UPDATE20062015/277 Een klassiek Grieks drama

Zo'n beetje 'iedereen' die betrokken is bij het Griekse drama heeft deze week een duit in het zakje gedaan. Europees president Donald Tusk maakte zijn boodschap aan de Grieken per video. Hij stelt daarin dat de Grieken moeten stoppen met hun 'spelletjes', ze moeten gewoon accepteren wat de trojka hen oplegt. Dat is kort maar ook krachtig? Nee, zelfs het tegendeel. Enkele citaten van Tusk: 'Het moment is dichtbij dat de Grieken moeten kiezen tussen het accepteren van de voorwaarden voor verdere financiële steun, of afstevenen richting bankroet.'„Er is nog tijd, maar slechts een paar dagen. Laten we die slim gebruiken”, aldus Tusk. Volgens hem moet er een einde komen aan „het spel van de angsthaas”, waarbij het voor iedereen nadelig wordt als niemand toegeeft. De situatie rond Griekenland wordt nijpend. Ook deze week heeft overleg tussen Griekenland en zijn geldschieters niet geleid tot een akkoord over besparingen en bezuinigingen in ruil voor financiële steun. EU-president Donald Tusk heeft daarom een spoedvergadering gepland voor de regeringsleiders en staatshoofden van de eurolanden op 22 juni in Brussel. Hij benadrukt dat deze top niet de laatste stap zal zijn. Er komt dan geen magische oplossing. Tusk wil dat op de top iedereen wordt doordrongen van elkaars standpunten, en van de gevolgen daarvan. „Er is geen tijd meer voor welk spel dan ook.” Wat zich afspeelt tussen Griekenland en de rest van Europa, het IMF en de ECB is niets anders dan een klassiek Grieks drama. Daarin staat centraal de functie van een regering in ons staatsbestel. De Grieken stellen hun eerste prioriteit voor de Griekse volk en de Griekse samenleving. De EU geeft de hoogste prioriteit aan het naleven van financiële verplichtingen. Dat ook na vijf maanden onderhandelingen er geen overeenstemming tussen partijen is bereikt is een logisch gevolg daarvan. Het 'spel' wordt op het allerhoogste niveau gespeeld: Tusk, Juncker, Dijssel, Draghi, Lagarde. De Europese politiek doet er alles aan de gevolgen van het miserabele beleid dat door de Europese Raad en de Euro Groep is gevoerd buiten beeld te houden. Tot twee keer aan toe wordt dezelfde blunder gemaakt. Bij de totstandkoming van de Muntunie, zonder stevige fundamenten van een Politieke Unie, worden de armere Zuid-Europese eurolanden lekker gemaakt met de uitspraak dat we vanaf nu 'vrienden zijn in goede en slechte tijden' en dat 'als jullie doen wat wij, de rijkere eurolanden, jullie aanreiken jullie hetzelfde welvaartsniveau zullen bereiken als dat van ons'. In de praktijk kwam dat erop neer dat de rijkere landen 'de interne markt' zo optimaal mogelijk gebruikten om de export te vergroten en de economische groei te stimuleren. Het duurde 9 jaar voordat het tot Berlijn doordrong dat de rijkere eurolanden de goederen naar de armere landen zelf betaalden via onze banken. Onze banken moesten gered worden door de publieke sector (de eurolanden voor rekening en risico van de belastingbetalers). In totaal betaalden de Europese hulpfondsen aan Griekenland €220.000, waarvan de Grieken rechtstreeks €200.000 naar de banken overmaakten ter delging van hun schuld. Is het probleem dat in de periode 2000-2009 ontstond, niemand voerde de regie over de gevolgen van sterk stijgende schulden bij de Zuid-Europese eurolanden, opgelost? Nee, de politieke elite maakte dezelfde fout opnieuw. Nu werd Griekenland volgestopt met leningen die het landje, met een belang van 2% in de economie van de eurozone, nooit meer allemaal kan terugbetalen. Brussel, het IMF en de ECB doen er echt alles aan om die 'waarheid' buiten beeld te houden. Een beleid van een derde hulpprogramma voor de Grieken, als dat er zou komen, betekent een politiek bankroet van alle partijen. Alhoewel de Brusselse politiek ons wil doen geloven dat er nog een uitweg is als de Grieken hun volk maar instemmen met nieuwe, hogere lasten. Ook al zouden de Grieken, onder de zware druk van de drie geldschieters en de Brusselse politiek, overstag gaan dan nog worden de problemen en daarmee de verliezen aan beide kanten groter. In alle gevallen, wat er de komende tijd ook gaat plaatsvinden, de belastingbetalers van de eurolanden gaan de rekening betalen. Ik heb mij afgevraagd wat ik zou doen als ik Tsipras zou zijn. Ik zou maandagavond op de vergadering van de Regeringsleiders open kaart spelen. Ik zou stellen dat verder onderhandelen met de trojka zinloos is omdat de stellingen van de beide partijen te ver uit elkaar liggen. Verder zou ik voorstellen dat de laatste tranche van €7,2 mrd voor 1 juli wordt uitbetaald, ook zonder bijkomende voorwaarden. Griekenland heeft daar ook juridisch recht op. De aanvullende eisen van de trojka missen enige rechtsgrond daarvoor. Als de geld niet wordt overgemaakt kunnen wij onze betaling aan het IMF van €6,1 mrd deze week niet betalen. Griekenland stelt voor om een rustpauze in te lassen waarin 'even' geen rente en aflossing meer wordt betaald. De EU en Griekenland gaan dan aan tafel zitten om te zoeken naar oplossingen die wel realiseerbaar zijn. De economie moet worden opgeschud en weer op de rails worden gezet. De schulden moeten worden gesaneerd naar realistische proporties, met kwijtschelding van een deel van de schulden (bv tot max 120% bbp). Verder moet er worden nagedacht over een langere termijn waarin de schulden kunnen worden terugbetaald. Griekenland stapt niet uit de EU en de eurozone, maar er moet wel een visie komen voor de toekomst van de EU en voor Griekenland. Verder moet de Euro Groep worden ontbonden en daarvoor in de plaats moet er een instituut komen met een veel breder draagvlak: financiën, economie met een sociaal/maatschappelijke toets. Dat zou mijn boodschap zijn aan de regeringsleiders. En daar gaat de trojka uiteindelijk geen 'nee' tegen zeggen.

De economische crisis in Rusland kan op termijn grote gevolgen hebben voor het Europese bedrijfsleven. Uit een studie van het Oostenrijkse onderzoeksbureau Wifo blijkt dat een aanhoudende Russische recessie in heel Europa 2 miljoen banen in gevaar brengt, waarvan bijna een half miljoen in Duitsland. Volgens het onderzoek kan de economische schade voor het Europese bedrijfsleven vanwege de crisis in Rusland oplopen tot wel €100 mrd. De economie van het land staat onder grote druk als gevolg van de westerse sancties over de crisis in Oekraïne en de lage olieprijs. De Europese export naar Rusland is daardoor sterk gekrompen. Moskou heeft als reactie op de sancties tegenmaatregelen genomen waaronder een boycot van Europese landbouwproducten. Onder meer Nederland voelt daar de gevolgen van. Duitsland, de grootste economie van Europa, kan de grootste schade ondervinden omdat het de belangrijkste Europese handelspartner van Rusland is. De schade voor Duitsland kan volgens de onderzoekers oplopen tot €27 mrd.

Donderdag waren de ministers van Financiën van de eurolanden in Luxemburg voor overleg. Ook de andere geldschieters, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, waren erbij. Er is ,,spijtig genoeg'' te weinig vooruitgang geboekt, zei eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem na afloop. ,,Een akkoord is nog niet in zicht.'' Een deal, bijvoorbeeld tijdens de Eurotop, kan alleen als er nieuwe voorstellen uit Griekenland komen. In ongewone stevige taal maanden de geldschieters Griekenland de onderhandelingen serieus te nemen. ,,De Griekse bevolking heeft politici nodig die hen de waarheid vertellen. De economie op orde brengen kan niet zonder harde, ingrijpende maatregelen. Er is geen makkelijke manier uit deze situatie'', zei Dijssel. Ook IMF-baas Christine Lagarde was zeer scherp. De onderhandelingen kunnen worden opgestart, maar dat kan alleen met volwassenen in de zaal, zei ze. Dijssel wees erop dat Griekenland maatregelen mag vervangen voor andere hervormingen en besparingen, als onder de streep het effect gelijk blijft. Bovendien nemen de geldschieters rekening met de verslechterde economische situatie in Griekenland en zijn (begrotings)doelstellingen al aangepast. Maar er zijn van Griekse zijde te weinig ,,geloofwaardige en serieuze'' voorstellen gekomen, stelde Dijssel. Hoewel de klok ongenadig hard doortikt het is al vijf over twaalf) – Griekenland moet aan het einde van de maand een forse afbetaling doen – denkt Dijsselbloem dat het nog steeds mogelijk is om op tijd een deal te sluiten. Echter, ,,het is ondenkbaar dat voor het einde van de maand er én een akkoord is, én implementatie ervan, én uitbetaling aan de Grieken kan plaatshebben.'' In dat scenario is een verlenging van het steunprogramma, dat 1 juli is verlopen, het meest haalbaar. De Griekse minister Yanis Varoufakis zei dat Griekenland een ,,radicaal voorstel'' heeft gedaan om goede wil te tonen en te laten zien hervormen serieus te nemen. Hij waarschuwde dat ,,we gevaarlijk dicht bij een gemoedstoestand zitten, waarbij een ongeluk wordt geaccepteerd''.

Dat Berlijn een voorkeur had voor de Spaanse minister van Financiën De Guindos als de nieuwe voorzitter van de Eurogroep was al bekend. De Duitse minister van Financiën Schäuble bevestigde dat nog eens de dag voor de vergadering van de Eurogroep, waar de verkiezing zou plaatsvinden. Hij was daarover duidelijk: “De huidige voorzitter moet geen tweede termijn krijgen”. Ik heb al eerder geschreven dat de herverkiezing van Dijssel afhankelijk is van een compromis van Griekenland met de trojka. Spanje heeft uitstel van de verkiezing voor de voorzitter van de Eurogroep gevraagd, mogelijk omdat Dijssel een voorsprong heeft in de peiling van 11 tegen 8. Dijssel wordt ervan beticht dat hij vooral de Nederlandse belangen heeft behartigd. De Spanjaarden zijn slecht bedeeld met topfuncties in de EU en willen op de bijeenkomst van de regeringsleiders, komende maandag, de positie van Dijssel claimen, die op 21 juli afloopt. Dijssel verkeert in een moeizame positie. De Grieken doen niet dat wat hij al meerdere keren heeft afgedwongen. Zijn motivering daarover is erg dun en doorzichtig: enerzijds zegt hij in de Tweede Kamer dat de kans zeer klein is dat er tijdens overleg tussen de ministers van Financiën van de eurolanden een deal wordt bereikt over Griekenland. Anderzijds zit hij te wachten op Griekse voorstellen, terwijl ze in Athene wachten op nieuws uit Brussel. Dijssel weet dat de Grieken hem niet kunnen luchten of zien, dat maakt het er voor Dijssel niet gemakkelijker op. Deze alinea is geschreven op woensdag 17 juni 2015.

Er komt zwaar weer aan voor Europa. Dat komt niet onverwachts, ik heb die duiding het afgelopen jaar al meerdere keren gegeven. Onze politieke elite is te onbekwaam om verstandig beleid te voeren. Wat er uit hun handen komt is te laat en scoort inhoudelijk een onvoldoende. Het zijn 'meesters' in het wegschuiven van hoognodige besluitvorming naar 'later' in de hoop dat problemen door de tijd worden opgelost. Neem de verstoorde relatie met de Russen. Handelssancties opleggen aan een buur is echt het allerlaatste wat je doet. Een goeie buur is beter dan een verre vriend. Wij maken ons druk over de Krim, een schiereiland dat in de geschiedenis steeds weer door andere volkeren werd bezet. Nu is 60% van de bevolking van Russische komaf, de voertaal is Russisch. Mensenrechten worden daar al eeuwenlang geschonden. De EU steekt een vuurtje aan, de Amerikanen willen graag in Polen en de Baltische landen Amerikaans militair materiaal plaatsen. Wat gebeurt er met Europa als de spelletjes 'Poetin pesten´ uit de hand gaan lopen. Onze politici zijn niet capabel om de verstandigste weg te bewandelen. Dat geldt niet alleen voor de elite ook voor de sub-elite. Voor de toekomst van het Nieuwe Europa hebben wij straks de Russen hard nodig. Het zware weer dat onderweg is komt voort uit gebrek aan solidariteit bij een groot aantal van de 28 EU-lidstaten. Neem de migranten problematiek, de bootvluchtelingen. Een heel actuele zaak. Griekenland, Italië en Malta zitten met bootvluchtelingen die ze geen brood, bad en bed meer kunnen bieden. Er is onvoldoende solidariteit om de bootvluchtelingen over de lidstaten te verdelen, maar het positieve is dat er geen ruzie tijdens dat overleg van de 28 EU-landen is uitgebroken. Grenzen hier en daar, Frankrijk, Oostenrijk, zijn weer gesloten voor personenvervoer. Het is een groot en complex probleem, dat snel opgelost moet worden. En dan komen de weeffouten van de Muntunie weer in beeld. Het ontbreekt Europa aan een politieke unie. Europa besturen door 28 regeringsleiders, 28 kabinetten, 28 parlementen verloopt traag en is altijd weer een compromis, waardoor krachtig beleid niet tot stand komt. Je kunt je ook afvragen hoe democratisch het bestuur van de EU en de ECB is. Ik heb ook geen passend antwoord hoe de vluchtelingenstromen uit het Midden Oosten en Afrika opgevangen moeten worden. Maar wel zijn er 52 miljoen vluchtelingen onderweg op zoek naar 'een thuis met toekomst'. Ze denken dat ze dat in Europa kunnen vinden. Daar zet ik vraagtekens bij, zolang nationale staten hier de dienst nog uitmaken. Met de dag wordt de behoefte aan perspectief en een visie op de toekomst groter. De Italiaanse premier Matteo Renzi trekt aan de noodrem. Er zijn dit jaar al 57.000 vluchtelingen in Italië 'aangespoeld'. Er is geen capaciteit meer om de instroom op te vangen. Renzi is duidelijk: 'Europese solidariteit is ver te zoeken'. Voorzitter Juncker van de EC staat aan zijn kant: 'het is onacceptabel dat slechts enkele mediterrane kuststaten de hele stroom van asielzoekers over zich heen krijgen'. De oorlogen in het Midden Oosten moeten stoppen en aan Afrikanen moeten een beter perspectief worden gegeven om te kunnen leven. De Paus zegt dat de Derde Wereldoorlog al begonnen is, ik zeg dat we midden in een Grote Volksverhuizing zitten. Kijk ook maar eens hoe stuntelig de eurogroep worstelt met het Griekse drama. De eurolanden, de ECB en het IMF eisen van de Grieken dat er ingrepen van het pensioenstelsel worden uitgevoerd. In sociaal opzicht een absurde eis en het verzet van de Griekse regering is moedig. Of het uiteindelijk wordt beloond door de geldgevers is zeer de vraag. Er mankeert veel aan de Griekse samenleving, er zijn al veel ingrepen van de trojka uitgevoerd, waardoor 40% van de bevolking onder de armoedegrens leeft. 26% van de Grieken is werkeloos, veelal zonder WW-uitkering. De jeugdwerkeloosheid is 60%: een hele generatie zonder toekomst. Ik erger mij mateloos aan uitspraken in de media dat de Grieken al €240 mrd aan hulp van Europa hebben gekregen. Merkel heeft in 2009 besloten dat de eurolanden (in feite dus de belastingbetalers) de leningen aan en beleggingen in Grieks staatspapier in bezit van voornamelijk Duitse en Franse banken zouden worden terugbetaald, zonder dat ze, voor het exorbitante risico's die ze hadden genomen, een premie moesten betalen. Er kwamen Europese hulpfondsen die geld ophaalden bij de eurolanden en op de financiële markten en leenden dat aan de Grieken die dat geld direct moesten doorbetalen aan de West-Europese banken. Verwijtbaar aan de geldgevers (de trojka) is dat er veel meer geld naar Griekenland is gegaan dan dat landje, met een economie van 2% van de eurozone, ook maar ooit kan terugbetalen. De eurogroep van Dijssel blijft onwrikbaar, ondanks dat het zinloos is nog meer geld naar de Grieken te sturen. Geld dat nooit meer terugkeert. In de kern ligt het probleem bij de rijkere eurolanden als Nederland en Duitsland, die weigeren mee te werken aan een schuldensanering met kwijtschelding van leningen. Ik heb tot dusverre gesproken van €80 mrd, maar misschien moet het wel meer worden. Wat de eurogroep wil dat alle schulden worden terugbetaald, ook al moeten de Grieken daarvoor 40 jaar in armoede blijven leven. De politici, Merkel en Rutte, baseren zich op de stelling dat er geen politiek en maatschappelijk draagvlak voor is. De stelling is dat de Griekse overheid teveel uitgeven aan pensioenen. Dat is waar en niet waar. De Grieken betalen 17,5% bbp uit aan pensioenen. In Nederland is dat ruim 13%, maar de Griekse economie is wel, door de opgelegde bezuinigingen en hervormingen 25% gedaald. En dat betekent dat de Grieken minder aan pensioenen uitgeven dan wij. Daarbij komt dat de pensioenen in Griekenland de laatste jaren al met 40% zijn gekort. Verder functioneren pensioenen daar ook als een vangnet voor mensen zonder baan, zonder zorg en zonder bijstand. Een moeder met een kind dat 24/7 zorg nodig heeft krijgt als mantelzorger €430 per maand, waarvan ze ook moet eten en leven en haar kind moet onderhouden. Een regering heeft als eerste prioriteit het belang te behartigen van het volk, maar de hebzucht van de geldschieters/woekeraars neemt criminele vormen aan. De EU dient vooral de financiële wereld en schenkt onvoldoende aandacht aan sociaal/maatschappelijke gevolgen van het gevoerde beleid. Merkel moet een mea culpa vragen voor alle ellende die ze, indirect, bij de Griekse bevolking aanricht. [daar moet u even bij nadenken]

Ook Frans Timmermans doet een duit in het zakje. De vice-voorzitter van de Europese Commissie ziet nog ruimte om met de Grieken tot een akkoord te komen over de schuldenkwestie. We zijn nog steeds in gesprek met de Grieken en het overleg is ook nog niet de allerlaatste strohalm, vindt de Nederlandse oud-minister van Buitenlandse Zaken. "We hebben nog een kleine mogelijkheid in de komende dagen en weken om een oplossing te vinden." Volgens de Griekse premier Tsipras zijn de schuldeisers erop uit het Griekse volk te vernederen. Zijn minister van Financiën Varoufakis voegde eraan toe dat Griekenland bij het Euro Groep overleg geen nieuwe voorstellen meebrengt naar Luxemburg. Timmermans benadrukte meermaals in het interview dat Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker "met hart en ziel" werkt aan een oplossing waarmee voorkomen kan worden dat Griekenland de eurozone moet verlaten. Afgelopen zondag brak Juncker nog geërgerd een gesprek met Tsipras af omdat er geen vooruitgang werd geboekt. Athene onderhandelt al maanden met de geldschieters (de eurolanden, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds) over besparingen en hervormingen in ruil voor financiële steun. Het land moet aan het einde van de maand een grote aflossing doen zonder daar de financiële middelen voor te hebben. De Grieken mogen eerdere voorgestelde hervormingsmaatregelen vervangen voor andere, mits het effect op het huishoudboekje op korte én lange termijn hetzelfde blijft. In de ogen van Griekenland omstreden maatregelen mogen dus worden aangepast, benadrukte Dijsselbloem. Hij noemde het onderhandelingsproces met de Griekse autoriteiten en de geldschieters „behoorlijk ontspoord”. Uitspraken van de Griekse premier Alexis Tsipras over de onderhandelingen en in het bijzonder over de voorzitter van de Europese Commissie zijn volgens Dijsselbloem „onjuist en onheus”. De inzet is nog steeds het bereiken van een akkoord, zei Dijsselbloem. Dat moet wel een tijdig akkoord zijn dat nog voor het einde van de maand kan worden getoetst. De minister hamerde erop dat de eurogroep alleen een „geloofwaardige” deal wil sluiten, niet alleen voor de Grieken, maar ook voor de andere eurolanden waarbij eerder gemaakte afspraken worden nagekomen. „Een akkoord dat dit niet is, zal in ons gezicht ontploffen.” Ook de Europese Commissie legde woensdag nadrukkelijk de bal bij de Grieken. „Het is belangrijk dat de Griekse autoriteiten niet alleen aangeven wat ze niet gaan doen, maar wat ze wel willen doen”, zei vicevoorzitter Valdis Dombrovskis (Euro). Niemand in Brussel wil kennelijk erkennen dat de Grieken helemaal niet willen discussiëren over een plusje hier en een minnetje daar. De Grieken willen een schuldsanering en steun voor de herbouw van hun economie. Brussel blijft maar om de hete brij heenlopen. Ze willen niet erkennen dat ze Griekenland heel slecht gefinancierd hebben (met veel kort geld) en de Grieken hebben opgezadeld met veel te hoge schulden, die ze onmogelijk kunnen aflossen. Dat is verwijtbaar aan onze politieke en financieel/monetaire leiders. Maar die verantwoordelijkheid nemen ze niet, om gezichtsverlies te maskeren.

De Europese Centrale Bank (ECB) zal geld blijven lenen aan Griekse banken zolang ze onderpand hebben en financieel gezond zijn. Die steun zegde de president van de ECB, Mario Draghi, Griekenland toe tijdens een bijeenkomst in het Europees Parlement in Brussel. Tegelijkertijd waarschuwde hij wel dat het nodig is om zo snel mogelijk een akkoord te bereiken tussen Griekenland en de geldschieters. ,,We hebben een sterk en uitgebreid akkoord nodig en we hebben het snel nodig''. De geldschieters moeten altijd bereid zijn om verder te gaan, ,,maar de bal ligt bij de Griekse autoriteiten om de nodige stappen te nemen'', voegde Draghi toe. Ik vind die uitspraak weinig genuanceerd. De Griekse regering kan het Griekse volk nog als slaven verkopen aan het rijke Westen. Veel meer mogelijkheden zijn er niet meer. Het zou een zege voor de Grieken zijn als de onrust in het Westen toeslaat en het vertrouwen in een goede afloop wegebt. Geldschieters (de eurolanden, de ECB en het Internationaal Monetair Fonds) zijn al maanden in overleg met Griekenland over hervormings- en bezuinigingsmaatregelen in ruil voor financiële steun. Dat kan Draghi wel zeggen, maar de speelruimte voor de Grieken is klein, heel erg klein. Ik onderschrijf wel de uitspraak over een akkoord tussen de trojka en de Grieken, maar niet op basis van de opgelegde dwangmaatregelen van de geldschieters. Aan het einde van de maand loopt het huidige steunprogramma af en tegelijkertijd moet Athene forse leningen aflossen. Of Griekenland nog op de plank liggend geld uitgekeerd krijgt, is een besluit voor politici, niet voor centrale bankiers, zei Draghi. De Griekse situatie toont volgens Draghi aan dat de eurozone ,,een onvoltooide constructie'' is. Voor de voltooiing ervan is een kwantumsprong nodig, zei hij. Die uitspraak van hem deel ik ten volle. De ECB heeft al 118 miljard euro uitgeleend aan Griekse banken, rekende Draghi voor. Dat is meer dan twee keer dan wat er aan het einde van 2014 was uitgeleend. De 118 miljard komt overeen met 66% van het Griekse bruto binnenlands product. Nergens in de EU is die leenverhouding zo hoog. In feite worden de Grieken dus nog altijd overeind gehouden door de ECB. Griekse banken hebben afgelopen vrijdag extra steun van de ECB gekregen. In een telefonisch overleg werd besloten de noodfaciliteiten te verhogen. De afgelopen week zijn er miljarden van Griekse bankrekeningen gehaald. Zonder extra steun zouden banken maandag misschien zelfs niet open kunnen. Het telefonische crisisberaad van de ECB, op het verzoek van de Griekse centrale bank om het maximale bedrag dat als noodsteun kan worden verleend aan Griekse banken, met €3 mrd te verhogen, is €1,8 mrd toegestaan. De zogeheten Emergency Liquidity Assistance (ELA) staat op dit moment al op €84,1 mrd. Dat was in februari nog €60 mrd. De steun via het ELA wordt door de centrale bank van Griekenland verleend en moet voorkomen dat Griekse banken omvallen. Door de grote onzekerheid over de economische toekomst van het land halen veel Grieken hun geld van de bank. Het leegtrekken van de rekeningen toonde de afgelopen dagen een flinke versnelling. Volgens bronnen in de Griekse bankensector namen de Grieken de afgelopen dagen zo'n €2 mrd op. De teller staat sinds begin deze maand al op €4 mrd. Wat Draghi doet staat in geen enkele verhouding tot hetgeen de Eurogroep bezig houdt: de laatste tranche van €7,2 mrd van het 2e hulpprogramma. Dat is een peanut in vergelijking tot de steun van de ECB. Ik ben wel van mening dat de Europese Raad, die maandag bijeenkomt, moet beslissen, ook als er komende week geen akkoord komt, dat de nog beschikbare €7,2 mrd voor 1 juli aan de Grieken moet worden overgemaakt, zodat de Grieken hun verplichtingen aan het IMF kunnen nakomen. Als dat niet gebeurt zou dat laatste hulpgeld vervallen en dat maakt de problemen voor de geldschieters alleen maar complexer. Ook DNB-president Klaas Knot zegt dat de Griekse banken nog solvabel zijn en dus in staat om aan hun verplichtingen te voldoen. Volgens Knot kunnen ze zelfs „een stootje” hebben. Tot een Grieks faillissement is het volgens Knot „business as usual”. Op de situatie ná een eventueel Grieks faillissement, wil hij niet ingaan. Als een faillissement zou optreden, „gaat er een hele hoop gebeuren, dat is het enige dat ik kan zeggen. Waarschijnlijk heeft ook hij geen idee hoeveel schade een default allemaal kan aanrichten bij de beide partijen. ”De DNB-president zegt dat hij zich vooralsnog weinig zorgen maakt over de Grieken die hun geld van de Griekse banken halen en cash bewaren of naar het buitenland brengen. Volgens hem heeft het de Griekse bankbalansen niet geraakt omdat ze kunnen aankloppen bij het noodloket van de Griekse Centrale Bank. Daarvoor hebben de Griekse banken nog voldoende onderpand, onder meer in de vorm van staatsobligaties. Wel is het zo dat als de Griekse bankrun zich versnelt en de opgenomen bedragen zo groot worden dat een bank geen onderpand meer heeft voor steun van het noodloket, zo'n bank dan failliet zal gaan. Wat Knot wel zorgen baart is dat de Griekse economie „nu hard achteruit kachelt”. Dat gaat geleidelijk aan de positie van Griekse banken uithollen omdat die te maken krijgen met Griekse bedrijven die hun leningen niet meer kunnen aflossen. Maar op dit moment gaat dat nog niet zo hard dat de solvabiliteit van de Griekse banken erdoor onder druk komt. ‘Als er geen akkoord wordt bereikt, is dat het begin van een pijnlijke route die in eerste instantie leidt tot een Grieks faillissement en uiteindelijk tot het vertrek van het land uit de euro en – zeer waarschijnlijk – uit de Europese Unie’, schrijft de Griekse centrale bank aan het Griekse parlement en de Griekse regering. 'Een beheersbare schuldencrisis, zoals we die nu samen met onze partners aanpakken, zou zich in rap tempo ontwikkelen tot een oncontroleerbare crisis, met grote risico's voor het bancaire systeem en de financiële stabiliteit', aldus de centrale bank. 'Een euro-exit zou de slechte omstandigheden alleen maar verder verergeren. De daaruit voortvloeiende wisselkoerscrisis zal dan leiden tot torenhoge inflatie.' De centrale bankiers schrijven dat Griekenland in dit doemscenario in een diepe recessie terecht komt. Dat leidt tot snel stijgende werkloosheid, dalende inkomens en daarmee 'een ineenstorting van de Griekse economie'. Oud-Navo-chef Jaap de Hoop Scheffer waarschuwde afgelopen weekend voor een dergelijk scenario. Volgens hem is het om geopolitieke redenen heel erg slecht als Griekenland uit de euro stapt. Kennelijk duidt hij op een inmiddels getekend contract met de Russen over een verlenging van de geplande gaspijpleiding Turkish Stream naar Griekenland. De financiering voor het project komt van de Russische staatsontwikkelingsbank VEB. Het contract werd getekend door de Griekse energieminister Panagiotis Lafazanis en zijn Russische collega Alexander Nowak. Turkish Stream zal via een pijpleiding in de Zwarte Zee Russisch gas gaan vervoeren naar Turkije en via Griekenland naar Europa. De pijpleiding moet in 2019 in gebruik worden genomen en moet jaarlijks 47 miljard kubieke meter aardgas transporteren naar Europa. Het gas kan via Griekenland verder getransporteerd worden naar onder meer de landen van de Balkan en Italië. Turkish Stream is de vervanger van het geschrapte South Stream-project, dat stuitte op weerstand van de Europese Unie. Door een pijpleiding in de Zwarte Zee kan Rusland Oekraïne omzeilen bij het transport van gas naar Europa.

In de wekelijkse peiling van Maurice de Hond verliezen de PvdA, de PVV en het CDA een zetel. De zetels gaan naar de VVD, Partij voor de Dieren en VNL, die er elk een bij krijgen. De regeringspartijen VVD en PvdA hebben in de peiling nu samen 35 zetels. In de Tweede Kamer hebben nu samen 79 zetels. De VVD voert de lijst van de peilingen aan met 26 zetels, gevolgd door de SP (23), CDA (21) en PVV (20), D66 (17) en GroenLinks (14).

De komende twee jaar zal de werkgelegenheid in de zorg naar verwachting met nog eens 27.000 banen afnemen. Dat voorspelt uitkeringsinstantie UWV. De krimp komt voor het overgrote deel voor rekening van de verpleging, verzorging en thuiszorg. In de afgelopen drie jaar raakten al 22.000 werknemers in de zorg hun baan kwijt. Vanaf 2017 komen er „voorzichtig“ weer banen bij, met name in de thuiszorg, verwacht UWV. Dat komt vooral door de vergrijzing. Voor de gehandicaptenzorg gaat UWV voor de periode 2012 tot 2017 uit van een afname met 10.000 banen en ruim 5000 banen bij de ziekenhuizen. In de geestelijke gezondheidszorg blijft de werkgelegenheid nagenoeg stabiel tot 2017. Bij de overige zorg, bijvoorbeeld de huisartsenpraktijken, stijgt het aantal banen naar verwachting met 10.000. Dat komt vooral door de overheveling van taken naar huisartsen en andere eerstelijnsaanbieders. UWV voorziet dat er de komende jaren vooral minder vraag is naar lager opgeleide zorgmedewerkers. Als voorbeeld geeft de instantie de helpenden, medewerkers die lichte verzorgende taken doen zoals het aantrekken van steunkousen bij ouderen, helpen met tandenpoetsen en boodschappen doen. UWV ziet in dit beroep een „zeer sterke stijging” van het aantal ww-uitkeringen en relatief weinig vacatures. „De zorgvraag wordt complexer en van zorgverleners wordt steeds meer verwacht dat zij ook een regierol kunnen spelen. Taken op de lagere niveaus worden bovendien vaker door mantelzorgers uitgeoefend”, zegt UWV-onderzoeker Freek Kalkhoven. De zorg is qua werkgelegenheid de grootste sector in Nederland. In 2013 werkten er bijna 1,1 miljoen mensen, ofwel 15% van het totaal aantal banen in ons land. Het gros van het zorgpersoneel (38%) werkt in de verpleging of thuiszorg. Daarnaast werkt een kwart bij ziekenhuizen en een derde bij onder meer ggz-instellingen en de gehandicaptenzorg. Door de vergrijzing neemt de vraag naar zorg al jaren toe. Door de forse bezuinigingen van het kabinet kwamen veel zorginstellingen zwaar onder druk te staan en moesten ze grote reorganisaties doorvoeren.

Kredietbeoordelaar Fitch heeft de kredietwaardigheid van Philips met één stap verlaagd, van A naar A-. De outlook staat op stabiel. Volgens Fitch heeft de verlaging van de rating te maken met de tegenvallende financiële prestaties van het technologieconcern van de afgelopen tijd en de aanhoudende risico's rond de winstgevendheid van de medische tak van Philips. Fitch merkt op dat de operationele winstmarge bij Healthcare aanzienlijk is gedaald, vooral vanwege de sluiting van een fabriek in Cleveland in verband met productieproblemen. Fitch denkt dat verbetering van de winstgevendheid geleidelijker zal verlopen dan eerder gedacht, in verband met de druk op de Chinese en Amerikaanse gezondheidszorg door macro-economische omstandigheden en regelgeving.

De autoverkoop in de Europese Unie is in mei voor de 21ste maand op rij toegenomen, maar het groeitempo lag wel op het laagste niveau sinds het begin van de reeks van stijgende verkopen. De verkoop klom met 1,3% ten opzichte van een jaar eerder, tot ruim 1,1 miljoen voertuigen. In april was nog sprake een toename met bijna 7%. De grote Europese autolanden lieten vorige maand een wisselend beeld zien. Zo daalde in Frankrijk en Duitsland de verkoop met respectievelijk 3,5 en 6,7%. In Spanje was juist sprake van een stijging met 14%, in Italië met 10,8% en in Groot-Brittannië met 2,4%. In Nederland kromp de verkoop echter met 9,4% tot ruim 28.000 auto's. In andere EU-landen zoals Polen, Portugal, Slovenië en Tsjechië ging de verkoop flink omhoog. In Griekenland steeg die met 21,6%. Volkswagen was vorige maand wederom het meest verkochte merk in de EU met meer dan 137.000 auto's. Daarna komt Opel/Vauxhall met een verkoop van iets meer dan 77.000 auto's. Renault staat op de derde plaats met ruim 74.000 wagens.

KLM is traag en duur en levert een matige service. De vraag rijst of de op 2 na grootste werkgever in ons land zijn 100-jarig bestaan nog wel haalt. Moederbedrijf Air France-KLM ondermijnt, volgens de ondernemingsraad van KLM, 'de interne inspanningen om KLM een gezonde en financieel krachtige maatschappij te laten blijven'. In een ongekend harde verklaring haalt de ondernemingsraad van KLM uit naar het moederbedrijf. Dat kondigde onlangs aan 'overtollig kasgeld' van KLM en Air France te gaan 'centraliseren'. Hier staat dus dat liquiditeiten van de beide vliegtuigmaatschappijen in één pot gaan, waardoor een financieel gewin wordt behaald. Volgens de or wordt hierdoor de financiële zelfstandigheid van KLM bedreigd en worden de eerder gemaakte afspraken over de verhouding tussen KLM en het moederbedrijf onder druk gezet. 'De discussie door Air France-KLM over de kas van KLM baart de ondernemingsraad grote zorgen. Niet alleen vanwege de vraag of KLM in de toekomst financieel draagkrachtig zal zijn om noodzakelijke investeringen te doen, maar ook of KLM-geld niet wordt gebruikt voor financiering van verliezen bij Air France.' Die opmerking is opvallend, omdat financieel topman Pierre-François Riolacci eerder keihard ontkende dat er geld van KLM naar Air France stroomt. De holding wil het overtollige kasgeld gebruiken om schulden te herfinancieren, wat volgens Riolacci ook in het belang van KLM is. 'Elke maatschappij blijft verantwoordelijk voor zijn financiële situatie en houden het eigendom over hun eigen geld. Cash van de ene maatschappij kan niet worden gebruikt voor investeringen in de ander.' 'Wat nu wordt voorgesteld is een zeer gangbare praktijk in elke multinational om financiële transacties op groepsniveau te optimaliseren,' aldus een woordvoerder van Air France-KLM. 'De maatregelen hebben als doel om lagere rentekosten te bereiken voor groep en luchtvaartdochters en zo de kosten van de schuld te verlagen.' Een heel ander probleem is de vraag hoe de toekomst van de luchtvaart en de klassieke maatschappijen als Air France-KLM eruit ziet. Blijft er uiteindelijk een rendabele markt over en welke prijs moet daarvoor betaald gaan worden? Jos Versteeg van Theodoor Gilissen zegt daarover het niet doorgaan van de plannen met Transavia is ‘verschrikkelijk slecht nieuws voor Air France-KLM'. ''Jarenlang heeft Air France-KLM geprobeerd om de kosten te verlagen, het zag er allemaal heel goed uit, ik had de hoop dat er eindelijk wat aan de kosten zou worden gedaan, maar die hoop is nu weg. De bonden eisen ook nog dat Transavia-piloten onder dezelfde omstandigheden vliegen als die van Air France, op zo’n manier kun je nooit een lagekostenmaatschappij opzetten. Dit is een dramatische wending''. ''De concurrentiepositie van het hele concern is heel slecht. In de luchtvaart binnen Europa is nu ongeveer 40% in handen van low cost airlines, dat is in een paar jaar gegroeid. Air France-KLM had bijna de slag verloren, het leek erop dat ze het toch zouden redden, maar in een paar dagen is dat afgebroken''. ''De toekomst ziet er heel slecht uit, ik heb grote zorgen of ze het gaan redden. Op langere termijn gaan ze het op deze manier niet kunnen doen. Er moet iets drastisch veranderen, anders gaan ze dezelfde kant op als Alitalia en dat is een faillissement''.

Topbestuurder Ronald Palmer is onverwachts bij Blokker Holding, na vier jaar, opgestapt, als gevolg van verschil van inzicht over het te voeren beleid met de Raad van Commissarissen. De bedrijfsresultaten van Blokker Holding zijn de afgelopen jaren sterk achteruit gegaan. Het bedrijf heeft kort geleden besloten tot een grote reorganisatie, waarbij 390 werknemers zullen worden ontslagen. Theo de Kool, vice-voorzitter van de Raad van Bestuur, neemt de rol van voorzitter ad interim op zich tot een opvolger voor Palmer is gevonden. Roland Palmer was sinds 2010 lid van de Raad van Bestuur van Blokker. Door het plotselinge overlijden van voormalig CEO Jaap Blokker werd Palmer in 2011 benoemd als voorzitter van het bestuur. Palmer is een neef van commissaris Albert Blokker en van wijlen Jaap Blokker.

Kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) is minder positief over de kredietwaardigheid van winkelketen HEMA. S&P verlaagt de kredietbeoordeling van B+ naar B. Volgens S&P hangt de verlaging van de rating samen met de zwakker dan verwachte operationele prestaties bij HEMA vanwege het aanhoudende moeilijke economische klimaat en de scherpe concurrentie. De outlook staat op stabiel. S&P denkt dat HEMA operationeel zwak zal blijven presteren, maar dat de omzetkrimp zal afvlakken. Naar verwachting van S&P zal HEMA zijn marktpositie kunnen handhaven. HEMA leed over 2014 een nettoverlies van €189 mln, terwijl de omzet met 1,3% kromp tot ruim €1 mrd. Om kosten te besparen, werden vorig jaar bij verschillende onderdelen van de winkelketen banen geschrapt.

De Amerikaanse centrale bank verwacht dat de economie in de VS fors gaat aantrekken. De arbeidsmarkt verbetert genoeg om de rente dit jaar in twee stappen van 0,25% te verhogen. Dat blijkt uit de tweedaagse beleidsvergadering van de Federal Reserve. De rente hield de FED, zoals verwacht, ongewijzigd. Ook was er nog geen expliciete hint wanneer de rente precies omhoog gaat.

Pensioenfondsen hebben wel degelijk ook last van de razendsnelle beurshandel door high frequency traders. Die vergroten prijsbewegingen voor grote orders, waardoor pensioenfondsen meer betalen voor aandelen. Dat blijkt uit onderzoek van Albert Menkveld (VU en Tinbergen Instituut) en Vincent van Kervel (VU). Pensioenfondsen en high frequency traders stonden tot nu toe lijnrecht tegenover elkaar. De pensioenbeleggers verwijten high frequency traders dat zij aandelen voor de neus van een fonds wegsnoepen om ze direct erna een fractie duurder te verkopen. De snelle handelaars beroepen zich er echter op de markt door sneller te handelen efficiënter en goedkoper te hebben gemaakt. Snelheid wordt beloond en handelaren betalen daarvoor een prijs.

DFT: De door schandalen geplaagde accountantsreus KPMG dreigt te imploderen. Enkele tientallen partners zouden de maatschap inmiddels de rug hebben toegekeerd of dat van plan zijn. Klanten, onder wie veel multinationals, hebben mede door de wettelijk verplichte rotatie onderdak gevonden bij de concurrentie. Ook aan de onderkant van de markt zit de klad er goed in: met het samenstellen van jaarrekeningen voor het mkb zou geen droog brood meer te verdienen zijn. De inkomsten aan de kant van de accountants lopen al jaren terug. Daarbij komt dat het kortstondige avontuur bij KPMG van oud-ING topbestuurder Jan Hommen 'smet' heeft opgelopen. De Securities en Exchange Commission (SEC) zou een stokje hebben gestoken voor de benoeming van zijn opvolger bij KPMG. De door Hommen naar voren geschoven kandidaat heeft een onafhankelijkheidstoets van de Amerikaanse beurswaakhond niet doorstaan, stellen ingewijden. Een enkele insider beweert zelfs dat de kandidatuur „van de externe zwaargewicht” is ingetrokken. KPMG bevestigt dat er „een onafhankelijkheidskwestie” speelt. „Die zit in de sfeer van functies bij andere opdrachtgevers of privébeleggingen”, zegt een woordvoerder. Opnieuw staat KMPG met een besmet beeld in de media.

Het kabinet is deze week gekomen met een plan om de arbeidskosten te verlagen door lagere belastingen te gaan heffen. Er zijn 3 plannen op tafel gelegd, waarvan alleen de eerste een goede kans maakt te worden uitgevoerd. In het volgende blog daarover meer.

Slotstand indices 19 juni 2015; week 25: AEX 475,43; BEL 20 3.589,07; CAC 40 4.815,37; DAX 30 11.040,10; FTSE 100 6.710,45; SMI 8867,32; RTS (Rusland) 966,90; DJIA 18.015,95; NY-Nasdaq 100 4.513,424; Nikkei 20.174,24; Hang Sen 26748,41; All Ords 5591,50; €/$ 1,1348; goud $1.200,30; dat is €33.994,40 per kg, 3 maands Euribor -0,014% (1 weeks -0,131%, 1 mnds -0,063%), 10 jarig Staat 0,988%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,289.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.