UPDATE20082016/338 Brexit pas over 3½ jaar geëffectueerd?

Ik heb tot dusverre mij onthouden van enige reactie op de presidentsverkiezingen over 3 maanden in de VS. Ik heb zo mijn twijfels of de beide kandidaten van de Democraten en de Republikeinen in staat zijn inhoud te geven aan het presidentschap van de VS en aan dat als wereldleider? Ik heb twijfels bij zowel mevrouw Clinton als de superzakenman Donald Trump. Beiden missen bekwaamheden om die twee functies in te vullen en uit te oefenen. Ik vraag mij al enkele weken af of beide kandidaten niet terzijde zouden moeten worden gesteld in de race naar het Witte Huis en een onafhankelijke derde, een man of vrouw met wijsheid, naar voren moet treden als leider van de VS en van de bondgenoten. Misschien wel iemand als Theresa May in Engeland, die vanuit de achtergrond naar voren trad. Ik ben er nog steeds niet achter hoe het buitenlandbeleid, de inrichting van de economie en de afbouw van de Amerikaanse staatsschuld eruit gaat zien bij Trump en Clinton. Trump blijft daarover veel te vaag en Clinton beperkt zich ertoe kritiek te uiten op Trump. En Obama op zijn zetel laten zitten is voor mij ook geen optie: een president die partijdig is. En een vrijhandelsverdrag sluiten met een land zonder visie, zonder perspectief, daar moet Europa snel een punt achter zetten. 1000 psychiaters hebben de geestelijke gezondheid van Trump beoordeeld. Die kwamen tot de conclusie dat de Republikeinse presidentskandidaat een “psychopathische narcist” is, die aan paranoia lijdt en totaal ongeschikt is de VS te gaan besturen. Daarboven is hij ook nog een leugenaar: er werden 219 beweringen van Trump nagetrokken, slechts 9 stellingen waren juist. Ook al hebben we te maken met een gek die en de wereldleider kan worden en de president van de Verenigde Staten, in zijn terrorismespeech houdt Trump de huidige president Obama en zijn minister van Buitenlandse Zaken Hilary Clinton volledig verantwoordelijk voor de opkomst van IS. Sterker nog: de onrust in het Midden Oosten die uitbrak eind 2010 zou ook hun schuld zijn. En de onbezonnen interventie in Irak (de Tweede Golfoorlog) eind 2003 van President George W. Bush, die in belangrijke mate de lont in het kruitvat stak met zijn Bushdoctrine, veroorzaakte een oorlog daar, die vooralsnog niet beheersbaar is. Als de economische plannen van Clinton en Trump worden doorgerekend dan blijkt dat de Amerikaanse staatsschuld exorbitant stijgt. Beide kandidaten willen meer gaan investeren in wegen, bruggen, spoorlijnen en vliegvelden. Trump is niet van de duurzaamheid, niet van het milieu, want hij wil de kolen- en oliewinning gaan uitbreiden. Verder wil hij de Dodd-Frank wet gaan afschaffen, waarmee riskante activiteiten van banken worden beperkt. Clinton daarentegen wil nog strenge regels voor de banken in het kader van de Dodd-Frank wet. Beiden willen mindere regels in vrijhandelsverdragen. Clinton wil de belastingen verhogen voor de rijke Amerikanen en wil het landelijk minimumloon verhogen. Voor de goede orde: dit zijn voornemens die de beide kandidaten hebben uitgesproken, dit hoeft helemaal nooit beleid te worden.

Het Britse vertrek uit de Europese Unie, de zogeheten Brexit, komt mogelijk een jaar later dan verwacht. Dat hebben kabinetsleden volgens The Times gezegd tegen hoge figuren in de financiële wereld in Londen. De Britse premier Theresa May zou in januari het Europese artikel 50 in werking stellen, waarmee twee jaar van onderhandelingen van start zouden gaan. Omdat haar nieuwe ministeries voor de Brexit en internationale handel dan nog niet klaar zouden zijn, ziet ze zich mogelijk gedwongen de artikel 50 procedure uit te stellen. Daarnaast zouden ook de verkiezingen in Duitsland en Frankrijk ervoor zorgen dat de Brexit-gesprekken op de lange baan worden geschoven. Frankrijk kiest in april en mei een nieuwe president, terwijl Duitsland in september Bondsdagverkiezingen houdt. Het ministerie dat zich speciaal met de Brexit gaat bezighouden, werd na het referendum in juni opgericht. De verantwoordelijk minister, David Davis, heeft nog maar de helft van zijn benodigde staf gevonden. Ook het ministerie voor internationale handel onder leiding van Liam Fox heeft moeite geschikt personeel te vinden. Omdat Londen de internationale onderhandelingen tientallen jaren aan Brussel heeft overgelaten, zijn er maar weinig ervaren Britse onderhandelaars. Deze vertraging is niet goed voor continentaal Europa en voor de Britten. De Britse premier Theresa May wil de banden met China aanhalen. Ze heeft in een brief aan de Chinese president Xi Jinping en premier Li Keqiang de wens uitgesproken om de handel tussen de landen te verbeteren. Ook wil ze meer samenwerken bij mondiale kwesties. Dat meldde het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens de Britten is China een belangrijke wereldwijde strategische partner en is het Groot-Brittannië er alles aan gelegen om veel aandacht te geven aan de samenwerking tussen de landen. Dan nu een bericht dat een volstrekt foute voorstelling van zaken wordt gegeven over de gevolgen van de Brexit voor Engelse spaarders. Nu eerst het bericht en dan mijn commentaar. De eerste Britten gaan het vertrek uit de EU in hun portemonnee voelen. De keuze voor een Brexit kost hen de helft van de rente op hun spaarrekening bij Santander Bank. Meer dan een half miljoen klanten wordt getroffen door de rigoureuze renteverlaging van Santander UK. De Spaanse bank maakte in Groot-Brittannië lang goede sier met 3% rente tot aan 20.000 pond spaargeld op een 123 Current Account, voor een vergoeding van 50 pond per maand. De rente op de populaire spaarrekening wordt nu gehalveerd naar 1,5%. Santander UK stelt geen andere keuze te hebben. „De rentes zijn aanzienlijk gedaald sinds de 123 Current Account is gelanceerd”, verwijst de bank in een verklaring naar de onrust op de financiële markten sinds de Britten in juni bij een referendum kozen voor een vertrek uit de Europese Unie. Door de Brexit verlaagde de Bank of England, de Britse centrale bank, het renteniveau vorige week al. Dit ging van het al historisch lage percentage van 0,5% naar 0,25%. Toch meent directeur Reza Attar-Zadeh van Santander UK dat de spaarrente van 1,5% nog altijd ‘erg competitief’ is. „Klanten met 20.000 pond spaargeld kunnen nu jaarlijks met deze rente £300 verdienen.” „Veel spaarders in heel Groot-Brittannië zullen het gevoel hebben alsof ze een schop in het gezicht krijgen”, briest Martin Lewis van de consumentenwebsite MoneySavingExpert in The Telegraph. Die ‘vele spaarders’ kennen de spaarmarkt niet en zijn van het type spaarders dat geld belegde in Icesave, een Ijslandse bank, die in sinds mei 2008 op de Nederlandse markt actief was met het aantrekken van spaargeld via online spaarrekeningen. Onder dezelfde naam was de bank al langer actief op de Britse markt. Icesave beloofde spaarders 5% rente op hun spaargeld (en later 5,25%), terwijl in Nederland de gemiddelde rente op dat moment rond de 4% lag. Op 6 oktober 2008 werd duidelijk dat Icesave zijn verplichtingen niet kon nakomen. Dat betekende het einde van deze internetbank en het begin van een omvangrijke affaire. Het omvallen van Icesave maakte deel uit vande Ijslandse bankencrisis. Ook de Spaanse bank Santander verkeert in zwaar weer en probeert in Engeland spaarders te lokken met rentetarieven die ver boven de huidige renteniveau liggen. De ca 500.000 spaarders die een gokje hebben gewaagd door spaargeld naar een bank te brengen, die ver boven de marktrente betaalt, zijn gokkers. Kennelijk heeft niemand van die half miljoen Engelse spaarders zich afgevraagd waarom deze bank voor spaargeld (te) hoge rentes betaalde. Op zich heeft dat helemaal niets met de Brexit te maken.

Het CBS liet vorige week weten dat de toegenomen werkgelegenheid in het afgelopen kwartaal niet uit het bedrijfsleven komt maar vooral van uitzendbureaus. Bij de euforie van minister Henk Kamp over negen kwartalen banengroei moeten vraagtekens worden gezet want die banen komen vrijwel geheel voor rekening van de uitzendbranche namelijk 30.000 van de 38.000. In de zorg zijn in vier jaar tijds 80.000 banen verdwenen. Dat hakt er flink in. Daar komt bij dat het aantal zelfstandigen incl ZZP’ers is gestegen naar twee miljoen. Daarmee is een op de vijf werknemers (in veel gevallen: verplicht) eigen baas, hetgeen een verschraling is van het sociale vangnet. De werkeloosheid onder jongeren tot 25 jaar is hoog: 11,1%. Bijna 70% van de werkeloze 55++ zoekt al langer dan een jaar naar werk. 5,2 miljoen werknemers werken met een vast contract en nog altijd ruim 1,8 miljoen met een tijdelijke verbintenis. Van dat laatste wil D66 voorman Pechtold vanaf.

Het Dieselgate dossier van VW is bijna een jaar oud en er wordt nog altijd nauwelijks vooruitgang geboekt. De sjoemelsoftware zou worden vervangen en daarvoor zou VW 8 maanden nodig hebben om die te laten ontwikkelen en te vervangen. Maar het bleef stil. Nu komt er een ‘vreemd’ bericht uit Duitsland. VW mag van de Duitse toezichthouder gaan sleutelen aan circa 460.000 kleinere VW-wagens, zoals mijn polo, die zijn getroffen door het dieselschandaal. Door middel van een aantal aanpassingen zullen de wagens die zijn uitgerust met 1,2 liter dieselmotor zoals in de Volkswagen Polo en de Seat Ibiza weer aan de wettelijke eisen voldoen. Eigenaren van de auto’s zal worden gevraagd contact op te nemen met een werkplaats zodat de voertuigen aangepast kunnen worden. Vreemd in de overeenkomst die bij de oosterburen is gesloten is dat het initiatief niet uitgaat van de VW-dealer maar de autorijder. In september 2015 kwam aan het licht dat de Duitse automaker op grote schaal de uitstoot van auto’s had gemanipuleerd door gebruik te maken van sjoemelsoftware. Wereldwijd gaat het hier om miljoenen auto’s. Waarom de volgende informatie aan dit bericht wordt toegevoegd, ik heb geen idee. Is deze info bestemd voor de VW-rijders, die getroffen zijn, de VW aandeelhouders, de Toezichthouders of het VW personeel, ik heb geen idee. Voormalig topman Martin Winterkorn van Volkswagen, die vanwege het schandaal aftrad, zou volgens Bild am Sonntag staan voor een terugkeer in het bedrijfsleven. Volgens de krant heeft Winterkorn een aantal aanbiedingen op zak van Duitse beursgenoteerde bedrijven voor een positie in de raad van commissarissen, maar ook van wetenschappelijke instituten. Er loopt nog een onderzoek naar het dieselschandaal en naar de voormalig Volkswagen-topman en andere bestuurders. Zij worden verdachte van mogelijke betrokkenheid bij marktmanipulatie rondom het emissieschandaal bij de automaker.

De winst van mijnbouwconcern BHP Billiton is in het afgelopen boekjaar met 81% gekelderd door de sterke daling van de grondstofprijzen. Dat maakt ‘s werelds grootste mijnbouwer bekend. Het resultaat viel beleggers niet tegen, ze hadden op nog slechtere data gerekend. De onderliggende winst in het boekjaar dat eind juni afliep kwam uit op $1,2 mrd, tegen $6,4 mrd een jaar geleden. Als een lange reeks afschrijvingen, lasten en andere bijzondere posten in het resultaat worden meegenomen staat een min onder de streep van bijna $6,4 mrd. Dat is het slechtste resultaat sinds 2001. Het Brits-Australische mijnbouwbedrijf schreef onder meer miljarden af op zijn Amerikaanse schalieveldactiviteiten. BHP had verder ook te maken met de kosten voor de ramp bij de Samarco-ijzerertsmijn in Brazilië in november vorig jaar. Door een dijkdoorbraak kwamen negentien mensen om en werd ernstige milieuschade aangericht.

Het Deense scheepvaart- en olieconcern A.P. Möller-Maersk, de grootste containervervoerder te wereld, heeft zijn zorgen geuit over een mogelijke toename van protectionisme in de Verenigde Staten. Volgens financieel topman Trond Westlie zal een verschuiving van het Amerikaanse beleid een negatieve invloed hebben op de wereldhandel. Persbureau Bloomberg concludeert dat de toon in de campagnes van zowel de Republikeinen als de Democraten is meer anti-handel dan deze in jaren is geweest. “Over het algemeen zorgen handelsbelemmeringen voor een verzwakking van de wereldwijde groei”, aldus de financieel topman van Maersk. Volgens hem zijn beperkte handelsbarrières niet alleen goed voor de groei van de handel, maar ook voor economische groei. ,,Handelsbelemmeringen moeten daarom zo veel als mogelijk worden beperkt”, aldus Westlie. ,,Of we het nu hebben over de Brexit of de Verenigde Staten, of over bijvoorbeeld de tarieven in Afrika en Zuid-Amerika.”

Multinationals gebruiken vaak brievenbusfirma’s in Nederland als tussenstation om geldstromen fiscaal gunstig van het ene naar het andere land te laten lopen, in het voorliggende geval tussen Nicaragua en China. Dat is een legale vorm van belastingontwijking die de Nederlandse regelgeving mogelijk maakt. Kenniscentrum SOMO vindt dat de Nederlandse overheid niet zou moeten toestaan dat bedrijven die elders mensenrechten schenden, hier weldadige belastingvoordelen genieten. Eerder bracht SOMO rapporten uit over onder meer mijnbouwbedrijven die de rechten van de lokale bevolking aan hun laars lapten en het verdiende geld vervolgens via Nederland belastingvriendelijk doorsluizen. Het kanaalproject in Nicaragua dreigt een nieuw voorbeeld te worden van die praktijk. Het ministerie van Financiën stelt dat het elk bedrijf in beginsel vrij staat om zich in Nederland te registreren. ‘Als een bedrijf zich in Nederland vestigt, controleert de inspecteur van de Belastingdienst of de onderneming correct belasting afdraagt over de winst die in Nederland is gegenereerd’, schrijft het ministerie. Volgens Koos Boer, hoogleraar belastingrecht aan de Universiteit Leiden, is het onuitvoerbaar om via de Belastingdienst te controleren of een op de Zuidas geregistreerd bedrijf zich in het buitenland aan mensenrechten houdt. ‘Ik snap het morele dilemma, maar dat is niet iets dat je via de fiscus kunt regelen.’ In juni bleek uit onderzoek van het NRC dat een Mozambikaans staatsbedrijf honderden miljoenen euro investeringsgeld liet verdwijnen via een Nederlandse brievenbusmaatschappij in beheer van de TMF Group, een bekend trustkantoor op de Zuidas. De Nederlandse brievenbusfirma’s die zijn opgezet voor de geldstromen rondom het omstreden Nicaraguaanse kanaal, zijn eveneens in beheer van de TMF Group. Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) is kritisch op dergelijke trustkantoren die voor multinationals brievenbusfirma’s beheren. Zij stellen klanten uit ‘hoogrisicolanden’ veel te weinig vragen, rapporteerde DNB eerder. ‘Trustkantoren accepteren het risico misbruikt te worden voor het witwassen van corrupt geld.’ De controle op het functioneren van trustkantoren moet hoognodig worden aangescherpt.

De top van het Nederlandse bedrijfsleven is gemiddeld bijna zestig jaar oud, maar heeft amper vierenhalf jaar ervaring op het hoogste bestuursniveau. Daarmee is ons land, samen met Finland en Brazilië, een vreemde eend in de bijt in een onderzoek dat de Financial Times heeft laten uitvoeren. De Britse zakenkrant wilde weten hoe het staat met de diversiteit in de raden van bestuur van 5000 bedrijven in dertig landen. Alleen Russische bestuurders hebben gemiddeld nog minder dienstjaren in de boardroom dan hun Nederlandse collega’s (iets meer dan vier), maar ze zijn daarbij ook veel jonger: in doorsnee komen ze niet eens aan de 52 jaar. Qua man-vrouwverhouding zitten de onderzochte Nederlandse bedrijven precies op het Europese gemiddelde: een kwart van alle bestuurders is vrouw. Daarmee doen ’we’ het beter dan onder meer Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, maar lopen we achter op verder naar het noorden gelegen landen, alsook Frankrijk. In dat laatste land is zo’n 37% van alle bestuurders vrouw. De Fransen moeten alleen Noorwegen voor zich dulden, waar het aandeel vrouwelijke directeuren 42% bedraagt. De Verenigde Staten doen het volgens het FT-onderzoek juist uitermate slecht: bestuurders zitten gemiddeld meer dan acht jaar op hun stoel en zijn met ruim 60 jaar ouder dan topmanagers in welk ander land dan ook. Meer dan een derde is 65-plusser. Bovendien bungelt Amerika met 15% vrouwelijke bestuurders ver onder de meeste Europese landen.

Een baanbrekende uitspraak van de advocaat-generaal. De Belastingdienst mag niet meer op grote schaal foto’s op snelwegen maken en opslaan ter controle van rittenregistraties voor de bijtellingsregeling. Dat is in strijd met privacywetgeving. Volgens de advocaat-generaal heeft de Belastingdienst „geen bevoegdheid” voor deze „inbreuk op de persoonlijke levenssfeer”. Weliswaar gaat het nog om een advies, maar als de Hoge Raad dit standpunt volgt kan het „aanzienlijke gevolgen hebben voor de betreffende handelwijze van de fiscus”, denkt belastingadviseur Arjo van Eijsden van EY. Advocaat Guido de Bont, die de zaak aanspande namens zijn cliënt, verwacht dat het advies „miljoenen Nederlanders raakt die dagelijks worden geconfronteerd met deze foto’s.”

Voortaan kan de bank alleen nog maar een vergoeding vragen voor de directe kosten die ontstaan doordat een groot deel van de hypotheek vervroegd wordt afbetaald. Boetes zijn taboe, zo blijkt uit nieuwe Europese regels die sinds kort geruisloos zijn ingevoerd. Het CDA wil daarom dat het kabinet zo snel mogelijk haarfijn in kaart brengt hoe banken met de nieuwe regels omspringen. Bijna alle bestaande hypotheekcontracten in Nederland beperken de huizenbezitter momenteel in de aflossing van zijn woningschuld. Die mag, afhankelijk van de voorwaarden, jaarlijks maximaal 10% of 20% van het originele hypotheekbedrag boetevrij aflossen. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt is blij met de nieuwe Europese regels, maar wil wel van het kabinet weten hoe banken deze doorvoeren. De Nederlandse Vereniging van Banken stelt dat onze wetgeving al in hoge mate voorziet in de bescherming van consumenten en constateert dat voor de meeste mensen de ruimte om kosteloos af te lossen voldoende is. Volgens Nico Stolwijk van Vereniging Eigen Huis (VEH) is het verbod op hoge boetes ‘een groot winstpunt’. De organisatie bekijkt nu bij de belangrijkste geldverstrekkers hoe zij de regels toepassen. ,,Want hoe toon je als bank aan dat je echt alleen de directe kosten doorberekent?” Veel mensen zitten nu vast aan een oude hypotheek met een hoger rentepercentage. Deze mensen betalen meer dan 5% rente per jaar en hebben langjarige contracten, die ze wel vrijwillig hebben afgesloten. Dat sluit echter niet uit dat lagere maandlasten door extra aflossing zeer welkom zijn. Dit kan wel Europese regelgeving zijn, waarvoor Frans Timmermans medeverantwoordelijk is, maar is in feite niet uitvoerbaar. Dit zou namelijk ook kunnen betekenen dat de Nederlandse Staat nu tienjarige staatsleningen uitgeeft tegen een negatieve rente en dat op het moment dat de kapitaalmarktrente in euro’s zou gaan stijgen, beleggers hun staatsobligaties aan de Nederlandse Staat vervroegd willen gaan terugleveren om de opbrengst tegen een hoger rendement te gaan beleggen. Je kunt een hypotheeknemer niet anders behandelen dan de overheid.

En ook deze week weer een ontwikkeling over de dekkingsgraad bij pensioenfondsen. Dit keer kwamen twee grote pensioenfondsen van ons land, ambtenarenfonds ABP en Zorg & Welzijn, naar buiten met een bericht dat ze in zwaar weer verkeren. Het ABP kampt met een tekort van ruim €40 mrd. Hierdoor is de kans gegroeid dat de uitkeringen volgend jaar worden verlaagd. Dat blijkt uit de nieuwste dekkingsgraadcijfers die het ABP bekend maakte. De dekkingsgraad stond eind juli op 89,9%. Dat betekent dat er voor elke euro aan huidige en toekomstige pensioenverplichtingen nog geen negen euro-dubbeltjes in kas zitten. Het ABP, waar miljoenen Nederlanders hun pensioen opbouwen of incasseren, heeft €379 mrd in kas, maar daar staat €421 mrd aan verplichtingen tegenover. De beleidsdekkingsgraad, het gemiddeld van de laatste twaalf maanden, staat op 93,5%. Pensioenfondsen moeten streven naar een beleidsdekkingsgraad van 104%. Ook fonds Zorg & Welzijn (in grootte het tweede fonds na ABP) zit diep in het rood met een actuele dekkingsgraad van 88,4%. Als ook bij Zorg & Welzijn de dekkingsgraden niet verbeteren, zal het lastig zijn om kortingen op de pensioenen komend jaar te vermijden. Beide fondsen zitten dicht op de zogeheten kritische dekkingsgraad: als een fonds eind 2016 onder die grens zit, moet het fonds meteen in 2017 de pensioenen korten. Een korting van pensioenen treft gepensioneerden direct in de portemonnee omdat zij maandelijks minder ontvangen. Voor werkenden betekent een korting dat het pensioen dat zij opbouwen, minder waard wordt. We moeten daarop alert zijn maar het gaat maar om kleine bedragen. De fondsen zitten zo diep in de problemen omdat zij vol worden geraakt door de zeer lage rente. De waarde van een toekomstig pensioen wordt uitgerekend aan de hand van de rente die, virtueel, wordt ontvangen voor een pensioenpotje, door een rekenmethodiek toe te passen van een door DNB opgelegde rekenrente, momenteel ca 1%. Hoe lager de rente, hoe meer er in kas moet zijn voor de pensioenen. De beleggingen in aandelen en onroerend goed maken de terugval door de lage rente niet goed. Alle pensioenfondsen zitten met deze problemen. Zo is het pensioen voor de metaal en elektrotechniek (PME) weggezakt naar 90,7%. Dit fonds heeft de pensioenen in de afgelopen jaren al gekort en nieuwe kortingen lijken in zicht. Maar ook de pensioenfondsen voor de sector recreatie, voor Hoogovens, Ten Cate en het UWV zitten met dekkingsgraden beneden de 100%. Helemaal dramatisch is de situatie voor het Pensioenfonds Verloskundigen waar de actuele dekkingsgraad nog maar 81% is; dat fonds is bijna gedwongen om de pensioenen flink te korten. Ook het fonds voor de tandtechnici zit diep in het rood met een beleidsdekkingsgraad van nog maar 84,9%. Natuurlijk zijn er pensioenfondsen die het wel goed doen. Dat zijn fondsen die bijvoorbeeld het risico op de lage rente goed hebben afgedekt of die extra geld krijgen van de werkgever. De grote pensioenfondsen voor Detailhandel, Openbare Bibliotheken, KPN, Unilever, Philips, Horeca & Catering, IBM en TNO zitten ruim boven de 100%. Deelnemers in die fondsen hoeven niet bevreesd te zijn voor een korting en kunnen mogelijk een verhoging van het pensioen tegemoet zien. Pikant zijn de laatste cijfers van de pensioenfondsen voor KLM-personeel. Over deze fondsen wordt tot in de rechtszaal gesteggeld. De dekkingsgraden staan in ieder geval zwaar onder druk. Het fonds voor het grondpersoneel is nog maar net gezond met een dekkingsgraad van 101,8%; het fonds voor het vliegend personeel staat er beter voor met een dekkingsgraad van 112%. De situatie voor het KLM-fonds Cabinepersoneel is inmiddels negatief want de dekkingsgraad is gezakt tot 98,1%. Ik las een stuk dat de pensioenfondsen, de centrale banken, de toezichthouders, de overheid, de politiek en de media moeten ophouden met uitspraken dat pensioenfondsen in zwaar weer verkeren omdat ze aan hun toekomstige verplichtingen (het uitkeren van opgebouwde pensioenen) niet meer zouden kunnen voldoen. Kortingen op pensioenen en verhoging van de pensioenpremies zijn helemaal niet aan de orde, schrijft Gerard Vogels. Een beetje gelijk heeft hij daar wel mee, want de toezichthouder dwingt de pensioenfondsen een rekenmethodiek op waarmee tekorten worden berekend waarvan het maar de vraag is of die ooit zullen ontstaan. Ik heb aan dit onderwerp al veel eerder aandacht gevraagd. Stel, een werknemer bouwt in 40 dienstjaren een pensioenreserve op waarmee het pensioenfonds op de pensioengerechtigde leeftijd het pensioen (maandelijks) kan uitkeren. De pensioenpot wordt opgebouwd met de pensioenpremies die de deelnemer maandelijks, middels zijn loonstrookje, spaart, soms betaalt de werkgever ook een bijdrage en de beheerder van de pensioenpot, het pensioenfonds beheert tijdens de 40 jaar ‘de pot’ en het rendement daarvan gaat ook naar de opgebouwde reserves. En hier zit de bottel-neck. Heel normaal is dat in 40 jaar tijd de waarde van de beleggingen beweegt, als gevolg van inflatoire ontwikkelingen, de waarde van valuta’s en het rendement van beleggingen, dat afhankelijk is van de hoogte van de rente en de koersen van obligaties en aandelen. Tegenwoordig komt daar bij het resultaat van financiële producten (bv renteswaps en derivaten) waarmee risico’s zijn aangegaan. Op dit moment maakt dat het niet gemakkelijker om toekomstige rendementen in te schatten. Daarbij komt dat de opbrengst van risicovolle transacties het resultaat sterk kunnen beïnvloeden. Zoals de mkb-rentederivaten/renteswaps in de afgelopen tien jaar. Wie had de aanname dat de rente zou gaan dalen. De banken ……. beleggers …….. ik ken ze niet, maar achteraf blijkt nu dat de vermogensadviseurs van de pensioenfondsen daarin grote risico’s hebben genomen en ook grote winsten hebben gemaakt. Wie heeft kunnen weten dat de ECB naar een negatieve rente zou gaan? Draghi kwam uit de School van Goldman Sachs voordat hij bij de ECB werd binnengehaald. En diezelfde zakenbank/vermogensadviseur is ook bij meerdere pensioenfondsen vermogensbeheerder. Een vreemde link in ieder geval, ook al omdat pensioenfondsen zeggen transparant zijn over de beleggingspolitiek maar als er vragen komen worden die nooit beantwoord, zeker niet als het gaat over geheime deals die de fondsen gesloten hebben met grote Amerikaanse vermogensbeheerders. Dit op de achtergrond meenemend is de vraag hoe hoog de verrekenrente, thans ca 1%, mag zijn om toekomstige financiële verplichtingen te kunnen realiseren. Ik heb altijd gezegd dat ik 4% een haalbare optie vind, maar gezien de omvang die financial engineering inneemt in het (risicovolle) beleggingsbeleid van de pensioenfondsen, weet ik niet meer wat wijsheid in deze is. Over het onderwerp ‘oudedagsvoorzieningen’ komt daar nu een andere zaak bij. Aan de ene kant wordt de opbouw van een bedrijfspensioen door het beleid van dit kabinet bijgesteld door werkgevers die zich daaruit terug willen trekken en de fiscus die de aantrekkelijkheid van fiscaal vrij opbouwen van rechten wil gaan beperken. Dat gaat ertoe leiden dat er een lagere pensioenopbouw komt met een kleiner pensioen. Maar dat kan wellicht maar de helft zijn van de ellende die op de burgers in dit land afkomt. Er ligt ook een voorstel op de politieke agenda voor een fiscalisering van de AOW. Het is een complex verhaal maar het komt erop neer dat in een periode van 18 jaar niemand meer AOW-premie betaalt maar daarvoor in de plaats de belasting wordt verhoogd. Na 18 jaar levert dat de staatskas €3,8 mrd op. De eerste slachtoffers die gaan vallen zijn ouderen die nu al de volksverzekering (AOW sinds 1956) ontvangen. De AOW wordt omgebouwd naar een bijstandsverzekering. De pensioenuitkeringen hebben de laatste tien jaar al forse klappen gekregen door een reductie naar middelloon uitkeringen, de weggevallen indexering en mogelijke kortingen op de pensioenen in de komende jaren. Ander voorbeeld: werknemer van 50 jaar, die erop rekent dat zijn oudedagsvoorziening bestaat uit een AOW van €9000 en een pensioen van €24.000 komt er bedrogen uit want het netto inkomen zal €6.000 lager zijn. Welke gevolgen krijgt dat voor het besteedbaar inkomen van ouderen?

In het vorige blog heb ik geschreven over woekerpolissen die Aegon in het verleden aan de Polen hebben verkocht. Maar de woekerpolisfraude is vele malen groter als wat ik toen dacht. ‘Er is geen familie in Polen waar niet iemand een woekerpolis heeft.’ De Polen voelen zich bedrogen door het kapitalisme. Miljoenen Polen zijn gedupeerd door het nieuwe geld dat beschikbaar kwam. Een half miljoen huizenbezitters wonen in een huis dat ‘onder water staat’. Misschien wel 3.500.000 Polen hebben een financieel belang van gemiddeld €3000 waar ze niet meer van de verplichtingen af kunnen. 18.000 Polen zijn gemiddeld €11.000 kwijtgeraakt aan Amber Gold, een financiële instelling die hoge rentes in het vooruitzicht stelde op beleggingen in goud, maar failliet ging. De nationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid wil Donald Tusk, de huidige president de de Europese Unie, voor een parlementaire enquêtecommissie slepen voor het beleid dat hij als premie van Polen in dit dossier heeft gevoerd. De banksters (samentrekking van bankiers en gangsters) hebben niets geleerd van de bankencrisis van 2008. Hun hebzucht is alleen maar groter geworden. We stevenen af op een waar armageddon, zegt Janusz Szewczak. De EU en haar kapitalistisch systeem heeft de Polen niet gebracht wat hen was voorgespiegeld. Daarin zijn ze erg teleurgesteld. “Wij zijn aan de bank gebonden zoals vroeger de horigen aan de grond van hun heer, zegt Mariusz Zajac op het hoofdkantoor van de beweging Stop Bankenonrecht, gelegen in het centrum van Warschau.

Ik besteed regelmatig aandacht aan financieel/economische en monetaire ontwikkelingen in Japan. Er is daar een groot probleem: de Japanner laat zijn geld niet rollen. De consumenten houden, wat de overheid in de afgelopen decennia ook heeft gedaan, de hand op de knip. Daardoor is de economie niet meer vooruit te branden. Daarvoor zijn er 25 jaar lang steeds weer projecten opgestart om de Japanse economie op stoom te krijgen. Daarvoor zijn de pensioenreserves van de vergrijsde Japanse samenleving voor aangesproken De Japanse economie kampt al bijna 25 jaar met hardnekkige prijsdalingen na het imploderen van de onroerendgoed-luchtbel en het instorten van de aandelenmarkt begin jaren ’90. De Japanse aandelenindex – de Nikkei-225 – noteerde op 29 december 1989 een top op 38.957. Na het barsten van de onroerendgoed-luchtbel nam de Nikkei-index een duikvlucht. Deze index noteerde op 9 maart 2009 een laagterecord op 7.055. Nu noteert de Nikkei 225 rond de 16.600 punten. Daar onroerend goed en aandelen grotendeels met bankschulden waren gefinancierd stond de Japanse banksector op omvallen. Op het hoogtepunt van de kredietverlening stonden de Japanse banken naar balanstotaal gemeten in de absolute top van de mondiale rangschikking. Van de 10 grootste banken ter wereld waren er maar liefst 7 van Japanse origine. Als gevolg van de binnenlandse crash had het kwetsbare Japanse bankwezen plotseling meer schulden dan bezittingen en werd daarmee in één klap insolvabel. De centrale bank van Japan verlaagde ter voorkoming van een bancair armageddon agressief de kosten van geld en pompte veel liquiditeit richting de banksector. Dit beleid, in combinatie met een plotselinge vraaguitval naar krediet, stuurde de rente richting 0%. Zo werd de banksector in staat gesteld om haar omvangrijke kredietportefeuilles vrijwel kosteloos door te rollen. Het banksysteem wordt tot nog toe op deze manier overeind gehouden, maar was feitelijk technisch failliet. Ondanks de lage rente blijven de prijzen in Japan tot op heden zakken. Tegelijkertijd stimuleerde de overheid de economie. Dit gebeurde bovenal via het opstarten van grote projecten in de infrastructuur. Deze maatregelen leidden veelal tot overinvesteringen, die geen bijdrage leverden aan een zinvolle versterking van de economische structuur van Japan. Er werden wegen en bruggen van niets naar nergens aangelegd, zonder noemenswaardig economisch rendement. De Japanse economie moet het hebben van consumenten die zich laten gaan in winkelstraten en online, uit eten gaan, hun haar laten knippen, een huis kopen of een pianodocent inhuren voor hun kind. Al hun bestedingen samen zijn goed voor 60% van het nationaal inkomen. Maar ze laten hun geld niet rollen. Wie werkt, heeft zijn loon al jaren nauwelijks zien stijgen. De bestedingen van 60-minners lopen daarom al sinds het begin van deze eeuw terug. De statistieken laten zien dat 60-plussers wel meer besteden. Maar dat beeld is vertekend. Per persoon geven ze niet meer uit; de categorie 60-plus doet het alleen goed doordat het aantal senioren in Japan rap stijgt. Ruim een kwart van de bevolking is boven de 65, in 2000 was dat 17%. Gevolg van die zuinigheid: de Japanse economie is niet vooruit te branden. De groei was afgelopen kwartaal een magere 0,2%. En volgens berekeningen van de overheid en de centrale bank ligt het groeipotentieel van de economie niet veel hoger: tussen 0,2% en 0,3%. En dat ondanks de biljoenen yen die de regering van premier Shinzo Abe en de centrale bank van het land in de economie hebben gepompt de afgelopen drie jaar. Begin augustus kondigde Abe zijn nieuwste stimuleringspakket aan. Hij trekt er 28 biljoen yen (€248 mrd) voor uit. Het bevat – naast een klassieker als de financiering van infrastructurele projecten – ook het plan om Japanners die weinig verdienen gewoon wat geld in het handje te geven. Alles om ze te verleiden naar de winkel te gaan. Ook de tweede pijler onder de Japanse economie – de export – is niet zo sterk als hij ooit was. Onzekerheid en tegenvallende cijfers elders in de wereld maken dat er minder Japanse auto’s, plastics en elektronica worden besteld. Dat kostte het land in het tweede kwartaal 0,3% van zijn groei. Tegenvallende vraag uit binnen- en buitenland werkt op nog een manier door: het schrikt ondernemers af om geld in hun zaak te stoppen. Uitgaven aan kapitaalgoederen daalden met 0,4% van april tot en met juni. Japans problemen zijn niet van gisteren. Pogingen van de centrale bank om de yen te verzwakken en 2% inflatie te bereiken sneuvelen keer op keer, net als de inspanningen van bank en overheid om de koopzucht onder burgers aan te wakkeren. Wat hier gebeurt is dat pensioenreserves van de sterk vergrijsde Japanse samenleving zijn ingezet om investeringsprojecten van de grond te krijgen, hetgeen tot dusverre niet het beoogde resultaat heeft opgeleverd. Het gevolg is dat de staatsschuld is gestegen naar het astronomische getal van 230% bbp. Nu wordt een nieuwe poging gedaan met geld dat nieuwe generaties nog moeten verdienen. Dat is een verre van een gezonde financiering.

ABN Amro verkocht voor miljarden aan derivaten aan bedrijven, terwijl de kopers niet goed werden voorgelicht over de risico’s. De bank vergoedt nu een deel van de schade, maar kan de schikking aftrekken van de winst, waardoor het minder belasting hoeft te betalen. De belastingbetaler betaalt dus mee voor de blunders van de bank. MKB-bedrijven kochten de derivaten omdat aan hen was verteld dat ze zo het risico van een stijging van de rente konden afdekken. Maar wat niet, of niet goed genoeg werd verteld, was dat als de rente niet zou gaan stijgen maar zou dalen, dat grote verliezen zou opleveren. ABN Amro zet in totaal 482 miljoen euro opzij om ondernemers te kunnen vergoeden voor de geleden schade. Er was al €121 mln gereserveerd en daar komt in het tweede kwartaal €361 mln bij. Voor de fiscus wordt dat bedrag als kosten gezien, waardoor het van de winst wordt afgetrokken. Er hoeft dus geen vennootschapsbelasting over te worden betaald. Er komen nieuwe reorganisaties aan bij ondersteunende en controlerende functies zoals op personeelszaken, de financiële administratie en risicomanagement. In totaal werken daar een kleine vijfduizend medewerkers. De beoogde besparing van €200 mln, die voor het grootste deel in 2017 moet worden gerealiseerd, is een kwart van het budget van die afdelingen. Gerrit Zalm wil nog niet zeggen hoeveel banen er precies zullen verdwijnen. Daarover gaan we eerst overleggen met de Ondernemingsraad. Vakbond FNV is al op de hoogte van de aankomende ingreep, maar weet nog niet hoe groot het banenverlies is. ABN zag zijn nettowinst vorig kwartaal met 35% dalen naar €391 mln. Dat kwam vooral door de schikking die eind juli werd getroffen rond (mkb) rentederivaten. De verkoop van een belang in Visa en sterke rente-inkomsten boden tegenwicht. Als de voorziening van €271 mln voor de derivatenschikking buiten beschouwing wordt gelaten, was zelfs sprake van een winststijging van 10% naar €662 mln. Dat is de hoogste kwartaalwinst sinds 2008.Bestuursvoorzitter Zalm verwacht dat de rente-inkomsten ook bij ABN onder druk zullen komen te staan en dat kan betekenen dat de bank een negatieve rente voor mkb”ers gaat hanteren. “Daar is op dit moment nog geen aanleiding voor, maar dat moment komt dichterbij naarmate de ECB een agressiever rentebeleid voert.”

Ook de Rabobank heeft zijn nettowinst afgelopen halfjaar zien dalen (met 39%) ten opzichte van een jaar eerder. De bank was meer geld kwijt aan zijn reorganisatie, nam een forse voorziening voor de compensatie van ondernemers met rentederivaten en had bovendien last van de onrust op de financiële markten. Rabobank meldt een nettowinst van €924 mln over de eerste zes maanden van dit jaar, tegen een plus van €1,5 mrd een jaar eerder. Ondanks die daling lieten alle commerciële bedrijfsonderdelen van de bank wel een beter resultaat zien dan in de eerste zes maanden van 2015. Dankzij het herstel van de economie zag Rabo de kosten van oninbare leningen bovendien met €208 mln dalen, naar €148 mln. Rabobank neemt de hele organisatie op de schop, waarbij de aandacht vooral wordt gericht op de digitalisering van de dienstverlening. Daarbij verdwijnen veel banen, vooral bij ondersteunende diensten. Door die forse reorganisatie verdwenen afgelopen halfjaar 1888 voltijdsbanen (fte). De werkgelegenheid bij het concern zakte daardoor naar 49.971 banen, terwijl de personeelskosten met 6% daalden. In 2018 verwacht Rabo uit te komen op 40.000 werknemers. Bestuursvoorzitter Wiebe Draijer gaf in een toelichting aan dat dit doel de afgelopen tijd niet is veranderd. ,,Maar we kunnen geen uitspraken doen voor de langere termijn. Dit is een sector in transitie, waarbij meer en meer online gebeurt.” Rabobank verwacht de komende maanden te blijven profiteren van het herstel van de Nederlandse economie, waardoor de kwaliteit van de kredietportefeuille verder zal verbeteren. Tegelijkertijd zorgen de lage rente en de extra aflossingen op hypotheken naar verwachting voor een lichte daling van die kredietportefeuille en van de spaartegoeden in de tweede helft van 2016.

Als het aan de openbaar aanklager in het West-Turkse Usak ligt gaat de Islamitische denker en geleerde (en misschien ook nog wel politieke activist/terrorist) Fethullah Gülen twee maal levenslang achter de tralies voor zijn handelen in de Hizmet-beweging en 1900 jaar naar de cel voor financiële malversaties. Hij zou geld uit Turkije hebben weggesluisd naar de VS door middel van nep-firma’s. Gülen staat ook nog terecht voor pogingen de regering ten val te brengen (de mislukte militaire coup), het leiderschap van een terreurorganisatie en het aanvoeren van een gewapende groep. Deze week werden onder meer 44 bedrijven in Istanbul binnengevallen door de Turkse politie. Er werden 120 topmensen van die bedrijven meegenomen. Later gaf de Turkse financiële recherche opdracht invallen te doen in ongeveer 200 woningen en bedrijfspanden, nadat een aanklager de arrestatiebevelen voor 187 personen had afgegeven. Dat meldt het Turkse persbureau Anadolu. Volgens de tv-zender CNN Türk zijn daarbij zestig mensen gearresteerd. Tussen de arrestanten zitten prominente zakenmannen die ervan verdacht worden banden te hebben met de Gülen-beweging, of die te financieren. Ook wordt beslag gelegd op alle bezittingen van de 187 verdachten. Er zitten ook hele grote bedrijven tussen, zegt CNN Türk, waaronder kledingfabrikanten Aidinli Group en de Eroglu Holding. Totaal onopgemerkt in het Westen werkt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan openlijk toe naar zijn doel om over 7 jaar het Turks-Ottomaanse Rijk als nieuwe wereldmacht te hebben geïnstalleerd. Een jaar geleden al bezwoer de Turkse tiran in een toespraak dat ‘wij vastbesloten zijn om van ons leger de meest afschrikkende macht in de regio en in de wereld te maken.’ Tevens beloofde hij er alles aan te zullen doen om de obstakels die er nog zijn om dit doel in 2023 te bereiken uit de weg te ruimen. Volgens islamitische profetieën zal het herstelde Turkse rijk in de laatste dagen van de eindtijd Israël veroveren en Europa aanvallen en verslaan. De Turken hebben nu al het op één na sterkste leger van de NAVO, en moeten ze alleen de VS voor zich dulden. Over enkele jaren moeten de rollen in ieder geval wat mankracht betreft zijn omgedraaid, want dan moet Turkije een leger van circa 1 miljoen soldaten tot zijn beschikking hebben. In totaal hebben de gezamenlijke Turkse strijdkrachten inclusief reserves dat aantal inmiddels al bereikt. Turkije heeft al enkele jaren raketten met een bereik van 2500 kilometer, waarmee heel Europa kan worden geraakt. Het werkt ook aan het opzetten van een eigen, in China ontwikkeld raketafweersysteem, en weigert dit te koppelen aan dat van de NAVO-bondgenoten. De Duitse geheime dienst BND waarschuwde enkele jaren geleden dat Ankara in het geheim al jaren werkt aan eigen kernwapens. Dit alles zou in Europa alle alarmbellen moeten laten rinkelen, maar de gevestigde orde hier is nog altijd stekeblind voor het Turkse gevaar. Japan levert Turkije ‘weapons grade’ plutonium. 

Teken aan de wand: Japan, dat in eigen land genoeg plutonium heeft opgeslagen om zeker 50 kernbommen te bouwen. De relatie tussen Turkije en de Europese Unie is er sinds de mislukte staatsgreep van een maand geleden niet beter op geworden. Maar Turkije wil nog altijd toetreden tot de Europese Unie. In 2023 om precies te zijn, zegt de Turkse permanent vertegenwoordiger bij de Europese Unie, Selim Yenel, in de Duitse krant Die Welt. Hij koppelt dat jaar aan het 100 jarig bestaan van de Turkse Republiek dat jaar haar honderdste verjaardag viert. De Turkse diplomaat erkent dat de betrekkingen tussen Ankara en Brussel wel eens beter zijn geweest. De EU heeft volgens hem na de mislukte staatsgreep van afgelopen maand verzuimd zijn onverdeelde steun voor de Turkse regering uit te spreken, maar dat kan, na het zomerreces, alsnog worden gedaan. Erdogan is een slimme leider die er steeds weer in slaagt de aandacht van het Westen weg te halen bij, voor hem, moeilijke vraagstukken door de regie naar zich toe te trekken. Hij schept een beeld dat mij doet denken aan een periode na de WO II toen ‘foute’ Nederlanders: landverraders, NSB’ers en collaborateurs, handlangers van de Duitsers, en Nederlandse Waffen SS’ers werden opgehaald en in kampen werden geïnterneerd. Vrouwen die het met Duitsers hadden gedaan werden, in het openbaar, kaalgeschoren. Het is niet bekend welke 38.000 gevangenen vrijkomen en onder welke voorwaarden dat gebeurt. De meeste Turkse gevangenissen zijn overvol. Dat probleem is groter geworden door de aanhouding van tienduizenden mensen die worden verdacht van betrokkenheid bij de mislukte couppoging half juli. Ook heeft de regering van Recep Tayyip Erdogan vele tienduizenden medewerkers van de overheid ontslagen of geschorst, omdat ze banden zouden hebben met de geestelijke Fethullah Gülen. Die is volgens Ankara het brein achter de poging tot een staatsgreep. Aan de zuivering van het overheidsapparaat is nog altijd geen einde gekomen. De Turkse autoriteiten vaardigden deze week twee decreten uit over het ontslaan van 2360 politieagenten, ruim honderd militairen en bijna tweehonderd medewerkers van de Turkse telecomautoriteit BTK. Verder is er een cold case dossier geopend van de moord, negen jaar geleden, op de journalist Hrant Dink. Nu zijn vier verdachten opgepakt : politieagenten die lid zijn van de beweging van de prediker, die sinds 1999 in ballingschap leeft in Pennsylvania. De Duitse regering meent dat Turkije islamitische organisaties en terreurgroepen steunt met goedkeuring van president Recep Tayyip Erdogan. Dat staat in een uitgelekt document dat in handen is van de Duitse omroep ARD. Volgens het vertrouwelijke document van het ministerie van Binnenlandse Zaken, opgesteld in reactie op vragen in de Bondsdag, zou Ankara onder meer de Palestijnse terreurorganisatie Hamas financieel steunen. „De talrijke bevestigingen van solidariteit met en steun voor de Moslimbroederschap in Egypte en voor gewapende islamitische oppositiegroepen in Syrië door de regerende AKP en president Erdogan onderstrepen hun ideologische affiniteit voor hun moslimbroeders”, aldus het document. De Duitse regering ziet Turkije als „centraal actieplatform voor islamistische en terroristische organisaties in het Midden-Oosten”. Dit is, zo vervolgt de tekst, „het resultaat van de stapsgewijze islamisering van het binnenlands en buitenlands beleid van Ankara sinds vooral 2011”. De Duitse regering van bondskanselier Merkel had de uitgelekte notitie als ‘geheim’ gekwalificeerd om Erdogan niet voor het hoofd te stoten, meldden bronnen uit Duitse regeringskringen. De relatie met Turkije is voor Merkel van belang in relatie tot de vluchtelingendeal tussen de EU en dat land. Toppolitici in Ankara hebben bij herhaling gedreigd de deal op te zeggen. Diverse Duitse politici eisen nu een herziening van de Duitse Turkijepolitiek. Het document, waarbij het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken niet betrokken zou zijn geweest, voedt de diplomatieke spanningen tussen Turkije en Duitsland. Die zijn opgelopen sinds de affaire rond de komiek Jens Böhmermann. Vervolgens bracht de staatsgreep in Turkije van vorige maand spanningen teweeg in Duitsland. Een Duitse rechter verbood president Erdogan onlangs zijn aanhangers bij een massale demonstratie in Keulen toe te spreken via een groot scherm. Volgens de regering is de samenwerking tussen Erdogan en radicaal-islamitische en terroristische organisaties al jaren aan de gang. Zowel de president zelf als zijn AK-partij hebben zich regelmatig solidair verklaard aan de Moslimbroederschap, Hamas en de Syrische islamitische oppositie. Zij ondersteunen deze groeperingen ook ‘actief’. Wat de steun aan de groeperingen precies inhoudt, wordt uit het regeringsstuk niet duidelijk. Turkije was in het verleden reeds open over steun aan Hamas. Deze groep staat al dertien jaar op de zwarte lijst van de Europese Unie. De Moslimbroederschap wordt door de EU niet gezien als terroristische organisatie.

Dit kabinet heeft besloten dat ‘de slager zijn eigen vlees maar moest gaan keuren’. Wij kennen daarvan de afloop. Toch besloot minister Blok de bouwsector zelf de kwaliteit en veiligheid in de bouw te laten controleren. Het toezicht in de bouwsector zou aan vernieuwing toe zijn. Maar het werd een fiasco: de bouwsector is niet in staat de kwaliteit en veiligheid te waarborgen. De minister haalde de verantwoordelijkheid weg bij de gemeenten en neerleggen bij de sector zelf. De eerste gemeten resultaten in den Haag wijzen op een fiasco. Het zelfreinigend vermogen bij meerdere bedrijfssectoren scoort een onvoldoende. De doorgeschoten marktwerking leidt in veel gevallen tot winstbejag en fraude. Daarom moet de overheid haar rol nemen als toezichthouder bij de bouw van huizen en bruggen en andere publieke zaken in de brede zin van het woord. Maar de overheid heeft een probleem want na het vermarkten van veel toezichthoudende taken beschikt noch Rijkswaterstaat, noch de gemeentelijke en provinciale overheden meer over voldoende menskracht, kennis en kunde om die taken uit te voeren. Maar ook in de financiële sector blijkt het zelfreguleringsorgaan van de Nederlandse effectenbranche, de toezichthouder Dutch Securities Institute (DSI), steken te laten vallen. Vier bankiers van de Rabobank die betrokken waren bij gesjoemel met de Libor-rente. kregen slechts geldboetes tussen de €750 en €3000 euro. Dat was de uitkomst van een schikking met toezichthouder DSI. Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) snapt de kritiek over de hoogte van de straffen. Hij zei “niet onder de indruk te zijn” van de zelfregulering van de financiële sector in deze zaak. “Ik snap heel goed de kritiek dat deze uitkomst wel erg mild is in verhouding tot de ernst van de delicten”, zei Dijsselbloem. Maar hij vindt dat het tuchtrecht in de financiële sector een kans moet krijgen om zich te bewijzen. Er is op het gebied van zelfregulering in de sector al het “nodige veranderd”.Je mag van de minister van Financiën toch verwachten dat hij zijn pappenheimers kent. Zijn reactie komt over alsof hij erdoor is ‘overvallen’. Als dat werkelijk zo is, moet hij nu opstappen. Dertig Rabo-medewerkers waren betrokken bij het manipuleren van de Libor- en Euribor-rente. Zij ontlopen in Nederland strafrechtelijke vervolging. In het buitenland worden ex-medewerkers van de bank harder aangepakt. In de Volkskrant stellen deskundigen dat het niet werkt om banken zelf toezicht te laten houden op hun gedrag. Marcel Pheijffer, hoogleraar accountancy aan Nyenrode, zegt in de krant dat de straffen tegen de Rabo-medewerkers “maatschappelijk gezien nauwelijks te verantwoorden en uit te leggen” zijn. Ze zijn er met de schikking volgens hem “erg goed” van afgekomen.

De Nederlandse overheid moet de economie van een broodnodige prikkel voorzien met nieuwe investeringen. Dat stelde de topman van Rabobank, Wiebe Draijer, in een toelichting op de halfjaarcijfers van zijn bank. En die uitspraak onderschrijf ik. Draijer herhaalde daarbij zijn kritiek op het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Diens stimuleringsbeleid leidt volgens de bankier alleen tot een lage rente, zonder de gewenste positieve effecten voor de economie. ,,Wij hopen daarom op aanvullende prikkels om de werking van de economie en de investeringen van bedrijven echt op gang te krijgen.” Die prikkels moeten in de visie van Draijer komen van overheden. Die richten zich volgens hem nog altijd te veel op het beperken van hun eigen tekorten, terwijl de lage rente juist grote kansen biedt voor investeringen. Draijer wees daarbij op uitblijven van infrastructuurprojecten met een lange looptijd en op de enorme kansen die de verdere verduurzaming van de economie biedt. ,,We zien dat de investeringen van bedrijven per saldo nauwelijks toenemen, terwijl we die maximaal willen aanjagen”, stelde Draijer. ,,Daarvoor is het van belang dat ondernemers meer vertrouwen krijgen en dat landen meer kiezen voor investeringen.” Dijssel zal moeten inzetten op een groter begrotingstekort en een stijging van de staatsschuld om daarmee structurele investeringen in de infrastructuur van de toekomst uit te voeren. En hoe reageert de ECB daarop? In de notulen van de bestuursvergadering van 4 weken geleden dat ‘de ECB scherp blijft letten op alle onzekerheden in de economie, maar wil tegelijkertijd geen al te hoge verwachtingen scheppen rond stimuleringsmaatregelen die nog kunnen worden genomen. Tijdens hun bijeenkomst op 21 juli concludeerden de centrale bankiers van de 19 eurolanden dat het nog te vroeg is om de gevolgen van de Brexit in te schatten. Daarom werd besloten om duidelijk aan te geven dat de ECB klaar staat om in actie te komen als dat nodig is, zonder “onterechte verwachtingen” over het toekomstige monetaire beleid te scheppen. De ECB presenteert bij de volgende rentevergadering, op 8 september, nieuwe prognoses voor de economische groei en inflatie in de eurozone. Economen rekenen erop dat de centrale bank met nieuwe maatregelen komt als de vooruitzichten verder zijn verslechterd. Daarbij kan bijvoorbeeld worden besloten om langer door te gaan met de opkoop van obligaties, of om meer obligaties in aanmerking te laten komen voor dat programma. Bij de vorige ramingen, in juni, voorspelde de ECB dat de economische groei in 2017 uitkomt op 1,7%, na een plus van 1,6% dit jaar. Daarbij werd een inflatie van slechts 0,2% in 2016 en 1,3% volgend jaar voorzien. Het zijn geen krachtige woorden die de ECB spreekt. Veel twijfels: we weten het ook nog niet welke gevolgen het monetaire beleid ons gaat brengen. ‘We kijken de kat nog even uit de boom’. De suggestie van grotere inkopen van staatspapier door de ECB en de 19 nationale centrale banken kan wel eens tot grote onrust leiden zodra er onvoldoende aanbod van staatsobligaties op de markten verschijnt om de handel levendig te houden. Het leven is vorige maand in zeven eurolanden goedkoper geworden ten opzichte van een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van Eurostat. Dit Europese statistiekbureau bevestigt dat de inflatie in de eurolanden in juli uitkwam op gemiddeld 0,2%. Dat betekent dat goederen en diensten in de muntunie in doorsnee 0,2% duurder waren dan een maand eerder. In zeven eurolanden zakte het prijspeil echter op jaarbasis. De sterkste daling (deflatie) werd gemeten in Slowakije, waar de inflatie uitkwam op min 0,9%. Spanje en Nederland volgden, met dalingen van 0,7% en 0,6%. Verder zakten de prijzen in Cyprus, Luxemburg, Italië en Slovenië. België kende de sterkste inflatie (2%).

© 2016 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 19 augustus 2016; week 33: AEX 448,72; BEL 20 3.502,53; CAC-40 4400,52; DAX 30 10.544,36; FTSE 100 6.858,95; SMI 8.127,28; RTS (Rusland) 965,68; DJIA 18552,57; NY-Nasdaq 100 4.806,138; Nikkei 225 16545,82; Hang Seng 22935,84; All Ords 5625,40; SSEC 3108,102; €/$ 1,1326; goud $1341,10; dat is €38.068,32 per kg, 3 maands Euribor -0,298% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,039, 10 jaar VS 1,5721%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,099.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.