UPDATE20102012/138 Het ijzer smeden als het heet is

In blog 137 heb ik al de probleemsituatie geschetst waarin minister de Jager zich bevindt door gebrek aan consensus binnen de trojka over de voortgang van de opgelegde bezuinigingen en hervormingen aan de Griekse regering. Voor de Jager is het probleem Lagarde. Het IMF staat op het standpunt dat er sprake is van een onmogelijkheid voor de Grieken om binnen het opgelegde tijdpad de eisen van Brussel te realiseren. Athene heeft èn tijd èn extra geld nodig. Daartoe is de Jager niet bereid. Hij pareert Lagarde met zijn voorzet dat Griekenland zo snel mogelijk zijn economische hervormingsplannen moet doorvoeren. ,,Wij eisen dat Griekenland de hervormingen doorvoert zonder verder uitstel", althans dat verwacht de Jager. 'Ja, ik realiseer me dat de maatregelen pijnlijk zijn, maar het is erg belangrijk dat de Grieken de hervormingen nu doorvoeren.' De Jager zei dit in Tokio waar hij de jaarlijkse vergadering van het Internationaal Monetair Fonds bijwoonde. IMF-president Christine Lagarde zei voor het begin van de vergadering nog dat Griekenland twee jaar extra de tijd moet krijgen om zijn economische hervormingen door te voeren. Het Zuid-Europese land moet dan wel strikte bezuinigingsmaatregelen nemen en zijn schulden verlagen om de €130 miljard aan noodhulp te krijgen. De Jager zei verder dat een Spaanse aanvraag voor noodhulp niet aan de orde is. ,,Spanje voert momenteel veel hervormingen door en neemt strikte bezuinigingsmaatregelen." Kredietbeoordelaar Standard & Poor's verlaagde vorige week de kredietwaardigheid van Spanje tot een niveau net boven de junkstatus. ,,Spanje verzet erg veel werk. Het zal even duren voordat we de positieve effecten daarvan terugzien", verwacht onze minister van Financiën. Over het Spaanse bankwezen spreekt de Jager niet!! Ik ben heel benieuwd wat de Jager gaat doen als zijn eisen niet overeenstemmen met de analyse van de huidige stand van zaken in Griekenland, zoals die worden neergelegd in de rapportage door de trojka. Even geduld. De trojka overlegt al sinds 25 juni met de Griekse regering. Dat is al een overleg van 17 weken en het einde is nog niet aangekondigd.

Toen ik in het voorafgaande blog schreef dat wat mij betreft de premier en de minister van Financiën van het politieke speelveld kunnen verdwijnen was ik nog niet op de hoogte van een brief van topambtenaren aan de beide informateurs, de heren Kamp en Bos, waarin ze kenbaar maken dat ze nieuw beleid willen voor het nieuw te formeren kabinet dat korte metten maakt met het nurkse imago van Rutte-1. Oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot heeft zich bij de topambtenaren aangesloten. Ik zeg het toch nog maar een keer: de Nederlandse premier staat in Brussel te boek als een politicus die zijn dossiers niet kent (gebrek aan kennis) en die, evenals de huidige minister van Financiën, overal tegen is. Het podium dat ze in Brussel nog hebben wordt daardoor steeds kleiner. En wat doen bewindslieden die de landsbelangen niet meer optimaal kunnen verdedigen, ja precies ……….. en dat moeten ze ook doen. De huidige situatie is voor ons land een slechte zaak, waar je geen vrienden mee maakt. Ik zou me, als premier, ook niet voor ieder karretje laten spannen, maar beargumenteer het. Wij moeten geen politicus, en zeker geen zwakke, naar Brussel sturen. Daar moet een politicus/diplomaat onze belangen, en die zijn er zeker wel, behartigen. We moeten er ook niet vanuit gaan dat we tegen elke prijs, wat de PvdA wil, in Europa willen blijven. Maar wat Bot doet door Wilders daar de schuld van te geven, daar ga ik zeker niet in mee. Ja, op onderdelen, maar zeker niet op het hele beleid. Je kunt het geblèr van de Jager niet in de schoenen van Wilders schuiven. En je kunt Wilders ook niet beschuldigen dat Leers Afrikaanse criminelen inhuurt om hem valse papieren te bezorgen waarmee hij afgewezen asielzoekers het land uit krijgt. We moeten het dekseltje wel bij het potje houden.

Toen ik het vorige blog afsloot was al bekend dat de Europese Unie de Nobelprijs voor de vrede heeft gekregen, met een geldsom van €930.000, voor de ruim 60 jaar durende bijdrage aan de bevordering van vrede en verzoening, democratie en mensenrechten in Europa. De vraag is in welke mate er sprake is van verzoening en democratie. De Europese Unie zelf is een ondemocratisch instituut. En dan de vraag 'waar gaat dat geld naartoe'? Wie gaat de Prijs in Oslo ophalen bestemd voor de 500.000.000 inwoners.? Ik ben geschrokken van de reacties die de toekenning van de meest prestigieuze Vredesprijs heeft teweeggebracht. De kritiek op Europa zowel vanuit een politieke invalshoek als een financieel/economische als sociale is groot. Onze politieke leiders slagen er alsmaar niet in orde op zaken te stellen. Ze rotzooien maar wat aan. De burgers hebben er geen vertrouwen meer in. Dat is slecht voor de solidariteit, de gemeenschapszin en de economische groei. Ja, de start in 1952 (6 landen) was geweldig, dat duurde tot 1972 (10 landen). Dat was de tijd van de vrede, de stabiliteit, de wederopbouw en de welvaart. Dat was de periode van Jean Monnet, Robert Schuman en Konrad Adenauer, visionaire idealisten en staatslieden van klasse. Later kwam Jacques Delors (1985-1995) als voorzitter van de Europese Commissie en het Frans/Duitse duo Kohl/Mitterand. Dat is allemaal verleden tijd. Voor die periode verdient Europa de Vredesprijs, maar niet voor de niet-capabele politici van nu, die Europa hebben verzwakt. Er zijn landen tot de EU/Muntunie toegelaten die hun zaken verre van op orde hadden. En nu zitten we met een Frans/Duitse as, waar weinig leven in zit: Merkel/Hollande. Tien jaar lang hebben de regeringsleiders 'toegekeken' hoe de financiële stabiliteit naar de knoppen ging. Zuid-Europa heeft sinds de inwerkingtreding van de euro op de pof geleefd. Onze export naar de Zuid-Europese eurolanden moest ondersteund worden om economische groei te genereren. Nu worden de Noord-Europese landen 'gedwongen' om het daarmee verdiende geld weer terug te geven/uit te lenen aan de landen rond de Middellandse Zee die verantwoordelijk zijn voor de deplorabele financiële toestand waarin ze verkeren. Waar zijn de Europese idealen gebleven? Europa verkeert in een zware crisis en de Noren geven ons de Nobelprijs voor de Vrede. Zelf hebben ze het lidmaatschap van de EU afgewezen omdat ze niet van plan waren de olie- en gasopbrengsten te delen met Zuid-Europa. Moeten we nu gaan jubelen of moeten we bedanken voor de eer en voorstellen of ze een nominatie over een jaar of tien nog eens willen bekijken. Hans Wiegel, prominent oud-vice premier voor de VVD, stelt voor te bedanken voor de eer. Maken we ons niet belachelijk met het aannemen van deze -wellicht goed bedoelde- prijs?

De VPRO zond maandagavond een documentaire uit op het thema 'De slag om Brussel'. Deze keer ging het over de Verenigde Staten van Europa. In feite over de vraag hoe ver de Europese integratie is gevorderd. Zijn we nu op een plek aangekomen waar we kunnen consolideren of moeten we nog verder. Er kwamen drie heren aan het woord: Frits Bolkestein (VVD), Ben Bot (CDA) en Maarten van Rossum (wetenschapper). Aan we door als het Europa van de 29 landen, ieder land met zijn eigen identiteit, volkslied, vlag, taal en cultuur of gaan we een federatie aan naar het model van de VS, Duitsland of Brazilië? Gaat het continent Europa geleid worden vanuit Brussel of vanuit 27 nationale hoofdsteden. Is Brussel in zijn huidige vorm democratisch ingericht? Het antwoord moet zijn nee. Is de combinatie van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank een drie-eenheid die gezien kan worden als een Europese Regering (in wording)? Bolkestein vindt het wel goed in zijn huidige vorm. Bot stelt dat de burgers eurosceptisch zijn en daaraan moet eerst gewerkt gaan worden en van Rossum wil naar een federaal Europa als in de VS, niet afwachten maar doorduwen. De twee heikele onderwerpen die in dit dossier centraal staan kwamen niet aan de orde: de macht van het ESM en de must van schulddeling toepassen. Zo liepen de heren om de hete brei heen. Er zijn geen leiders die de guts hebben voor de troepen uit te lopen en de weg te wijzen naar het paradijs dat ons voorgehouden is. Zoiets als het Beloofde Land. Niet zoals Nederland waar in de besluitvorming wordt getoetst 'is er voor ons iets aan te verdienen', pragmatisch handelen dus, maar veel meer idealistisch, sociaal, solidair met het andere Europa. We spreken dus over de vorm waarin de Europese eenwording gegoten gaat worden. Het succes van de interne markt wordt genoemd en terecht. Maar we moeten ook onderkennen dat het ontbreken van een politiek fundament onder de Muntunie tot een complete (euro)chaos heeft geleid. Nog altijd zijn de regeringsleiders het niet eens over de vorm waarin de politieke unie vormgegeven gaat worden. Wordt het een Statenbond, een confederatie, dan wel een federatie van staten. Een confederatie is geen zelfstandige staatsvorm omdat de deelnemende landen hun soevereiniteit niet inbrengen. Het is dus het Europa van de 27. Rutte blijft gewoon minister-president van het Koninkrijk der Nederlanden. Die invulling zal niet leiden tot de verlichting van het denken en doen in het Europa van de toekomst. Een federatie van staten is andere koek. Ik neem het voorbeeld van Duitsland. De Duitse federatie bestaat uit 16 deelstaten, Bundeslaender, met aan het hoofd een Bondskanselier: dat is nu Angela Merkel. De federale regering zetelt in Berlijn. De Laender hebben een eigen regering die gaan over zorg, onderwijs en milieu. Berlijn gaat over Financiën, Defensie en Buitenlandse Zaken. Zo een frame, het Duitse model, zou ook voor Europa kunnen worden uitgewerkt. Brussel krijgt een Europese Regering met een minister-president die gaat over Buitenlandse Zaken, Financiën en Fiscale Zaken, Defensie, Economische Zaken en Innovatie, Begrotingsdiscipline en Sociale Zaken. In den Haag blijven Algemene Nederlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Landbouw, Immigratie, Integratie en Asiel, Infrastructuur, Milieu, Onderwijs, cultuur en Wetenschap, Werkgelegenheid, Veiligheid en Justitie en Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In feite gaat den Haag wel regeren op basis van de dictaten die door de federale regering worden uitgevaardigd. De hamvraag blijft of Brussel het vermogen van de Noord-Europese rijkere landen herverdelen over de 'schurkenstaten'. De landen dus die platzak zijn. De grootste blunder die dit jaar heeft plaatsgevonden is dat de parlementen van de 17 eurolanden het ESM hebben goedgekeurd, waarna de 17 regeringen het ESM hebben geratificeerd. Daardoor hebben we 'tot in de eeuwigheid' een blanco cheque afgegeven waarmee het Europese noodfonds geld kan opeisen zonder daarover verantwoording af te leggen, behalve dan aan het Duitse parlement. Eén briefje naar de Jager, dan wel zijn opvolger, is voldoende om een volgende tranche over te laten maken naar het ESM. Met die blanco cheque heeft ons parlement zichzelf een strop om de nek geknoopt en wel tot 'in de hel'. Wie kan zo gek zijn om daarmee het volk te belasten. Als iemand kwaad wil halen ze €300 mrd spaargeld en €900 mrd pensioenreserves weg, zogenaamd om de zwakke landen te helpen maar zien we dat geld nooit meer terug. En zo een situatie is heel vruchtbaar voor burgerlijke opstanden en oorlogen. Het zij nog maar weer een keer gezegd. Al geruime tijd schrijf ik dat we moeten stoppen met bezuinigen, niet alleen in Griekenland ook in ons land. Ik herhaal mijn stelling nog maar een keer: bezuinigingen veroorzaken een daling van de koopkracht, een laag consumentenvertrouwen en oplopende werkeloosheid. Eindelijk hebben ze dat in Washington ook doorgekregen. Prof Dr R. Tissen zegt daarover dat de IMF-modellen uitgingen van de economische rekenregel die stelt dat 1% bezuinigingen ‘slechts’ leidt tot een afname van het bruto binnenlands product van 0.5%. Dus voor elke euro die door Griekse burgers en de staat wordt ingeleverd, wordt aan de opbrengstenkant van de economie maar een halve euro ingeleverd. Zo kom je na een aantal jaren in een betere balans terecht tussen inkomsten en uitgaven. Maar, naar nu blijkt zit het IMF er volledig naast en geeft deze organisatie dat ook toe. Per procent bezuinigingen neemt het BBP niet af met een half procent, maar met een ongenadige 0.9-1.7%. Er is dus een gerede kans dat die aanpak van het IMF helemaal niet het positieve effect oplevert, dat wordt verwacht.

Griekenland

Het blijft mij onduidelijk wat de Duitsers willen doen als ze zeggen dat ze Griekenland binnen de eurozone willen houden? Ik kan me voorstellen dat ze schrik hebben voor de gevolgen van een ongecontroleerd uittreden van de Grieken uit de Muntunie (euro). Maar als je dat echt niet wil, dan zul je toch je nek moeten uitsteken. En dat willen ze niet. Het IMF, toch ook niet de eerste de beste, stelt voor de Grieken 2 jaar extra de tijd te geven om te hervormen. Daar zegt de Jager 'nee' tegen. Een ander voorstel van het IMF is om de Griekse schulden aan de publieke sector (ECB, het Europese noodfonds, de eurolanden, nationale centrale banken) te herstructureren. Kwijt te schelden dus. Daar voelt de Duitse regering weer helemaal niets voor. Het gevaar is, als er voor Griekenland geen consensus wordt gevonden binnen de trojka, die wel eens uiteen kan vallen. En waar staat Europa dan?

Spanje

Spanje gaat pas in november noodhulp aanvragen bij Europa, waarna de Europese Centrale Bank via het noodfonds ESM Spaanse staatsobligaties op kan kopen en zo de rente omlaag drukt. De Spaanse regering is aan het nadenken over de voorwaarden die zo'n reddingspakket met zich mee zou brengen en wil meer duidelijkheid over die voorwaarden verkrijgen. "We zijn bezig, zetten stappen, bereiden het voor, en in november zullen de zaken duidelijk worden". 'Er is vertrouwen dat de hulpaanvraag in november komt'. Volgens sommige marktvorsers probeert de Spaanse overheid de aanvraag over de verkiezingen heen te tillen, om dit hoofdpijndossier niet mee te laten wegen in de keuze van de kiezer. Het blijft halen en brengen met de Spanjaarden. Ze proberen het ESM tot wanhoop te brengen en de noodhulp zonder voorwaarden ter beschikking te stellen. Maar of de ECB gaat instappen is nog maar de vraag want dan moet Spanje wel voldoen aan de eisen van de trojka. En vooralsnog willen ze dat niet of nauwelijks. En dan moeten de zwakke Spaanse banken, die geherkapitaliseerd moeten worden eerst nog een verklaring 'van overleving' zien te verkrijgen van de Toezichthouder.

S&P heeft de kredietstatus van de regio Barcelona met 2 stappen verlaagd van BBB+ naar BBB-. Het vermogen van deze regio is te klein in relatie tot de financiële problemen, waarin de centrale regering in Madrid verkeert. Spanje polst bij de andere eurolanden of het op voldoende steun kan rekenen voor een officiële aanvraag voor Europese financiële steun. De Spaanse regering is er volgens de functionaris niet zeker van dat alle eurolanden een verzoek zullen steunen. Sommigen zouden bang zijn dat de nervositeit onder beleggers over de stabiliteit van de euro door een Spaanse hulpvraag kan overslaan naar Italië. Ook dat land kampt met een grote schuldenberg. Een van de opties zou zijn dat Spanje wel een formele aanvraag indient, maar niet daadwerkelijk geld ontvangt uit het permanente Europese noodfonds ESM. Alleen al de vraag om steun zou volgens de functionaris de leenkosten van het land kunnen drukken. Hij sprak van ,,een virtuele kredietlijn''. Het is volgens de WSJ de duidelijkste aanwijzing die Spanje tot dusver heeft gegeven over de vraag of en hoe het een verzoek om financiële hulp gaat indienen. Al sinds de zomer staat €100 mrd klaar om Spanje te helpen zijn banken te herkapitaliseren, maar het land maakt er nog geen gebruik van. Sommige eurolanden zouden graag zien dat Spanje die stap wel zet omdat dat rust kan brengen op de financiële markten. Vooral landen die net als Spanje hoge rentes betalen op staatsleningen, hopen daarvan mee te profiteren. Met name Duitsland zou echter niet op een Spaanse hulpvraag zitten te wachten wegens de politieke commotie die in eigen land zou kunnen ontstaan. Elke euro die wordt uitgeleend door het ESM moet namelijk eerst langs het Duitse parlement. Berlijn zou liever afwachten hoe de rentes op Spaans staatspapier zich verder ontwikkelen nu beleggers weten dat er vangnetten zijn voor als het land verder in problemen komt. Niet alleen het ESM maar ook de Europese Centrale Bank (ECB) staat klaar om in te grijpen met steunaankopen van staatsobligaties. Ik heb over de steunaankopen zo mijn eigen twijfels. Niet dat de rente niet omlaag zal gaan maar wel tot welke ongewenste bijwerkingen het kan leiden.

De EU-top
Ik weet niet wat ik serieus moet nemen aan de vooravond van de start van de 2-daagse EU-top van de 27 in Brussel. Eerst kwam Merkel aan de Duitse ondernemers vertellen dat we ons geen zorgen hoeven te maken over de Spanjaarden. Die liggen op schema met het op orde brengen van het staatshuishoudboekje. Ook de Grieken werken hard om de achterstanden weg te werken. Ze hebben nog wel wat tijd nodig maar ik heb vertrouwen in de Griekse regering, zegt Merkel. Vervolgens komt Hollande jubelend naar buiten met de mededeling dat de eurocrisis bijna voorbij is. De financiële markten krijgen weer vertrouwen in Zuid-Europa want de Spaanse rente zakt spectaculair. De bouwproductie in de eurozone is in augustus met 0,7% t.o.v. juli gestegen. Moodies gaat de kredietstatus van Spanje niet verlagen naar de junkstatus omdat ze verwachten dat de EU Spanje gaat ondersteunen. Daarmee legt Moodies politieke druk op de besluitvorming in de EU-top over hulpverlening aan de Spaanse overheid en de Spaanse banken. Duidelijk is al dat tijdens deze top nog geen belangrijke besluiten zullen worden genomen. Alles wat moeilijk is wordt doorgeschoven naar de top in december. De uitspraken van zowel Merkel als Hollande hebben, volgens mij, geen enkel ander doel dan de druk op het besluitvormingsproces te verminderen. Het verschijnsel is bekend voor zwakke bestuurders, die de ernst van de situatie verminderen om zodoende uit te drukken dat de problemen spoedig zullen zijn opgelost. Merkel heeft in Duitsland nog veel uit te leggen aan de politiek en de burgers over het Europa-beleid. Er zijn een aantal problemen in de wereld die nauwelijks op te lossen zijn. Wij zitten met een crisis in de muntunie, de Amerikanen met een gigantische schuldenberg, in ons land wordt de (Europa)politiek door de burger kritisch gevolgd, er is te weinig vertrouwen in de economie, de economische groei wordt afgeremd, de koopkracht gaat verder dalen en de werkeloosheid gaat toenemen, de bouwsector ligt op zijn gat en de banken verkeren nog altijd in zwaar weer.

Barrosso, de voorzitter van de Europese Commissie, heeft enkele uren voor het begin van de EU-top van 18/19 oktober 2012, een aantal regeringsleiders bestraffend toegesproken. Hij verweet hen weinig bereidheid om voldoende geld beschikbaar te stellen voor het opvangen van de sociale gevolgen van de crisis. Hij riep de 27 regeringsleiders op hun inspanningen te versnellen zodat allerlei belangrijke maatregelen die de economische groei moeten bevorderen, eindelijk kunnen worden aangepakt. ,,Eerlijk gezegd ben ik niet blij met de vooruitgang tot nu toe'', aldus Barroso. En worden al die onevenwichtigheden op korte termijn opgelost, nee dat gaat niet gebeuren. Steeds weer zijn er wel 'zogenaamde'deskundigen, ik denk dan aan de ECB, het IMF, de OESO en het CPB, die met gematigd-optimistische prognoses komen, maar steeds weer komen we tot de conclusie dat de macro-economische modellen die worden gebruikt geen rekening houden met de huidige onzekere omstandigheden. Die modellen zijn goed te gebruiken onder stabiele omstandigheden, maar niet in een crisis-situatie, waar niet kan worden teruggegrepen naar eerdere oplossingen. Zo moeten we misschien wel vraagtekens zetten bij de geïndiceerde groei van 1,4% op de middellange termijn, die is becijferd door het CPB. Ook Duitsland moet zijn groei voor volgend jaar terugbrengen van 1,6% naar 1%. De situatie is niet zo dramatisch als tijdens de depressie van de 30er Jaren toen 500.000 van de 8 miljoen Nederlanders werkeloos waren. Wij zitten nu ongeveer op de helft. Maar het is veel te vroeg om nu al 'licht in de tunnel' te zien. Nederland gaat naar een periode van economische stagnatie toe, met een groei van rondom de nul procent.

Misschien kan ik na de EU-top, net voor het afsluiten van dit blog, wat meer zeggen over de greep naar de macht van van Rompuy, de president van de Europese Raad. Of zijn idee voor een bankenunie is omarmd dan wel van tafel is geschoven. Over het instellen van toezicht op de 6000 banken in de EU zal geen discussiepunt zijn, maar het introduceren van euro-bonds wel. Euro-bonds zijn een financieel product waarmee Brussel 'schulddeling' kan toepassen. Duitsland, Nederland, Finland, Oostenrijk en Luxemburg worden op deze wijze mede-schuldenaar van de overheidsschulden van de Zuid-Europese eurolanden. Het wordt verpakt in kadopapier maar het werkt als 'schulddeling'. Ik heb daar al *tig keer voor gewaarschuwd, maar de druk vanuit Brussel, die worden gesteund door Hollande, Monti en Rajoy, neemt toe. Wellicht moet de aangehaalde uitspraak van Hollande over 'de crisis is binnenkort over' daarnaar verwijst. Hopelijk hebben de 27 regeringsleiders, in hun gedrag als de lakeien van het kapitalisme, in hun besluitvorming niet alleen oog gehad voor de banken en de financiële markten maar ook voor de gevolgen van de aan de zwakke landen opgelegde dictaten over bezuinigingen. De EU toont in het geheel geen sociaal gezicht voor de 500 miljoen burgers op dit continent. Het enige waar de EU zich druk over maakt is geld en niet dan wel heel zelden aan sociaal/maatschappelijke onderwerpen. Wie neemt het op voor de Griekse burgers. Onze politici hebben geen sociaal gezicht meer.

Kort Nieuws

Nederland heeft niet langer het beste pensioenstelsel ter wereld. We staan nu op de 2e plaats, achter Denemarken.

De Zwitserse grootbank UBS schrapt 2000 banen op de IC-afdeling.

Het aantal werkelozen is in september gestegen met 5.000 tot 519.000. Dat is 6,6% van de beroepsbevolking. 304.000 personen ontvangen een WW-uitkering. Dat bij dit cijfer het consumentenvertrouwen iets afnam, tot -32, is daaraan toe te schrijven. De koopbereidheid daalde naar -24. Consumenten zijn van oordeel dat het geen goede tijd is om grote aankopen te doen zoals wasmachines en TV's.

Het aantal verkochte woningen in Nederland is de afgelopen maand met 30,8% gedaald ten opzichte van een jaar eerder. In de provincie Utrecht was de daling het grootst met 39,5%. Ten opzichte van augustus 2012 daalden de huizenverkopen in september met 14,8%. In de eerste 3 kwartalen van dit jaar was de daling 8% vergeleken met de eerste 3 kwartalen van 2011.

Slecht nieuws uit Finland. Nokia heeft in het 3e kwartaal een nettoverlies geleden van €969 mln. Daarmee komt het verlies over de eerste 9 maanden uit op €3,3 mrd.

Uit de VS komen cijfers die niet met elkaar matchen. De Amerikaanse economie zou de weg naar boven weer hebben gevonden. Maar deze week werd gemeld dat het aantal uitkeringsaanvragen met 46.000 was gestegen tot 388.000. De broker/bank Morgan Stanley meldt over het derde kwartaal een verlies te hebben geleden van $1 mrd.

De Nederlandse industrie zal volgend jaar een omslag naar groei doormaken, vooral dankzij de aantrekkende mondiale economie en wereldhandel. Daarbij zullen de machine-industrie en chemiesector de kar trekken, schrijft ABN Amro. De omzetgroei komt volgend jaar naar verwachting uit op 3%, vergeleken met een krimp van 0,5% dit jaar. De economen voorzien voor de producenten van machines een omzetstijging van 8% in 2013. Voor de chemiesector, de enige tak van de industrie die dit jaar ook al groeit, komt de expansie volgend jaar uit op 5%. ,,Ook andere industrietakken als bouwmaterialen, metaalproducten, rubber- en kunststofproducten en voedingsmiddelen zullen groei laten zien maar op een bescheidener schaal''. De economen becijferde dat de wereldeconomie volgend jaar licht groeit, van 3,1 % in 2012, tot 3,5%. De eurozone laat naar verwachting een ommezwaai zien van een krimp van 0,5% tot een kleine groei van 0,2 %. In de Verenigde Staten bedraagt de economische groei in 2013 naar verwachting 2% en in China, een van de belangrijkste economieën ter wereld, 8%. Het bruto binnenlands product (bbp) van Nederland groeit volgens ABN volgend jaar met een half %. Voor dit jaar wordt een economische krimp voorzien van 0,4 %.

Het handelsoverschot van de eurozone is in augustus gedaald tot 6,6 miljard euro, van een herziene 14,7 miljard euro in juli. Dat betekent dus dat we in de EU meer importeren dan exporteren. De export van de eurolanden steeg in vergelijking met een maand eerder met 3,7 % en de import nam met 2,1 % toe. Voor de gehele Europese Unie werd in augustus een tekort op de buitenlandse handel gemeten van 12,6 miljard euro. Een maand eerder werd nog een handelsoverschot behaald van 2,7 miljard euro.

De autoverkoop in Nederland is in september gekelderd en liefst 27,7% gedaald ten opzichte van een jaar eerder. Alleen in Spanje, Griekenland en Cyprus daalde het aantal verkochte auto's vorige maand harder. Daaruit blijkt dat de autoverkoop in de Europese Unie in september voor de twaalfde maand op rij is afgenomen. De verkoop zakte ten opzichte van dezelfde maand in 2011 met 10,8 % tot 1.099.264 auto's. Over de eerste negen maanden daalde de verkoop met 7,6% tot ruim 9,3 miljoen voertuigen. In Nederland was sprake van een daling van 5,7% over de eerste negen maanden. Vorig jaar werden de verkoop in Nederland nog positief beïnvloed door een naderende wijziging van de fiscale bijstelling en strengere co2-eisen. Van de grote Europese automarkten was alleen in Groot-Brittannië sprake van een verkoopstijging (plus 8,2 %). De verkoop in Duitsland en Frankrijk zakte met respectievelijk 10,9 en 17,9 %. De malaise was vooral duidelijk zichtbaar in de crisislanden in Zuid-Europa. In Griekenland kelderde de verkoop met liefst 48,5 % en in Spanje nam de autoverkoop met 36,8 % af. In Italië zakte de verkoop met ruim een kwart in. Van de grote automerken zag het Japanse Mitsubishi de verkoop in september het sterkst dalen met een krimp van ruim 36 %. Bij Mazda lag de verkoop bijna een kwart lager dan een jaar eerder. Het Franse Renault verkocht 29,5 % minder auto's dan vorig jaar, bij Fiat daalde de verkoop met 18,5 % en bij Volvo met 17,4 %. Volkswagen verkocht 8 % minder auto's en Ford 14,9 %. Het Duitse BMW realiseerde juist een verkoopstijging van 4,4 %. De Britse producent van terreinwagens Land Rover kende zelfs een verkoopgroei van 23 %. Ook het Zuid-Koreaanse Kia hield het hoofd boven water met een plus van 3,4 % en bij Hyundai steeg de verkoop met 3,9 %. De verkoop van Honda klom met 5,5 % en Toyota verkocht 0,8 % meer auto's dan het jaar daarvoor.

De Duitse economie zal dit jaar iets sterker groeien dan verwacht, waarvan ook Nederland kan profiteren. De regering in Berlijn verwacht dit jaar een iets sterkere economische groei dan eerder werd voorspeld. De groei van de grootste economie van Europa in 2013 valt juist zwakker uit dan voorheen werd verwacht. Berlijn verwacht nu voor 2012 een groei van 0,8 %. Eerder werd op 0,7 % gerekend. In 2013 zal de groei uitkomen op 1 % in plaats van de eerder voorspelde 1,6 %.

Het Britse mediaconcern Mecom ziet de omzet uit advertenties steeds sneller dalen. In het derde kwartaal namen de reclame-inkomsten met 20% af, na een daling met 15% in de eerste jaarhelft. Dat meldt de eigenaar het Nederlandse krantenbedrijf Wegener. In Nederland daalden de opbrengsten uit advertenties met 21%, na een terugval van 16% in het eerste halfjaar. In Polen gingen de zaken op het commerciële vlak nog slechter. Daar kwam 22% minder omzet uit reclame binnen. De voortgaande daling van de reclame-inkomsten weerspiegelt, volgens Mecom, de aanhoudende economische stagnatie en onzekerheid bij consumenten. De totale omzet van het concern viel 10% lager uit dan in de vergelijkbare periode vorig jaar. Ondanks de flinke terugval van de omzet daalde de operationele winst (ebitda) slechts ,,marginaal''. Mecom dankt dat aan kostenbesparingen, onder meer bij Wegener, die in de tweede jaarhelft hun vruchten beginnen af te werpen. Het bedrijf handhaaft zijn eerder afgegeven winstverwachting: een operationeel resultaat tussen de €85 en 95 mln.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel ziet een verandering in de houding van Griekenland ten opzichte van hervormingen. Dat zei Merkel dinsdag tijdens een bijeenkomst met toplieden uit het bedrijfsleven in Berlijn. Ook Spanje werkt volgens Merkel hard aan verbetering van de overheidsfinanciën. ,,Wij zien de gedrevenheid en toewijding waarmee de Spaanse regering werkt aan verbetering van de concurrentiepositie'', zei Merkel. ,,En je kunt veel zeggen over Griekenland, maar daar is heel veel gedaan. Wellicht langzamer en minder efficiënt dan wij wilden, maar er is iets veranderd in hun manier van denken.'' Merkel, die vorige week een bezoek bracht aan Griekenland, zei dat de eurozone ,,ver is gekomen op een soms uitputtende weg'' om uit de schuldencrisis te komen. ,,Maar we zijn nog niet aan het einde'', waarschuwde de Duitse regeringsleider

De hypotheekrenteaftrek moet worden beperkt om de huizenmarkt in beweging te krijgen. Dat bepleit de Commissie inkomstenbelasting in een deze week uitgebracht, voorlopig rapport over voorstellen voor een herziening van het belastingstelsel. De beperking van de aftrek geldt voor zowel oude als nieuwe hypotheken. De commissie, onder leiding van bestuurder van bank NIBC Kees van Dijkhuizen, bekeek op verzoek van de Tweede Kamer of de inkomstenbelasting omlaag kan zonder dat dit de schatkist geld gaat kosten. Hij stelt nu voor om de tarieven voor de inkomstenbelasting te verlagen. Dat zou volgens berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) ruim 140.000 extra banen opleveren. De commissie wil de 4 huidige belastingtarieven in de inkomstenbelasting vervangen door 2 tarieven van 37 procent en 49 procent. In dit stelsel betaalt 93 procent van de belastingplichtigen het lagere tarief van 37 procent. De beperking van de hypotheekrenteafrek is een van de manieren om dit te betalen. Van Dijkhuizen kiest niet voor verplichte aflossing van nieuwe hypotheken, maar een geleidelijke vermindering van de hypotheekrenteaftrek voor alle hypotheken, ook de bestaande. Om de ingestorte huizenmarkt een zet te geven moet de overdrachtsbelasting verdwijnen. Huiseigenaren die na de verkoop van hun woning met een schuld blijven zitten, mogen de rente over die schuld gaan aftrekken. Omdat de doorsnee gepensioneerde er tegenwoordig warmpjes bij zit, kunnen de rijkere 65-plussers meer belasting gaan betalen. Ook stelt de commissie voor de btw-tarieven te verhogen. Dit levert 5,7 miljard op. Het lage tarief moet dan van 6 naar 8 procent, het hoge tarief stijgt door naar 23 procent. Per 1 oktober was dit al gestegen van 19 naar 21 procent. Omdat er nu een nieuw kabinet in de maak is, komt Van Dijkhuizen nu al met een tussenrapport. Komend voorjaar komt de eindrapportage. Het voorstel is a-sociaal: de commissie verlaagt de inkomstenbelasting en verhoogt de BTW en verlaagt trapsgewijs de aftrek van de hypotheekrente. Het geld wat hij tekort komt haalt hij weg bij de AOWers met een aanvullend pensioen. Hoe krijgen ze het bedacht.

De economische groei in China is in het 3e kwartaal nog wat verder afgenomen: 7,4%. Dat is de traagste groei daar in 3 jaar. China heeft al enige tijd last van een afnemende economische groei. De Chinese centrale bank meldde al eerder dat zij het kredietbeleid zou gaan verbeteren.

Eén van de paradepaardjes van het Nederlandse bedrijfsleven meldt slecht weer in de afdelingen Decorative paints en Speciality Chemicals van AKZO Nobel. In het Nederlands heet dat: de verf-afdeling. In het 3e kwartaal bedroeg het verlies €2,4 mrd. De operationele winst steeg wel met 7% tot €540 mln. De omzet ging met 6% omhoog tot €4,28 mrd. De stijging werd onder meer veroorzaakt door gunstige valuta-effecten en prijsverhogingen. Wel daalden de volumes, met name bij Decorative Paints en delen van de tak Specialty Chemicals. Een afschrijving van €2,5 mrd bij 'Deco' was het gevolg van een evaluatie die AkzoNobel "heeft gemaakt van de balans''. Daarbij is rekening gehouden met een verwachte lagere marktgroei. Het bedrijf sprak van "moeilijke marktomstandigheden in Europa en Latijns-Amerika''. Die werden deels goedgemaakt door een sterke groei in Azië. Financieel topman Keith Nichols liet weten dat de economische achteruitgang voornamelijk doorwerkt bij de consument. De afschrijving is een weerspiegeling van de zorgen die het bedrijf heeft over met name de ontwikkelingen in Decorative Paints. "De recessie, vooral in Europa, heeft een negatief effect op de volumes en daarom worden nu ook aanvullende herstructeringsmaatregelen genomen om de kosten te verlagen van de meest getroffen onderdelen van het bedrijf". De grondstofkosten in het 3e kwartaal waren iets hoger dan vorig jaar, maar ten opzichte van het tweede kwartaal was er sprake van een afvlakking. Er komt een reorganisatie en er gaan banen vervallen, begin volgend jaar meer info.

De Britse bank Barclays zet nog eens 700 miljoen pond (862 miljoen euro) opzij om onzuivere praktijken bij de verkoop van verzekeringen te compenseren. Vorig jaar nam de bank al een voorziening van 1 miljard pond en voegde daar in het eerste kwartaal van dit jaar nog eens 300 miljoen pond aan toe. In totaal heeft Barclays nu 2 miljard pond beschikbaar voor compensatie. De bank smeerde klanten polissen aan die ze eigenlijk niet nodig hadden. Barclays stelt dat de aangepaste winst in het derde kwartaal, waarbij de stroppenpot buiten beschouwing blijft, in de buurt zal liggen van de £1,7 miljard.

Op de laatste 2 beursdagen van deze week stonden de beurskoersen op Wall Street flink onder druk. Eerst kwam donderdag, op een onverwacht moment, Google met tegenvallende kwartaalcijfers, waarop de koers met 9% daalde, waarna de handel in dit fonds werd stilgelegd. Google meldde over het 3e kwartaal een omzet van $11,3 miljard. Ook vrijdag sloot Wall Street in mineur af met een verlies van de DJIA van 1,51%. Enkele toonaangevende bedrijven kwamen met teleurstellende kwartaalcijfers: onder meer Microsoft en General Electric versterken de vrees dat de economische tegenwind het Amerikaanse bedrijfsleven flink dwarszit.

Ik sluit af met een terugblik op de Herfst-top in Brussel. Demissionair premier Rutte heeft alleen de top meegemaakt over de behandeling van de Bankenunie. Na afloop van de vergadering van donderdagavond, die tot vrijdagmorgen duurde, vertrok hij weer naar den Haag, waar de gesprekken met de informateurs werden hervat. De verwachtingen voor de besluitvorming op deze top werden bewaarheid. Op geen enkel onderwerp zijn krachtige besluiten genomen. Alles werd doorgeschoven naar december. Een heel klein lichtpuntje, nauwelijks zichtbaar, was het compromis over een gemeenschappelijk toezicht voor banken in de eurozone. Maar daarover was eigenlijk al eerder overeenstemming. Rutte heeft zijn bezwaren tegen de bankenunie gestald tot 'later'. Het voorstel van van Rompuy was, volgens Rutte, op onderdelen te vaag en van Rompuy is opgedragen daar meer duidelijkheid over te scheppen. In december wordt daarover verder gesproken. Het lijkt erop dat dit precies is wat Rutte en ook Duitsland voor ogen hadden: geen haast maken met de bankenunie. Ze willen eerst een toezichthouder installeren, zodat we zeker weten dat hij erop kan toezien dat geld dat naar zwakke banken gaat – die uiteindelijk steun krijgen – goed besteed wordt. Dan pas kunnen we verder praten over de verdere invulling van de bankenunie." Met het compromis geven de leiders invulling aan de afspraken van de top van eind juni. Premier Mark Rutte zei op de persconferentie voor zijn vervroegd vertrek naar den Haag 'blij te zijn met de uitkomst omdat besloten is van het bankentoezicht een tweetrapsraket te maken. Aan het eind van dit jaar moet de toezichthouder juridisch in de steigers staat en van daaruit wordt er stapsgewijs door gebouwd': "Trap 1 is dat je er voor zorgt dat het hele juridische kader er staat voor het bankentoezicht en daar hebben we vannacht besluiten over genomen. Stap 2 is dat het ook echt werkt, het bankentoezicht. Tegelijkertijd moet je werken aan de voorbereidingen van de stappen die nodig zijn en daarvoor heb je een depositogarantiestelsel nodig en een gemeenschappelijk resolutiemechanisme". Van Rompuy verwoordde de afspraken als volgt: “Het wettelijk kader moet eind dit jaar zijn voltooid. De praktische omzetting kan dan geleidelijk in de loop van volgend jaar volgen”. De Duitse bondskanselier Angela Merkel en Rutte hadden eerder al benadrukt dat een grondige voorbereiding boven een snelle invoering moest gaan. Maar de Franse president François Hollande en andere leiders zagen het bankentoezicht het liefst al op 1 januari volgend jaar ingaan. Een ding is duidelijk: van Rompuy, Barosso, Monti, Hollande en Rajoy zijn het bos ingestuurd. Hollande zei nog wel dat de 'eurocrisis zo goed als opgelost is', maar slaat helemaal nergens op. De Fransen hebben geld nodig om te kunnen investeren in economische groei en die toezegging is er niet gekomen. Merkel heeft het hele traject uitgerekt naar later. Zij is bij haar standpunt gebleven dat er pas sprake kan zijn van 'schulddeling' op het moment dat de eurolanden gelijkwaardige partners zijn op financieel/economisch terrein. Dat houdt in dat Spanje, Italië en Frankrijk hun eigen problemen moeten gaan oplossen. En dat is nu juist niet willen. Ze willen financiële ondersteuning hebben van Duitsland en Nederland, om aan de macht van de financiële markten te kunnen ontsnappen. Ze vergeten dat leningen van het ESM, het nieuwe Europese noodfonds, de schuldenpositie niet verlaagt, wel verplaatst. Ze kunnen dan wel tegen het ESM zeggen dat de afgesproken terugbetalingsdatum niet gehaald wordt en dat een nieuwe datum in de toekomst moet worden geprikt. Als ze dat doen met partijen op de financiële markten breekt er gelijk paniek uit. Nog even terug naar de Herfst-top. Afgesproken is dat het gemeenschappelijke toezicht op de 6000 banken in de eurozone in handen moet komen van de Europese Centrale Bank. De toezichthouder was ook een voorwaarde van onder meer Duitsland en Nederland om het mogelijk te maken dat banken in moeilijkheden rechtstreeks steun kunnen ontvangen uit het Europese noodfonds ESM. De Spaanse banken zouden hiervan als eersten kunnen profiteren. Merkel en Rutte hebben afgedwongen dat het proces 'stap voor stap en rustig' moet plaatsvinden. Dat is balen voor Spanje want ze kunnen niet wachten tot er een toezichthouder is en kan nog geen beroep doen op het Europese geld, bedoeld wordt geld van voornamelijk Duitsland en Nederland (een kale kip kun je niet plukken), om hun zwakke banken op te gaan lappen. Ik verwacht dat Van Rompuy Rutte neerzet als een regeringsleider die constant op de rem trapt. Rutte houdt de Brusselse ideeën voor een versterkte Europese economische en monetaire unie af. Rutte en Merkel willen schulddeling, of dat wordt gedaan met euro-bonds dan wel het ESM, afhouden. Tijdens het overleg werden deze onderdelen ook niet aangescherpt of verduidelijkt, aldus de premier. Merkel zegt dat Duitsland eraan hecht dat de Grieken in de eurozone blijven maar steekt geen helpende hand uit. De Griekse bevolking maakt zware tijden door. Dat wordt de komende tijd nog erger, maar Merkel is van mening dat ze dat moeten opbrengen voor hun eigen toekomst en die van Europa. Zo kan ik ook 'mooi weer' spelen. Rutte zei bij zijn vertrek uit Brussel dat 'door het strengere toezicht van de ECB de vicieuze cirkel kan worden doorbroken waarbij de overheid, dus de belastingbetaler, opdraait voor de redding van probleembanken. Op 2 onderdelen ben ik het met de 27 regeringsleiders niet eens. Op de eerste plaats de aanname dat het toezicht op de banken al op 1 januari 2013 van start kan gaan. Dat is een volstrekte illusie. Het inrichten van de Toezichthouder, het aantrekken van deskundig personeel, de organisatie, is onmogelijk op te zetten binnen enkele maanden voor het onder controle houden van 6.000 banken. Eerder is er al een voorzet geweest van 'Berlijn' om het toezicht van de ECB te beperken tot de grote systeembanken en de rest te delegeren naar de 17 nationale centrale banken. Een probleem is dat die know-how er niet is. Als die er wel was geweest was namelijk de bankencrisis (subprimes) nooit uitgebroken, want dan hadden de nationale toezichthouders wel ingegrepen. Het instellen van 'toezicht' op de banken is een goed voorstel alleen het duurt nog jaren voordat alle 6.000 banken regelmatig worden getoetst op hun 'levensvatbaarheid'. Mijn tweede bezwaar is de uitspraak van Rutte dat burgers/belastingbetalers niet meer aansprakelijk zijn voor het deficit van omvallende banken in ons eigen land dan wel in een ander euroland. Er blijven drie zaken waarbij de burger wordt opgezadeld met oninbare vorderingen op eurolanden (b.v. Griekenland) en zwakke banken. Een traject loopt via de ECB. De ECB geeft liquiditeiten aan banken op onderpand van junk-bonds van zwakke financiële landen. Als dat op enig moment in de toekomst fout gaat, b.v. door het verlies van vertrouwen in het systeem, komt komt de rekening daarvan te liggen op het bord van de burger. Een ander traject loopt via de ESM, het noodfonds, waaraan Nederland deelneemt met €40 mrd en op elk moment, binnen 7 dagen, kan worden gesommeerd gelden bij te storten. Dat wordt besloten binnen de ESM, waarbij wij geen direct veto-recht hebben en waarover het ESM ook geen verantwoording hoefte af te leggen aan ons kabinet en de volksvertegenwoordiging. Het wordt de bedoeling dat zodra banken een 'verklaring van levensvatbaarheid' hebben gekregen van de Toezichthouder ze geld kunnen opnemen bij het ESM. Niet de ministers van Financiën van de 17 eurolanden bepalen of een land een noodlening krijgt onder de voorwaarden van de trojka, maar de ECB doet dat. De ECB krijgt dus 2 vingers in de pap. Als het toezicht op de banken niet kritisch genoeg wordt uitgevoerd of het vertrouwen in de euro, in een regering of in banken wegvalt, wordt de schade verhaald op de Europese burgers, met hun spaargeld en opgebouwde pensioenrechten. Wat Rutte en de Jager ook zeggen over dit project blijf toetsen aan de realiteit van de dag. Opnieuw dus een EU-top waar over materiële zaken als economie en vooral geld is gesproken. Geen woord over het maatschappelijk welzijn en het sociale gezicht van de unie. Over een Europese begroting, een Europese regering met een Europese minister van Financiën, geen woord. Doorgeschoven naar 'later'.

Bestuurslid Ewald Nowotny van de Europese Centrale Bank (ECB) vindt dat de oprichting van een Europees bankentoezicht op een voorzichtige manier moet worden aangepakt. Dat zegt de Oostenrijkse centralebankpresident. ,,Ik denk dat het verstandig dat is om het bankentoezicht in een serieuze en voorzichtige manier in te voeren.'' Nowotny denkt dat begin 2014 al een systeem functioneel kan zijn voor de grote banken. Mogelijk kan in afzonderlijke gevallen, zoals de Spaanse banken, al eerder worden begonnen met toezicht. Dat zou volgens hem eventueel voor een bepaalde periode in de vorm van externe partijen kunnen. De EU-landen hebben de afgelopen 2 dagen besloten een gemeenschappelijk toezicht voor banken in de eurozone op te zetten. Het wettelijk kader moet eind dit jaar zijn voltooid. De praktische omzetting kan dan geleidelijk in de loop van volgend jaar volgen. Volgens Nowotny is dat een redelijke en haalbare aanpak.

De Britse premier David Cameron dreigt met een veto als de Europese begroting voor de periode 2014-2020 ,,onacceptabel'' stijgt. De conservatieve regeringsleider vindt dat er stevig moet worden beknibbeld op de geplande uitgaven voor de komende 7 jaar. Cameron zinspeelde op een blokkade na afloop van de tweedaagse oktobertop van Europese leiders in Brussel. De volgende top, eind november, staat in het teken van de meerjarenbegroting 2014-2020. Volgens Cameron kan het niet zo zijn dat de EU fors meer uitgeeft in een tijd waarin nationale regeringen moeten besparen. De Europese Commissie in Brussel wil in het tijdvak 2014-2020 ruim 1000 miljard euro uitgeven. Groot-Brittannië, maar ook Nederland en andere landen vinden dat het met ruim 100 miljard minder moet.

Volgens topman Larry Fink van 's werelds grootste vermogensbeheerder Blackrock dreigt er een massale vertrouwenscrisis: lethargie op de financiële markten. “De massale vertrouwenscrisis raakt niet alleen de wereldwijde groei, maar ook de oudedagsvoorziening van veel mensen.'' ''Het ontbreekt beleggers aan positieve perspectieven. Ze missen een gemeenschappelijke visie van regeringen met betrekking tot de uitdagingen op lange termijn waarvoor de ontwikkelde landen staan.'' ''Dat alles leidt tot diepgaande onzekerheid over de toekomst, een gebrek aan vertrouwen in de politieke leiding en lethargie op de financiële markten.'' ''Het vertrouwen zal pas terugkeren wanneer de beleggers zouden begrijpen hoe de financiële markten functioneren. Banken, financiële dienstverleners en autoriteiten moeten voor meer transparantie voor beleggers zorgen.'' 'Beleg in dividendaandelen, niet in obligaties uit de VS of Duitsland' Fink houdt een pleidooi voor beleggen in aandelen. Het is volgens hem 'een grote fout' dat veel beleggers sceptisch zijn en wegblijven van aandelen. ''Zogenaamd veilige obligaties uit de VS en Duitsland leveren een rente op die onder nauwelijks meer dan 1% is. Hoe kun je met zo'n mini-rendement je eigen financiële toekomst regelen?'' Hij pleit vooral voor aandelen die een hoog dividend opleveren.

Rob Koenders schrijft in zijn column dit weekend dat het gisteren exact 25 jaar geleden was dat wereldwijd de aandelenbeurzen instortten en beleggers totaal onverwacht zeer grote verliezen moesten incasseren. Het was Black Monday die maandag 19 oktober 1987. De Dow Jones verloor op deze zwarte maandag op één dag 22,6 procent van zijn waarde. Totaal ongekend en door niemand verwacht en meegemaakt toentertijd, want de eerste echte beurskrach vond plaats in 1929. En zeer weinigen die beursactief waren in 1929, waren dit niet meer in 1987, dus was het voor iedereen nieuw. Alle beleggers kennen de beurskrach van 1987 maar weinigen weten dat de naschokken van de geweldige dreun van maandag 19 oktober 1987 nog veel langer aanhielden. Het was een begin van een zeer roerige periode vol financiële schokgolven op de wereldwijde aandelenbeurzen. Want hoe verging het onze AEX op die dag. Op de ochtend van maandag 19 oktober 1987 was er ogenschijnlijk nog niet zoveel aan de hand op het Damrak, maar nadat de Dow Jones ’s middags op de opening om half vier al meteen 200 punten of 8,9 procent van zijn waarde verloor, was de beer los. Letterlijk. De AEX verloor van het slot van 247,09 punten op vrijdag 17 oktober tot op het slot van zwarte maandag 19 oktober van 217,43 exact 29,66 punten of 12 procent. Dinsdag 20 oktober verloor de AEX nog eens 5,9 procent of 12,86 punten tot een slot van 204,57. Een daling met 18 procent voor de AEX in twee dagen wat volgens mij sinds die tijd niet meer is voorgekomen. De financiële schokgolven zetten gewoon door in de daarop volgende weken. De AEX verloor nog veel meer terrein en vond uiteindelijk zijn dieptepunt op 10 november 1987 op een stand van 152,36 punten. De beurskrach 1987 duurde voor de AEX dus precies 22 dagen waarin in totaal 94,73 punten of 38 procent werd verloren. Alle beleggers waren doodziek want toen zat meer dan 90 procent van de markt gewoon long. Een bloedbad op het Damrak die veel marktpartijen zeer veel geld heeft gekost. Een levensles.

Ondanks de doodsbedreigingen, die Dr René Tissen, hoogleraar op de Nyenrode Business University , heeft ontvangen als gevolg van de kritische columns die hij wekelijks schrijft, blijft hij op zijn post. Interessant is zijn beschouwing over Griekenland: Strenge bezuinigingen helpen een land om zeep. Zijn laatste column geeft hij de kop mee: roep financiële noodtoestand in Europa uit. Ik beveel het aan: http://www.rtl.nl/components/Financiën/rtlz/redactie/column/tissen/2012/articles/financiële-noodtoestand.xml Om over na te denken schrijft Tissen dat “het IMF als enige oplossing voorstelt om Europa versneld financieel te integreren tot een volwaardige fiscale en bancaire unie. Hier hanteert het IMF de merkwaardige redenering dat als je het probleem van de één, ook tot het probleem van de ander maakt, de oplossing als vanzelf ontstaat. Eerder hebben we gezien dat de banken hun problemen snel en omvangrijk op de politiek wisten af te wentelen. Daardoor zijn echter de problemen groter geworden. Niet kleiner.”

Slotstand indices 19 oktober 2012/week 42: AEX 334,17; BEL 20 2.386,40; CAC 40 3.504,56; DAX 30 7.380,64; FTSE 100 5.896,15; SMI 6.756,14; RTS (Rusland) 1.512,03; DJIA 13.343,51; Nasdaq 100 2.678,32; Nikkei 9.002,68; Hang Seng 21.551,76; All Ords 4.593,50; € $1,3022; goud $1720,50 dat is €42.432,41 per kg.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.