UPDATE23012016/308 IMF tempert de groeiverwachtingen

Op 18 oktober vorig jaar vloog Angela Merkel naar Ankara om te spreken met de Turkse regering en president Erdogan om de Turken te bewegen Europa te helpen de stroom oorlogsvluchtelingen uit het Midden Oosten beheersbaar te maken door de vrije toegang middels de Europese buitengrenzen te sluiten. Daarvoor had Merkel €3 mrd in haar achterzak. Toen ze in Berlijn terugkwam was dat geld al weggegeven. Vanaf het allereerste begin heb ik gewezen op de onduidelijkheid over de hoogte van het bedrag en de aanwending ervan. Merkel deed het voorkomen dat ze voor €3 mrd de medewerking de medewerking van de Turken had afgekocht om het aantal vluchtelingen dat vanuit Turkije op de Griekse eilanden Europa binnenkomt. De Grieken zouden financiële steun krijgen voor betere zorg en onderwijs aan de 2,2 miljoen vluchtelingen, waarvan een groot deel in Turkije rondzwerft. Op 19 oktober kwamen er al berichten onze kant op dat de EU daarvoor €3 mrd per jaar zou 'investeren'. Het bleef duister totdat de Europese Raad een overeenkomst sloot met de Turkse regering daarover. Na lang onderhandelen sloot de EU eind november een akkoord met Turkije over de migratiecrisis. In ruil voor drie miljard euro en visumvrij reizen door Europa en te gaan overleggen over toetreding van Turkije tot de EU, beloofden de Turken om meer asielzoekers op te vangen en de Europese buitengrenzen beter te bewaken. De €3 mrd zou niet naar de Turken gaan maar rechtstreeks naar ngo's (niet-gouvernementele organisaties die onafhankelijk zijn van de overheid zoals het Rode Kruis en Artsen zonder grenzen), die belast zouden gaan worden met de uitvoering van de overeengekomen verbetering van zorg en onderwijs voor de voornamelijk Syrische vluchtelingen. Rutte liet afgelopen week, in zijn functie van voorzitter van de EU, weten dat er bij de Turken op moet worden aangedrongen op de uitvoering van de overeengekomen activiteiten. Europa merkt vrijwel niet dat de instroom van vluchtelingen afneemt. Timmermans vliegt naar Turkije, de Turken herkennen de problemen niet. In Davos op de World Economic Forum, spreekt Rutte met zijn Turkse ambtsgenoot, maar niet over aanvullende eisen van de Turken. Een dag later is de Turkse premier Davutoglu in Berlijn met de melding dat de €3 mrd die naar de vluchtelingen gaan, niet genoeg is om de migratiecrisis op korte termijn op te lossen. Daarvoor moet de EU nog een keer om tafel met de Turken, zegt Davutoglu. De Turken hoeven niet opnieuw op een miljardentransactie te rekenen, zegt Merkel later. Ook premier Mark Rutte (VVD) zegt dat Turkije, op dit moment, niet op nog meer geld hoeft te rekenen. Maar …………. Ankara heeft al drie miljard euro gekregen om de problemen het hoofd te bieden, maar wil meer. Wat er nu is overgemaakt, is niet voldoende om de crisis op te lossen, vertelt de Turkse premier. 'We willen niet bedelen om geld van de EU, maar voor een serieuze inzet om de last te delen, moeten we praten over de details van de crisis,' zegt de Turkse premier. Volgens hem neemt Turkije zijn verantwoordelijkheid in de migratiecrisis met de opvang van asielzoekers. 'Maar niemand kan verwachten dat Turkije de volledige last alleen kan dragen', benadrukt hij. Slaat Merkel de plank volledig mis, dan wel speelt zij een Machiavellistisch machtsspel met Erdogan? Voor de goede orde Niccolò Machiavelli was een Italiaanse diplomaat, politiek filosoof, militair strateeg, historicus, dichter, toneelschrijver en humanist gevestigd in Florence tijdens de Italiaanse renaissance. Niccolò Machiavelli (1469-1527) is de eerste westerse filosoof die een strikt wetenschappelijk methode in de geest van Aristoteles en Averroës toepaste op de politiek. Wat verlangt de EU van de Turken en wat krijgen zij ervoor terug behalve goodwill en beloftes? De Turken realiseren zich dat Europa van hen verlangt dat zij de migratie-problematiek oplossen, waartoe de Europese regeringsleiders niet in staat zijn. Bondskanselier Merkel verliest in eigen land steun voor het project 'Wir schaffen es'. En in Europa is haar positie van Angela, keizerin van Europa, tanende. Komt er een einde aan het tijdperk Merkel? Wie gaat de prijs betalen als de problematiek binnen de EU niet beheersbaar blijft. Het is ondenkbaar dat alles dan gewoon blijft bij wat het nu is.

De laatste peiling van de Hondt verschuivingen te zien. De PVV is de leider met 42 zetels, gevolgd door het CDA met 19 en de VVD met 18 en D656 met 15 zetels. Groen Links leidt het linkse blok met 16 zetels gevolgd door de SP met 15, de PvdA met 9, de CU met 5 en 50+ en de PvdD met ieder 4,zetels. Als ik de PVV buiten beschouwing laat scoort 'rechts' 51 zetels en 'links' 53 zetels.

Juist nu het economisch weer wat beter gaat zou de Nederlandse overheid de hand op de knip moeten houden. Dat zegt Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, in het tv-programma Buitenhof. "We bezuinigen in Nederland alleen als de economie er slecht voor staat. Als het dan weer aantrekt, gaan we te snel achteroverleunen." Iets waar vorige kabinetten volgens hem ook schuldig aan zijn. Knot geeft de minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem daarom het advies, om juist nu het wat beter gaat, maatregelen te nemen om het begrotingstekort terug te dringen. Minder uitgeven, luidt zijn advies. Ik neem aan dat hij hiermede verwijst naar de belastingmeevaller van €5 mrd. Het zijn niet meer de consumenten in Nederland die voorzichtig zijn met bestedingen, het zijn vooral de bedrijven. Die zouden volgens hem meer moeten uitgeven, zodat het geld weer in de Nederlandse economie stroomt. Ook pleit hij voor meer loonruimte in Nederland. In reactie op de onrustige beursweek zegt Knot dat vooral de economische situatie in landen als Brazilië en Rusland zorgwekkend is. "Er is veel onzekerheid over de Chinese economie, maar zij maken de transitie door waarop wij hadden gewacht." Dat de olieprijs zo historisch laag staat, heeft volgens Knot twee kanten. "Voor ons als centrale bankiers is de lage olieprijs vervelend, omdat de inflatie maar niet omhoog gaat." Toch stimuleert de lage olieprijs de bedrijvigheid in Europa. "Daarvoor is het juist goed."

Mario Draghi is een tovenaar en zijn publiek is naïef. Donderdagmiddag vertoonde hij zijn show weer eens. De reactie van zijn toeschouwers, beleggers en investeerden, baart opzien. Ze horen kennelijk iets wat Draghi niet gezegd heeft want de rest van de week vliegen de aandelenkoersen omhoog. Draghi zegt dat het monetaire beleid niet wordt aangepast. Alles blijft voor wat het was. In maart, bij de volgende (zes wekelijkse) vergadering van de Raad van Bestuur, het belangrijkste besluitvormende orgaan van de ECB, bestaande uit 25 leden, zal opnieuw worden bezien of het monetaire beleid moet worden aangepast aan de actuele situatie. Niet meer en niet minder. Alles blijft bij het huidige beleid en daar worden beleggers wild enthousiast over. Ik blijf bij mijn eerder ingenomen standpunt dat de bijwerkingen van het beleid catastrofale ontwikkelingen kan veroorzaken. De ECB werkt met modellen die allang hebben bewezen niet het beoogde resultaat te leveren. Een zo extreem lage rente is niet houdbaar, de kwantitatieve verruiming met geld waarvoor geen bestedingen voorhanden zijn, is niet meer omkeerbaar zonder dat de rente omhoog vliegt en de schade nog veel groter wordt.

Over Schengen gesproken. Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) houdt de mogelijkheid open dat er binnen de Europese Unie een harde kern van landen komt die onderling hun grenzen openhouden, maar de grens met andere EU-landen streng bewaken. In die kern zitten de landen "die in de asielcrisis de zwaarste lasten dragen, omdat bij hen de meeste vluchtelingen opvang krijgen", zegt Dijsselbloem. Het zou gaan om Zweden, Duitsland, Oostenrijk, België en Nederland. "We zitten in dezelfde situatie en proberen zo nauw mogelijk samen te werken." Dijsselbloem is vooral voor nauwe samenwerking tussen alle EU-landen op het gebied van de instroom van vluchtelingen, maar als dat niet lukt komt wat hem betreft een mini-Schengenzone in beeld. "Sommige landen zeggen nu: 'Het is niet ons probleem. Het is het uwe. Veel geluk ermee. “Dat zet onze solidariteit onder zware druk." "Omdat alle lasten van de asielopvang in die Schengenzone op de rug van enkele landen belanden, komen die landen onder druk om hun grenzen te sluiten. Omdat ze de kosten van de opvang niet meer aankunnen", aldus Dijsselbloem. "Europa heeft een goed uitgebouwde welvaartsstaat. Om die overeind te houden, moet je de buitengrenzen bewaken. Als we dat niet kunnen, komen er heel veel mensen om uitkeringen vragen. En ze blazen het systeem op. Dat is wat nu gebeurt in Nederland." Europa verkeert in een noodtoestand mede als gevolg van verschillen van inzicht over de aanpak van de vluchtelingenstroom. Grensbewaking is een aspect van deze problematiek. Grensbewaking maakt geen deel uit van de portefeuille van de minister van Financiën. Als Schengen uiteenvalt redt een mini-Schengen Europa niet van de ondergang. Geen deeloplossing zoeken, volstrekt nutteloos. Steek alle energie in de redding van de Europese Unie.

Het bewaken van de buitengrenzen van het Schengengebied kost veel geld. En als lidstaten dat niet kunnen of willen betalen uit de eigen middelen, dan moet het worden betaald door een toeslag op benzine in alle 28 Europese lidstaten. Dat stelt de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble. ,,Waarom kunnen we dat niet Europabreed afspreken, als de kwestie zo urgent is? We moeten de grenzen van het Schengengebied nu beveiligen. Dat mag niet mislukken door een gebrek aan geld", aldus de christendemocraat Schäuble. De massale instroom en opvang van vluchtelingen kost Europa veel geld. Zo was Nederland alleen al vorig jaar €1 mrd kwijt. De eerste reacties laten een afwachtende houding zien.

Afgelopen weekend was te gast bij Buitenhof de voorzitter van de PvdA, Hans Spekman. Hij werd bevraagd over de redenen van het grote verlies in de peilingen. Bij Maurice de Hond verliest de PvdA 29 van de 38 kamerzetels. De achterban is ernstig teleurgesteld over het door het liberaal/sociaal-democratische kabinet Rutte II. In mijn woorden heeft Diederik Samsom de socialistische kroonjuwelen ingeleverd bij Mark Rutte voor wat zetels op het Haagse pluche. Je achterban in de steek laten is in de politiek een doodzonde. Kennelijk wilde de sociaal-democratische top die prijs betalen. Ik trek deze ontwikkeling in een wat breder perspectief. Wij kennen drie brede politieke stromingen: de liberalen (rechts), de sociaal democraten (links) en de christen democraten (midden), met zowel linker- als rechtervleugels. Daarnaast is er ook een verdienmodel dat dienstbaar moet zijn aan de politiek en het volk. Ik heb in het verleden al meerdere keren gewezen op een ontwikkeling waarbij het kapitalisme zich meester heeft gemaakt van de regie. Westerse regeringen zijn dienstbaar (ik heb daar onlangs nog voor gebruikt het woord 'slavernij') geworden aan “Das Kapital”. Heel duidelijk werd dat met de wijze waarop de Griekse crisis is aangepakt. Voor de sociaal/maatschappelijke gevolgen van de, door de trojka, aan de Grieken opgelegde eisen, is door niemand aandacht besteed. Ook in ons eigen land zijn bezuinigingen, in totaal voor €50 mrd, opgelegd waarbij onvoldoende aandacht is besteed aan de humane gevolgen die het teweegbracht. Kijk naar het onderwijs, de zorg, de kwetsbaren in onze samenleving. Hoe heeft dat kunnen gebeuren? Spekman zegt daarover dat hervormingen noodzakelijk waren. Dat onderschrijf ik, maar dan moet je wel kijken, wat dat veroorzaakt. Zijn motivering is dat de zorgbegroting zelfs €10 mrd groter is geworden, maar als ik kijk naar de ellende die de doorgevoerde hervormingen hebben teweeggebracht, dan is dat voor mij verwijtbaar slecht beleid. Uit de hand gelopen uitgaven zijn mede toe te schrijven aan de vrije markt ideologie. Het kapitalistische denken, dat door de (neo)liberalen is omarmd en wat uiteindelijk heeft geleid tot een kabinet waarin Samsom c.s. zich hebben ingekocht door hun kroonjuwelen op te offeren voor een blanco cheque. Spekman vertrouwt erop dat zijn achterban alsnog zal begrijpen waarom de kroonjuwelen moesten worden ingebracht om de socialisten mede aan het roer te kunnen brengen. De vraag is 'wat levert dat op' en voor wie is dit beleid 'goed'? De vraag is wie er nog in staat zijn de macht van het kapitalisme, de banken, de financiële wereld te breken? Ik vrees niemand en daarmee is 'geld' de nieuwe afgod, geworden, die aanbeden moet worden. De enige escape is de vernietiging van al het geld dat in omloop is en niet noodzakelijk is om de economieën/wereldhandel te kunnen laten functioneren.

Hoewel de Europese centrale bank het kruit droog houdt, is er in de afgelopen weken meer draagkracht gekomen voor nieuw monetair beleid. Dat zeggen economen bij de Rabobank. Bij de laatste rentevergadering in december kondigde de ECB nieuwe steunmaatregelen aan met onder een verdere verlaging van depositorente, de rente waartegen banken hun geld kunnen stallen bij de ECB kunnen stallen en een verlenging van het bestaande opkoopprogramma. Volgens de RABO-economen kwam onlangs, uit de notulen van de december-vergadering naar voren dat binnen de beleidsraad verdeeldheid heerst over de inflatieontwikkelingen, waarbij de 'duiven' binnen de beleidsraad die voorstander van een agressief monetair beleid zijn, toch de overhand hebben met het oog op de impact van de lage grondstoffenprijzen op de kerninflatie. "In de afgelopen weken is de positie van de duiven alleen maar sterker geworden gelet op de verdere neergang van prijzen op de grondstoffenmarkten", menen zij. Zij houden er rekening mee dat bij de volgende rentevergadering in maart de druk op de ECB alleen maar zal toenemen om de monetaire verruiming nog verder uit te breiden, waarbij verdere verlaging van de depositorente dan de weg van de minste weerstand lijkt te zijn. Ik volg de 'duiven' niet omdat ik ervan uitga dat de bijwerkingen van nog lagere rentetarieven veel meer ellende kunnen veroorzaken dan hernieuwde pogingen van de ECB de inflatie op te jagen in een markt waar de grondstofprijzen geen opgaande tendens laten zien. Ik ben van de school die meer verwacht van een oplopende rente. Hier scheiden onze wegen.

DFT: De wereldeconomie blijft kwakkelen door tegenwind vanuit China en van de lagere grondstofprijzen. Het internationaal Monetair Fonds verlaagt daarom opnieuw de groeivooruitzichten. Het IMF verwacht dat de de economie in 2016 3,4% groeit, in oktober was dat nog 3,6%. In 2017 denkt het fonds een toename van 3,6% te zien. Dat blijkt uit de meest recente vooruitblik van het fonds. De vertraging is vooral te wijten aan opkomende en ontwikkelende economieën. Daar neemt de groei al voor het vijfde jaar op rij af. In geavanceerdere economieën, zoals Europa en de VS, houdt het herstel aan maar in een heel bescheiden tempo. Daar komt de groei in 2016 uit op 2,1%, althans op basis van nu gepleegde aannames. “2016 wordt een jaar met grote uitdagingen. Beleidsmakers moeten bedenken hoe ze de veerkracht op korte termijn kunnen versterken, maar ook aan groeivooruitzichten op de lange termijn”, zegt IMF-hoofdeconoom Maurice Obstfeld. “Die langetermijnmaatregelen hebben ook op de korte termijn effect, omdat ze het vertrouwen in de toekomst versterken.” In de eurozone komt het herstel van de consument, die vaker de portemonnee trekt vanwege de lage olieprijzen. In de VS is het de nog altijd dalende werkloosheid en de sterke huizenmarkt die de economische kar trekken. Dat zouden positieve ontwikkelingen kunnen genereren. Maar er zijn ook factoren die de wereldwijde groei drukken. Denk dan aan een verder afkoelende Chinese economie, nog lagere grondstofprijzen en tegenwind in opkomende markten. Het zijn precies die redenen waarmee het beursjaar 2016 zo dramatisch begon. Ook het krappere monetair beleid in de VS drukt op de groei. In opkomende markten komt de groei in 2015 uit op 4%, het laagste sinds 2008-2009. In 2016 moet dat 4,3% zijn, het jaar daarop 4,7%. Maar ………………. het IMF houdt er rekening mee dat het de komende maanden prognoses verder moet verlagen. Nu wordt nog gerekend op een aantrekkende groei in Brazilië en Rusland. Mochten deze landen opnieuw worden getroffen een recessie en/of door politieke of economische onrust, dan drukt dat verder op de wereldeconomie.

De economische consequenties voor Europa zijn enorm nu Iran niet langer een ’schurkenstaat’ is. Immers, Teheran mag zich weer melden als leverancier op de oliemarkt op een moment dat de olieprijs toch al historisch laag is. Nog lagere olieprijzen zijn aangenaam voor de consument, maar bezorgen de centrale bankiers hoofdpijn. Zo trekt de inflatie nooit aan en inflatie is het natuurlijke smeermiddel voor de economie. Een delegatie van de Europese Commissie brengt volgende maand een bezoek aan Iran. Brussel wil minder afhankelijk worden van ’tsaar Poetin’. Die levert op dit moment nog een derde van alle olie en gas die de EU nodig heeft en dat maakte het moeilijk een vuist tegen Moskou te blijven maken in de kwestie-Oekraïne. Omdat het Internationaal Atoomagentschap heeft vastgesteld dat Teheran niet langer uit is op de ontwikkeling van een atoomwapen, hebben zowel de VS als de EU hun sancties opgeheven. Alhoewel ………..de jongste Amerikaanse sancties tegen Iran zijn onwettig en moreel verwerpelijk. Dit zegt een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij reageerde op nieuwe sancties die Washington deze week uitvaardigde omdat Iran ballistische raketten maakt. "De Amerikaanse sancties tegen Iran zijn illegaal en immoreel. Amerika verkoopt wapens voor tientallen miljarden dollars aan landen in deze regio. Die wapens worden gebruikt om oorlogsmisdaden te plegen tegen Palestijnen, Libanezen en recent ook Jemenieten", aldus de woordvoerder.

Op de beurs in Milaan zaten maandag vooral de banken in de hoek waar de klappen vielen vanwege de onrust rond het aandeel van de noodlijdende Banca Monte dei Paschi di Siena waarvan de handel meerdere keren is stilgelegd. Deze bank die al geruime tijd in zwaar weer verkeert, kreeg het vanaf het begin van de handel al flink te verduren en kreeg bij de eerste gedwongen rustpauze al een dreun van 8,5% te verwerken en na het hervatten ging het aandeel nog verder onderuit tot meer dan 10%. Banco poolare Emilia werd mee omlaag getrokken en zag maar liefst 8,8% van de koers verdampen. Banco Poplare Milan ging eveneens in de uitverkoop met een aderlating van 5,3%.

Nieuwsuur presenteerde vorige week een debat van vier topbankiers, van Nederlandse systeembanken. Op de Zuidas in Amsterdam ondervroeg Twan Huys Ralph Hamers (ING), Wiebe Draijer (Rabobank), Gerrit Zalm (ABN AMRO) en Maurice Oostendorp (SNS) over de lessen uit de crisis, de diepe vertrouwensbreuk met de klant en de overlevingskansen van de bankensector voor de toekomst. De thema's die aan de orde kwamen waren onder meer: de staatssteun, de salarissen en bonussen en de toekomst van de bankensector vanuit het perspectief van de transitie, waarin de grote banken zich bevinden. De Algemene Rekenkamer berekende voor Nieuwsuur dat de Nederlandse staat zeker €100 mrd heeft gestoken in staatssteun, leningen en garanties om de financiële sector, tijdens en na de bankencrisis in 2008, overeind te houden. [de Minister van Financiën heeft een zo groot bedrag nooit genoemd in zijn verantwoording van de Rijks Financiën]. Ralph Hamers is daarover duidelijk: "Als we op dat moment niet door de staat waren gesteund, dan was ING omgevallen". ING kreeg in 2008 een kapitaalinjectie van €10 mrd, en betaalde die de afgelopen jaren terug. Tijdens de kredietcrisis in oktober 2008 kwam ABN Amro zwaar in de problemen en moest zelfs worden genationaliseerd. Om in de toekomst tegenslagen beter op te kunnen vangen, moet de bank meer vlees op de botten krijgen (=hogere buffers), beaamt Gerrit Zalm. "We willen de kapitaalpositie verder versterken en uitbouwen de komende jaren, ook door het inhouden van winst." ABN Amro werkt aan een verdere verzwaring van het risicodragend vermogen. Maurice Oostendorp van de genationaliseerde SNS Bank waarschuwt dat als de banken meer eigen vermogen moeten aanhouden, met de aantekening dat de kosten daarvan voor de banken doorberekend gaan worden aan de klanten, onder meer door hogere marges bij hypotheken en nog lagere rentevergoedingen op spaargeld. "Wat er aan regelgeving en toezicht is doorgevoerd was nodig en goed, maar we hebben een grens bereikt." De banken raakten de afgelopen jaren ook in opspraak omdat ze jarenlang ingewikkelde producten aan mkb’ers verkochten. De Autoriteit Financiële markten (AFM) berichtte onlangs dat de afhandeling van die dossiers door de banken nog onvoldoende was. De bankiers geven aan dit te willen herstellen. "We zullen alle fouten die we hebben gemaakt corrigeren en compenseren", zegt Wiebe Draijer. Het vertrouwen willen de bankiers "stapje voor stapje en transactie voor transactie" herstellen. En dat terwijl gloednieuwe concurrentie zich aandient. Terwijl bij banken duizenden mensen hun baan verliezen, zien kleine fintec startup's gaten in de markt. Langzaam nemen ze steeds meer taken van bestaande banken over. "De financiële-techstartups vallen ons van alle kanten aan", zegt Hamers. "Ze houden ons scherp." Ik wil bij deze uitspraken een aantal kanttekeningen plaatsen. Is het vertrouwen in de banken zeven jaar na de bankencrisis, hersteld? Uit een recent onderzoek daarover blijkt dat dat niet/nauwelijks het geval is. Zalm doet een uitspraak die op zijn minst verbazingwekkend is. Kunnen de banken in de toekomst opnieuw in de problemen komen? Ja, dat sluit hij niet uit. Ik teken hierbij aan 'als gevolg van een nog altijd instabiel bancair systeem'. Hij vertrouwt erop dat dan de overheid (=belastingbetalers) en de centrale banken dan opnieuw te hulp zullen schieten. Ze kennen hun verantwoordelijkheid en zullen het bankwezen daarin niet teleurstellen, zegt Zalm (dan wel woorden van gelijke strekking). Ergo …………… too big to fail. En dan over de renteswaps, ook bekend als derivaten, daterend vanaf 2007. De toezichthouder hierop is de Autoriteit Financiële Marten. Hierover schrijft de AFM onder meer: de verantwoordelijkheid voor de herbeoordelingen van de rentederivatendossiers ligt primair bij de banken. Op grond van een recente nadere analyse van steekproeven door de AFM is de conclusie dat de herbeoordelingen van de banken onjuistheden en onvolledigheden bevatten. In de herbeoordelingen van de banken en de controle daarop door de AFM is in onvoldoende mate sprake geweest van aansluiting bij het wettelijk kader. Bij de uitvoering van hun eigen werkprogramma’s blijken banken het klantbelang onvoldoende centraal te hebben gesteld. Zes banken moeten ongeveer 17.600 rentederivaten, die lopen bij 14.316 MKB-ondernemingen, herbeoordelen om te zien of de dienstverlening passend en zorgvuldig is geweest. Ze hadden op 31 december 2014 55% van de dossiers van kwetsbare klantgroepen herbeoordeeld en ongeveer 15% van het totaal. De AFM vindt dat banken verder hadden moeten en kunnen zijn. Als gevolg hiervan besloot de AFM dat banken een substantieel deel van de zogenoemde herbeoordelingen over moeten doen, ook al voorzag de toezichthouder deze herbeoordelingen eerder dit jaar nog van het stempel ‘voldoende’. Er is hier sprake van voortschrijdend inzicht. Banken hebben de plicht om klanten van te voren, maar ook gedurende de looptijd, te waarschuwen voor de risico’s die zij lopen met complexe financiële producten. Dat is een van de redenen dat er vaak een zogeheten margin call-verplichting geldt bij rentederivaten: de verplichting om onderpand te stallen bij de bank als het derivaat onder water staat. Er spelen hier twee zaken die van belang zijn en waarover de banken niet spreken. De eerste is dat alle banken ervan zijn uitgegaan dat de rente zou gaan stijgen in de toekomst. Tot op de dag van vandaag is het tegendeel het geval. Het is buitengewoon tragisch dat banken, zeker achteraf, hebben moeten vaststellen dat zij klanten in financiële problemen hebben gebracht door deze onjuiste aanname. Op dat moment hadden de banken zich moeten realiseren dat zij een zorgplicht jegens de klanten hebben, aan wie zij een complex financieel product hadden verkocht, waarvan het bekend had moeten zijn dat de banken de verantwoordelijkheid hadden de kopers van deze producten bij te praten over de gevolgen van de aanname dat de rente zou gaan stijgen. De banken deden niets anders dan de 14.316 MKB'ers erop te wijzen dat ingevolge de voorwaarden als benoemd in de kleine letters van het contract dat er bijgestort moest worden ter compensatie van de negatieve waarde van het contract. Ik acht het verwijtbaar dat banken, op twee essentiële zaken, geen invulling hebben gegeven aan hun zorgplicht. Ze moeten hun verantwoording nemen voor het foute advies omtrent de rentestijging en ze hadden hun klanten moeten wijzen op de gevaren die konden ontstaan als de rente zou gaan dalen. Daarbij komt dat de man van de bank wordt geloofd als hij met een nieuw complex product aankomt, dat niet te snappen is, maar anderzijds ook de man van de bank vertrouwen. Het is voor mij te gemakkelijk als banken zich nu verschuilen achter het verwijt dat klanten voor te tekenen de kleine letters van het contract hadden moeten doorlezen en zo nodig aanvullende vragen moeten stellen. Hier proberen de banken zich te onttrekken aan de zorgplicht die op hen rust. Het lijkt erop de banken de afhandeling van claims vertragen cq saboteren. Nog een ander item wat aan de orde kwam. Ralph Hamers over het handhaven van hypotheekrentes over de overeengekomen tijdsduur. Voor de goede orde: waar gaat het precies over. Het gaat over een risico opslag bij hypotheken. ING neemt een hypotheek met een hypotheeksom groter dan het normbedrag, dus met een groter risico. ING komt overeen met de hypotheekgever, diegene die de hypotheek krijgt, een rentepercentage gedurende de overeengekomen tijdsduur, daarenboven moet voor het extra risico dat de ING loopt, de klant extra rente betalen. Stel, iemand krijgt een hypotheek van €300.000 op een huis met een waarde van €275.000, met een rente van 7,5% plus 0,5% voor het hogere risico, in totaal dus 8%. Na drie jaar krijgt de klant uit een erfenis een bedrag van €100.000, dat hij gebruikt om zijn hypotheekschuld omlaag te brengen. Laten we aannemen dat de restantschuld dan €200.000 is en daarmee is deze hypotheek voor de ING uit de risicosfeer. Dan kun je zeggen dat de risico-opslag van 0,5% kan vervallen. In deze case zal ING dat ook honoreren. De vraag is echter of de bank een zorgplicht heeft zelf het initiatief te nemen om klanten hierop te wijzen, als dat zich voordoet. De ene bank doet dat wel, de andere weer niet. Martin Visser zegt over de topman van ING: Die rare Ralph. De ceo van ING is gerespecteerd in binnen- en buitenland. Ralph Hamers ’runt’ een internationale bank. Balanstotaal: €993 miljard. En dan moet hij het doen met een salaris van slechts €1,6 miljoen. Daar begrijpen ze in het buitenland helemaal niets van. Tot slot een uitspraak van hoogleraar Jan Rotmans: de bankensector verkeert in een tijdperk van transitie, een periode van grote veranderingen die zich in de komende tien jaar gaan voltrekken. Dat proces zal een nieuw speelveld tot stand brengen, waarin niet voor alle grote banken een plek meer is. Ik blijf bij mijn standpunt dat de systeembanken moeten worden opgedeeld in een nutsbank voor klanten en spaarders uit Nederland (voor hen geldt het dgs), een nutsbank voor spaarders van buiten de EU (waarvoor geen dgs geldt) en de zakenbank. Daarbij worden navelstrengen tussen de opgedeelde entiteiten doorgesneden.

De meeste mensen geloven dat de aandelenmarkten reageren op het nieuws en de economie. Maar het is eigenlijk precies andersom: de aandelenmarkten hebben voorspellende waarde. Niet voor niets zeggen economen vaak dat de beurzen zo’n 6 maanden vooruitlopen op de reële economie. En als dat gegeven ook vandaag opgaat, ziet het plaatje er best somber uit, zegt Nico Pantelis, financiële expert van Slim in Fondsen. Beleggers zijn het jaar met een flinke kater begonnen. Nog nooit zijn de koersen op de financiële markten in de eerste week van een nieuw jaar zo hard gedaald als in 2016. Een absoluut record waarbij tot €2000 mrd aan marktwaarde verdampte. Met deze brede verkoopgolf, lijken beleggers vooral een economische terugval in te prijzen. Er zijn verschillende signalen die wijzen op wat groeivertraging. Niet alleen het IMF geeft signalen af van een stagnerende groei ook de Baltic Dry Index, die de kostprijs meet voor het overzees verschepen van goederen, laat een terugval zien naar 369 punten. Dat is een stuk lager dan twee jaar geleden toen een stand van 2110 werd opgetekend. Een lage Baltic Dry Index suggereert dat er weinig vraag is om goederen wereldwijd te verschepen. En dat is weer een belangrijke indicator voor de gezondheid van de wereldeconomie. Pantelis legt een verband tussen de mindere vraag naar goederen, die wij terugzien in de lagere tarieven van het transport, en de detailhandelsverkopen. Afgelopen november werd bijvoorbeeld weer eens duidelijk dat de Amerikaanse consument veel minder consumeert. De retail sales kwamen uit op 1,4% in november, terwijl het gemiddelde van de afgelopen 20 jaar op 4,4% ligt. Ook de inflatie is een punt van zorg. Want er is nauwelijks inflatie. En dat kan worden gezien als een teken dat er weinig vraag is vanuit de industrie en particulieren. Zeker nu de FED in december de rente heeft verhoogd, zou de inflatie wat moeten aantrekken. Hoewel de beurzen vooruitlopen, hebben beleggers ook de neiging om wat te overdrijven. Als iedereen in een keer het zekere voor het onzekere neemt, ontstaan er situaties zoals in begin 2016: 2 biljoen aan marktwaarde verdampt in een week tijd.

DFT: Na de sterke prestaties in de voorgaande kwartalen zal de groei van de Amerikaanse economie zeer waarschijnlijk in de laatste drie maanden van het jaar behoorlijk laag uitpakken richting de 0,6% geannualiseerd. Dat stellen economen bij Rabobank. De Amerikaanse economie kwam na de eerste drie maanden van het jaar aardig op stoom, waarbij vooral het kwartaal tussen april en mei er bovenuit steeg met een plus van 3,9% op jaarbasis, terwijl er 2% bijkwam in de maanden tussen juli en augustus. Volgens de economen vielen de Amerikaanse macrocijfers eind vorige week fors tegen met onder meer een keldering van de bedrijvigheid in de regio New York over de maand januari en een verzwakking van de industriële productie in december. In combinatie met matige detailhandelsverkopen in de VS en de daling van de grondstoffenprijzen houden de economen er sterk rekening mee dat de economie over het vierde kwartaal flink zal zijn afgekoeld. Hoewel de signalen uit de Amerikaanse economie er eind vorige week niet goed uitzagen en ook uit China zorgwekkend macronieuws naar voren komt, is er weinig aanleiding om te vrezen voor een recessie. Dat stelt Ineke Valke, beleggingsstrateeg bij Theodoor Gilissen. Valke benadrukt dat voor de economie in de VS een sterke afzwakking van de industrie niet valt te ontkennen, maar dat de dienstensector van veel meer van belang is. De goede ontwikkeling van de arbeidsmarkt en de koopkracht bij consumenten geven in haar visie weinig aanleiding om te denken dat een recessie in het verschiet ligt.

De economische groei in Europa en de Verenigde Staten trekt dit jaar nauwelijks aan, terwijl de Chinese economie verder afkoelt. Dat voorspelde vermogensbeheerder Pimco. Voor de VS voorspelt Pimco een groei van 2 tot 2,5 procent in 2016, tegen 2,5 procent vorig jaar. In de eurozone blijft de vooruitgang naar verwachting stabiel op 1,5 procent. Door de trage groei en lage inflatie in het eurogebied moet de Europese Centrale Bank (ECB) zijn beleid dit jaar volgens de vermogensbeheerder verder versoepelen, waardoor het verschil met het beleid van de Federal Reserve verder toeneemt. De FED voert de rente in de VS dit jaar naar verwachting juist geleidelijk verder op. De groei in China valt volgens de prognoses dit jaar terug van bijna 7 naar circa 6 procent. Volgens de vermogensbeheerder heeft de Chinese overheid wel ,,,de wil en de middelen om de tragere groei het hoofd te bieden''. China moet daardoor de draai kunnen maken naar een diensteneconomie, die vooral is gericht op de binnenlandse vraag. Dit blijft echter een ,,lastige opgave'', aldus Pimco. De Britse economie groeit dit jaar naar verwachting met 2 tot 2,5 procent. De groei wordt echter bedreigd door de onrust rond een eventuele 'Brexit'. Als de Britten er daadwerkelijk voor kiezen om de EU te verlaten, dan zou dat in de ogen van Pimco een jaar later tot een economische krimp van 1% à 1,5% in het Verenigd Koninkrijk kunnen leiden. De olieprijs vindt op de middellange termijn weer de weg omhoog, verwacht Pimco Van belang is dat de vraag naar olie niet significant is afgenomen. ,,Het is lastig te zeggen waar de ondergrens van de olieprijs ligt. Maar als de productie straks stabiliseert, dan is dat goed voor de olieprijs. We denken niet dat die nog veel verder zal zakken."

China heeft een langslepende zaak gewonnen bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over de heffingen die de Europese Unie heeft opgelegd op de import van stalen en ijzeren schroeven, moeren en bouten uit China. Peking kan nu om sancties vragen van de WTO tegen de EU en een schadeclaim indienen. De EU legde de heffingen in 2009 op omdat China de producten tegen dumpprijzen op de Europese markt zou verkopen. China klaagde echter dat de regels niet goed waren toegepast door de EU. Uiteindelijk is de WTO nu akkoord gegaan met China, dat claimt dat de importheffingen geleid hebben tot een negatief effect op de export van circa $1 mrd en op meer dan 100.000 arbeidsplaatsen in het land.

De economische groei in China daalde in het vierde kwartaal tot het laagste tempo sinds de mondiale recessie in 2009. Zowel de industriële productie als de detailhandelsverkopen en investeringen namen tegen het eind van het jaar af, waardoor de groei over heel 2015 uitkwam op het laagste niveau sinds 1990. De tweede economie van de wereld groeide in de laatste drie maanden van vorig jaar met 6,8%. Eind 2015 was de Chinese economie 6,9% groter dan een jaar eerder. Dat ligt in lijn met de expansie van rond de 7 procent waarop Peking mikte. De Chinese overheid heeft de handen vol aan de beoogde omslag van een economie die draait op de maakindustrie naar één die wordt aangejaagd door consumentenbestedingen. Dat proces gaat met horten en stoten en leidt af en toe tot zorgen dat de economie te sterk afkoelt en daarmee leidt tot een lagere groei van de wereldeconomie. Dergelijke zorgen veroorzaakten in de afgelopen weken veelvuldig zware beursverliezen. Peking vertrouwt er op dat de economie in 2016 een stabiele groei laat zien, stelde het hoofd van het Chinese statistiekbureau. ,,Een groeiniveau van 6,9% is niet laag'', zei Wang Baoan. Hij voegde toe dat consumentenbestedingen inmiddels goed zijn voor 66% van het bruto binnenlands product en dat de werkloosheid is gestabiliseerd op 5%. Wang erkende wel dat de interne situatie vanwege de beoogde omslag complex is. Zo zullen industriële sectoren steeds minder groeien, terwijl bij andere sectoren een sterke groei wordt verwacht. De Chinese centrale bank stopt 600 miljard yuan (€84 mrd) in de financiële markten. Deze injectie komt tegemoet aan de liquiditeitsvraag op middellange termijn. De centrale bank kondigde tevens een verlaging van het 3-maands rentetarief naar 2,75% aan. Alsook een verlenging van het kredietverleningsprogramma aan kleine en middelgrote financiële instellingen. Het Chinese olieconcern CNOOC schroeft zijn olieproductie dit jaar terug in reactie op de lage olieprijzen. Daarnaast gaat het de uitgaven fors terugdringen, aldus het grootste offshore olie- en gasbedrijf van China. De productie zal dit jaar uitkomen op het equivalent van 470 miljoen tot 485 miljoen vaten. Afgelopen jaar is naar schatting een equivalent van 495 miljoen vaten geproduceerd. Veder wil het concern dit jaar niet meer dan 60 miljard yuan (€8,4 mrd) uitgeven. Afgelopen jaar was dat nog 80 miljard yuan.

Hooggeplaatste functionarissen van Renault verschenen deze week voor een Franse commissie om uitleg te geven over de mogelijke schending van emissienormen bij auto’s. Renault raakte onlangs in opspraak omdat het net zoals Volkswagen de uitstootwaarden van auto’s zou hebben gemanipuleerd. Franse autoriteiten hebben vorige week verschillende invallen hebben gedaan bij Renault waarbij computers in beslag zijn genomen. De invallen hadden plaats op vier plekken, waaronder twee ontwikkelingscentra in Lardy en Guyancourt. Het gesprek dat tussen hooggeplaatste functionarissen en een commissie plaats moet vinden, moet opheldering geven over de stand van zaken. Vreemd is dat de Franse Energieminister Ségolène Royal vorige week al liet weten dat de ‘auto’s van Renault geen sjoemelsoftware bevatten’, er zou geen belastbaar materiaal bij Renault zijn aangetroffen, stelde ze. Wel is gebleken dat de onderzochte wagens van Renault en twee andere, buitenlandse autofabrikanten, bepaalde uitstootnormen voor dieselmotoren overschrijden. Het zou dan gaan om de normen voor de CO2-uitstoot en stikstofdioxiden (NOx). Het blijft toch een vreemd verhaal nu Renault heeft laten weten dat 15.800 auto's worden teruggeroepen om de motoren te laten controleren op een eventueel te hoge uitstoot van uitlaatgassen. De commissie, die onderzoek deed,vindt dat nieuwe modellen van Renault niet voldoen aan de milieu-eisen. De Franse minister van Ecologie, Ségolène Royal, laat weten dat de auto's die worden teruggeroepen worden gecontroleerd en wordt de motor opnieuw afgesteld zodat het filtersysteem correct functioneert. De minister ontkent dat er sprake zou zijn van milieu-fraude ook nadat bekend werd gemaakt dat Renault voor ongeveer 700.000 auto's op vrijwillige basis een update van de motormanagementsoftware gaat bieden. Die update moet deze zomer worden uitgevoerd. Het nieuws zorgde desondanks voor flinke onrust, Renault is sindsdien zo'n €3,3 mrd aan beurswaarde kwijtgeraakt. In Nederland zou het gaan om 180 diesels van de modellen Captur en Kadjar, zegt Renault Nederland. Royal meldt dat ook bij de andere Franse autobouwers te hoge uitstootnormen zijn gemeten. Renault benadrukte de afgelopen dagen herhaaldelijk dat het niets te maken heeft met de sjoemelsoftware-affaire, maar het concern is wel bereid om de uitstoot van de wagens te verminderen. De Fransen willen voorkomen dat ze ook geconfronteerd zouden gaan worden met claims als gevolg van het manipuleren van emissiedata.

Christine le Duc gaat flink reorganiseren. De erotiekketen sluit in Nederland de helft van de 26 winkels, omdat deze door de toegenomen verkoop via internet niet meer winstgevend zijn. Daardoor gaan veertig van de tachtig arbeidsplaatsen verloren. maar gedwongen ontslagen zullen niet plaatsvinden. De stap van Christine le Duc is de zoveelste tegenslag voor de Nederlandse winkelstraten. "Ook wij hebben te maken met minder mensen in de winkels", stelde interimtopman Kees Vlasblom van het Duitse moederbedrijf Beate Uhse. Dat leverde in de zaken die dicht moeten jaarverliezen op van €70.000 tot €100.000 per winkel. Hij wees er daarbij op dat de resterende winstgevende dertien filialen "net op een betere plek" zitten dan de winkels die nu sluiten. Het gaat om de filialen in Amsterdam, Rotterdam, Maastricht, Utrecht, Breda, Heerlen, Apeldoorn, Leeuwarden, Amersfoort, Hoorn, Delft, Enschede en Ede. Moederbedrijf Beate Uhse is het grootste erotiekconcern van Europa. De onderneming bestaat bijna 70 jaar en is in Duitsland beursgenoteerd. De Beate Uhse Groep is actief in tien landen in Europa. De omzet bedroeg in 2014 bijna €143 mln en het concern voert circa 20.000 producten. In Nederland is naast Christine le Duc ook online erotiekwarenhuis Pabo een bekende merknaam.

Vakbond CNV maakt zich zorgen over de situatie bij winkelketen Xenos, onderdeel van de Blokker Holding. Het gaat niet goed met winkelketen Xenos. Om kosten te verlagen worden 250 banen geschrapt in de Nederlandse filialen. Het gaat om mensen in leidinggevende en coördinerende functies die boventallig worden, omdat het bedrijf de bezetting van de winkels anders gaat inrichten. De ontslagen bij Xenos moeten leiden tot een kostenverlaging. 'De loonkosten worden daarmee meer in lijn gebracht met de omzetontwikkeling', schrijft het bedrijf in een persbericht. Het bedrijf investeert dit jaar €11,5 mln in vernieuwing van de formule en het verbeteren van de service en het assortiment. Ook maakt het ruimte vrij in het distributiecentrum om de webwinkel verder te kunnen uitbouwen. Xenos heeft 251 winkels, waarvan 189 in Nederland en 62 in Duitsland. Bij de keten werken nu nog ongeveer 3500 mensen, waarvan zo'n 2800 in Nederland. Het loopt al langer niet lekker bij Xenos. Vorig jaar maart trokken FNV en CNV aan de bel dat het bedrijf bezig was met een stille reorganisatie. De vakbonden kregen honderden klachten van werknemers met een vast contract die onder druk werden gezet om ‘vrijwillig’ te vertrekken. De Nederlandse detailhandel staat de laatste tijd zwaar onder druk. Het bedrijf schrapte toen ongeveer vierhonderd banen.

Weer massaontslag in de thuiszorg, nu in en rond Apeldoorn. Vérian, met 3600 thuiszorgmedewerksters , gaat voor 500 medewerksters ontslag aanvragen. Het noodpakket van staatssecretaris van Rijn gaat dit niet voorkomen.

The Big Short is een Amerikaanse biografische film uit 2015, geschreven en geregisseerd door Adam McKay en gebaseerd op het gelijknamig boek van Michael Lewis. Vanaf 21 januari in de Pathe theaters over rommelhypotheken en achterbakse zakenbankiers. Triple A-ratings. Synthetische subprime-hypotheekobligaties. Collateralized debt obligations(CDO). Credit default swaps. Ben je na deze begrippen al afgehaakt? Mooi, dat is precies wat de mensen op Wall Street bij het gewone volk willen bereiken. Ze willen dat we ons dom voelen, of beter nog, dat we ze negeren, zegt verteller en Deutsche Bank-medewerker Jared Vennett (Ryan Gosling) in The Big Short. De kredietcrisis lijkt op het eerste gezicht achter de rug. ABN Amro is terug op de beurs, Aegon en ING hebben de staat terugbetaald. Maar ons financiële stelsel blijft kwetsbaar voor dezelfde valkuilen als tijdens de crisis. De kijker wordt naar een ontwikkeling voor de vastgoedcrisis van 2008, meegenomen, waar we getuige zijn van het handelen van speculanten die tegen de markt ingaan. Met de wetenschap dat er een ontwikkeling gaande was in de VS die tot een vastgoedcrisis zou leiden, niemand geloofden hen, iedereen verkeerde in sferen waar de bomen tot in de hemel groeiden, handelden ze tegendraads …….. de film laat zien hoe dat proces zich voltrekt. De nieuwe film legt vanuit verschillende personages de waargebeurde aspecten uit van de Amerikaanse huizenbubbel en de daaropvolgende hypotheek- en kredietcrisis. Veel burgers én bankiers geloofden dat die niet te voorkomen was. Dr. Michael J. Burry (subliem geacteerd door Christian Bale), kapitaalmanager Mark Baum (even zo geweldig gespeeld door Steve Carell) en ex-bankier Ben Rickert (Brad Pitt) weten beter. De bankencrisis zag je van mijlenver aankomen, als je maar goed naar de achterliggende cijfers keek. De ervaringen van deze drie lone wolves en een private-equityfonds van het duo Charlie Geller en Jamie Shipley zijn door Michael Lewis opgetekend in The Big Short. In het verhaal wordt met veel humor, intellect en satire de oorsprong van de economische crisis naar voren geschoven: rommelhypotheken, die door achterbakse zakenbankiers op onnavolgbare, slinkse wijze werden gebundeld in complexe obligaties. Vervolgens werden die aangesmeerd door slimme handelaars aan naïeve investeerders met veel koopkracht. Zo niet Burry, Baum en Rickert. Als eenlingen doorzien zij de schimmige praktijken van de financiële sector, en besluiten het ondenkbare te doen: ze bieden tégen de in Amerika zo stabiel geachte hypotheken. Als Burry een verzekering wil aanvragen nadat hij de zogenaamde AAA-hypotheken bij Goldman Sachs koopt, wordt hij keihard uitgelachen. Ga dat zien ……………………

DFT: Staalconcern Tata Steel, de Indiase eigenaar van het voormalige Hoogovens in IJmuiden, schrapt ruim duizend banen in Groot-Brittannië. Volgens Sky komt het banenverlies bovenop een vorig jaar aangekondigde reorganisatie waardoor bijna 1200 Britse banen verloren gaan bij Tata Steel. Reden voor de nieuwe ontslagronde zijn de aanhoudend lage prijzen die voor staalproducten worden betaald, aldus het televisiestation. Met name in Groot-Brittannië kampt de staalindustrie met relatief hoge energiekosten.

Institutionele beleggers, als vermogensbeheerders en pensioenfondsen, staan op het punt Volkswagen voor de rechter te slepen om compensatie af te dwingen voor verliezen op hun investeringen in het autoconcern. Dat zegt advocatenkantoor Nieding + Barth namens een van de gedupeerden. Afgelopen september werd bekend dat Volkswagen op grote schaal gesjoemeld heeft met gegevens over de uitstoot van schadelijke gassen van dieselauto's. Het Duitse autoconcern hangen daarom wereldwijd fikse boetes en schadeclaims boven het hoofd. Als gevolg daarvan is het bedrijf op de beurs in Frankfurt met €22 mrd in waarde gedaald. De eerste schadeclaim gaat volgens advocaat Klaus Nieding binnenkort de deur uit. Hij wilde niet zeggen namens wie hij optreedt, wel dat het om een Amerikaanse partij gaat die ,,een groot verlies'' heeft geleden. Andere gedupeerden zullen zich naar verwachting bij die klager aansluiten, zegt Nieding. Institutionele beleggers zeggen honderden miljoenen euro's aan schade te hebben geleden door het dieselschandaal bij Volkswagen. Advocatenkantoor Nieding + Barth kondigde aan namens 66 van deze partijen, waaronder vermogensbeheerders en pensioenfondsen, een claim in te dienen. Nieding + Barth verwacht dat duizenden particuliere beleggers zich bij de zaak aansluiten. De advocaten willen aantonen dat Volkswagen al veel eerder op de hoogte was van het gesjoemel met de uitstootwaarden van dieselauto's dan september, toen de zaak aan het licht kwam. De autofabrikant wilde geen commentaar geven op de aanstaande claim. In de VS hangt VW voor tientallen miljarden aan claims boven het hoofd, zowel van groepen mensen met een auto van het concern als de Amerikaanse overheid.

Een aan de economiefaculteit van de Bosporus Universiteit in Istanbul verbonden onderzoeker heeft het ‘ongeregistreerde’ deel van de Turkse economie geanalyseerd. Met andere woorden, hij heeft het ‘zwarte’ percentage van de economie onderzocht. Uit dit onderzoek blijkt dat 28,72% van het BNP van Turkije een ongeregistreerde basis kent. Daarmee staat Turkije bovenaan onder de bij de Organisatie voor Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) aangesloten landen. Op de tweede en derde plaats staan Estonia en Mexico (respectievelijk 28,7% en 28,1%).

President Hollande heeft voor Frankrijk de 'economische noodtoestand' uitgeroepen. Hij kondigde tegenover een gezelschap van zakenlieden een herijking van de Franse economie aan. Hij zegde €2 mrd steun toe voor nieuwe banen. Hollande, sterk onder druk van de komende verkiezingen, wil met een serie ingrijpende maatregelen de structureel hoge werkloosheid aanpakken. Daarbij houdt hij wel vast aan de 35-urige werkweek, die hij expliciet noemde. Die relatief korte werkweek in Europees verband is een doorn in het oog van veel multinationals die willen dat Fransen desgewenst langer mogen doorwerken. De president verwees in zijn jaarlijkse toespraak tegenover de zakenwereld naar de aanslagen in Parijs en de werkloosheid in de banlieue. Het land kampt met 10,6% werkloosheid, de hoogste stand in achttien jaar. Volgens Hollande moet Frankrijk zich met de snel veranderende wereldeconomie aanpassen en moderniseren. De Europese kerneconomie loopt online achter. De bewindsman wil wel een serie verworvenheden van werknemers aanpakken vooral om bedrijven daarmee aan te moedigen nieuw personeel aan te nemen. Daaronder een premie van €2000 voor kleinere bedrijven, met minder dan 250 werknemers, als zij personeel werven. Vanwege de sterke rechten van ingehuurd personeel zien veel ondernemers af van het aannemen van tijdelijke krachten. Hollande biedt financiële steun voor begeleiding van een half miljoen werknemers naar banen. Rond €1 mrd steun is hiervoor bestemd.

De oliegiganten Shell, Total en Eni hebben in Nigeria bij het grootste gaswinningsproject van het land miljarden aan belastingvoordelen opgestreken. Dat melden SOMO en ActionAid op basis van eigen onderzoek van onder meer financiële jaarverslagen. Gezamenlijk gaat het om een voordeel van zeker $3,3 mrd (circa €3 mrd) voor de drie bedrijven. Het grootste pakket aan vrijstellingen was met $1,7 mrd voor Shell, zo melden de organisaties die zich inzetten voor duurzaamheid en armoedebestrijding. Volgens SOMO en ActionAid hadden de uitzonderlijk lange belastingvrijstelling en royale aftrekmogelijkheden een waarde van twee keer het jaarlijkse budget voor gezondheidszorg in Nigeria.

Als niet Kamerleden maar 'gewone burgers' de voorzitter van de Tweede Kamer hadden mogen kiezen, dan had Martin Bosma gewonnen. De PVV'er krijgt 32% van de stemmen en Khadija Arib (PvdA, met de Nederlandse en Marokkaanse nationaliteit) scoort 23%, blijkt uit een peiling van onderzoeker Maurice de Hond. De Kamerleden kozen vorige week Arib als opvolger van VVD'er Anouchka van Miltenburg. Die vertrok vorige maand na aanhoudende kritiek op haar functioneren. De wekelijkse peiling van De Hond laat geen verschuivingen in politieke voorkeur zien: de PVV zou met 41 zetels nog steeds de grootste partij zijn.

Iran heeft tussen de $30 en $50 mrd aan buitenlandse investeringen nodig. Het land mikt op een jaarlijkse economische groei van 8%, nu de sancties zijn opgeheven. Dat heeft president Rohani gezegd bij de presentatie van de begroting voor volgend jaar. Er zijn grote economische hervormingen nodig, onder meer voor de oliewinning, stelde Rohani en Iran gaat zijn economie verbreden om minder afhankelijk worden van de olie-inkomsten. Iran gaat bij Airbus 114 vliegtuigen bestellen met een waarde van €9,2 mrd, ook Boeing gaat 85 vliegtuigen leveren. Vriend worden met Iran kan onze economie uit het slop trekken. Saoudi-Arabië voelt zich heel 'ongemakkelijk' nu aartsvijand Iran weer toegang heeft tot de wereldmarkt. Het opheffen van de financieel/economische sancties van de VS en de EU tegen Iran brengt ook met zich mee dat geblokkeerde geldsbedragen nu worden vrijgegeven.

AD: De producent van levensmiddelen en verzorgingsproducten Unilever verwacht dat de marktomstandigheden in 2016 uitdagender zullen zijn, omdat de groei in veel opkomende markten onder druk staat. Dat maakte het bedrijf bekend bij de publicatie van de cijfers over het vierde kwartaal van 2015 en het gehele jaar. De omzet nam in 2015 toe met 10% naar €53,3 mrd en de winst daalde met 5%. Er zit weer meer groei in verzorgingsproducten, maar de fooddivisie krimpt verder in. Oorzaak van de omzetgroei lag voor een groot deel bij gunstige wisselkoersen (5,9%). Zonder die wisselkoersen blijft de omzetgroei op 4,1% steken. De gemiddelde volumegroei was 2,1%, met een gemiddelde prijsstijging 1,9%. De nettowinst daalde tot €5,3 mrd. Opkomende markten laten een omzetgroei van 7,1% zien, met een volumegroei van 2,7% en een prijsstijging van 4,3%. Ook in Europa was er een omzetgroei: 3,2%.

Ik zal de laatste zijn die beweert dat de consument, net als vertrouwen, geen belangrijke partij is voor het stimuleren van economische groei. Maar wat vermogensbeheerder en strateeg, James Swanson van de Amerikaanse vermogensbeheerder MFS, stelt, namelijk dat deflatie een goed signaal is om in de aandelenmarkt te stappen, volg ik niet. Hoewel veel beleggers in het nieuwe beursjaar nog steeds aan de zijlijn staan, kan de kracht van de Amerikaanse consument een goed signaal zijn om in de aandelenmarkt te stappen. Volgens Swanson zal in Amerika vooral de consument die in vrijwel alle sectoren het salaris heeft zien stijgen, de kar gaat trekken. Ook wijst hij er op dat in de VS zowel de kosten van arbeid als de energieprijzen al jarenlang dalen. De strateeg meent verder dat andere economische grootmachten, zoals China, de eurozone en Japan blijven profiteren van de lage energieprijzen, waardoor de koopkracht bij veel consumenten zal toenemen. Swanson benadrukt daarnaast dat ook economieën die momenteel in moeilijk vaarwater zitten eveneens de wind in de rug zullen krijgen dankzij de historische lage prijzen van grondstoffen en energie.

Een heel andere teneur is te horen op het World Economic Forum in Davos. Beurzen herstellen iets, maar zal het komend jaar economisch beter gaan? Honderden topbestuurders wereldwijd denken van niet: zij somberen over de groei. Tweederde van 1409 ondervraagde ceo's van bedrijven uit 83 landen is, volgens onderzoek van PwC, veel somberder over bedreigingen van die groei dan drie jaar geleden. Zij doen een beroep op overheden wereldwijd om veelal bureaucratische beperkingen van het bedrijfsleven weg te snijden en ruimte aan ondernemingen te geven. Uit het onderzoek komt het beeld naar voren van ook na zeven jaar crisis doorzettend economisch verval. Van zicht op stabiele groei is, volgens deze consensus, geen sprake. Het accountants- en advieskantoor presenteert deze donkere vooruitblik op de wereldtop in Davos, waar ondernemers en investeerders elkaar ontmoeten in honderden bijeenkomsten. Toch nog een kwart van deze topbestuurders verwacht wel enig herstel en groei. Slechts 35% van de bedrijven, tegen 40% vorig jaar, verwacht dat het bedrijf zal kunnen winnen aan omzet. Het is een langere lijn van teleurstelling: twee jaar geleden waren de bestuurders volgens diezelfde meting juist veel optimistischer. De beperking zit volgens deze bestuurders ook in de stagnerende wereldwijde economische groei. Bedrijven die veel met klanten werken zetten steeds meer kapitaal in voor technologische vernieuwing. Als vanouds benoemen bestuurders de hoeveelheid regels van overheden als de grootste belemmering. Maar na de zorgen om oorlogen en terreur noemen zij de grote volatiliteit in wisselkoersen voor munten waarin zij handel drijven. Respectievelijk de Verenigde Staten, China en Duitsland zijn de belangrijkste groeigebieden de komende kwartalen, aldus de geraadpleegde bestuurders.

DFT: De Amerikaanse bank Goldman Sachs heeft de winst afgelopen kwartaal met bijna twee derde zien kelderen tot $765 mln (€700 mln). Dat komt door een schikking die de firma onlangs sloot over de verkoop van herverpakte rommelhypotheken in de aanloop naar de financiële crisis. De deal met justitie drukte de winst in het vierde kwartaal met ruim $1,5 mrd. De totale baten liepen met 5% terug tot $7,2 mrd. Dat komt hoofdzakelijk door een daling van de inkomsten uit de obligatie-, valuta- en grondstoffenhandel. De zakelijke tak, die bedrijven bijstaat en adviseert bij bijvoorbeeld beursgangen en overnames, deed wel goede zaken. Daar stegen de opbrengsten in het vierde kwartaal met ruim 7% tot $1,6 mrd. Goldman Sachs heeft in totaal ruim $5 mrd opzij gezet voor boetes en schadevergoedingen aan gedupeerde klanten en beleggers. De bank verkocht tussen 2005 en 2007 schuldpapier dat gebaseerd was op te makkelijk verstrekte hypotheken. Dat leidde tot problemen toen in 2007 de Amerikaanse woningmarkt in zwaar weer terecht kwam en aflossingen op de onderliggende leningen opdroogden. Ook veel andere financiële instellingen hielden zich bezig met de handel in dergelijke beleggingsproducten, waarvan de risico's zwaar werden onderschat. Dat was de belangrijkste oorzaak van de kredietcrisis die tussen 2007 en 2009 een spoor van vernieling trok door het wereldwijde bankenlandschap.

Na maanden van relatieve rust op de Griekse obligatiemarkten belandde de rente op het langlopend Zuid-Europees schatkistpapier weer dicht in de buurt van de grens van 10%. De rente op 10-jarige Griekse staatsobligaties steeg maar liefst 70 basispunten naar een stand van 9,5% , waarmee de opgaande lijn van begin dit jaar werd vervolgd. Beleggers namen massaal afscheid van Griekse overheidsobligaties vanwege de vrees dat het land weer in de financiële problemen kan geraken bij een economische verslechtering. Halverwege vorig jaar steeg de rente op langlopend schatkistpapier in Griekenland even ruim boven de 10% vanwege de angst dat Griekenland uit de eurozone zou vallen.

De Russische roebel daalde deze week tot de laagste stand ten opzichte van de Amerikaanse dollar ooit. Dat is vooral te wijten aan de prijsdaling van olie, de voornaamste inkomstenbron van Rusland, met ruim 40% in de afgelopen 12 maanden. ,,Zodra marktpartijen zich realiseren dat de olieprijzen geruime tijd laag zullen zijn, komt de roebel verder onder druk'', zei een handelaar in Moskou. ,,Als de olieprijs daalt tot 25 dollar zal de verhouding 83 roebel per dollar zijn''. In 2014 kelderde de Russische munt voor het laatst in een vergelijkbare mate. Destijds verhevigde de oorlog in Oekraïne en haalden buitenlandse investeerders massaal geld uit het land. Na een reeks steunmaatregelen van de Russische centrale bank schommelde de roebel destijds tussen 58,15 en 80,10 stuks per dollar. Het hoofd van de centrale bank liet weten vooralsnog niet in te zullen grijpen. ,,De munt is momenteel 'fair' gewaardeerd en heeft geen steun nodig. Mocht de financiële stabiliteit in gevaar komen, zullen we wel maatregelen treffen''. De olieprijs opende week 4 fors hoger op $32,19, als gevolg van de extreem koude weersomstandigheden in het oosten van de VS, waardoor de vraag naar olie zal toenemen.

Slotstand indices 22 januari 2016; week 3: AEX 419,28; BEL 20 3.450,99; CAC-40 4336,69; DAX 30 9.764,88; FTSE 100 5.900,01; SMI 8271,11; RTS (Rusland) 691,40; DJIA 16.093,51; NY-Nasdaq 100 4.259,774; Nikkei 225 16721,28; Hang Seng 19087,98; All Ords 4.969,60; SSEC 2916,563; €/$ 1,0797; goud $1098,00; dat is €32.678,61 per kg, 3 maands Euribor -0,152% (1 weeks -0,263, 1 mnds -0,231%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,579%, 10 jaar VS 2,04,14%. Een liter diesel hier aan de pomp €0,989. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.