UPDATE22072017/386 Een rechtvaardige verdeling van de kosten van de verduurzaming

Afgelopen zondagavond naar Nieuwsuur gekeken. Die hadden een item over de uitwerkingen die de hervormingen en bezuinigingen van het demissionaire kabinet Rutte II/Samsom hebben teweeggebracht in de samenleving. Te gast waren drie jongere vrouwen: een wijkverpleegster, een onderwijzeres en agente van politie. Ze vertelden over hun werk en de problemen waar ze dagelijks mee geconfronteerd worden. Ze dienen iedere dag de publieke zaak door te zorgen, te helpen en te beschermen. En ze komen de laatste tijd vaak in het nieuws door bezuinigingen, personeelstekorten en een oplopende werkdruk. Wat maken deze mensen iedere dag mee op de werkvloer en welke boodschap hebben ze voor de politici aan de formatietafel? Delen van de uitgevoerde hervormingen moeten worden teruggedraaid en van de opbrengst van de bezuinigingen moet €15 mrd worden teruggedraaid. De agente meldde dat er een tekort aan politiemensen is om de taken uit te kunnen voeren, die nu niet worden afgehandeld: internetcriminaliteit, aangiften van zedenzaken en kleine criminaliteit. Materiaal, waar geen geld voor is om dat de updaten. Een voorbeeld. Navigatieapparatuur in politiewagens wordt niet geactualiseerd: er is geen geld voor. Als er een melding binnenkomt uit een nieuwe wijk, waar met spoed de politie naartoe moet, moet dat opgezocht worden op Google Maps. Defensie dat een grote achterstand heeft in het onderhoud van materiaal en het ontbreken van wapens (munitie). In het onderwijs en de zorg lijkt de bureaucratie heeft toegeslagen. Niet het werk maar de verslaglegging staat centraal. Ambtenaren moeten bezig gehouden worden of die werken voor de gemeente dan wel de zorgverzekeraars.

Een goed of een slecht bericht? Het begrotingstekort van de eurolanden is in het eerste kwartaal van dit jaar gedaald tot 0,9% van het bbp van de eurozone. In het vierde kwartaal kwam het tekort nog uit op 1,1%. Volgens Eurostat bedroeg voor de gehele Europese Unie het tekort 1%, tegen 1,2% in het voorgaande kwartaal. De Europese begrotingsregels schrijven voor dat landen hun tekort moeten beperken tot maximaal 3% van het bbp. Eurostat tekende binnen de EU het hoogste tekort op in Frankrijk met 3,3%. In Malta was juist sprake van een begrotingsoverschot met 3,5%. In Nederland was het overschot 1,5%. Verder maakte Eurostat bekend dat de schuld van de eurolanden in de eerste drie maanden is opgelopen tot 89,5% van het bbp, tegen 89,2% in het voorgaande kwartaal. Voor de gehele EU kwam de schuld uit op 84,1%. Is een daling van het begrotingstekort nu goed nieuws voor de EU-lidstaten of is het een signaal dat de landen te weinig investeren in de toekomst. De aanname van de EU begrotingstekorten moeten beperken is zeer kortzichtig. De ECB maakt zich zorgen over de geringe inflatie, die ondanks het ruim-geld monetaire beleid, maar niet wil stijgen is volledig toe te schrijven aan het financieel/economische beleid van de Europese politici.

Consumenten hebben in mei ruim 2% meer besteed dan in dezelfde maand een jaar eerder. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. De groei is wel wat lager dan in de voorgaande maand. Er werd in mei vooral meer uitgegeven aan kleding en woninginrichting. Aan voedings- en genotmiddelen werd circa 1% meer uitgegeven dan een jaar eerder. Verder hebben consumenten in mei bijna 3% meer besteed aan overige goederen. Ook aan diensten als woninghuur, reizen met bus en trein en het bezoek aan kapper of restaurant werd meer besteed. De diensten maken ruim de helft van de totale binnenlandse consumptieve bestedingen uit. Volgens de zogenoemde consumptieradar van het statistiekbureau zijn de omstandigheden voor de consumptie in juli iets gunstiger dan in mei.

De inflatie in de eurozone is in juni afgezwakt naar 1,3% op jaarbasis, van 1,4% in mei. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van Eurostat. Het cijfer komt overeen met een eerdere raming. Voor de gehele Europese Unie werd door Eurostat een geldontwaarding gemeten van 1,4%, tegen 1,6% een maand eerder. Volgens Eurostat werd binnen de EU de hoogste inflatie opgetekend in de drie Baltische Staten en de laagste in Ierland, Denemarken en Roemenië. Voor Nederland werd door Eurostat een inflatie van 1% gemeld.

Politiek Den Haag moet ingrijpen om te voorkomen dat grote groepen werknemers voor hun pensioendatum uitvallen. Die oproep doen werkgeverskoepels voor de bouw, metaal, en de installatiebranche, meldt het FD. Een nieuw kabinet ontkomt niet aan nationale oplossingen zoals tijdelijke bevriezing en flexibilisering van de AOW-leeftijd, aldus de koepels. Deeltijdwerken en vroegpensioen bieden vaak geen uitkomst voor werknemers met een lager inkomen, die onvoldoende hebben kunnen sparen. Ze verwijzen naar cijfers van UWV en een signaal van het Pensioenfonds voor de metaal (PMT), dat het aantal arbeidsongeschikten op alarmerende wijze stijgt sinds de afschaffing van de VUT en het verhogen van de pensioenleeftijd. Die gaat in stappen van 65 jaar in 2013 naar 67 in 2022. De vraag blijft of de werkgelegenheid wordt gediend met het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd? Ik behoor bij een generatie die nog voor zijn 60ste met de pre-VUT ging. De arbeidsmarkt moet dringend worden hervormd en de lonen moeten omhoog om de economie te stimuleren.

Milieudefensie voorziet een ‘sociale kloof’ als de kosten van het klimaatbeleid niet rechtvaardig worden verdeeld. Zij noemt de groei van een ‘sociale kloof’ bij verduurzaming van Nederland een reële dreiging, die ingrijpen vergt. Directeur Donald Pols van Milieudefensie zegt dat het te laat is als armere huishoudens de financiële pijn van toekomstige milieubelastingen gaan voelen, terwijl ze zelf niet de middelen hebben om duurzaam te worden. “Deze groep dreigt zich straks tegen het gehele klimaatbeleid te keren”, vreest Pols. Hij pleit voor andere belastingregels, die de kosten en baten van klimaatbeleid beter verdelen. “Wie duurzaam wil worden moet geld hebben”, zegt Pols. Particulieren met een krappe beurs kunnen zich geen schone auto of energieneutraal huis veroorloven. Er bestaan wel allerlei subsidies en regelingen, maar zonder eigen geld lukt het huishoudens vooralsnog niet om duurzaam te worden. Dit terwijl iedereen, ook de lagere inkomens, via belastingen en heffingen op de energierekening moet zorgen dat er subsidie voor zonnepanelen en isolatie klaar staat. Pols: “Die groep burgers betaalt mee, maar kan zelf nog niet mee profiteren.” Bij de nu lopende kabinetsformatie is klimaatbeleid een belangrijk onderwerp. Pols hoopt dat de mogelijke coalitiepartners VVD, CDA, D66 en ChristenUnie de verdelingsvraag aanpakken. Wie het meest vervuilt moet het meest gaan betalen, zegt hij. Dit is nu nog niet zo. Want grote energieverbruikers betalen lagere energiebelasting. “Zoals dit nu geregeld is gaan de armste huishoudens de klimaatkosten het hardst voelen”, zegt Pols. Een aanpassing van het belastingregime moet dit veranderen. Dus: hoe meer energieverbruik, hoe hoger de belasting. Ook een extra heffing op CO2 zou zorgen voor een eerlijke verdeling. Milieudefensie oppert: geld dat via een CO2-taks is opgehaald kan armere huishoudens via een ‘klimaatbonus’ helpen om schoner te worden. Politieke partijen in Den Haag beginnen in te zien dat een juiste verdeling van kosten en baten van belang is voor het slagen van landelijke verduurzaming. De VVD voelt echter niets voor zo’n herverdeling van geld. Zodra duurzame spullen en diensten goedkoper worden kan iedereen meeprofiteren, aldus de VVD. Ook CDA en D66 lijken niet van plan nu rigoureuze maatregelen te treffen. Van de partijen aan de formatietafel wil ChristenUnie wel dat er snel iets gebeurt tegen dreigende scheefgroei. De partij wil de energiebelasting voor grote verbruikers verhogen. Ook een CO2-heffing lijkt de ChristenUnie wel wat. GroenLinks en SP roepen op tot ‘rechtvaardig’ klimaatbeleid. De PVV wil burgers ook kostenverlichting bieden, maar dan door alle klimaatmaatregelen te schrappen. Dat stevig klimaatbeleid nodig is, staat buiten kijf. Nederland moet milieuafspraken waarmaken in de komende jaren. In 2050 moet Nederland vrijwel volledig schoon zijn, dus vrij van fossiele brandstoffen. Dit betekent dat iedereen een duurzaam huis moet krijgen. Benzineauto’s moeten plaats maken voor elektrische- of andere schone types. De waarschuwing van Milieudefensie staat niet op zichzelf. Het Sociaal Cultureel Planbureau, vakbond FNV, de Woonbond en energiebedrijf Essent vroegen ook al om een ‘rechtvaardig’ klimaatbeleid. Wat Rutte niet wil, weten we wel, maar Buma en Pechtold zullen kleur moeten bekennen en duidelijke keuzes maken over het meebetalen aan de transitie. (bron: Trouw)

Geen paniek, maar als Nederland in 2050 gasloos wil zijn, zoals we hebben afgesproken met het Klimaatverdrag van Parijs van december 2015, moeten we vandaag al beginnen met ontkoppelen. Aardgasvrij in 2050? Dan nu wel aan de bak. Trouw wijdde daar deze week een eerste van vier afleveringen over. <citaat> In de komende 33 jaar moet er een einde komen aan stoken en koken op aardgas. Ruim zeven miljoen huishoudens doen dat nu nog. De tijdsdruk is hoog. Maar feitelijk nóg hoger dan het klinkt, zegt warmteregisseur Van der Meer. Nederland heeft effectief geen 33 jaar maar 25 jaar om de ketels eruit te halen, berekende hij. “Want bij een wijk die wordt aangewezen om met aardgas te stoppen is de overstap niet van de ene op de andere dag geregeld. Je moet al snel rekenen met een overgangsperiode van acht jaar.” Ambitieuze milieuorganisaties zoals Milieudefensie en Urgenda stellen hoopvol: in 2030 kunnen alle huizen al aardgasvrij zijn. Hun argument: van kolen overstappen om aardgas lukte in de jaren zestig ook in tien jaar. Maar die vergelijking gaat niet helemaal op. De techniek die aardgas vervangt is niet eenduidig. Er zijn allerlei opties: een warmtenet, alle benodigde energie gaat over op stroom en een niet, het milieu vervuilende, groen gas. Dat blijkt nu al verlammend te werken: wat is de goede keuze? Bovendien is het aantal huishoudens nu veel hoger dan in de zestiger jaren. Dat betekent dat een nieuw kabinet nú aan de bak moet, om het einddoel van 2050 te kunnen halen. “De politiek moet jaarlijks 4% van de landelijke woningvoorraad aanwijzen om aardgasloos te worden”, zegt Van der Meer. “Dat wil zeggen: één miljoen huizen in de kabinetsperiode van vier jaar.” Provincies en gemeenten moeten meedenken. Wat die staan, als ze hun werk goed doen, dicht bij de mensen. Hier en daar gebeurt het al, dat gemeenten wijken aanwijzen om als eerste van het aardgas af te stappen. Maar de hamvraag is: Wie gaat dat betalen? Wie draait er op voor de kosten van een zo gigantisch project, dat, stel, in 25 jaar moet worden uitgevoerd. </citaat> Gerrit Zalm, de informateur van een nieuw kabinet, zal dit onderwerp hoog op de agenda moeten zetten. Daar komt bij dat alle politieke partijen wel ‘ja’ tegen het Klimaatverdrag hebben gezegd, maar niemand, behalve Groen Links en de CU, hebben nagedacht over de vraag wie de vele miljarden die dat gaat kosten gaan betalen. Ja, de zwaarste schouders moeten de hoogste lasten gaan dragen. We moeten oppassen dat Rutte c.s. gaan besluiten dat de politiek de blauwdruk maakt en de burgers, de bedrijven en de vastgoedsector (woningbouwverenigingen en commerciële vastgoedbedrijven/beleggers/investeerders) de rekening wordt gepresenteerd. De warmte-expert van der Meer geeft aan dat de ombouw van een slecht geïsoleerd huis van aardgas naar een duurzamer transitie-produkt wel tussen de €40.000 en €80.000 kan gaan kosten. Hij adviseert voor de start van het ombouw-project een nationaal fonds wordt gesticht van €2,5 mrd, dat door de overheid wordt gevoed door de opbrengsten van het Groningse aardgas (zolang daar nog gas naar boven wordt gehaald). Het zou bovendien symbolisch zijn. Het geld dat aardgas oplevert kan dan benut worden om het einde ervan in te luiden. De toekomst is dan aan schone alternatieven, zoals energie uit zonnepanelen en windmolens. Op dit moment is de vraag: wie draait er op voor de kosten van het stoppen met aardgas is nog de vraag. Bewoners kunnen er niet alleen voor opdraaien, laat dat duidelijk zijn. Als de overheid een nieuwe energiebelasting in te voeren, zorg dan dat de grootste gasslurpers het hoogste belastingtarief betalen voor aardgas. Dat is nu nog precies omgekeerd. De grote verbruikers, fabrieken bijvoorbeeld, betalen de minste belasting per kuub aardgas. Dit model is gunstig voor het bedrijfsleven, maar past niet bij het principe: ‘de vervuiler betaalt’. De wederopbouw van ons land met duurzame energie is een nationale klus die gebaat is bij coördinatie en vereende krachten. “We werken aan een groene wederopbouw. Zo grootschalig is de opgave, collectief.”

De politie heeft vorig jaar 511.000 van de 930.000 aangiftes niet in behandeling genomen. Dat bevestigt een woordvoerder van de politie na een bericht daarover in het AD. Vooral aangiftes van fietsendiefstal, vernieling en internetoplichting bleven liggen. Aangiften via internet werden vaak helemaal niet behandeld. Meer dan 16.000 zaken strandden wegens gebrek aan mankracht. Als reden daarvoor geeft de politie aan: “We moeten keuzes maken. We laten vaak aangiftes liggen, omdat het gaat over verzekeringskwesties, zoals een deuk in een auto”. “Dan zetten we liever mensen op een zware mishandeling of liquidatie.” Een zaak waar de politie niets over zegt is het gebrek aan kennis over internetfraudes door cybercriminelen. En het inzetten van kroongetuigen om toch maar naar buiten uit te stralen dat het Openbaar Ministerie heus wel grote criminelen veroordeeld kan krijgen. De ene crimineel ga je omkopen met geld en strafvermindering om een andere crimineel in de bak te krijgen.

De euro steeg gisteren opnieuw ten opzichte van de dollar en bereikte het hoogste niveau in twee jaar, op 1,1674 dollar per euro. De opmars komt in de nasleep van de beleidsvergadering van de Europese Centrale Bank (ECB) van de dag ervoor. Een uitspraak van president Mario Draghi dat de economie in de eurozone tekenen blijft vertonen van kracht, deed de euro oplopen tegen de dollar. Draghi gaf aan dat de centrale bank zich nog niet bezig houdt met scenario’s om het goedkoop-geldbeleid terug te draaien. Hij hintte dus niet op maatregelen die de rente in de eurozone kunnen opdrijven – iets dat geld aanhouden in euro’s relatief aantrekkelijker zou maken ten opzichte van sparen in dollars – steeg de vraag naar euro’s. Draghi liet tevens doorschemeren dat het monetaire beleid vooralsnog onveranderd blijft. Dat betekent dat de rentetarieven in de eurozone op hun historisch lage niveaus blijven en dat de omvang van het opkoopprogramma tot het einde van het jaar blijft staan op €60 miljard per maand. De herfinancieringsrente blijft 0%, wat betekent dat banken gratis geld kunnen lenen bij de centrale bank. De depositorente blijft min 0,4%, waardoor banken geld toeleggen op de middelen die ze bij de ECB stallen. Het opkoopprogramma van schuldpapier loopt in principe door tot eind dit jaar, maar kan worden verlengd of uitgebreid als de ECB te weinig voortgang ziet richting zijn voornaamste doelstelling: een inflatie van net geen 2%. Draghi werd tijdens de persconferentie herhaalde malen gevraagd hoe en wanneer de ECB de steun gaat afbouwen, maar de Italiaan hield de kaken stevig op elkaar. “Daar is niet over gesproken”, zei hij keer op keer. Hij stelde dat de beleidsraad zoveel mogelijk flexibiliteit wil hebben, en zich daarom niet vast wil leggen op een datum of strategie. Bij een bijeenkomst in het Portugese Sintra in juni zei Draghi dat het economisch herstel in de eurozone sterker en breder gedragen wordt. Ook is volgens Draghi het gevaar van deflatie geweken. Die opmerkingen werden op de markten gezien als een mogelijk signaal dat de ECB spoedig over kan gaan tot het inperken van het soepele monetaire beleid. Daarop steeg de euro deze maand al flink in waarde. Draghi gaat dit jaar ook naar de top van centrale bankiers in het Amerikaanse Jackson Hole in augustus. Het is voor het eerst in drie jaar dat hij die vergadering bijwoont. Analisten verwachten dat hij dat moment aan zal grijpen om meer over de ECB-strategie bekend te maken. Maar deze week waren er geen hints die wezen op een monetaire verkrapping bij de verklaring van de ECB en de persconferentie van Mario Draghi. Handelaren zagen kennelijk toch redenen om de euro hoger te zetten, iets dat de ECB-president duidelijk probeerde te voorkomen”, aldus analist Craig Erlam. “Draghi had zich niet gematigder kunnen opstellen tijdens de persconferentie.” Een dure euro zet een domper op de export naar buiten de eurozone. De reactie van de financiële markten, een toenemende vraag naar de euro, is nu precies wat Draghi niet nastreeft met zijn monetair beleid. De Europese Centrale Bank probeert de relatief lage inflatie in de eurozone aan te wakkeren en de economie te stimuleren. Officieel heeft de ECB geen beleid ten aanzien van de euro, maar momenteel komt een stijging van de Europese munt hem niet goed uit. Een sterke euro zorgt ervoor dat importen goedkoper worden – bijvoorbeeld van in dollars geprijsde motorbrandstoffen zoals benzine en diesel. Dat heeft een drukkend effect op de toch al lage inflatie. Bovendien worden producten die Europese exporteurs in dollarlanden verkopen relatief duurder. En dat is ongunstig voor de economische groei. De euro bereikte vrijdag een hoogtepunt van van 1,1674 dollar per euro, het hoogste niveau in twee jaar tijd. De € versus de $ sloot de week af op 1,1664. De financiële markten reageerden teleurgesteld op de uitspraken van Mario Draghi. Alle belangrijke aandelenmarkten sloten in de min, ook de rente op staatsleningen wat dan weer wijst op stijgende obligatiekoersen. Goud sloot wel in de plus.

Slotstand indices dd 21 juli 2017; week 30: AEX 522,22; BEL 20 3883,47; CAC-40 5117,66; DAX 30 12.240,06; FTSE 100 7452,91; SMI 8938,68; RTS (Rusland) 1024,89; DJIA 21580,07; NY-Nasdaq 100 5921,525; Nikkei 225 20099,75; Hang Seng 26.729,11; All Ords 5771,20; SSEC 3,237.982; €/$ 1,1664; goud $1254,50; dat is €34.597,74 per kilo; 3 maands Euribor -0,331% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,374%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,626%; 10 jaar VS 2,2432%. 10 jaar Duitse Staat 0,504%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,139.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.