UPDATE22122012/148 Ik wil mijn geld terug

De peiling van Maurice de Hond geeft aan dat er afgelopen week geen verschuivingen zijn opgetreden: de PVV is de grootste partij gebleven met 24 zetels, gevolgd door de PvdA met 23 en de VVD met 22 zetels. Diederick Samsom is, volgens deze peiling, met stip de Politicus van het Jaar geworden, met 23% van de stemmen. Geert Wilders en, hoe is dit mogelijk, Jan Kees de Jager delen de tweede plaats met 11%. Roemer doet het met 8% beter dan Rutte en Pechtold die beiden 'slechts', 5% haalden. Dit moet hard aankomen bij de VVD.

Duitse juristen uiten twijfels over de onderbouwing bij de juridische grondslagen voor het centrale bankentoezicht waarover de Europese leiders het eens zijn geworden. Dat brengen juristen bij de Bundesbank naar buiten. De ministers van Financiën van de EU hebben afgesproken dat de Europese Centrale Bank (ECB) toezicht gaat houden op 200 grote Europese banken. De resterende 5.800 kleinere banken komen onder toezicht van de nationale centrale banken, onder supervisie van de ECB. Het is de eerste stap richting een Europese bankenunie, die op termijn moet helpen het vertrouwen in de gemeenschappelijke munt te versterken. Juristen van de Bundesbank zijn na een eerste evaluatie van het bereikte akkoord echter niet overtuigd dat het project ,,een duurzame juridische basis'' heeft. De Duitse centrale bank was in het recente verleden vaker zeer kritisch over Europees beleid ter bestrijding van de schuldencrisis. Ook Angela Merkel steekt voor de Kerstdagen nog een keer haar waarschuwende vinger op, die ook voor Nederland bedoeld is. Europa moet ,,heel hard'' werken om het huidige welzijnsniveau te behouden en concurrerend te blijven. ,,Als Europa momenteel goed is voor iets meer dan 7% van de wereldpopulatie, ongeveer 25% van de van het wereldwijde bruto binnenlands product (bbp) produceert en 50% van de wereldwijde sociale uitgaven moet financieren, is het duidelijk dat het hard moet werken om zijn welvaart en manier van leven te handhaven'', zei ze. Europa moet meer uitgeven aan onderzoek en onderwijs en het moet zijn belastingsysteem en arbeidsmarkt hervormen, zei de bondskanselier. De Duitse centrale bank verwacht dat de Duitse economie in het vierde kwartaal een forse krimp zal laten zien. Vooral in de Duitse industrie is sprake van flinke afkoeling, aldus de Bundesbank. De Duitse economie toont het gehele jaar al een afzwakkende groei. De grootste economie van Europa groeide in het eerste kwartaal met 0,5, met 0,3% in het tweede en met 0,2% in het derde kwartaal. Voor heel 2012 rekent de Bundesbank op een groei van 0,7%. Ook voor het eerste kwartaal van 2013 is de Bundesbank pessimistisch. De centrale bank verwacht economische stagnatie. Voor heel 2013 wordt uitgegaan van een groei van 0,4%.

De economische neergang in veel Europese landen lijkt zich te verspreiden over Europa. „Er zijn aanwijzingen dat de economie niet alleen verzwakt in de zuidelijke landen met schulden, maar ook in de rest van de eurozone”, aldus Erkki Liikanen, chef van de Finse centrale bank en lid van de Algemene Raad van de Europese Centrale Bank. Volgens hem kan niemand zich meer aan de problemen onttrekken, ook niet de Duitse en Finse economie die steunen op de export naar andere landen. „De ontwikkeling van de Europese conjunctuur baart ons zorgen”. Voor de oplossing wijst hij op de eigen verantwoordelijkheid van de Europese landen. Volgens hem kan niemand, behalve de landen zelf, zorgen voor hervormingen en bezuinigingen. „Als iemand zegt: meer Europa is de oplossing; dan zeg ik: we hebben eerst meer nationale verantwoordelijkheid nodig en daarna pas meer Europa”, aldus Liikanen.

De directeur van de Europese noodfondsen ESM en EFSF, Klaus Regling, is optimistisch over het verloop van de eurocrisis. Hij voorziet het einde ervan in twee tot drie jaar tijd. Volgens Regling is er al veel vooruitgang geboekt bij het oplossen van de crisis. „De helft van het werk is al gedaan en de concurrentiepositie van de eurolanden is door alle veranderingen flink verbeterd." Hij voorspelt dat het nog twee tot drie jaar zal duren, maar dan zullen alle eurolanden een begrotingstekort hebben van minder dan 3% van het bbp. Over Griekenland is Regling minder positief. De ontwikkelingen daar kunnen op de lange termijn problemen geven. „De oorspronkelijke aannames over de ontwikkelingen in Griekenland zijn te optimistisch geweest." Daarnaast waarschuwt hij Italië er voor om niet af te stappen van het huidige beleid na het aftreden van het zakenkabinet van premier Monti. Regling wijst er op dat de rentes op de Italiaanse staatsobligaties flink zijn gedaald sinds het aantreden van Monti. „Zoiets is niet blijvend. Een wisseling van beleid kan deze successen snel weer verpesten.”

Het CPB meldt dat de Nederlandse economie in 2013 met 0,5% van het bruto binnenlands product krimpt, na een krimp van 1% in 2012. Het begrotingstekort neemt iets af van 3,8% bbp in 2012 naar 3,3% in 2013. Daarmee komt het boven de EU-norm van 3% uit. "Wat het CPB nu doet is aangegeven wat de ontwikkelingen zijn. In het begrotingsproces gaan we afwachten wat de cijfers dadelijk in februari/maart zijn. Dat zijn de cijfers waarop we ook kijken naar de voorjaarsnota", zegt de premier tegen BNR. "Als je ziet hoe het is veranderd sinds september en nu, is ook alles weer mogelijk tussen nu en maart. Het belangrijkste is dat we een gestructureerd begrotingsproces hebben, waarbij je niet tussentijds maatregelen gaat nemen op basis van ieder tussentijds cijfer." "Dit is geen mooi kerstrapport, als je ziet dat de economie nu al anderhalf jaar verslechtert", zegt BNR-verslaggever Hans Verbeek. Het heeft met een hoop zaken te maken. De export houdt de afnemende consumptie niet meer in evenwicht. Mensen hebben minder in de portemonnee, onder meer door de btw-verhoging. Minister Henk Kamp van Economische Zaken erkent dat de kabinetsmaatregelen niet direct een positieve invloed heeft op de economische cijfers. Het raakt de koopkracht van de mensen en dat is onvermijdelijk. Het is noodzakelijk dat we, ook bij de huizenprijzen, op een realistisch niveau komen en dat we bij de overheid inkomsten en uitgaven in evenwicht brengen." Wat de zaak eventueel nog zou kunnen verlichten is de opbrengst van €3,8 mrd van de frequentieveiling van de 4G. "Minister Kamp verwacht dat als we in maart weer eens gaan kijken het begrotingstekort helemaal niet uitkomt op 3,3%, maar op of onder de 3%. Maar dat is dan incidenteel, natuurlijk." Voor het kabinet is het 3,3% begrotingstekort de grootste tegenvaller, politiek gezien. "Het lukt Nederland gewoon niet om met het huidige beleid onder de 3% te zakken. Als je dat zou willen bereiken, moet je twee miljard extra bezuinigen". Ook minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën weigert mee te doen aan speculaties over nieuwe bezuinigingen. "De vooruitzichten van het Centraal Planbureau en die van De Nederlandsche Bank liggen in grote lijnen in elkaars verlengde. De kern is hetzelfde: het herstel van onze economie vergt meer tijd. Dat is uiteraard zorgelijk, ook met het oog op het op orde brengen van de overheidsfinanciën.'' Dat moge zo zijn maar de meeropbrengst van de etherveiling voor de 4G van €3 mrd is een meevaller, die als het geld wordt aangewend als een bate, we, op slag, van alle problemen zijn verlost. Dat zou wel in strijd zijn met de Zalm-doctrine, die zegt dat meevallers altijd moeten worden aangewend voor het terugbrengen van de staatsschuld. Maar we verkeren momenteel niet in normale omstandigheden en dan moet je naar bewind van zaken handelen.

BNR meldt dat het kabinet onder aanvoering van Mark Rutte: incompetent, platzak en corrupt is. Die stempels krijgt Rutte II van oppositiewege opgeplakt. En daar kan Rutte maar heel weinig tegen doen. Verslaggever Hugo Reitsma van BNR zegt over het kabinet-Rutte II: "Rutte beweert dat hij niet incompetent is, zoals Weekers beweert niet corrupt te zijn. Terwijl beiden weten dat hoe vaker ze dat herhalen, hoe meer mensen toch een beetje gaan twijfelen." Waar rook is …. is vuur. Premier Rutte eindigt het jaar in mineur. Op de laatste dag voor het kerstreces stond hij de hele dag in de Tweede Kamer. En nou is dat op zich nog niet zo erg, maar hij moet antwoord geven op alleen maar vervelende vragen. Eerst ging het over de economie, en daarna – nóg vervelender – over de integriteit van zijn regering. Platzak is Rutte volgens het CPB dat voor volgend jaar verdere krimp voorspelt en een begrotingstekort van >3%. Rutte: “Het zou uiterst onrustig worden als we op iedere tussenstand gaan reageren, temeer daar die tussenstanden niet zijn uitgetrild.” “Vervelend natuurlijk om zo vaag te moeten praten, maar lang niet zo vervelend als de stempels incompetent en corrupt.” "Om met die laatste te beginnen: de van corruptie verdachte oud-wethouder Van Rey van Roermond plaatste tijdens de verkiezingscampagne een groot reclamebord voor zijn 'vriend' Frans Weekers langs de A73. De staatssecretaris op Financiën wist daar eerst niets van, vervolgens wist hij er wel van en had hij er zelfs met Van Rey over gesproken. Weekers hield, tegen ambtelijk advies in, de Limburgse belastingkantoor in Roermond open en er was ook ergens contact over Van Rey’s persoonlijke belastingaangifte.” Is dus ook Weekers corrupt? Nee, dat wil ik hem niet aanrekenen: gewoon een vriendendienstje. Dat gaat dan om het stempel van incompetentie. “Als formateur vroeg Rutte niet door over de declaraties van de inmiddels vertrokken staatssecretaris Co Verdaas. Verdaas had informatie achtergehouden, zei Rutte die dag. " “Ik kon het niet weten”, zei Rutte. Maar Provinciale Staten in Gelderland zeggen dat ze het hele dossier hadden gemaild. “Het dossier dat we kregen ging over de dienstauto en daar ging ook het debat over”, zei Rutte daarover. “Daarna kwam naar boven dat er ook informatie was over de privéauto, waaruit bleek dat er ten aanzien van die privéauto speelden. 1: declaraties Nijmegen-Arnhem waar de reis ging van Arnhem naar Zwolle. 2: […] de serieuze vraag kan worden gesteld of betrokkene eigenlijk wel in Nijmegen woonde.” Het roept twijfels op over de integriteit van de premier.

Hoewel het begrotingstekort volgend jaar toch boven de Europese norm van 3% uitkomt, moet het kabinet nu aankondigen dat er in 2013 en in 2014 geen aanvullende bezuinigingsmaatregelen komen, zegt directeur Coen Teulings van het Centraal Planbureau. De CPB-directeur roept het kabinet op te vertrouwen op het aangekondigde beleid. ‘Dankzij het regeerakkoord staat Nederland er straks weer goed voor. Het zal op langere termijn leiden tot hogere groei en moet dus snel en ongewijzigd worden ingevoerd. Zonder nog over van alles te willen doorpraten. De burger moet weten waar hij aan toe is.’ Ook het CPB heeft hun prognoses bijgesteld en sloot zich, in grote lijnen, aan bij die van de Nederlandsche Bank (DNB) die vorige week de verwachtingen voor de Nederlandse economie al flink naar beneden corrigeerde. Het CPB denkt nu ook dat de economie volgend jaar krimpt, met 0,5%, en wijt deze verslechtering geheel aan de tegenvallende conjunctuur. Het begrotingstekort loopt op tot 3,3%, waar het CPB in september nog op 2,7% rekende. In een reactie liet het kabinet weten nog niet te willen ingrijpen om het tekort terug te dringen. Het wil daarmee wachten tot de ramingen van het CPB in maart. Maar dat noemt Teulings onverstandig. ‘We voelen ons vereerd dat het kabinet op ons wacht. Maar het kan beter duidelijkheid scheppen door vast te houden aan de pijnlijke en ambitieuze maatregelen en daarmee aan de slag te gaan’, aldus Teulings. Er moet volgens hem zekerheid zijn dat er volgend jaar en eventueel in 2014 niet nog meer maatregelen volgen. ‘Rust brengen is nu belangrijk en paniekmaatregelen nemen zou echt heel slecht zijn.’ Die stellingname betekent wel dat we Brussel moeten laten weten dat we voor 2013 en 2014 de 3% norm voor het begrotingstekort loslaten. Teulings vreest een herhaling van het scenario van december 2011, toen het eerste kabinet-Rutte ook zei tot maart te willen wachten en uiteindelijk in april met het megabezuinigingspakket van het Lenteakkoord kwam. ‘Het ter discussie stellen van lopend beleid en het afkondigen van nieuwe bezuinigingen moet niet opnieuw gebeuren. Bezuinigen in crisistijd heeft de economie alleen maar heftiger doen krimpen.’ Het CBS laat weten dat er dit jaar 100.000 werklozen zijn bijgekomen en nu op 552.000 staat. Dat is een stijging dit jaar tot 7% van de beroepsbevolking. In het laatste kwartaal nam het aantal werklozen met 13.000 per maand toe, vooral 45+. De jeugdwerkloosheid is gestegen naar 13,7%. In oktober hebben de huishoudens 2,4% minder besteed dan een jaar geleden. Dat is de grootste krimp van de laatste drie jaar, laat het CBS weten. Uit de cijfers blijkt dat de aankopen van duurzame goederen sterk daalden na de verhoging van het hoge btw-tarief (21%) per 1 oktober j.l. Aan duurzame goederen werd vergeleken met oktober vorig jaar 10% minder uitgegeven. De terugval bij personenauto's was 30%. Aan voedings- en genotmiddelen gaven de consumenten ongeveer evenveel uit. In september was de krimp slechts 0,2%, waarschijnlijk als gevolg van de btw-verhoging van 19% naar 21%. Het consumentenvertrouwen daalde in december met 2 punten tot -39. Het CBS benoemt dat als 'zeer pessimistisch'.

Incidenteel afwijken van de Europese 3%s-begrotingsnorm is aanvaardbaar, zegt CDA-Kamerlid Raymond Knops. Als je het één jaar niet haalt is dat niet zo'n punt, meent hij. "Maar de eindlijn moet wel helder zijn. In 2014 zul je dat doel in zicht moeten hebben om onder die 3% te komen. Je zult het begrotingstekort moeten terugdringen en op termijn wel degelijk moeten komen met maatregelen die die houdbaarheid verbeteren." De staatsschuld drukt door de lage rente tijdelijk niet zo zwaar op de begroting. Op de lange termijn wordt dat wel een blok aan het been, meent de CDA'er. Het kabinet moet dan ook niet wachten tot maart, maar nu met maatregelen komen tegen de sombere economische vooruitzichten. We hoeven niet in paniek te raken, maar deze cijfers noodzaken wel tot ingrijpen, meent de CDA-politicus. "En niet zozeer een kille bezuinigingsslag, maar meer om te kijken: hoe kunnen we weer gaan investeren? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de economie weer gaat draaien en dat burgers en bedrijven weer gaan consumeren? Het geld is er, het is vooral een kwestie van gebrek aan vertrouwen." Als het slecht gaat met de economie is het altijd verstandig om te bezuinigen. Maar blind bezuinigen leidt nergens toe, is Knops' overtuiging. Hij pleit voor investeringen in specifieke sectoren om structurele kosten terug te verdienen. Knops pleit daarvoor voor het invoeren van 'revolverende fondsen'. Met zo'n fonds moeten mensen tegen aantrekkelijke voorwaarden gebruik kunnen maken van leningen, om bijvoorbeeld energiebesparende maatregelen te nemen. "Dat brengt de economie weer op gang en op langere termijn heb je minder kosten met bijvoorbeeld energie. Dat kan bij burgers en bedrijven, maar de overheid kan het zelf ook doen bij eigen gebouwen." "Het kabinet zegt bij bijna alle punten rond de woningmarkt of zorgpremie: wacht even, we gaan studeren. En juist van dat 'wacht even' zeggen mensen 'Ja, wacht even, dat betekent dat we niet weten waar we aan toe zijn en dat leidt weer tot vraaguitval'." Premier Rutte wil op zijn beurt geen speculaties doen over nieuwe bezuinigingen. "Het zou uiterst onrustig worden als we op iedere tussenstand gaan reageren, temeer omdat de tussenstanden niet zijn uitgetrild." De dogma's die deze politicus op tafel tovert zijn niet het wondermiddel dat wij nodig hebben om het vertrouwen van het bedrijfsleven en de consument terug te verdienen. Ik neem 2 uitspraken van hem onder de loep. Wat moet er gebeuren als het slecht gaat met de economie? Het is dan zeker heel onverstandig om de samenleving met een groot bezuinigingspakket te confronteren. Er gaat dan van alles gebeuren alleen niet datgene wat nodig is om het vertrouwen van de burgers terug te winnen. Die €46 mrd moeten zo snel mogelijk van tafel en worden vervangen door ingrijpende hervormingen op tal van onderwerpen (arbeidsmarkt, pensioenen, zorg, veiligheid). Ook over de staatsschuld slaat Knops de plank mis. Wij hebben momenteel een staatsschuld, van >€400 mrd, dat is 66% bbp. Ondanks de €46 mrd aan bezuinigingen blijft de staatsschuld stijgen. Volgend jaar boven de 70% bbp en in 2015 72,2%. Voor 2020 wordt, bij ongewijzigd beleid, geprognotiseerd een emu-schuld van 90%. Dat wordt dan andere koek. Ik deel wel de mening dat de stijging van de staatsschuld van €227 mrd in 2001 naar €450 mrd in 2013 niet leidt tot een onacceptabele stijging van de rentelasten. Het rentetarief is namelijk extreem laag, maar de schuld neemt momenteel wel toe met €600 per seconde. Ter vergelijking de staatsschuld in een % van het bbp: Zimbabwe 230, Japan 220, Griekenland 165, Italië 125, VS 105, België 100, Nederland 66.

De verwachte kleine krimp van de Nederlandse economie is geen verrassing. Het bijzondere is vooral het tempo van de verslechtering. "Het CPB verwachtte voor 2013 een beperkte groei en nu, drie maanden later, wordt een beperkte krimp verwacht". "Dat betekent dat in de Europese en wereldeconomie zaken aan het verslechteren zijn. Maar het is niet alléén de wereldeconomie: het gaat ook om de Nederlandse loonontwikkeling, de bestedingen en de huizenprijzen. Het sentiment in Nederland staat onder druk en dat vertaalt zich in voorzichtigheid." Toch is de wereldhandel voor het CPB een hele belangrijke variabele. De Japanse export daalt en daar heeft de economie van het land jarenlang op gedreven. "De jus is er een beetje af in de wereldhandel. En dat komt niet uit de lucht vallen, dat zie je gewoon gebeuren, maar het trekt wel zijn sporen door de wereldeconomie heen" was op BNR te horen. "De vooruitzichten van het Centraal Planbureau en die van De Nederlandsche Bank liggen in grote lijnen in elkaars verlengde. De kern is hetzelfde: het herstel van onze economie vergt meer tijd. Dat is uiteraard zorgelijk, ook met het oog op het op orde brengen van de overheidsfinanciën.'' Sinds het eerste kwartaal van 2011 is de Nederlandse economie in vier van de zes kwartalen gekrompen en in de overige kwartalen nauwelijks gegroeid. In feite krimpt de Nederlandse economie al anderhalf jaar, pas in de tweede helft van 2013 treedt enig herstel op. "Andere landen hebben nu al weer een beetje groei te pakken, maar Nederland blijft maar kwakkelen. Het enige lichtpuntje dat ik in de CPB-cijfers zie is dat de Europese financiële markten in rustiger vaarwater zijn gekomen. Dat heeft te maken met de maatregelen die ten aanzien van Griekenland, Italië en Spanje zijn genomen", zegt Hans Verbeek.

Volgens Arnoud Boot, hoogleraar in ondernemingsfinanciering en financiële markten aan de Universiteit van Amsterdam, zijn deze extra bezuinigingen onnodig. Ondanks het tegenvallende nieuws is Boot positief gestemd. “Het structurele pad voor de lange termijn van Financiën is gezond, tussentijds mag je tegenvallers hebben''. De cijfers tonen volgens Boot wel aan dat het vertrouwen moet worden hersteld. “We zitten in een vertrouwenscrisis, daar moet geen verdere verdieping aan worden gegeven.'' "We verkeren een beetje in een vergelijkbaar scenario met vorig jaar. Ook toen waren er in december tegenvallende cijfers en werd gezegd dat ze in maart verder zou kijken. Daaruit volgden de Catshuis-besprekingen. Het kabinet staat ook nu onder grote druk om extra maatregelen te nemen om de EU-norm van 3% te halen. Nederland zou een gek figuur slaan als het zich niet aan de regels houdt – zeker als Jeroen Dijsselbloem voorzitter van de eurogroep wordt."

De Ierse economie staat er veel slechter voor dan in Brussel wordt aangenomen. Ierland líjkt misschien aan de beterende hand, stiekem ziet de toekomst van de Ieren er een stuk minder rooskleurig uit. Sociaal geograaf Chris van Egeraat zegt over het 'ontzettend ambitieuze' banenplan van de Ieren: "Waar die vandaan zouden moeten komen, is de vraag." De problemen bij banken, op de vastgoedmarkt en bij de overheid zijn zo hardnekkig, meldt het FD, dat in Ierland grote twijfel heerst of het land over een jaar weer op eigen benen kan staan. Dan loopt het hulpprogramma van de EU en het IMF af. Bij de banken, die grotendeels zijn genationaliseerd, wordt voorzichtig rekening gehouden met een schuldsanering, een verlenging van het huidige hulpprogramma of een nieuwe internationale geldinjectie. Een bron van het FD zegt dat er tientallen miljarden nodig zijn om nieuwe verliezen op de vastgoedmarkt te dekken. Een andere bron noemt €80 tot €90 mrd aan slechte leningen, die hij gemakshalve bij de staatsschuld optelt, waardoor deze op 170% zou uitkomen. Dat getal is nog slechter dan dat van Griekenland. Ierland wordt door veel financieel gezonde landen – zoals Duitsland, Oostenrijk en Nederland – gezien als het voorbeeld van een economie die vroeger leefde op krediet, maar zichzelf door zuinigheid en discipline uit de problemen heeft gewerkt. Maar volgens Frank Gersdorf van het Financieele Dagblad is dat een verkeerd beeld. "Problemen bij de banken en ook op de vastgoedmarkt zijn nog lang niet over." Van Egeraat is al een aantal jaar woonachtig in Ierland, hij vult aan: "Om te beginnen hebben we hier een werkloosheid van bijna 15%. Geschat wordt dat we volgend jaar voor €40 mrd aan inkomsten hebben. De werkloosheid kost ons al de helft ervan, zo'n €20 mrd, om de sociale voorzieningen te betalen." Hij rekent verder: "De kosten van de staatsschuld zijn 8,1 miljard, dat is 20% van de inkomsten. Zo ben je al driekwart kwijt. Je kan zien dat het dan heel moeilijk wordt om de staatsschuld terug te betalen. Er gaan nu al geluiden op bij 'members' van de overheid om die 3,1 miljard aan rente volgend jaar níet af te betalen."

Woningcorporaties zullen de komende jaren veel minder investeren in duurdere huurwoningen en koopwoningen. Dat komt omdat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) de garantieregeling inperkt. Het WSW is een private instelling binnen de corporatiesector die thans ruim € 86 mrd aan door corporaties opgenomen leningen voor bouwprojecten garandeert. Corporaties waren vorig jaar goed voor 62% van de 57.703 opgeleverde nieuwe woningen. Zij bouwden 28.600 huurwoningen en 6700 koopwoningen. Het nieuwe beleid betekent de komende jaren nog minder nieuwbouw. De bouw klaagt al steen en been over het kabinetsbeleid, zoals de nieuwe maatregelen rond de hypotheekrenteaftrek en de verzwaarde jaarlijkse verhuurdersheffing die tot 2014 oploopt tot € 2 mrd per jaar. Het WSW heeft zijn klanten gemeld de garantiestelling aan te gaan scherpen. Corporaties mogen vanaf volgend jaar het met de verkoop van sociale huurwoningen verdiende geld niet langer inzetten voor investeringen in de bouw van duurdere huurwoningen en koopwoningen. Tot nu toe mocht dat wel. Eind 2011 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken dat nog eens in een brief aan de Kamer bevestigd. Corporaties moeten van het WSW ook voorzichtiger met hun eigen middelen omgaan, zeker als ze derivaten hebben. Zij moeten van de overheid al voldoende buffer aanhouden om 2% rentedaling op te vangen. Het nieuwe, strengere beleid van de WSW sluit volgens het garantiefonds aan bij de afspraken zoals neergelegd in het regeerakkoord. Daarin wordt volgens het WSW bepaald dat de taak van corporaties wordt teruggebracht tot het bouwen en verhuren van sociale huurwoningen. Grote corporaties maken zich zorgen. Bestuursvoorzitter Roel Steenbeek van Ymere: ‘Dit besluit betekent een verdere aanslag op onze investeringen.’ Institutionele beleggers zijn daarentegen blij. ‘Het verbetert de concurrentieverhoudingen met de commerciële verhuurders’, zegt directievoorzitter Henk Jagersma van Syntrus Achmea Real Estate & Finance. De negatieve invloed op de bouwproductie nuanceert hij. ‘Corporaties starten nu al geen nieuwe projecten. Wat er wordt opgeleverd is een kwestie van pijplijn. In 2013 leveren de corporaties slechts 15.000 woningen op.’

Ik wil voor de feestdagen nog een keer aandacht vragen voor de humanitaire situatie in Griekenland. Laat ik beginnen met een duidelijk standpunt neer te zetten: De Noord-Europese landen zijn net zo schuldig aan het Griekse drama als de Grieken zelf. Wij hadden moeten weten, ik neem aan dat we dat ook geweten hebben, dat met onze export naar de zwak gekapitaliseerde Zuid-Europese landen wij meegewerkt hebben aan de schuldenberg aldaar. Hoe de regering Rutte-I daarover dacht is door Jan Kees de Jager, in die periode minister van Financiën, verwoord met 2 harde uitspraken: wij gaan geld, veel geld, verdienen aan de Grieken door ze hulp te verlenen en daarvoor woekerrentes te eisen. Wij moeten naar Zuid-Europa blijven exporteren, want daar verdienen onze exporterende bedrijven goed geld aan en de Nederlandse Staat haar economische groei. dwwvgs (=dan wel woorden van gelijke strekking) De eisen die wij verbonden aan hulpverlening aan de Grieken, wat we wel moesten omdat anders 'onze' banken gigantische verliezen zouden leiden, stelden konden niet hoog en zwaar genoeg zijn. Objectief bezien moet er in Griekenland de nodige hervormingen worden doorgevoerd op fiscaal en sociaal terrein. Daarbij moet de economie op de rails worden gezet en de overheid moet het huishoudboekje van de Staat op orde brengen. Hoe gaat het eigenlijk in Athene? Slecht, heel slecht: een derde van de winkelpanden staat leeg, het MKB krijgt het zwaar te verduren, de aasgieren, grote internationale concerns, liggen op de loer om voor een habbekrats vastgoed op A-lokaties te kopen. De middenstand heeft het moeilijk. Veel teren op de laatste reserves. Het aantal klanten in de betere winkels zijn op 'één hand te tellen'. De enigen die nog handel drijven zijn opkopers van goud en gouden sieraden. Die verdienen een dik belegde boterham. Maar veel Grieken gaan gebukt onder salaris- en pensioenverlagingen, bezuinigingen, onder meer in de zorg en sociale uitkeringen en belastingverhogingen. Ik zou ze graag een heel fijn Kerstfeest willen wensen, maar ik vrees dat dat 'pijn' doet. Of een recente aanpassing van de kredietstatus door Fitch een echte verbetering aangeeft, betwijfel ik. Mijn gedachten gaan veel meer uit naar een signaal dat Griekenland 'rijp' is voor investeringen voor durfkapitaal-investeerders. Nu de Eurogroep de knoop heeft doorgeknipt en €34 mrd heeft overgeboekt naar Athene is het belang van de eurolanden zo hoog dat ze niet meer terug kunnen en Griekenland, onder alle omstandigheden, wel moeten blijven steunen. Dan kunnen de durf-kapitalisten weer geld aan Griekenland lenen, want het ESM en de ECB kunnen de Grieken niet aan hun lot overlaten.

Tweede Kamerlid Mark Harbers van de VVD hoopt dat in het voorjaar „de eerste tekenen van herstel” van de economische crisis zichtbaar worden. Volgens Harbers zou het kabinet „paniekvoetbal” bedrijven als het naar aanleiding van sombere ramingen van De Nederlandsche Bank (DNB) nu al zou besluiten tot nieuwe bezuinigingen. DNB voorspelde recentelijk dat het overheidstekort volgend jaar en in 2013 uitkomt op 3,5% van het bruto binnenlands product. Dat is veel hoger dan waar het kabinet vanuit gaat en boven de EU-limiet van 3%. Harbers is het niet eens met D66-Kamerlid Wouter Koolmees, die vindt dat het kabinet nu al nieuwe bezuinigingen moet voorbereiden, zodat de plannen klaarliggen als dat nodig is. Volgens de VVD' er liggen er bezuinigingsvoorstellen genoeg op de plank, die zo nodig meteen te voorschijn gehaald kunnen worden. Hij wil dat het kabinet wacht tot het voorjaar. Dan wordt traditiegetrouw de tussenstand opgemaakt van de begroting van het lopende jaar. Ook coalitiepartner PvdA zit op die lijn. Mijn vraag aan Mark Harbers is, welke argumenten hij heeft om te veronderstellen dat er tekenen van herstel in aantocht zijn. Veel parameters staan op 'rood' en het kabinetsbeleid van Rutte-II draagt vrijwel uitsluitend maatregelen aan die het netto besteedbaar inkomen verder afremmen waardoor het opgelegde emu-saldo van een tekort van 3% steeds verder uit beeld geraakt. Het aantal werklozen neemt verder toe, waardoor het herstel verder naar de achtergrond verschuift. Ik hecht meer waarde aan de hierboven aangehaalde uitspraken van Liikanen dan die van Harbers. Mario Draghi is veel behoudender dan de VVD'er Harbers. De economische malaise in Europa houdt nog in ieder geval tot en met de eerste helft van het volgende jaar aan. Pas in de tweede helft zou er een voorzichtig herstel kunnen intreden. Dat is de mening van de president van de Europese Centrale Bank (ECB). Volgens hem wijzen economische indicatoren in het vierde kwartaal op aanhoudende zwakte, hoewel er wel een stabilisering is te zien. Het was volgens de bankpresident geen gemakkelijk jaar, maar wel één waarin belangrijke beslissingen zijn genomen en een toekomstvisie is geformuleerd. De Europese landen zijn ook al begonnen de visie om te zetten in daden, zei Draghi die onder meer doelde op de stappen die zijn gezet richting een bankenunie. Bankentoezicht zal volgens hem het vertrouwen in banken herstellen en de vicieuze cirkel doorbreken, waarbij de economische situatie van landen beïnvloed wordt door die van banken. ,,Wij eindigen het jaar op een positieve noot'', concludeerde Draghi.

De bankpresident voorspelde ook dat de inflatie in de eurozone zal blijven dalen. In november bereikte het inflatiepercentage 2,2%, het laagste niveau in bijna twee jaar. Draghi bevestigde nogmaals zijn eerdere uitspraken dat de betrokkenheid van de Europese Centrale Bank bij het toezicht op banken niets zal veranderen aan de hoofdtaak van de bank, namelijk het garanderen van de prijsstabiliteit in de eurozone. De twee taken zullen geheel van elkaar gescheiden worden uitgevoerd, heeft de ECB herhaaldelijk beloofd. Daar moet ik toch vraagtekens bij zetten. Draghi heeft gelijk als hij meldt dat op één onderdeel van de bankenunie een beslissing is genomen. Maar of daar in 2013 al iets van te merken zal zijn is nog maar de vraag. En dan gaat het nog maar om de 200 grootste banken in de EU en wat er gaat gebeuren met het toezicht van de 5800 kleinere banken, aan welke normen die worden getoetst, is niet helder. Voor wat dat betekent voor de herkapitalisatie van de banken in relatie tot het opbouwen van sterke buffers en in welke mate private partijen, waaronder aandeelhouders en bezitters van bankobligaties, daarbij worden betrokken, is allemaal nog mistig. Of de inflatie op de middellange termijn blijft dalen is voor mij nog de vraag. Wat ik nu ga schrijven zal bij lezers de vraag oproepen of ik ze allemaal wel op een rij heb staan, maar toch doe ik het: zolang de rente zo laag blijft is er een achterliggend risico van een stijgende inflatie. Draghi poetst dat weg, maar de dreiging blijft. Ook beleggers hebben zo hun verwachtingen nu de jaarwisseling nadert. Een mening die ik hoor is dat de aanhoudende economische neergang in de eurozone de Europese schuldencrisis parten zal blijven spelen. Het gesteggel bij de Europese regeringsleiders zit een structurele aanpak ook in de weg. Beleggers hebben er echter weinig vertrouwen in dat het ergste van de eurocrisis nu achter de rug is. Zij vrezen dat de economische malaise de schuldencrisis juist gaat verergeren en dat de aanpak niet structureel van aard is. De credit-agency Fitch zegt dat de huizenprijzen in Nederland blijven dalen tot ver in 2014. Door de vele bezuinigingen, de aanpak van de hypotheekrenteaftrek en de strengere regels bij de verstrekking van hypotheken gaan de prijzen daarbij verder achteruit dan eerder werd gedacht. Fitch verwacht dat de huizenprijzen in het midden van 2014 de bodem hebben bereikt. Tegen die tijd liggen de prijzen volgens het ratingbureau gemiddeld 25% lager dan op het piekniveau van voor de economische crisis. Eerder ging de agency uit van een daling met 18%. Tegen het einde van 2014 zorgen de goedkopere huizen en duidelijkheid over de aanpak van de huizenmarkt voor herstel, denkt Fitch nu. In de tussentijd voorkomen het lage aantal nieuwe huizen dat wordt gebouwd en de liberalisering van de huurmarkt dat de prijzen nog sterker dalen.

Spanje moet snijden in de uitgaven aan pensioenen om te voorkomen dat de staatsschuld van het land uit de hand loopt. Dat stelde Europees commissaris Olli Rehn (Monetaire Zaken) in een toelichting op een rapport over de overheidsfinanciën van de EU-landen. Zonder aanpassingen in het pensioenstelsel loopt de Spaanse schuld op tot 114% van het bruto binnenlands product (bbp) in 2020 en 129% in 2030, waarschuwt Rehn. In 2014 komt die schuld waarschijnlijk uit op 97% van het bbp. De directe spanning over de overheidsfinanciën van Spanje is dankzij alle bezuinigingen die zijn doorgevoerd afgenomen, stelt Rehn. ,,Maar de risico's blijven betrekkelijk groot'', voegde hij eraan toe. Bezuinigingen hebben volgens de EU de spanning rond alle 24 EU-landen die geen financiële noodsteun ontvangen laten afnemen. Alleen Cyprus en Spanje zouden zich op korte termijn nog in de gevarenzone bevinden.

Rutte en de rekenmeesters van de VVD hebben zitten slapen. Het CPB heeft het schrappen van de inkomensafhankelijke zorgpremie, met als reden dat de rijke achterban van de VVD teveel zou moeten bijdragen aan de nivelleringsoperatie van de PvdA, doorgerekend en getoetst aan de fiscale wijzigingen die daarvoor in de plaats zijn gekomen. Het resultaat is uitermate verrassend: mensen met een jaarinkomen van tussen de €85.000 en €120.000 zijn slechter af dan voor het openbreken van het regeerakkoord. Achteraf stelt het CPB vast dat deze grootverdieners beter af waren met de inkomensafhankelijke zorgpremie. Dat blijkt uit een CPB-doorrekening van het definitieve regeerakkoord. Het schrappen van de inkomensafhankelijke zorgpremie pakt juist gunstig uit voor inkomens van €20.000 tot €85.000. Die groep ging er eerst zeven% op achteruit, volgens het CPB. Mensen die drie keer modaal verdienen hebben er nu last van dat de tarieven in de bovenste belastingschijven niet zijn verlaagd, zoals eerst de bedoeling was. Wat zullen ze op de Herengracht 54 in de hoofdstad plezier hebben gehad. Zouden er bij de VVD al leden zijn die het aftreden van Rutte aan het voorbereiden zijn? Een politiek leider die zulke blunders maakt is toch niet te handhaven als premier. Wat staat ons nog allemaal meer te wachten? Bij de verkiezing van de Politicus van het Jaar 2012 onder 40.000 geënqueteerden van EenVandaag bestond de Top5 uit, in volgorde van de uitslag: Samson, de Jager, Wilders, Roemer en als laagste Rutte. Die klap komt hard aan.

In de wandelgangen zijn kritische noten te horen over het innovatiebeleid van dit en het vorige kabinet. De beide kabinetten Rutte gaan voor een innovatiebeleid middels accenten op 9 topsectoren, waaronder water, chemie en voedsel, te financieren. Daarmee maakt het kabinet geen keuzes. Die 9 topsectoren omvatten zo goed als ons hele bedrijfsleven. Door dit beleid worden de huidige winnaars, de gevestigde belangen en de 1500 grote bedrijven komend jaar beloond met €319 mln. Opnieuw kiest Rutte ervoor de baby-boom generatie te belonen en de volgende generatie, de vernieuwers van morgen, laat hij in de kou staan. Terwijl je mag aannemen dat het bedrijfsleven toch wel zou innoveren uit levensbehoud. Het is zeer de vraag of het geld dat de overheid in innovatie stopt wel leidt tot een extra stimulans voor onze economie. Ik heb Rutte al meer verweten dat hij niet handelt als een minister-president die de belangen van het hele volk behartigt. Ik zet hem, ook bij dit onderwerp, neer als een lobbyist die deelbelangen bevoordeelt. Dat doet hij ook bij de WW. Er wordt over gesproken dat de aangekondigde ingrepen in de WW uitsluitend gaan gelden voor werknemers die nog niet in de WW zitten. Hier zou hetzelfde gebeuren als bij de hypotheekaftrek: bestaande belangen worden gerespecteerd: de starters betalen de rekening. Net als bij de verdeling van de innovatiepot, de lasten van de hypotheekrenteaftrek en de WW kiest het kabinet voor wat was, voor vandaag, niet voor morgen en al helemaal niet voor overmorgen. Hij laat de nieuwe generatie in de kou staan en dat moet dit kabinet zwaar worden aangerekend.

Deze week een inkijkje gekregen in de wereld van het grote geld. Over beleggers met een spaarpotje, die op zoek zijn naar een hogere opbrengst van hun geld. Over de 120.000 spaarders die €1.3 mrd toevertrouwden aan de IJslandse bank IceSave. Over de hebzucht, over bankers en gokverslaafden, over bonus en over malus. Maar ook over de zorgplicht. Over simpele mensen die, dikwijls op advies van een tussenpersoon, hun geld steken in projecten, beleggingsfondsen, duistere financiele producten en woekerpolissen en er na verloop van tijd achter komen dat de rubberplantage in dat zonnige, warme land nooit heeft bestaan of in beleggingen waren gestapt die belegden in risicovolle projecten waarbij de winst, in de vorm van bonussen werden verdeeld onder de dealers, ook wel genoemd bankers of speculanten, en de verliezen werden afgeboekt op de hoofdsom waardoor spaarders hun geld als sneeuw voor de zon zagen verdwijnen. Over oplichting, over de gedane zaken, die geen keer nemen. Over beleggers die gegokt hebben met het geld (erfenis van oma) van hun kinderen en hebben verloren en dan een slecht gevoel krijgen omdat ze hun zorgplicht hebben verzaakt. Ik kan de IKON documentaire ik wil mijn geld terug aanbevelen, al was het maar om erachter te komen wat banken doen met het spaargeld dat U er naar toe brengt. Hoe de slachtoffers de rekening krijgen gepresenteerd en de daders vrijuit in hun Lexus blijven rijden. Met andere woorden: de handelaren krijgen wel de bonus maar betalen niet de malus. En de politiek rommelt wat in de marge om daadkrachtige ingrepen te voorkomen.

Dit bericht gaat over het wegschuiven van de deadline voor de invoering van nieuwe bankregels, het zogeheten Basel III-akkoord, naar later. De onderhandelingen over de regels door de Europese Unie zijn opgeschort. Eind 2010 kregen de G20 landen 2 jaar de tijd om de regels in te voeren, die vervolgens per 1 januari 2013 zouden gelden. Volgens de internationale regels van Basel III moeten banken vanaf 2019 een kapitaalbuffer van minimaal 7% hebben. Dit kan oplopen tot 9,5% voor grote banken. Slechts 11 van de G20 landen hebben de boel op orde en zijn klaar om de regels in te voeren. Eerder liep de introductie onder meer vertraging op in de Verenigde Staten. Door het akkoord moet de omvang van de kapitaalbuffers die banken aanhouden in 6 jaar verdrievoudigen. Daarmee moet voorkomen worden dat banken massaal aan de bedelstaf raken in het geval van een nieuwe crisis. De lidstaten van de EU en het Europees Parlement kwamen vorige week dicht bij een akkoord over een wetsvoorstel waarin de invoering was vastgelegd, maar deze week werd beslist dat er meer overleg nodig is. ,,Ik kan bevestigen dat er vandaag geen onderhandelingen plaatsvinden'', aldus een woordvoerster van de EU. Naar verwachting wordt de invoering formeel uitgesteld tot 1 januari 2014. Ondanks de vertraging worden banken al op de huid gezeten door toezichthouders. Zo voerde de Europese bankwaakhond EBA stresstests uit, om te kijken of de financiële instellingen een nieuwe crisis kunnen opvangen. Slechts een handvol banken, met name Spaanse, zakte voor de tests. We hebben eerder meegemaakt dat banken, die zogenoemd ´veilig´ waren, niet voldoende stressbestendig waren.

De helft van de lidstaten van de Europese Unie zal in 2014 een schuld in relatie tot het bbp (bruto binnenlands product) hebben van boven de emu-norm van 60%. Dat blijkt uit een analyse van de Europese Commissie. In het rapport, dat in 2009 voor het laatst verscheen, stellen experts dat lidstaten hun pensioenstelsels radicaal moeten hervormen en grip moeten krijgen op hun schulden. "De verslechtering van de financiële posities en de toename van de overheidsschulden sinds 2008-09, gepaard met een demografische verschuiving vanwege de vergrijzing, maken duurzaamheid van de begroting een acute uitdaging voor het beleid," merken de experts op in hun analyse. Zonder beleidsaanpassingen zal de schuld-tot-bbp ratio voor de eurozone, ondanks de enorme bezuinigingen die door Brussel worden opgelegd, maar weinig dalen in de komende decennia. Het rapport raamt deze ratio voor 2020 op 88,6% en 86,3% tien jaar later. Voor dit jaar verwacht de Commissie een gemiddeld schuldniveau van 92,8%. Het rapport voorziet verder dat een aantal landen jarenlang een verhoogd schuldniveau zal hebben, tenzij er significante beleidsveranderingen worden geïmplementeerd. Eurozonelanden als België, Spanje, Italië en Cyprus hebben in 2020 naar verwachting een schuld-tot-bbp ratio van boven de 100%. Voor het Verenigd Koninkrijk wordt dit niveau geraamd op 102% in 2020 en 127% in 2030. Nederland loopt op de korte termijn geen grote risico's, menen de experts. Wel moet de focus liggen op het verlagen van de staatsschuld. Zonder beleidsveranderingen loopt die in 2014 op tot 70,3% van het bbp, gevolgd door een niveau van 70,6% in 2020. In 2030 schat het rapport de staatsschuld in op 93% van het bbp, mits er nieuw beleid wordt geïmplementeerd. Griekenland, dat in het rapport niet wordt genoemd, heeft in 2013 waarschijnlijk een staatsschuld die gelijk staat aan 174% van het bbp. Samengevat: Nederland doet het nog niet zo slecht: kijkend naar de relatie emu-schuld versus bbp. Dat we over 17 jaar stijgen van 66% nu naar 93%. Dat betekent dat het beleid van Rutte slecht uitwerkt op de middellange termijn. Ik zeg: teveel bezuinigen, te weinig hervormen. Maar ze luisteren in den Haag niet naar dit geluid.

Ik wijs U op twee columns van Prof Dr René Tissen. De eerste is getiteld “Bankentoezicht: iedereen blij of toch niet“ en de tweede “2013 is jaar om in de gaten te houden”. Lezenswaardig op http://www.rtl.nl/financien/rtlz/columnsoverzicht/?category=opinie.

Kort Nieuws

Drie kwart van het voortgezet onderwijs in Nederland schrijft aan het einde van 2012 met rode inkt het 'bedrijfsresultaat'. 75% van die scholen geeft dit jaar meer uit dan het binnenkrijgt.

Onze minister van Financiën, Jeroen Dijsselbloem, is genomineerd voor de functie van voorzitter van de Eurogroep, de in Luxemburgse gevestigde instelling van de ministers van Financiën uit de 17 eurolanden. Hij zou in Duitsland heel goed in de markt liggen. Dat de groep Merkel, met Finland, Oostenrijk, Luxemburg en België hem steunen is een optie, of hij het vertrouwen geniet van alle 11 andere landen dat ook vinden is nog maar zeer de vraag. Ik verwacht dat er tegenstand gaat ontstaan tegen de nominatie van Dijsselbloem. Er zijn echter ook positieve geluiden te horen over de grote eer die Nederland ten deel zou vallen als Dijsselbloem, ondanks zijn gebrek aan financiele en monetaire kennis, gevraagd zou worden. Ik stel me voor dat politici en diplomaten zo denken. Maar als ik kijk naar de praktische kant van een eventuele eervolle uitnodiging kan dat wel eens betekenen dat de nationale belangen van ons land wel eens opgeofferd moeten worden voor het grotere belang van de 16 andere eurolanden. De Jager kon nog wel eens 'nee' zeggen, maar dat wordt veel lastiger als we zelf de voorzitter leveren. Misschien wordt daarom ook gekozen voor een Nederlander om van een 'lastpak' af te zijn en wellicht zijn de Duitse media zo zeker van hun zaal omdat Merkel c.s. verwachten dat Dijsselbloem de Berlijnse visie zal doordrukken. Wordt vervolgd.

Goed nieuws: S&P maakte bekend dat het de beoordeling 'selective default' voor Griekenland verhoogt naar B-, waarmee het acute wanbetalingsgevaar van de Grieken geweken lijkt. De kredietverhoging maakt duidelijk dat de eurocrisis aan het verminderen is en de financiële markten minder nerveus worden over de toekomst van de euro. S&P omschrijft de financiële vooruitzichten van Griekenland in een toelichting op het besluit als 'stabiel'. Ik zou me in deze fase nog iets terughoudener hebben opgesteld, ook al omdat de Griekse Eurobank in de eerste 9 maanden van dit jaar eren verlies meldt van €1,1 mrd, twee keer zoveel als vorig jaar. Eurobank moest €6 mrd afschrijven op kwijtgescholden leningen aan de Griekse overheid. Ook de zware en langdurige recessie waarin Griekenland verkeert, deed het bedrijf pijn. Het aandeel slechte leningen liep daardoor op van 14 naar 17% van de totale kredietportefeuille. De voorzieningen voor slechte kredieten stegen met 23% tot €1,2 mrd. De op twee na grootste bank van Griekenland heeft 5,8 miljard euro aan extra kapitaal nodig. Na een herkapitalisatie gaat het bedrijf fuseren met branchegenoot Nationale Bank, de grootste bank van Griekenland. Hierbij nog een aantekening. De afschrijving van €6 mrd aan Griekse staatsleningen is het gevolg van eisen die werden opgelegd door het IMF.

Japan gaat meer geld in de economie stoppen. Het is de derde keer in vier maanden dat het opkoopprogramma wordt uitgebreid. Dat programma is bedoeld om banken van meer liquiditeit te voorzien, zodat zij meer geld kunnen uitlenen en de economie op die manier een stimulans kunnen geven. Economen zien in de nieuwste uitbreiding de invloed van de verkiezingswinst van de conservatieve Liberaal-Democratische Partij (LDP). Aankomend premier Shinzo Abe heeft de centrale bank de afgelopen maanden opgeroepen meer te doen om de economie te stimuleren en een einde te maken aan de deflatie in het land. Met een staatsschuld van 220% bbp is dat geen goed beleid. Ik zie het meer dan een wanhoopsdaad: we moeten iets maar we weten ook niet precies wat goed is voor de economie, de monetaire situatie en het Japanse volk, dat net als bij ons aan het vergrijzen is.

De Europese Commissie geeft groen licht voor staatssteun aan nog eens vier Spaanse banken. Hierdoor is de weg vrij voor de verstrekking van noodkredieten aan Liberbank, Caja3, Banco Mare Nostrum en Banco Ceiss. Volgens Brussel kunnen de voorgestelde herstructureringsplannen ervoor zorgen dat de banken op termijn zonder hulp van de staat verder kunnen. Daarnaast dragen de banken en hun aandeelhouders ook een aanzienlijk deel van de kosten, terwijl de gevolgen voor de concurrentie beperkt zijn. De steun wordt gefinancierd uit de hulpleningen die Spanje van Europa krijgt. Afgelopen zomer kreeg Spanje maximaal 100 miljard euro toegezegd voor de redding van zijn banken. Begin deze maand vroeg Spanje daarvan 39,5 miljard euro aan. De vier banken krijgen in totaal 1,9 miljard euro aan hulpkredieten. Caja3 kondigde eerder al aan te fuseren met Ibercaja, als de financiële positie van beide banken dit toestaat. De overige drie banken moeten in ruil voor de steun 25 tot 40% krimpen.

De kredietwaardigheid van Cyprus is bij Standard & Poor's (S&P) met twee stappen verlaagd naar CCC+. Daarnaast kwam de kredietbeoordelaar met een negatief vooruitzicht voor de economische situatie in het Zuid-Europese eiland. "De onzekerheid over financiële steun voor Cyprus heeft ons doen besluiten de status opnieuw te verlagen'', zegt een woordvoerder van S&P. De laatste afwaardering dateert van 17 oktober l.l.

PvdA-leider Samsom is bezorgd geweest over de weerstand tegen de afspraken tussen VVD en PvdA. Dat blijkt uit 'dagboekinterviews' die NRC Handelsblad hem de laatste maanden heeft afgenomen. "Ik vrees wel eens dat we over een jaar zeggen: het was mooi ,jammer dat het over is",zei hij een paar weken voordat de informatie zou worden afgerond. En van de commotie rond de inkomensafhankelijke zorgpremie zei Samsom wakker gelegen te hebben. "Er moeten nog 20 van zulke moeilijke maatregelen door. Als dit al niet lukt." Toch twijfelt hij niet aan de noodzaak van hervormen."Dit decennium hebben we nog, anders stormen we de afgrond in." Wat opvalt is het woordgebruik van 'hervormen' en 'afgrond'. Hij vermijdt het gebruik van 'bezuinigingen' en 'we komen beter uit de crisis'. Ik proef een mate van terughoudendheid. Is die €46 mrd aan ombuigingen nou echt wel noodzakelijk en staat ons huishoudboekje van de Staat er echt zo slecht voor. Ik leg al maanden uit dat het helemaal niet nodig is om zo extreem te bezuinigen. Hervorm wat ingrijpender, op een manier dat de volgende generatie een herstart kan maken zonder dat ze worden opgescheept met de schulden van de baby-boomers. Met het pim-pam-petten is dat grandioos mislukt. Voor de enquête van EenVandaag heb ik aangegeven dat ik niet verwacht dat Rutte-II de rit in 2013 uitzit. Overigens is Samsom daar ook bang voor: gebrek aan draagvlak. En terecht. Premier Rutte kraamt onzin uit. Hij zei na afloop van de laatste ministerraad van het jaar dat hij voorzichtige positieve ontwikkelingen in Europa ziet. De maatregelen die de afgelopen tijd zijn genomen, zoals de aanscherping van de begrotingsdiscipline en het bankentoezicht, beginnen hun vruchten af te werpen. Volgens Rutte was er sprake van een „bewogen, turbulent jaar”. De economische crisis is nog niet voorbij, onderstreepte hij. Het kabinet beseft dat er achter de sombere cijfers „echte gezinnen schuilgaan”. Maar er is voor het kabinet maar één weg: de crisis bestrijden en zorgen dat „het huishoudboekje weer op orde komt”. Rutte wil „geen valse verwachtingen wekken”. Het kabinet wil wel knokken voor draagvlak voor zijn beleid. Het eerste overleg met vakbonden en werkgevers van deze week was wat hem betreft „bemoedigend”. Rutte bespeurt „een gedeeld gevoel van urgentie”. De verwachtingen die Rutte hier neerzet zijn er gewoon niet. Er zijn wel politieke en monetaire autoriteiten die dat graag zouden willen, maar het draagvlak hiervoor is er – nog – niet. Het bankentoezicht op de 6000 banken gaat op zijn vroegst pas in 2014 van start en de begrotingsdiscipline in de eurozone is hier en daar wel wenselijk, maar nog niet realistisch. Misschien ontspringen we, op het allerlaatste moment, de dans door een meevaller van €3 mrd uit de 4G etherfrequentie-veiling, als Brussel toestaat dat dat geld mee mag tellen als een bate voor de begroting. Maar voor de verwachting dat er al fruit van de bomen komt, is het veel te vroeg.

Alle hens aan dek voor de Nederlandse economie is de boodschap van de linkse economen Vermeend en van der Ploeg. Zij zijn pessimistischer gestemd en verwachten voorlopig geen groei. Dat is mede het gevolg van de zwakke punten in onze economie. Nederland is op verschillende internationale ranglijsten gezakt, zoals op het terrein van innovatie, onderwijs, onderzoek en wetenschap, vestigingsklimaat en productiviteit. Met het huidige regeerakkoord zullen deze zwakke punten,die eerder remmend werken op onze groei, niet worden weggenomen. We zitten in een jaargetijde waarin zogenaamde deskundigen in de glazen bol kijken. Zo vaart politiek Den Haag voor de economie op het kompas van het Centraal Planbureau. Maar ook deze internationaal gezaghebbende instelling zit er vaak naast, vooral als het gaat om de ramingen van onze economische groei. Vorig jaar september voorspelde het CPB dat de Nederlandse economie in 2012 met 1% zou groeien. Deze week moesten de rekenmeesters erkennen dat ze te optimistisch waren geweest en vaststellen dat we dit jaar eindigen met een krimp van 1%. Voor volgend jaar doet het CPB weer een poging met de verwachting dat ons nationaal inkomen in 2013 met 0,5% zal krimpen en de werkloosheid zal oplopen tot 6%. Het CBS gaf deze week al aan dat de werkeloosheid op dit moment al 7% is. Betekent dit dat de werkeloosheid terugloopt of loopt het CPB achter bij de realiteit? Ook nu rijst de vraag of het CPB niet te optimistisch is. Op zich is enig optimisme in deze sombere tijden meer dan welkom. Bovendien zal met al te veel somberen de economie niet herstellen en eerder verder het slop in raken. Zo maakt de EC bekend dat Europa zich soepeler gaat opstellen voor het terugdringen van het Spaanse begrotingstekort. Ze krijgen wat meer tijd. Ook worden de eisen aan de Spaanse banken voor wat betreft de soliditeit wat minder stringent gemaakt. Een topman van de ECB verklaart nog eens richting Duitsland dat niemand zich zorgen hoeft te maken over een toename van de inflatie. De verwachtingen van 4 topeconomen, Arnoud Boot, Sylvester Eijffinger, Han de Jong en Hans Stegeman, voor 2013 klinken veel realistischer. Nederland komt er weer bovenop, maar dan is het voor alles van belang dat het vertrouwen van consumenten en producenten wordt hersteld. Verder moet de huizenmarkt een bodem zien te vinden, moeten we meer investeren in onderzoek en ontwikkeling, moeten de banken weer gaan lenen en mag het vangnet voor overtollige 50-plussers niet worden versoberd. En als we het tekort niet op 3% krijgen, jammer dan. Alles beter dan de boel kapot bezuinigen. het nieuwe jaar in. „Vooral het leeglopen van de huizen-bubble is de voornaamste oorzaak van het feit dat de Nederlandse consument het totaal heeft laten afweten,” stelt Han de Jong. „Daarom doen wij het ook slechter dan de landen om ons heen, terwijl we vroeger altijd het beste jongetje van de klas waren.” ”Bij ons zijn de huizenprijzen het meest gestegen, we hebben toen in feite al geconsumeerd wat we nu hadden kunnen en moeten doen.” Nu alles vol op de rem gaat kijken Nederlanders roerloos als bange konijnen in de koplampen. In de landen om ons heen is de schrikreactie veel minder geweest. Nergens is bijvoorbeeld het restaurantbezoek zo drastisch gedaald als bij ons. Het plan om mensen nu als een dolle hun hypotheek te laten aflossen, beoordelen de economen dan ook als faliekant fout. Het geld moet juist in de dagelijkse economie blijven. Alleen zo gaan producenten ook weer investeren. Nu liggen de investeringen 20% onder het niveau van vóór de crisis. Arnoud Boot ziet nog 20% van de huizenprijzen af gaan, Han de Jong vindt 10% lagere prijzen realistisch. „Maar wellicht schiet de markt inderdaad nog iets door, de laatste tijd jojoot alles vaak te ver door.” Als de huizenmarkt een bodem heeft gevonden, kan het herstel pas echt beginnen. Ook in de 2e grootste economie in Europa, in Frankrijk, lopen zaken niet naar wens. De plannen van de Franse regering om de omvang van het begrotingstekort in 2013 niet groter te laten zijn dan de emu-norm van 3% van het bruto binnenlands product (bbp), worden volgens het IMF niet gehaald. Het IMF schat dat de regering van de socialistische president François Hollande de omvang (4,5% in 2011) dit jaar terugbrengt naar 3,5%. De concurrentiepositie van Frankrijk blijft ondertussen slecht, wat de ontwikkeling van de economie blijft belemmeren. Het IMF voorziet wel een karige groei van de economie van 0,4% in 2013. De Franse regering is optimistischer en schat de groei op 0,8%.

Slotstand indices 21 december 2012/week 51: AEX 344,12; BEL 20 2.485,06; CAC 40 3.661,40; DAX 30 7.636,23; FTSE 100 5.939,99; SMI 6.889,54; RTS (Rusland) 1.512,18; DJIA 13.190,84; Nasdaq 100 2.664,67; Nikkei 9.940,06; Hang Seng 22.492,38; All Ords 4.635,20; € $1,3190 goud $1657,00 dat is €40.349,56 per kg.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.