoningen, wat leidde tot een toename van het aantal transacties'', aldus het CBS. De huizenprijzen liggen nu op ongeveer hetzelfde niveau als in het voorjaar van 2003. Ten opzichte van augustus 2008, toen de prijzen een piek bereikten, bedraagt de prijsdaling ruim 19%.

Autoverkopen in de afgelopen maand in de EU zijn met 8,6% gedaald in vergelijking met een jaar eerder. Er werden maar 885.159 auto's verkocht en dat is het laagste aantal sinds 1990 toen de metingen zijn begonnen. Op alle grote Europese markten was sprake van krimp, met uitzondering van de Britse automarkt. Daar steeg de verkoop met 11,5%. In Duitsland, Spanje, Italië en Frankrijk ging de verkoop flink omlaag. In Nederland was sprake van een verkoopkrimp van meer dan 30% tot 48.294 auto's. De meeste grote autobedrijven zagen hun Europese verkopen in januari dalen. Voor het Franse PSA Peugeot Citroën kromp de verkoop met ruim 16%, voor Ford met meer dan een kwart, bij Toyota met bijna 17% en voor het gehele Volkswagen-concern met 5,2%. De Duitse luxemerken Mercedes-Benz en BMW wisten de dans te ontspringen met verkoopstijgingen, net als de Britse merken Jaguar en Land Rover. In december vorig jaar ging de Europese autoverkoop met meer dan 16% omlaag en over heel 2012 was sprake van een verkoopkrimp met 8,2% tot circa 12 miljoen auto's. Dat was het laagste niveau sinds 1995.

Op Nieuwsuur zag ik deze week Huub Willems, rechter te Amsterdam en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, die een lans brak voor de in het buitenland ondergedoken oud-bestuursvoorzitter (2002-2009) van SNS REAAL, Sjoerd van Keulen. Hij was van mening dat de wijze waarop de politiek en media zijn omgegaan met veronderstellingen dat van Keulen verantwoordelijk is voor de déconfiture van SNS REAAL in relatie tot de overname in 2006 van Bouwfonds Property Finance (later SNS Property Finance) door SNS REAAL voor €810 mln, inhumaan. Van Keulen was de man die alle kaarten voor de ondergang schudde. Hij kocht met de opbrengsten van de beursgang uit 2006 de gifpil van de vastgoedfinanciering. En dat tegen de verwachting van marktvorsers, strategen en aandeelhouders in. Van Keulen is onschuldig tot het moment dat hij schuldig wordt verklaard voor het gevoerde beleid. Al vrij snel kreeg de toezichthouder DNB argwaan over de overname door het banken/verzekeringsbedrijf van een niet bancaire activiteit. In 2008 werd SNS REAAL onder 'verscherpt bankentoezicht' geplaatst. Van Keulen verdiende in krap 3 jaar tijd, als CEO, ruim €3 mln. Willems stelde dat hij werd opgejaagd als aangeschoten wild en door de Nationaal coordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid is geadviseerd een tijdje naar het buitenland te vertrekken. Bij de kleinste Nederlandse systeembank SNS werkten 7000 personeelsleden. Of van Keulen een zakkenvuller is geweest zal later wel blijken. Of mede door zijn handelen de bank teloor gegaan is, moet nog worden onderzocht door het OM. Hoe DNB en AFM de functie van toezichthouder hebben uitgeoefend is ook nog een vraag. De Kamer wil daarover een hoorzitting. De vraag aan rechter Willems is: moeten politici en media jaren wachten met het uiten van kritiek en met onbeantwoorde vragen blijven zitten, totdat een rechtbank een uitspraak gedaan heeft over een eventueel mismanagement? Die tijd heeft het volk niet.

De leegstand van kantoren is nog nooit zo hoog geweest. Eind 2012 stond bijna 16% van de Nederlandse kantoren te koop of te huur. Een jaar eerder was dat nog 14,5%. En dat terwijl het aanbod ook nog eens toenam. Volgens een woordvoerder is het nog niet eerder voorgekomen dat zo veel kantoren leeg stonden en het aanbod in een jaar tijd zo snel groeide. De toename had zelfs nog hoger kunnen zijn als niet zo'n 400.000 vierkante meter kantoorruimte was gesloopt of een andere bestemming had gekregen. De belangrijkste reden voor de malaise is volgens NVM Business dat overheid en bedrijfsleven op de huisvestingslasten besparen. De vereniging noemt het veelzeggend dat het percentage structureel leegstaande kantoren sterk is toegenomen. In 2011 stond ongeveer 36% van de kantoorruimten drie jaar of langer te huur, eind 2012 was dat gestegen naar 43%.

Crédit Agricole, de op twee na grootste bank van Frankrijk, is in het laatste kwartaal van 2012 door afschrijvingen op een recordverlies uitgekomen. Het nettoverlies bedroeg 3,98 miljard euro, een toename van 30% ten opzichte van een jaar eerder. Crédit Agricole schreef 2,67 miljard euro af op de waarde van diverse onderdelen en nog eens 706 miljoen euro op de verkoop van de Griekse dochter Emporiki. Ook werden afboekingen gedaan vanwege de herwaardering van eigen schulden en afschrijvingen om te voldoen aan de striktere bankregels. Over heel 2012 leed Crédit Agricole een recordverlies van 6,47 miljard euro. De bank wil voor het tweede jaar op rij het dividend schrappen.

De economie van het OESO-gebied is in het vierde kwartaal van 2012 voor het eerst in bijna vier jaar gekrompen, blijkt uit voorlopige cijfers van de in Parijs gevestigde denktank. Het bruto binnenlands product (bbp) van de OESO-landen kromp in de laatste drie maanden van 2012 met 0,2%, de eerste krimp in het OESO-gebied sinds de scherpe daling in het eerste kwartaal van 2009 toen het bbp met 2,3% afnam. In het derde kwartaal van 2012 groeide de economie nog met 0,3%. Vooral in de Europese Unie, waar de economie met 0,5% kromp, was de daling merkbaar. In Duitsland daalde het bbp met 0,6%, de eerste krimp sinds begin 2009. In het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk daalde het bbp met 0,3%. De Italiaanse economie daalde voor het zesde kwartaal op rij. De daling van 0,9% was de grootste sinds het eerste kwartaal van 2009. Het Japanse bbp daalde met 0,1%. De groei van de Amerikaanse economie kwam vrijwel tot stilstand, waar in het kwartaal eerder nog een groei van 0,8% werd gemeten.

Het consumentenvertrouwen in de eurozone is in februari licht verbeterd ten opzichte van vorige maand, maar staat nog altijd diep in de min. Dat blijkt uit een raming van de Europese Commissie. De vertrouwensindex verbeterde tot min 23,6 van min 23,9 in januari. Ook in de hele Europese Unie was sprake van een lichte verbetering, van -21,9 in januari tot -21,6. Maar in Nederland is de ontwikkeling negatiever. Het pessimisme hier is na een korte opleving weer hard gedaald. De vertrouwensindex van het CBS viel in januari negen punten terug naar -44 en bereikte het laagste niveau sinds de start van deze seizoengecorrigeerde reeks in 1986. Consumenten waren vooral pessimistischer over hun eigen financiële situatie. Ook het oordeel over het economisch klimaat verslechterde. De indicator voor koopbereidheid kelderde afgelopen maand eveneens fors. Deze kwam 12 punten lager uit op -32. Zo gering is de koopbereidheid niet eerder geweest, aldus het CBS. De bedrijvigheid in de industrie van de eurozone is in februari iets sterker gekrompen dan een maand eerder. Dat blijkt uit de inkoopmanagersindex voor de industrie. De PMI-index kwam voor februari op basis van voorlopige cijfers uit op een niveau van 47,8 , tegen 47,9 in januari. Een niveau van 50 of meer duidt op groei, daaronder op krimp. De index staat nu al 19 maanden op rij onder een stand van 50. De dienstensector in de eurozone liet in februari ook verslechtering zien. De PMI-index daalde naar 47,3, van 48,6 een maand eerder. Linkse partijen in de 2e Kamer hebben een reactie gegeven op de tegenvallende economische cijfers. De SP stelt dat er minder bezuinigd moet worden omdat daardoor het draagvlak in de samenleving sterk wordt aangetast. Arnold Merkies (SP) vraagt de staatssecretaris waarom Nederland het ineens veel slechter doet dan de ons omringende landen. “Het kabinet ziet niet in wat de effecten zijn van het gevoerde beleid”. Een geheel ander geluid is te horen bij PvdA-kamerlid Nijboer. Hij steunt het beleid van het kabinet. “De economische crisis heeft onvermijdelijke gevolgen. Die moeten eerlijk over de burgers worden verdeeld en dat gebeurt met de maatregelen uit het regeerakkoord”. De kiezers gaan deze uitspraak genadeloos afstraffen.

Als gevolg van de kabinetsplannen worden tussen nu en 2020 acht honderd van de twee duizend verzorgings- en verpleeghuizen gesloten. Dat is het gevolg van het kabinetsbeleid van Rutte II, dat besloten heeft tot een versobering van de ouderenzorg. zegt Bureau Berenschot. Voor iemand met een lichte indicatie voor zorg is in de toekomst geen plaats meer in een door de overheid gefinancierd verzorgingshuis. Ik heb begrepen dat zo goed als alle verzorgingshuizen gesloten gaan worden. Wel blijft er een mogelijkheid voor ouderen om in een verzorgingshuis zelf een kamer te huren. Maar die huurprijzen zijn zo hoog, €900 per maand voor een woonruimte van 18 m2, dat men verwacht dat daar nauwelijks belangstelling voor bestaat. Die veel te hoge huur hangt samen met de boekwaarde van die huizen op de balansen van de woningcorporaties. Alleen als die voldoende eigen vermogen hebben die afwaardering te kunnen dragen. Kunnen ze dat niet dan is een faillissement niet uitgesloten. De lichtste indicaties zijn met ingang van 1 januari dit jaar geschrapt. De zwaardere indicaties, waarbij gedacht moet worden aan dementie, worden de komende twee jaar ook geschrapt. De gewijzigde regels hebben voor de mensen die nu in een verzorgingshuis verblijven geen gevolgen. De verwachting is dat de capaciteit van verzorgingshuizen de komende jaren met 40% zal afnemen. Voor de ernstiger gevallen blijven de verpleeghuizen gewoon bestaan. De staat blijft de zorg op zich nemen voor ouderen die intensieve hulp nodig hebben. Veel informatie over dit aangekondigde beleid in het regeer-akkoord is er niet. Maar weinig mensen beseffen wat de concrete gevolgen zijn van het kabinetsplannen. Er moet rekening worden gehouden dat zorgaanbieders en woningcorporaties als gevolg van de plannen failliet gaan. Een ander aspect is dat door de sluiting van verzorgingshuizen de vraag naar seniorenwoningen in de huursector toe zullen nemen. Alleen daar hebben de woningcorporaties het geld niet meer voor door de opgelegde verhuurdersheffing van €1,7 mrd (2 maanden huur gaat naar de schatkist).

Gemeenten die zware verliezen lijden op hun grondpositie moeten hun eigen financiële problemen oplossen. Ze kunnen niet langer rekenen op noodsteun uit het Gemeentefonds. Hierdoor worden ze gedwongen dieper te snijden in voorzieningen als theaters, brandweer en het opruimen van vuilnis. Ook moet in veel gevallen de ozb, de onroerendezaakbelasting, extra omhoog. Dat stellen bronnen die bekend zijn met onderhandelingen die gemeenten voeren met Rijk en provincies over de grondverliezen. Gemeenten lijden naar schatting € 4,5 mrd verlies op hun grondposities. Rijk en provincies willen voorkomen dat gemeenten elkaar financieel besmetten. Als een gemeente met succes een beroep doet op het Gemeentefonds gaat dat ten koste van het budget van andere gemeenten. Gevreesd wordt dat steeds meer lokale overheden dan in het rood duiken. Enkele tientallen gemeenten waaronder Apeldoorn, Beuningen (Gelderland) en Lansingerland (Zuid-Holland) verkeren in financiële nood doordat ze de afgelopen jaren op grote schaal in grond hebben geïnvesteerd. Door de economische recessie is de grond minder waard geworden. Sommige gemeenten vinden een beroep op het gemeentefonds een goede oplossing voor hun problemen omdat ze hun burgers dan minder hoeven te confronteren met bezuinigingen. Daar staat tegenover dat ze bij een succesvol beroep op artikel 12 van de Financiële verhoudingswet onder curatele komen te staan. Alle uitgaven moeten dan worden goedgekeurd. Van alle 408 gemeenten vallen alleen Millingen aan de Rijn, Boarnsterhim en Loppersum onder het regime van artikel 12. Gemeenten zien hun financiën drastisch verslechteren. De afgelopen jaren is op een totale investering in grond van naar schatting € 14,5 mrd voor bijna € 3 mrd aan verliezen genomen. Accountantskantoor Deloitte schat dat daar nog eens € 1,5 mrd aan verliezen bijkomt. Veel gemeenten met onverkoopbare grond zijn nu al door hun buffers heen. Gemeenten konden tot voor kort een beroep doen op artikel 12 als ze er niet in slaagden hun verliezen binnen een termijn van ongeveer vier jaar uit de lopende begroting te dichten. Nu is die termijn opgerekt tot soms 25 jaar. De Raad voor de financiële verhoudingen heeft geadviseerd om strenger te zijn bij het toekennen van financiële steun. Volgens Van Nijendaal is het de vraag of sommige gemeenten nu niet onevenredig hard worden aangepakt. ‘Het maakt uit of je op eigen initiatief grootschalig grond hebt aangekocht. Dan is het logisch als een gemeente dat ook zelf probeert op te lossen.’ De problemen ontstonden in de booming-periode gemeenten dachten net zo slim te zijn als projectontwikkelaars door grond aan te kopen, waarop gebouwd zou gaan worden. Alleen de crisis blokkeerde dat en nu zitten 'wij' met de problemen.

Ciccolella is nummer drie op de Nederlandse markt.  De bloemenexporteur, met een handelsomzet van 230 miljoen euro, gaat gebukt onder een schuldenlast van 50 miljoen euro. Er is een bewindvoerder aangesteld bij het in Nederland gevestigde handelsbedrijf. De exporteur van bloemen en planten leed de afgelopen jaren grote verliezen. Maar nu dreigen ook ongeveer 100 toeleveranciers van Ciccolella grote schade op te lopen. Transporteurs, uitzendbureaus, onderaannemers en ict-bedrijven hebben voor enkele tientallen miljoenen aan vorderingen uitstaan bij het exportbedrijf. Volgens curator Wouter Jongepier van kantoor Boekel De Nerée gaat het om 20 tot 30 miljoen euro aan vorderingen. De schade voor huisbank ABN Amro en bloemenveiling FloraHolland lijkt mee te vallen. Zij hebben zekerheden gesteld voor hun producten en diensten.

De euro is gedoemd te mislukken, aldus Lars Seier Christensen, topman bij Saxo Bank. Hij vindt dat er een Europees begrotingsbeleid ontbreekt, dat de eurozone nu opbreekt. De euro staat hoog. In een halfjaar tijd steeg de munt met 8,2% ten opzichte van de dollar. De laatste 4 dagen daalde de waarde echter. Macrocijfers uit Duitsland, Frankrijk en Italië vielen lager uit dan economen verwachtten. Het risico op een hogere inflatie en een terugloop van de economie in de eurozone wordt daardoor volgens de president van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, groter. Met name de problemen in Frankrijk baren Christensen, die zelf niet speculeert tegen de euro, zorgen. Het land staat op de rand van een derde recessie in 4 jaar tijd. Daarnaast staat de werkloosheid op het hoogste punt sinds 1998. Premier Jean-Marc Ayrault kondigde vorige week al aan dat het de Fransen niet ging lukken om het begrotingstekort onder de 3% te houden. Een van de oplossingen voor het probleem is volgens de Saxo-topman dat de landen die voor problemen zorgen binnen de eurozone, uit de munt stappen. ,,De problemen die Frankrijk kent zijn dramatisch onderschat. Als ook dat land in een volledige crisis terechtkomt, dan is het over en uit met de euro. Zelfs de Duitsers kunnen dan niet voor de kosten opdraaien, als ze dat al zouden willen'', aldus Christensen.

DFT: Sweder Jan Gijsbert baron van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam en lid van de PvdA, uit harde kritiek op het rechts/linkse kabinet van Rutte en Samsom. Het kabinet moet de stormbal hijsen vanwege de hoge werkloosheid. Het heeft tot nu toe vooral de verkeerde dingen gedaan om het vertrouwen te herstellen en de economie uit het slop te halen. De cijfers over dalende prijzen voor koopwoningen, stijgende werkeloosheid en een verder afnemend consumentenvertrouwen noemt hij ,,geen goed nieuws”. De recessie begint nu echt aan te tikken'', reageert hij op de verontrustende cijfers. Van Wijnbergen wijt de problemen voor een belangrijk deel aan het kabinetsbeleid. ,,Dit kabinet doet echt alles verkeerd, het is incompetent en er wordt ongebruikelijk weinig nagedacht'', steekt de econoom zijn teleurstelling niet onder stoelen of banken. Van Wijnbergen haalt ongemeen fel uit naar minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken. ,,Hij mag inmiddels een deel van de werkloosheid aan zichzelf wijten'', zegt de econoom. Het plan van de bewindsman om de kansen op werk te vergroten door ,,het investeren in onderwijs, met innovatie en met het beteugelen van de crisis in Europa'' noemt van Wijnbergen ,,holle clichés''. Dat komt hard aan in linkse kringen en zeker ook in het 'torentje'. ,,De regering moet de woningbouw en de arbeidsmarkt stimuleren, maar doet het tegenovergestelde'', stelt hij. De versoepeling van het ontslagrecht zorgt voor veel oudere werklozen die niet meer aan de bak komen. Het kabinet zaait daarmee volgens hem grote onzekerheid. Ook het woonakkoord werkt averechts, aldus de econoom. ,,Het kabinet voert een oorlog tegen de wooncorporaties terwijl ze de enige zijn die nog wat bouwen'', zegt Van Wijnbergen, die vindt dat tenminste de heffing voor de corporaties moet worden teruggedraaid. Als de regering de economie uit het slop wil halen moet ze de werkgelegenheid stimuleren met gericht arbeidsmarktbeleid, aldus Van Wijnbergen. ,,Je moet dan denken aan loonsubsidies en arbeidstijdverkorting, zoals in 2009 is gedaan''. De beperkte overheidsfinanciën zijn volgens hem geen excuus om dat na te laten. ,,Verdere beperking van de subsidie van de hypotheekrente kan vele miljarden opleveren'', stelt hij. Hij is een man naar mijn hart. Spreekt hij hiermee de fractievoorzitter van de PvdA en de fractie in de 1e en 2e Kamer aan? Een ander kritisch geluid komt van Barbara Baarsma, hoogleraar marktwerking en mededingseconomie aan de UvA: wij moeten nu door de zure appel heen bijten. Het consumenten- en ondernemersvertrouwen herstelt pas als er een integrale, op elkaar afgestemde, oplossing komt voor de banken, bouwen en wonen en pensioenen. De burgers in dit land weten wel dat er iets niet klopt in de economie en hebben hun vertrouwen in de toekomst verloren. De problemen zijn niet vandaag ontstaan: die hadden 10 jaar geleden al aangepakt kunnen worden. Maar daarvoor was toen de politiek niet klaar. De VVD en het CDA wilden niet praten over de hypotheekrenteaftrek, de vakbonden wilde de arbeidsrechten niet aan de orde stellen en voor de gevolgen van de vergrijzing was ook geen draagvlak. We zitten nu in een situatie dat het wel MOET. De onderwerpen zijn niet meer vrijblijvend. Daarbij komt dat het woonakkoord van minister Blok de structurele gevolgen niet oplost. De hypotheekrenteaftrek moet opnieuw op de agenda worden gezet. Mevrouw Baarsma gaat niet in op de vraag of de aanpak van de problemen door dit kabinet wel de oplossing brengt waar Nederland naar smacht. Nederland is een rijk land dat het slechter doet dan onze buurlanden. Trouwens ook binnen de eurozone.

Over dit onderwerp doet ook de EC een duit in het zakje. Het emu-saldo zal dit jaar, als gevolg van de naturalisatie van SNS REAAL stijgen naar 3,6%, waar het CPB eerder nog rekende met 3,3%. Volgens de regels moet Nederland het tekort dit jaar onder de norm van 3% hebben teruggebracht. Brussel is nog somberder geworden over de vooruitzichten van Nederland dan 3 maanden geleden. Toen ging het dagelijks bestuur van de EU nog uit van een groei van de economie in Nederland in 2013 met 0,3%, terwijl het nu een krimp van 0,6% voorspelt. Brussel verwacht dat de Nederlandse economie pas volgend jaar weer zal groeien. Brussel denkt wel dat de tweede helft van 2013 er iets beter uit kan komen te zien. Dankzij aantrekkende export zou de economie bescheiden kunnen groeien. Ook de interne vraag zou dan weer moeten kunnen gaan aantrekken, denken de rekenmeesters van de EU. De inflatie zal geleidelijk afnemen, maar minder snel dan eerder werd verwacht. De inflatie zal dit jaar zakken naar 2,6% en naar 1,4% in 2014, is de verwachting. ,,Ondanks aanzienlijke extra bezuinigingsmaatregelen, zal het tekort slechts geleidelijk afnemen'', aldus de rekenmeesters van de EU. Het emu-saldo kwam aan het einde van 2012 uit op 4,1%.

De opbrengst van de veiling van 4G-frequenties wordt vermoedelijk volledig verdampt door de staatssteun aan SNS Reaal, aldus Brussel. En bij geen verandering van beleid zal het tekort in 2014 ,,stabiliseren'', oftewel ook rond de 3,6% uitkomen, is de voorspelling. Europees commissaris Olli Rehn (economische en monetaire zaken) opende tijdens de persconferentie nadrukkelijk de deur voor een mogelijke verlenging van de termijn waarbinnen Nederland de norm van 3% haalt. Landen waaronder Nederland die geloofwaardige, economische beleidsplannen hebben voor de middellange termijn en daarvoor concrete maatregelen hebben genomen, zouden er wellicht langer over mogen doen om het tekort onder de 3% norm te brengen. Hoe lang Nederland erover mag doen om orde op zaken te stellen wordt pas in mei duidelijk. De Europese Commissie moet vaststellen dat de EU-groei nagenoeg stiltaat: +0,1%.

De Europese Commissie verwacht onderstaande economische groei:

Duitsland: 2013 0,5% (oude raming: 0,8%); 2014 2,0% (onveranderd)
Frankrijk: 2013 0,1% (oude raming: 0,4%); 2014 1,2% (onveranderd)
Italië 2013: -1,0% (oude raming: -0,5%); 2014 0,8% (onveranderd)
Spanje 2013: -1,4% (oude raming: -1,4%); 2014 0,8% (onveranderd)
Nederland 2013: -0,6% (oude raming: 0,3%); 2014 1,1% (oude raming: 1,4%)

Uit de prognoses voor het emu-saldo 2013 van de EC blijkt dat Nederland ( -3,6) het minder goed doet dan het gemiddelde van de eurozone (-2,8). Nederland doet het slechter dan Slowaije (-3,3). 8 landen gaan erin slagen op de emu-norm van 3% of daaronder te scoren: Belgie (-3%), Malta (-2,8), Oostenrijk (-2,5), Italie (-2,1), Finland (-1,5), Luxemburg (-0,9), Estland (-0,4) en Duitsland (0,2). Opmerkelijk is de prognose van Italië. Ierlan (-7,3) en Spanje (-6,7) zijn de grootste zondaars. Daarna volgen Slovenië (-5,1), Portugal (-4,9), Griekenland (-4,6), Cyprus (-4,5) en Frankrijk (-3,7%). Dat betekent dat bovenaan het rechterrijtje staat op plaats 8 staat en dat het linkerrijtje (landen die het beter doen dan Nederland) 9 landen telt. Als we kijken naar de werkgelegenheid dan zijn de zwakste schakels: Spanje, Griekenland en Portugal. Het Nederlandse begrotingstekort bedroeg vorig jaar nog 4,1%, Spanje scoorde 10,2%. Wim Boonstra, topeconoom bij de Rabo, vertelde gisteravond in Nieuwsuur dat hij al licht in de tunnel ziet. Jammer genoeg beargumenteerde hij dat niet. Ook de uitspraak van Olli Rehn, gisteren, was optimistisch voor volgend jaar waarin hij een economische groei neerzet van 1,4%. De aannames die hij hanteert zijn te mooi om waar te zijn. Het is de vraag hoelang de EC nodig heeft om te accepteren dat bezuinigingen destructief uitpakken voor de groei. Een stelling van Olivier Blanchard, hoofdeconoom bij het IMF, waar ik al eerder aandacht aan heb besteed. Olli Rehn heeft recent de Eurogroep laten weten over die stelling niet te willen discussiëren. Het antwoord op de vraag' hoeveel tegenvallende cijfers de eurozone nog kan dragen' wordt steeds actueler. Niet de aanpak en de te bereiken doelen zoals die op papier worden gezet in Brussel en den Haag, maar de werklozen in de zwakke Zuid-Europese landen en de stakingen in Griekenland en Griekenland hebben uiteindelijk het laatste woord. De discussie die Rehn niet wil voeren, over waartoe het resultaat van de zware bezuinigingen in de eurozone gaan leiden, zullen gevoerd gaan worden met of zonder Rehn.

Het Griekse tekort daalt waarschijnlijk van 6,6% van het bruto binnenlandse product in 2012 naar 4,6% in 2013 en 3,5% in 2014. De ontwikkeling van het Nederlandse tekort in deze periode moet uitkomen op 4,1; 3,6 en 3,6%. De begrotingstekorten van Griekenland en Nederland piekten op respectievelijk 15,6 en en 5,6% in 2009. De EU-limiet ligt op 3%. Wel is de Griekse schuldenberg van 162% van het BBP in 2012 ruim twee keer zo groot als die van Nederland, de waarschijnlijk stijgt naar 75% van het BBP in 2014 vanwege de begrotingstekorten en de kosten van de nationalisatie van SNS Reaal. Griekenland en Nederland zijn in 2008 in een economische depressie beland, waardoor de staatsfinanciën er slecht voor zijn komen te staan. Ten opzichte van de piek voor de crisis is de Griekse economie met meer dan een vijfde (20%) gekrompen. De Nederlandse economie is ongeveer 3% kleiner ten opzichte van de piek voor de crisis. De laatste keer dat de economie er zo slecht voor stond, was tijdens de Grote Depressie in de jaren '30 van de twintigste eeuw. Het duurde toen acht jaar voordat de economie het topniveau van voor de crisis had overtroffen. Volgens de ramingen van de Commissie krimpt de economie dit jaar met 0,6% en zal er sprake zijn van groei van 1,1% in 2014. De slechte economie is met name het gevolg van de krimp van de consumentenbestedingen en de slechte huizenmarkt.
De recente zwakke cijfers over de Europese inkoopmanagersindex verhoogt de kans dat ECB-president Mario Draghi het rentewapen zal gaan inzetten om de economie in de eurozone te stimuleren. De inkoopmanagersindex voor de dienstensector daalde in februari onverwachts van 48,6 naar 47,4. Een stand van onder de 50 duidt op een krimp van de activiteiten. De economen wijzen er op dat vooral de dienstensector bijdroeg aan de verzwakking van het vertrouwenscijfer. De sterke opleving van de euro in de afgelopen maanden zal daarnaast de industrie parten gaan spelen. ABN Amro gaat er van uit dat de economie in de eurozone de komende maanden zal stabiliseren en in de tweede helft een voorzichtige groeiopleving zal laten zien. Vanwege de traagheid van het economische herstel en de verwachte beperkte inflatie meent de bank dat de verwachting van een renteverlaging door de ECB is toegenomen. Naast het voordeel dat Europese banken goedkoper aan krediet kunnen komen, zal een rente-ingreep ook een drukkend effect hebben op de waarde van de euro. Sinds de laatste neerwaartse bijstelling met 0,25% in juli 2012 hield de ECB het belangrijkste rentetarief vast op het historisch lage niveau van 0,75%. De eerstvolgende rentevergadering vindt plaats op 7 maart.

Kijkend naar de economisch/financiële ontwikkeling in ons land erger ik mij mateloos aan politici en beleidsmakers in Brussel die ervan uitgaan dat de structurele maatregelen die Nederland neemt zullen leiden naar een macro-economie in harmonie. Nederland heeft een premier die als historicus is afgestudeerd aan de Rijksuniversiteit Leiden. Dan mag je verwachten dat hij, toen hij de politiek inging, is nagegaan welke fouten de toenmalige politiek heeft gemaakt bij de beoordeling van de gevolgen van de crash van op Zwarte Donderdag (24 oktober 1929) op Wall Street, die voortduurde tot 8 juli 1932, toen het laagste punt van de DJIA werd bereikt. Door de crisis konden veel leningen niet terugbetaald worden waardoor banken failliet gingen. Dit had een sneeuwbaleffect tot gevolg: de verslechterende economie kwam versneld in een depressie terecht. De deflatie, die daardoor ontstond, deed de handel instorten en vervolgens belandde de hele wereld in een laagconjunctuur. Tijdens de crisis van de 30er jaren voerde Colijn, ARP, een strak bezuinigingsbeleid, waarbij voornamelijk werd bezuinigd op ambtenarensalarissen en op het onderwijs. Verder hield hij strak vast aan de Gouden Standaard, die Engeland al in het begin van de crisis, in 1931, losliet. Wat resulteerde dat onze gulden een keiharde valuta werd waardoor onze exportpositie zwaar werd benadeeld. Wij moesten onze concurrentie versterken door de lonen van de arbeiders te verlagen, maar ondanks dat liep de werkeloosheid op tot 20% van de beroepsbevolking. Mijn geboortejaar staat bekend als een loodzwaar jaar. Mijn vader had een vaste aanstelling bij Defensie, als burger. De verlaging van de werklozensteun mondde uit in een volksopstand, waarbij in Amsterdam bij het Jordaan-oproer van 4 juli 1934 vijf doden vielen. Het nagestreefde doel van Colijn was de handhaving van de gouden standaard, die hij echter, zeer tegen zijn eigen wil, op 27 september 1936 moest opgeven. Terugkijkend naar die periode moeten we constateren dat de doorgevoerde bezuinigingen catastrofale gevolgen had voor de Nederlandse samenleving, doordat de politiek een hogere prioriteit gaf aan het welzijn van de burgers. De Britse econoom Sir John Maynard Keynes schreef in de eerste helft van de 30er jaren van de vorige eeuw, een economisch meesterwerk, dat in 1936 verscheen: The General Theory of Employment, Intrest and Money, waarin hij een anticyclische begrotingspolitiek bepleitte. Daarin beschreef hij de functie van de overheid in het economisch proces. Dat proces werd zo'n 3000 jaar voor Christus al beproefd en staat beschreven in het boek Genesis, vers 41. Jozef, zoon van Jacob, werd door zijn broers verkocht aan een slavenhandelaar, die hem naar Egypte voerde. Jozef was een knappe en aantrekkelijke slaaf, met een goed verstand. Hij kon dromen duiden. Dat kwam goed van pas op een moment dat de farao twee dromen had gehad en de magiërs en geleerden die niet konden verklaren. Hij werd uit het gevang gehaald, naar de kapper gebracht en in nieuwe kleren gestoken voor de audiëntie bij de farao. De droom ging over negen vette en 9 magere koeien die langs de Nijl oevergras aten. De magere, lelijke koeien, aten de vette en mooie koeien op, maar bleven mager en lelijk. Het is het verhaal van de zeven vette jaren en de zeven magere. Jozef vertelde de farao dat Egypte aan de vooravond stond van zeven jaren van grote overvloed. Daarna volgen zeven jaren met hongersnood. De hongersnood zal het land ten gronde richten. Dat kan worden voorkomen, zei Jozef, door wat we thans noemen het anti-cyclische handelen, door te voeren. In de jaren van overvloed moeten de boeren 20% van de opbrengst van het land aan de farao verkopen, die dat in graanschuren opslaat. In een jaar met misoogsten verkoopt de farao dat graan dan weer aan de bevolking en wordt het volk niet weerbarstig. Jozef kreeg de opdracht om dit project te managen. Keynes zette dit 5.000 jaar oude idee om naar de huidige tijd. Het komt erop neer dat de overheid in tijden van welvaart geld uit de schatkist aanwendt om de staatsschuld af te lossen. In moeilijkere tijden kan de overheid de economie activeren door de staatsschuld te laten oplopen en met dat extra geld de economie stimuleren. Daardoor loopt de werkeloosheid terug en stijgt de koopkracht weer omdat de mensen weer meer geld in de portemonnee krijgen. Het is zo simpel: de overheid geeft een wegenbouwer opdracht onderhoud uit te voeren op een stuk weg. De overheid betaalt de wegenbouwer, die met dat geld zijn werknemers betaalt en zijn crediteuren. De werknemers betalen daarvan de bakker, supermarkt en de rekening van de tandarts. De tandarts op zijn beurt betaalt zijn huur. Dat is het multiplyer-effect van een geldinjectie. Dan gaat de economie weer groeien , de inkomsten van de overheid nemen toe en dan gaat de overheid de gestegen staatsschuld weer terugbrengen. Maar wat doet deze regering, die gaat niet stimuleren maar afremmen. Die gaat bezuinigen en lost daarmee een stukje staatsschuld af. Dan verdubbelt het afremmingsproces. De begrotingspolitiek van de laatste kabinetten hebben precies dat gedaan waarvoor Keynes gewaarschuwd heeft. Het mooiste is nog dat de economische theorie van Keynes in de tweede helft van de 30er jaren heeft gewerkt. Daar twijfelt niemand aan. En toch ……………………… denken we dat we zitten in de intercity naar de Eindhoven terwijl die naar den Helder gaat. De oplossing ligt voor het oprapen maar de politiek zoekt naar een oplossing waar hij niet is. Stop met bezuinigen (misschien later wel) maar beperk je nu tot hervormen. Maak de samenleving klaar voor de start van een nieuwe generatie. Die smachten om te laten zien dat je met 12 liter diesel in een VW binnenkort naar de Franse Riviera kunt rijden. Ik wqil nog even stilstaan bij de driedubbele dip waarin we thans zitten. Waarom komen we daar niet uit? Wij zitten in een dwangbuis die wordt aangelegd door de Muntunie. Om de euro overeind te houden moeten wij voldoen aan zware normen die zijn vastgelegd in het Verdrag van Lissabon: de zogenaamde emu-normen. Wij zijn een groot voorstander geweest van het verhogen van de begrotingsdiscipline. Waar we nu zelf de dupe van worden. 2 ministers van Financiën hebben er een zooitje van gemaakt: Bos en de Jager, waardoor Brussel van ons verlangt dat er zware bezuinigingen in de overheidsuitgaven worden doorgevoerd. In feite het beleid van Rutte 1:1 met dat van Colijn. Beiden gaan uit van de gedachte als je de knip maar dichthoudt de problemen op enig moment gewoon zijn opgelost. Die aanname deugt voor geen meter. Het kabinet moet creatief handelen, slim kun je ook zeggen. Maar de speelruimte is klein gemaakt door Brussel, die het opgelegde beleid van Berlijn uitvoert. De vraag is: hoe ontworstelt Nederland zich aan de beklemmingen, zoals die door de 17 regeringsleiders in de eurozone zijn afgesproken?

Kort Nieuws

De G20 was bijeen in Moskou en besloot daar geen nieuw budgetakkoord te sluiten omdat het oude akkoord nog niet door alle landen is gerealiseerd. De G20 wil geen valutaoorlog ook al daalt de yen flink in waarde waardoor de Japanse export goedkoper wordt. Kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) blijft negatief over de vooruitzichten voor de kredietwaardigheid van Japan. Volgens S&P is er een kans van één op drie dat dit jaar de rating wordt verlaagd, maar moet eerst blijken welke maatregelen de recent aangetreden regering van premier Shinzo Abe gaat nemen om de Japanse economie te stimuleren en de torenhoge staatsschuld terug te dringen. Als die maatregelen ineffectief zijn of de schuld verder vergroten, kan de rating worden verlaagd. Maar als de economie met succes wordt gestimuleerd, kan de waardering dit jaar op het huidige niveau worden gestabiliseerd, aldus S&P. Het bureau liet weten dat de fiscale positie van Japan zwak zal blijven, maar dat het financiële systeem er gezond uitziet in vergelijking met Europa en de Verenigde Staten. De rating van Japan staat bij S&P op AA-. De Japanse premier Shinzo Abe heeft verkondigd dat de wet van de Bank of Japan (BoJ) aangepast moet worden, wanneer de centrale bank van het land niet in staat is de inflatiedoelstelling van 2% te behalen. "Het zal noodzakelijk zijn om de wetgeving van de BoJ te herzien in het geval de centrale bank geen resultaten kan bereiken onder zijn eigen mandaat", aldus Abe tijdens een parlementair debat. In de aanloop naar zijn verkiezingsoverwinning afgelopen jaar, deed Abe herhaaldelijk bedekte dreigingen over het herzien van de wetgeving van de centrale bank, in het geval de centrale bank er niet in slaagt te voldoen aan de wens van de regering om meer agressieve actie te ondernemen ter bestrijding van de deflatie. Sindsdien heeft de premier zijn standpunt verduidelijkt, door erop te wijzen dat de BoJ bepaalt welke maatregelen de centrale bank implementeert, zolang dit maar tot een inflatie van 2% leidt. Ik lees met enige achterdocht prognoses van monetaire en financiële autoriteiten over een snel herstel van de economie. Niet alleen uit Duitsland, ook van de VS en Japan. De gedachte daarachter zou kunnen zijn 'als we maar blijven zeggen dat het beter gaat met de economie, gaan ondernemers en burgers dat geloven en neemt het vertrouwen in de economie vanzelf toe. Ook gaan de aandelenkoersen dan vanzelf weer omhoog. De Duitse centrale bank denkt dat de Duitse economie al in het eerste kwartaal van dit jaar zal herstellen van de teruggang in het voorgaande kwartaal. ,,Vanuit het huidige perspectief kan voor het eerste kwartaal al worden gerekend op een plus bij de algehele economische ontwikkeling'', aldus de Bundesbank. Volgens de centrale bank zijn de economische vooruitzichten voor Duitsland ,,relatief snel en opmerkelijk'' verbeterd in de afgelopen maanden. In het vierde kwartaal van 2012 kromp de Duitse economie met 0,6% op kwartaalbasis.

Volgens de Fed-voorzitter Bernanke is de Amerikaanse economie ,,verre van geheel gezond'' met een werkloosheid van bijna 8%. Hij herhaalde zijn toewijding aan de monetaire steunprogramma's van de Fed, ondanks kritiek dat die steunoperaties de dollar zouden verzwakken en dreigen te leiden tot een zogenoemde 'valutaoorlog'.

Spanje doet zijn best maar bereikt een tegengesteld doel. De staatsschuld van Spanje is vorig jaar gestegen in het sterkste tempo dat ooit is gemeten. De Spaanse schuld is vorig jaar met €146 mrd opgelopen tot €882,3 mrd. Daarmee zou de schuld overeenkomen met 84% van het Spaanse bruto binnenlands product (bbp). Dat is het hoogste niveau sinds 1910. Spanje heeft de afgelopen jaren omvangrijke bezuinigingen en belastingverhogingen doorgevoerd in een poging de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Door de aanhoudende recessie nemen de belastinginkomsten echter af, waardoor het steeds lastiger wordt de omvang van de schuld terug te brengen. Wat te denken van de uitspraak van de Spaanse premier Rajoy dat Spanje het tekort op de begroting heeft terug weten te brengen naar onder de 7% bbp. Door deze prestatie zal niemand meer willen gokken dat Spanje de eurozone zal verlaten. Is dit geloofwaardig. Rajoy heeft het afgelopen wel meer gezegd dat achteraf moest worden gecorrigeerd. Wat blijft is een woedende Spaanse burgerij, waarvan bijna 5 miljoen werkeloos thuis zitten. Dat is 26% van de beroepsbevolking. In januari 2013 was de werkloosheid 8% hoger dan een jaar ervoor. De jeugdwerkeloosheid is, schrik niet, 54,2%.

Het sociaal overleg tussen werknemers, werkgevers en het kabinet stevent af op een mislukking.

Nederlandse CFO's verwachten nauwelijks groei in hun bedrijven. Een half jaar geleden waren de financieel directeuren nog enigszins optimistisch over de toekomst, maar zij lijken zich nu neer te leggen bij de economische situatie. En dat is voor het eerst sinds de economische crisis begon. Volgens Jan de Rooij van Deloitte hebben de CFO’s zich de afgelopen jaren al voorbereid op koud weer en wat extra buffers aangelegd. "Ze zijn wat minder optimistisch dan in de eerdere periodes van onzekerheid. Er lijkt duidelijk wat berusting op te treden en gewenning aan onzekerheid in het economisch klimaat." Een van de gevolgen is dat de CFO's voorzichtig zijn met extra inversteringen. "Voor investeringen heb je een businesscase nodig. Het risico is een van de aspecten die je daarin meeneemt. Onzekerheid brengt extra risico met zich mee. Dus als er extern wat meer onzekerheid is, is het lastiger om je investeringen rendabel te maken. De verwachtingen op dat vlak zijn ook laaggespannen."

AkzoNobel heeft een slecht jaar achter de rug. Er werd €2,1 mrd verloren. De omzet steeg het afgelopen jaar wel met 5%, naar 15,4 miljard euro. In 2011 kwam de omzet uit op 14,6 miljard euro. De omzetstijging is vooral te danken aan gunstige wisselkoersen en prijsacties, maar de volumes daalden. Akzo verwacht dat de omstandigheden voor de grootste verffabrikant ter wereld voorlopig nog lastig zullen blijven. "Wij verwachten geen fundamentele veranderingen in de trends die we in de afgelopen tijd bij onze bedrijfsonderdelen hebben gezien." zegt Büchner. AkzoNobel kondigde ook een nieuwe strategie en financiële doelstellingen aan, waarbij het bedrijf zich concentreert op klantgerichtheid, verbetering van de kwaliteit en op duurzaamheid. Het bedrijf wil de leidende marktposities op gebied van verf, coatings en specialistische chemicaliën versterken. Akzo is actief in de bouw en infrastructuur, transport, industrie en op de consumentenmarkt.

Handelaren en beleggers verkochten woensdagmiddag vanaf een uur of vier grondstofgerelateerde aandelen, zoals de aan Amsterdam genoteerde fondsen SBM, ArcelorMittal en Aperam. Het gerucht gaat dat een hedgefonds in grondstoffen geliquideerd wordt. Ook dook het geluid op dat handel in olie kort heeft stilgelegen, na een heftige prijsbeweging in enkele seconden. De prijzen van zilver en platinum zakten op het gerucht hard weg. De olieprijs daalde ook hard, een Amerikaans vat ruwe olie noteerde 2% lager ten opzichte van kort voor de crash. Ook de goudprijs stond op een vette min. Omdat het fonds geliquideerd wordt komen grote posities op de markt vrij. Daardoor zou verkoopdruk in de markt ontstaan. Als gevolg van de hard dalende olieprijs ging de S&P GSCI Index, een graadmeter voor commodities, hard onderuit. De index daalde in het hoogste tempo in bijna zes weken. De site van Nanex wijst erop dat termijncontracten van olie die in april afliepen, woensdag te kampen hadden met 2500 contracten binnen 2 seconden, iets wat leidde tot forse verkoopdruk. Twaalf seconden later werden alle olietermijncontracten van handelsplatform CME 10 seconden stilgelegd.

De werkloosheid in Nederland is vorige maand weer sterk opgelopen. In ons land zit 7,5% van de beroepsbevolking zonder werk, tegen 7,2% in december. Vooral de jeugdwerkloosheid ging flink omhoog. Dat kwam naar voren uit cijfers van het CBS. In januari 2013 kwamen er voor seizoen gecorrigeerd 21.000 werklozen bij naar een totaalstand van 592.000 personen. Bij jongeren steeg het aandeel baanlozen in januari naar 15%. Drie maanden daarvoor was dat nog ca 13%. Het aantal werkloze mannen nam maandelijks gemiddeld toe met 11.000 en het aantal werkloze vrouwen met 8.000. Vice-premier Asscher reageerde op de tegenvallende cijfers met de uitspraak 'niet rooskleurig'. Er is, volgens de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, geen simpele oplossing voorhanden op de korte termijn. Dit is veel te gemakkelijk van dit kabinet: we voeren een beleid dat geen draagvlak heeft onder de consumenten en ondernemers, de werkloosheid aanjaagt, 15% van de jongeren geen baan levert en waar de huizenprijzen naar beneden kelderen. En wat zegt de vice-premier daarop: “wij investeren vooral in onderwijs, innovatie en in het oplossen van de crisis in Europa”. Daarmee zegt hij dat 'wij geen oplossing voor de korte termijn voorhanden hebben”. Het is idealistisch gedacht om de crisis in Europa op te gaan lossen maar ik zou zeggen: begin vandaag met het oplossen van de (vertrouwens)crisis in ons eigen land. Kamp maakt het nog bonter: de slechte economische cijfers tonen de noodzaak aan van het krachtdadig voortzetten van de ingeslagen weg van bezuinigingen en hervormingen. Er is voor de sociale partners €100 mln extra beschikbaar voor de aanpak van de werkloosheid van ouderen en jongeren. En waar moeten die werklozen dan aan de slag als het kabinet geen werkgelegenheid creëert. De vakcentrale FNV geeft dit en vorige kabinetten de schuld van de stijgende werkeloosheid. Het is wel zo dat de cijfers nog relatief laag zijn in de eurozone, maar het zijn wel bijna 600.000 werkelozen. Hij verwijt het krimp-kabinet Rutte II dat zij, door een opeenstapeling van bezuinigingen, die stijgende werkeloosheid veroorzaken. Er moet meer geïnvesteerd worden in werk in plaats van zich blind te staren op het huishoudboekje van de Staat. Verder komt het FNV met een voorstel voor arbeidstijdverkorting om het beschikbare werk te herverdelen waardoor er voor jongeren meer arbeid beschikbaar komt. Voor ouderen zou dan een deeltijdpensioen moeten worden ingericht. De econoom Bas Jacobs zegt dat wij, evenals Frankrijk, Brussel moeten laten weten dat wij in 2013 en 2014 het emu-saldo van 3% loslaten. De hoogste prioriteit krijgt de werkgelegenheid en daarna de staatsschuld pas verlagen. Wij waren het beste jongetje uit de klas maar dat is verleden tijd. Met een stijgende (jeugd)werkeloosheid en een historisch laag consumentenvertrouwen naderen we nu landen als Malta en Roemenië. Daar kunnen we niet trots op zijn! Waarvan acte.

De winkels in consumenten-electronica hebben een slecht jaar achter de rug. De omzet daalde met 15%. Als redenen worden genoemd het lage consumentenvertrouwen en de verzadigde TV-markt. In 2012 werden nog 1,5 mln TV's verkocht, een jaar ervoor 1,8 mln.

De index voor leidende indicatoren in de VS is licht gestegen, het aantal aanvragen voor WW steeg deze week met 20.000.

De wereldhandel is in december met 0,5% afgenomen.

De ECB maakte vorig jaar bijna een €1 mrd winst.

De AEX werd deze week beheerst door een aantal onzekerheden. De verkiezingen in Italië, waar Monti geen rol meer speelt en waar Berlusconi zijn rentree zondag maakt. Spanje, dat wordt geteisterd door een corruptieschandaal in de regerende Partido Popular waarbij Rajoy geen schoon blazoen heeft, corruptie door een schoonzoon van de Spaanse Koninklijke Familie en de weerstand in Portugal tegen de opgelegde bezuinigingen. Daarbij komen ook nog uitgelekte notulen van een vergadering van de FED waar de helft van de aanwezige gouverneurs zich heeft verzet tegen een verdere uitvoering van het stimuleringsprogramma QE4.

Huishoudens hebben in december, met de inkopen van Sinterklaas en voor de Kerst, 1% minder geconsumeerd dan in de laatste maand van 2011.

PostNL kondigt maandag een nieuwe grootscheepse reorganisatie aan, met een fors banenverlies.

De Duitsers willen Cyprus niet aan de benodigde eurohulp van miljareden euro's helpen.

De bankiers die in de City werken zijn bijna allemaal somber, teleurgesteld en gefrustreerd.

De wereldwijde bankensector zal de komende jaren steeds meer gedomineerd worden door een handvol zeer grote banken. Voor kleinere uitdagers zal steeds minder ruimte zijn. Dat stelt KPMG. Terwijl politici en toezichthouders juist pleiten voor meer concurrentie tussen banken en keuzemogelijkheden voor consumenten, ziet KPMG de trend juist een andere kant op wijzen. Door steeds meer en zwaardere regels voor banken bereikt de politiek juist een „averechts effect van wat je wilt bereiken”. „Dat moet je je aantrekken als politiek.”Een ander ongewild effect is, zoals KPMG ook al eerder becijferde, dat de leenkosten voor hypotheken en het bedrijfsleven als gevolg van zwaardere eisen aan kapitaal en liquiditeit met tussen 0,8 en 0,9 procentpunt zullen stijgen. Volgens KPMG zullen de Nederlandse banken de kredietverlening tot 2015 met zo’n €200 miljard afbouwen. Toch ziet KPMG dat de regeldruk op banken nog steeds toeneemt. Het is zelfs een van de belangrijkste strategische drijvers in de bankentop. „Deze druk heeft ingrijpende gevolgen voor het bankenlandschap”.

Groot-Brittannië verliest bij Moody's zijn AAA status. Het VK is teruggezet naar AA1.

De cijfers van Air France/KLM over 2012 waren teleurstellend. Het verlies bedraagt €1,2 mrd tegen €809 mln in 2011. De omzet nam wel met met 5,2%. Het luchtvaartbedrijf betaalde vorig jaar €1 mrd meer voor de benodigde kerosine. Air France-KLM verdiende vorig jaar minder aan het vrachtvervoer. Als gevolg van de economische crisis werd minder vracht aangeboden. Ook vielen de kosten die het bedrijf maakt voor een reorganisatie hoger uit. Vooral bij de Franse tak wordt stevig ingegrepen. De reorganisatie kost Air-France KLM 2 miljard euro. Bij Air France verdwijnen 5000 banen. Ook bij KLM gaan arbeidsplaatsen verloren. Dat gaat zonder gedwongen ontslagen.

De linkse economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg sporen het kabinet aan om meer rekening met ouderen te houden. Ze vinden dat het kabinet Rutte 2 slecht reageert op de boosheid van de oudere generatie op het beleid. Door deze verkeerde aanpak dreigt de coalitie van VVD en PvdA veel oudere kiezers te gaan verliezen. Ze menen dat Rutte 2 zelf het initiatief moet nemen om alle bezwaren en klachten over het ouderenbeleid op een rijtje te zetten en daar serieus op in gaan en open staan voor goede suggesties. Via het internet moet iedereen in staat worden gesteld met het kabinet in discussie te gaan. Naarmate de economische crisis voortduurt en de bezuinigingen en lastenverzwaringen van het kabinet Rutte 2 steeds meer voelbaar worden neemt ook de discussie toe of de lasten daarvan wel eerlijk over de bevolking worden verdeeld. Veelal wordt er vanuit gegaan dat het moet gaan om een verdeling naar draagkracht. Anders gezegd de sterkste schouders zouden de zwaarste lasten moeten dragen. Van burgers met hoge inkomens en hoge vermogens zou het kabinet een hogere bijdrage mogen vragen dan van huishoudens die er minder warmpjes bij zitten. Ook mensen die in hun leven gespaard hebben voor een appeltje voor de dorst, worden de dupe van het beleid. Volgens opiniepeilingen wordt deze gedachte door een overgrote meerderheid van de kiezers gedeeld. Toch is de afgelopen weken in politiek Den Haag de vlam in de pan geslagen. Moeten de overdracht van (spaar)geld van de private sector (ouderen) naar de publieke sector (staatskas) niet een halt worden toegeroepen?

Slotstand indices 22 februari 2013/week 8: AEX 339,87; BEL 20 2.550,92; CAC 40 3.706,28; DAX 30 7.661,91; FTSE 100 6.335,70; SMI 7.554,38; RTS (Rusland) 1.551,04; DJIA 14.000,57; Nasdaq 100 2.737,283; Nikkei 11.385,94; Hang Seng 22.782,44; All Ords 5.036,70; € $1,3190; goud $1581,50 dat is €38.516,15 per kg. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , , , , . Bookmark de permalink.