UPDATE20042013/167 WA: laat mij maar lintjes knippen

Lex en Max hebben gesproken op de TV. Mijn mening over het interview van 52 minuten scoort lager dan de peiling die Ipsos, direct na afloop van het interview, uitvoerde. 91% van de kijkers verwacht dat WA een goede koning zal worden en 30% verwacht dat hij het nog beter gaat doen dan zijn moeder. Ik vind dat zwaar overdreven. De uitspraken van de koning in spe gaven daar geen enkele aanleiding toe. Op welke wijze WA het koningschap gaat invullen is wel duidelijk geworden. Hij maakt er geen punt van als de politiek het staatshoofd gaat ontlasten van zijn inhoudelijke functies. Hij is tevreden met de ceremoniële: lintjes doorknippen vindt hij prima, verder gaat hij zich inzetten voor het binden van de samenleving, wat dat ook moge inhouden. Als het Koninklijk Huis belasting moet gaan betalen dan wel het budget wordt aangepast aan de bezuinigingen die het kabinet doorvoert dan wel nog gaat doorvoeren en dat plaatsvindt op een democratische wijze zal hij dat accepteren. Ook als dat gevolgen heeft voor het personeelsbestand van de Koninklijk Huis. Verrassend vond ik de uitspraak dat hij het koningschap ziet als een functie voor hemzelf en niet als een tandem voor hem en zijn echtgenote, de nieuwe Koningin. Ik denk dat hij zijn vrouw nog heel hard nodig heeft in de komende jaren. Blijft voor mij de vraag wat de functies worden die aan een staatshoofd in Nederland worden gesteld? Ik miste de vraag welke positie de monarchie heeft in relatie tot die van de President van de Europese Unie en ook bij een verdere ontwikkeling naar een Verenigd Europa. Misschien ligt er dan voor Maxima nog wel een functie in het verschiet als ambassadeur van de Europese Unie in Argentinië. Tijdens het interview heb ik heldere en duidelijke uitspraken geturfd: het resultaat vind ik heel verrassend 4-1 voor Max. Lex scoorde één keer met het Oranje-fonds. Ik blijf het een vreemde zaak vinden: de ambities van de nieuwe Koning gaan niet veel verder dan lintjes knippen en handelsmissies naar het buitenland aanvoeren. Als ik kijk naar wat Italie vraagt van zijn president dan is dat hij/zij een zware politieke opdracht heeft: de president kan nieuwe verkiezingen uitschrijven en het parlement naar huis sturen of de politiek aanzetten tot het vormen van een regering. Een staatshoofd in Italie heeft niet alleen ceremoniele functie's maar symboliseert ook de nationale eenheid en heeft een zware politieke rol. Wie houdt er in Nederland toezicht op het functioneren van de politiek en de regering? Op zich is dat een functie van het staatshoofd, maar gaat WA die ook uitvoeren? Als ik terugkijk naar het formatieproces van het duo Samsom en Rutte blijven daar veel vragen onbeantwoord over en blijkt de democratie niet te hebben gewerkt.

Het vertrouwen in de vooruitzichten voor de Duitse economie is deze maand veel scherper gedaald dan waarop was gerekend. De ZEW-index daalde deze maand van 48,5 naar 36,3. Het betreft hier de economische vooruitzichten op de middellange termijn voor de economie en de financiële markten. De huidige stand van zaken daalde ook: van 13,6 in maart naar 9,2 nu. Deze cijfers sporen niet met het optimistische beeld over de Duitse economische motor, zoals die door de Duitse overheid naar buiten wordt gebracht. Er waren deze week onbevestigde geruchten dat een van de credit-agency's zou overwegen de AAA-status van Duitsland en de AA+-status van Frankrijk af te gaan waarderen. Het bericht veroorzaakte enige tijd onrust op de markten.

Aan een kennis schreef ik deze week onderstaand bericht, onder de kop: BakEllende versus Rutte. Jij hebt vroeger bij de VK gewerkt. Zoals je waarschijnlijk niet weet ben ik ook nog een blogger, die wekelijks een financieel economisch blog schrijf. In Trouw, op de Podium-pagina las ik een column van Asha ten Broeke. Na 2½ jaar Rutte verlangt ze terug naar Jan Peter Balkenende, niet vanwege zijn scherpe analyses, maar hij was humaner en eerlijker: eerst zuur en dan zoet. Door de crisis kreeg hij niet de kans het 'zoete' beleid uit te voeren. Balkenende was niet een politicus die grijnzend op een persconferentie dan wel het wekelijkse gesprek met de Minister-President maatregelen aankondigt die burgers honderden of misschien wel duizenden euro's gaan kosten per jaar. Balkenende was niet de man die met een vrolijk gezicht aankondigde dat er miljarden bezuinigd gaan worden op de kosten van dementerende ouderen, kinderen met autisme en arbeidsgehandicapten die op een sociale werkplaats werken. Niet wij alleen worden de dupe van het beleid van Brussel. In feite is de premier niet meer dan een uitvoerder van wat in Berlijn en Brussel wordt verordineerd. In de Middeleeuwen zouden we gesproken hebben van een 'horige'. Als we kijken naar het getrojkaniseerde beleid dat in Zuid-Europa wordt afgedwongen, kun je niet vrolijk zijn. De trojka is heel tevreden over het beleid van de centrum-rechtse Portugese regering, maar als ik kijk naar welke sociaal/maatschappelijke verwoestingen worden aangebracht, word ik daar niet vrolijk van: gezinnen die op straat komen te staan omdat ze een huurachterstand hebben, van electra en water worden afgesloten omdat de rekeningen niet op tijd worden betaald en grote groepen kinderen naar school gaan zonder ontbijt. Brussel, ook Dijsselbloem en Draghi, spreken lovende woorden over het gevoerde beleid, dat tot gevolg heeft een 5% krimpende economie en 17% werkeloosheid. Als dank mag Portugal nog 7 jaar langer doen over het terugbetalen van de leningen, die het heeft gekregen om de schulden aan de Westerse banken terug te kunnen betalen. Wij zijn verworden tot slaven van de financiële markten. Er is nog één lichtpuntje: de kruik gaat net zolang te water totdat hij barst. En daar moeten we op wachten, helaas!!

Draghi was deze week in Nederland voor een gesprek met Dijssel, Rutte en voor een debat van 1½ uur met economie-studenten van de UvA. Draghi ontwijkt transparantie over wat hij zegt. Wat hij niet zegt is belangrijker dan wat hij wel zegt. Er is gesproken met Knot en met Rutte en Dijssel over de uitvoering van noodzakelijke bezuinigingen en hervormingen. Maar of Rutte en Dijssel op de vingers zijn getikt dan wel de oortjes zijn gewassen, daarover spreekt Draghi zich niet uit. Een van de studenten zei na afloop van het debat dat Draghi zo'n sociale man was. Ik heb staan klapperen met mijn oren. Het beleid dat hij voert is inhumaan en a-sociaal. Hij offert het welzijn van de burgers op om 'das Kapital' te dienen. Erger nog om naar hun pijpen te dansen. Hij weet exact welke ellende hij aanricht in Zuid-Europa en de armoede die dat tot gevolg heeft. Draghi deed één uitspraak waarin hij duidelijk was: de exportbedrijven moeten Nederland er weer bovenop krijgen, maar dat lukt alleen als de lonen hier verlaagd gaan worden om een betere concurrentiepositie op de markten te verkrijgen. Monetair gesproken is dat juist, maar dat komt door de muntunie waarin wij participeren. Toen we onze eigen harde guldens nog hadden was dat niet direct nodig geweest. Toen konden we onze valuta nog devalueren waarmee we hetzelfde doel bereikten. Draghi zei dat deze regering door moet gaan met de structurele hervorming van de huizenmarkt en de arbeidsmarkt. Impliciet gaf hij daarmee kritiek op kabinet Rutte en het sociaal akkoord. Eerder gaf hij al eens aan dat het risico van het niet doorzetten van hervormingen een risico is dat het vertrouwen kan aantasten en zo het economisch herstel. Draghi zei verder dat bezuinigingen op korte termijn vrijwel altijd de groei aantasten. Daarom moeten bezuinigingen volgens hem ,,zo groei-vriendelijk mogelijk '' worden doorgevoerd. Volgens de bankpresident hebben landen in de eurozone inmiddels al flinke vooruitgang geboekt bij het op orde brengen van de overheidsfinanciën en het oplossen van de crisis. ,,Laat dit niet los'', spoorde Draghi de landen aan. Voor deze uitspraak zou ik graag een onderbouwing hebben gehoord. Zo lijkt het niet meer dan een losse kreet. De ECB zal ,,binnen haar mandaat'' blijven helpen om de crisis op te lossen, beloofde de bankpresident. Hij merkte verder onder meer op dat banken in de regio inmiddels minder afhankelijk van ECB-kapitaal zijn geworden. ,,Er is reden om vertrouwen te hebben in de eurozone'', aldus de bankpresident. Dat moet hij wel zeggen. Ik blijf nog altijd twijfelen of alle monetaire steun die de ECB geeft niet verdwijnt in een bodemloze put.

Alleen als de Nederlandse economie over de periode 2013-2014 met 1% extra groeit kan het kabinet definitief afzien van de opgeschorte bezuinigingen voor 2014. De extra bezuinigingen zijn dan niet meer nodig. Het kabinet voelt zich echter nog steeds gebonden aan de EU-afspraak dat het begrotingstekort volgend jaar maximaal 3% mag bedragen. In augustus bekijkt het kabinet of dat doel gehaald kan worden zonder nieuwe bezuinigingen. De extra uitgaven die aan het bezuinigingspakket waren gekoppeld (onder meer voor koopkracht en voor de bouw), gaan voorlopig ook niet door, zegt Asscher nu. Uit antwoorden van premier Mark Rutte op vragen van SP-leider Emile Roemer blijkt dat het sociaal akkoord op termijn 669 miljoen euro meer kost dan het regeerakkoord. Het kabinet had al zo'n 550 miljoen gereserveerd om de kosten van het sociaal akkoord te dekken. Dat betekent dat er nog voor 119 miljoen gedekt moet worden. Het kabinet is niet van plan de effecten van het sociaal akkoord nu al te laten doorrekenen door het Centraal Planbureau, blijkt uit de brief van Asscher. Dat gebeurt pas in de zomer, als het planbureau de kabinetsplannen voor 2014 doorrekent. Vanavond zegt Coen Teurlings, de aftredende directeur van het CPB, in het TV-programma Nieuwsuur dat het kabinet consistenter zijn boodschap uit moet dragen om het 'bizar lage' consumentenvertrouwen een duw in de rug te geven. Teulings heeft kritiek op de oproep van premier Mark Rutte aan burgers om meer aankopen te doen. "Consumenten zijn niet gek", zegt Teulings. "Als je niets te bieden hebt, helpt zo'n oproep om het consumentenvertrouwen op te krikken niet." Teulings heeft 7 jaar aan het hoofd gestaan van de rekenmeesters, die economische prognoses maken voor het kabinet en verkiezingsprogramma's doorrekenen. Hij zag hoe het land in 2008 in de kredietcrisis werd gestort en vijf jaar later nog steeds niet is opgekrabbeld. De economie zal volgens hem ook niet meer herstellen op het oude niveau. "Dat gaat niet lukken. Van ons bruto binnenlands product zijn we 10 tot 15% gewoon kwijt." Met verwondering zag de CPB-directeur de voorbije week premier Rutte burgers aansporen om een nieuwe auto, een tv of een huis te kopen. Dat zou ons land uit het slop halen en daarmee een extra bezuinigingspakket van €4,3 miljard overbodig maken. Teulings noemt zo'n effect van Rutte's boodschap "denkbaar, maar niet heel waarschijnlijk". Het is zeer de vraag in hoeverre het consumentenvertrouwen beïnvloedbaar is zolang het kabinet Rutte II niet besluit de vermaledijde bezuinigingen af te blazen en de 3% norm voor het begrotingstekort -tijdelijk- loslaat. Zodra de groei van het aantal werkelozen afneemt, zodra bedrijven weer gaan investeren, zodra banken weer gaan financieren, zodra er weer werk aan de winkel komt, zodra de huizenverkoop weer aantrekt en burgers de indruk krijgen dat het ergste achter de rug is, pas op dat moment gaan ze weer consumeren. Dan moeten de uitkeringen en pensioenen niet worden uitgekleed en moet de koopkracht wel op peil blijven. Het is: als, als, als. Maar nog altijd blijft het kabinet vasthouden aan de niet-onderbouwde one-liner dat 'als we maar genoeg gaan bezuinigen we straks sterker uit de crisis zullen komen'. Als we naar Zuid-Europa kijken zien we dat de daar doorgevoerde bezuinigingen leiden tot groeiende armoede, tot een krimpende economie en een stijgende werkeloosheid. En toch blijft Rutte ons wijsmaken dat hij ons leidt naar het walhalla.

Sweder van Wijnbergen aan het woord over het doorschuiven van de hervormingen en bezuinigingen: het kabinet hoopt af te kunnen zien van de opgeschorte bezuinigingen voor 2014. Maar dan moet de Nederlandse economie volgend jaar met 1% extra groeien. En de kans dat die groei daadwerkelijk gaat plaatsvinden, is 0,0%. In het sociaal akkoord zijn de extra bezuinigingen van 4,3 miljard euro voor 2014 in de ijskast gezet. En het kabinet hoopt dat de afspraken met de sociale partners de economie een boost gaan geven. Want daar zou dan ook de schatkist weer van profiteren, waardoor extra bezuinigingen niet meer nodig zouden zijn. Van Wijnbergen gelooft daar niet zo in. "De wereld zit vol onzekerheden dus je kunt niets uitsluiten, maar het is echt onwaarschijnlijk." En als die groei er zou komen, zou het in ieder geval niet komen door het sociaal akkoord, zegt hij. Auto’s kopen helpt in ieder geval helemaal niets en dat komt omdat we die importeren. "Een van de grote problemen is volgens Van Wijnbergen dat het stimuleringsbeleid niet meer werkt. “Want die Dafjes maken we niet meer. Er zit een beetje toegevoegde waarde bij de dealers, maar extra duurzame goederen kopen, betekent vooral meer importeren." "De kans dat men een golf van optimisme uit het niets kan toveren en dat daardoor alles gaat draaien, is nul komma nul. Dat was een pijnlijk verhaal van Rutte", aldus Van Wijnbergen. De vraag is 'wat Rutte er dan wel mee bedoelt?' "Rutte heeft natuurlijk de neiging om losjes overal overheen te fladderen in de hoop dat het goed loopt. Het is een beetje gokkersgedrag. Maar daarmee bereikt hij precies het tegenovergestelde van wat hij wil: hij creëert onzekerheid in plaats van vertrouwen te scheppen." Natuurlijk zie de econoom ook goede dingen. Want Nederland is niet arm, maar wordt gewoon wat minder snel nog rijker. "En er zijn groepen mensen die echt wel in moeilijkheden zijn, mensen die hun baan verliezen, mensen met hypotheken die onder water staan, mensen die hun huur, energierekeningen en zorgpremie niet tijdig meer kunnen betalen. Maar ook hele groepen die niet weten hoe hun toekomst ervoor staat: neem de thuiszorg, de mensen die in sociale werkplaatsen werken, mensen met een handicap, mensen waarvan het besteedbaar inkomen daalt. Maar het idee dat je het met wat vrolijke glimlachen en wat kwinkslagen oplost, nee. Zo simpel is het niet. Anders hadden we al lang permanent een hoogconjunctuur." Of die 1% extra groei bereikt gaat worden, of dat de economie in ons land überhaupt weer in de lift gaat, hangt vooral af van de wereldhandel, zegt Van Wijnbergen. "Er is heel weinig wat de overheid kan doen." Hij noemt de oorlog tegen de woningcorporaties als voorbeeld. "Die helpt niet. Want daardoor gaat de bouw nog verder in het slop. Daar zouden ze eens mee op moeten houden." "Verder is het toch echt meeliften op de wereldeconomie. Veel meer kunnen we eigenlijk niet doen, anders dan zorgen dat we daar competitief in mee blijven spelen. Uit Amerika en Duitsland komen gemengde verhalen. Maar dat is geen reden om te denken dat er ineens een explosie komt. Ik acht het niet heel waarschijnlijk. Een beetje stemming maken tegen het planbureau helpt echt niet." 

Het IMF heeft weer eens van zich laten horen: Nederland behoort tot de slechtere jongetjes van de Europese klas. Het IMF gaat uit van een economische krimp dit jaar in ons land van 0,5%. Onze economie groeit onvoldoende, voor 2014 wordt een groei geprognosticeerd van 1,1%. De wereldhandel groeit dit jaar al 3,25% en volgend jaar 4%. De VS en Azië doen het aanzienlijk beter dan Europa. De eurozone blijft achter bij de ontwikkelingen elders. Een herstel van Zuid-Europa komt nog niet van de grond omdat banken geen winst maken en ondergekapitaliseerd zijn waardoor onvoldoende kredieten beschikbaar zijn voor bedrijfsleven en huishoudens. Over het bankwezen wereldwijd zegt het IMF dat de risico’s op de financiële markten de afgelopen zes maanden zijn verminderd, maar dat die verbetering alleen kan worden vastgehouden als de balansen van de banken verder worden opgeschoond en publieke en private schulden  worden afgebouwd. Herkapitalisatie dus. Als dat niet lukt, kan de wereldwijde financiële crisis een chronische fase ingaan, waardoor de instabiliteit terugkeert.

Klaas Knot waarschuwt: Hernieuwde escalatie van de Europese schuldencrisis blijft een belangrijk risico voor de financiële stabiliteit in Nederland. De spanningen op de financiële markten in Europa zijn sinds vorig jaar afgenomen door ingrijpen van beleidsmakers, constateert de centrale bank. Bij een neerwaartse aanpassing van groeivooruitzichten, uitstel van structurele hervormingen of onverwachte verliezen in de bankensector kan het marktsentiment echter snel weer omslaan. Het is daarom van belang dat Europese overheden hun ingezette hervormingsagenda doorzetten. Vooral het streven om te komen tot een Europese bankenunie vindt DNB belangrijk. DNB wijst erop dat de rente in Nederland momenteel historisch laag is. Hierdoor kunnen banken makkelijker kredietvoorwaarden aanpassen waardoor ze minder geld verliezen op 'probleemleningen'. Als de rente opeens flink zou stijgen, zonder dat dit gepaard gaat met economisch herstel, kan dat voor banken aanzienlijke verliezen op bedrijfsleningen en hypotheken opleveren. Bij een abrupte renteschok van 250 basispunten bedragen de additionele verliezen voor banken ongeveer 8 miljard in twee jaar, zo heeft DNB becijferd. Nederlandse banken lenen nog steeds meer geld aan huishoudens en bedrijven uit dan ze via spaardeposito’s binnenkrijgen. Dit zogeheten deposito financieringsgat maakt hen kwetsbaar voor onrust op financiële markten. Volgens DNB is het daarom zaak dat het recent ingezette beleid op de huizenmarkt voortgezet wordt. Ook een groter aandeel in financiering door pensioenfondsen en andere beleggers kan kwetsbaarheden verder beperken.

Nog even een terugblik over het Sociale Akkoord. Het is gelukt onder moeilijke omstandigheden afspraken te maken over zoveel onderwerpen, op het sociaal/maatschappelijke leven. Maar de keerzijde van de medaille is dat het afspraken zijn op hoofdlijnen. Het vergt nog veel uitwerking'', zegt minister Asscher.
CDA-leider Sybrand Buma: "Het is een arrogante uitspraak van een minister die denkt: wij hebben een deal gesloten met de polder en het parlement kan alleen maar instemmen. Het parlement is wel de democratie. Ik hecht grote waarde aan de polder, maar ik ben wel als volksvertegenwoordiger gekozen om te kijken of het echt kan." Een ander aspect van het Sociale Akkoord zijn de pensioenen. Als er de komende twee maanden geen aanvullend sociaal akkoord over pensioenen wordt gesloten, dan gaan pensioenuitkeringen op termijn fors omlaag. Daarvoor waarschuwen de ondernemingsraden van twintig grote bedrijven. De ondernemingsraden van bedrijven zoals Albert Heijn, Douwe Egberts, Etos, Heineken, KPN, NS en PostNL keren zich tegen het kabinetsplan om de pensioenopbouw te verlagen. 
In het sociaal akkoord is afgesproken dat het maximale opbouwpercentage voor het pensioen met 0,4% wordt verlaagd. Bovendien kunnen werknemers met een inkomen hoger dan 100.000 euro per 1 januari 2015 niet langer fiscaal vriendelijk voor hun pensioen sparen. Volgens de verenigde bedrijven betekent een uitvoering van de plannen dat ‘in slechts enkele jaren tijd’ de pensioenopbouw met zo’n 25% wordt verlaagd. Fred Smit, voorzitter van de Centrale Ondernemingsraad van Ahold, zegt daarover: "We hebben nu een opbouwpercentage van 2,15%, dat mag je fiscaalvriendelijk per jaar sparen. In het sociaal akkoord gaat dit met 0,15% naar beneden." Dat betekent dat van de 8 miljoen werkende Nederlanders – onder wie 7 miljoen met aanvullende pensioenopbouw – de pensioenopbouw daalt met 23%. "Als je 40 bent heeft het relatief minder effecten. Als je rond de 50 bent, betekent het dat je 10% minder pensioen opbouwt." "Een gevolg is weliswaar dat we met elkaar ook iets minder pensioenpremie betalen en daar zit hem ook de kneep: De overheid heeft, als ze deze uitholling doorvoert, het voordeel dat wij maandelijks 30 tot 100 euro extra loon ontvangen", schrijft Erik Kok, voorzitter pensioenwerkgroep Centrale OR Ahold Nederland, namens de twintig bedrijven. Kok: "Wie minder pensioenpremie betaalt houdt meer loon over. De overheid oogst daar de belasting van en kan zo haar eigen tekort verminderen. Maar de gevolgen zijn voor ons onacceptabel. Voor iemand van 25 kost dat een kwart van zijn pensioen. Voor iemand van 50 kost het nog altijd 10%." Hebben werkgevers en werknemers een fout gemaakt in het sociaal akkoord? Volgens Ton Rolvink, pensioenbestuurder van vakcentrale FNV niet: "In het sociaal akkoord is afgesproken dat wij gaan kijken naar een opbouwpercentage van 2%. We hebben nog tot 1 juni de tijd om met alternatieven te komen. Er is geld beschikbaar voor gesteld: 250 miljoen. Dus we zijn echt hard bezig op te komen voor onze jongeren." De minister van Sociale Zaken, Lodewijk Asscher, schrijft aan de 2e Kamer 'dat het kabinet het van belang acht de ambitie ten aanzien van de pensioenhoogte in te perken'. "Het is een maatschappelijk aanvaarde norm dat met veertig jaar werken iedereen redelijk in staat moet zijn om een pensioen bij elkaar te sparen van 70% van het gemiddeld verdiende loon."

Door de invoering van een importheffing op Chinese zonnepanelen, komen zeker 242.000 banen in de Europese zonnepanelen-industrie op de tocht te staan. Daarvoor waarschuwt Dennis Gieselaar, directeur van Oskomera Solar Power Solutions. Samen met meer dan duizend bedrijven uit Europa, samenwerkend als de Alliantie voor Betaalbare Duurzame Zonne-energie (AFASE), schreef Gieselaar een open brief aan de Europese Commissie. Aanleiding voor de brief is de mogelijke importheffing die de Europese Commissie zou willen invoeren om dumping van Chinese zonnepanelen tegen te gaan. Hiermee wil de Europese Commissie Europese producenten beschermen tegen de concurrentie uit China. Volgens Gieselaar slaat Europa daarmee de plank mis: “Europese zonnepaneel-producenten zijn op twee handen te tellen. Het gaat om de industrie daaromheen.” Volgens Gieselaar gaat het vooral om importeurs en installateurs van zonnepanelen-installaties die hier de gevolgen van gaan merken: “Voor hen wordt het product duurder en dus minder interessant.” Europarlementariër Esther de Lange van het CDA vindt het goed dat de Europese Commissie dumping van Chinese zonnepanelen een halt toe wilt roepen: “Als er daadwerkelijk sprake is van dumping, dan moet dit stoppen.” De Lange spreekt daarbij over een zogenoemde ‘proportionaliteitstoets’, waarbij de Commissie ook zichtbaar rekening zal houden met de mogelijke effecten van een maatregel zoals een importheffing: “Ook daar wordt naar gekeken.” Gieselaar neemt daar geen genoegen mee. “De onrust op de markt zorgt nu al voor paniek bij duizenden bedrijven. De markt zal daarom de komende maanden al stil komen te liggen.” In juni neemt de Europese Commissie een officieel besluit over de importheffing. De vraag is of de Chinezen zonnepanelen in Europa dumpen of dat ze technisch al verder zijn en goedkoper kunnen werken?

Minister Dijsselbloem van Financiën heeft zijn eerste optreden als eurogroep-voorzitter op de voorjaarsvergadering van het IMF gebruikt om de weg te effenen voor de eerste stappen op weg naar de beloofde bankenunie. „Mogelijk ben ik te optimistisch, maar ik sluit niet uit dat we in juni heel ver kunnen komen”, stelde Dijssel. Dan hoopt hij met de eurolanden overeenstemming te bereiken over de mogelijkheid om banken te herkapitaliseren via het Europese reddingsfonds. Ook komen er dan voorstellen voor een resolutiemechanisme, een procedure om probleembanken op te knippen en te ontmantelen. „Dan heb je een gereedschapskist voor banken in problemen”, aldus de voorzitter van de Eurogroep. Het bezwaar van Duitsland dat er een Europese verdragswijziging nodig is voor de bankenunie zorgt volgens Dijsselbloem niet voor vertraging. „De Duitsers hebben duidelijk aangegeven dat alle benodigde stappen kunnen worden genomen. Ze hebben daar ook geen bezwaar tegen. Uiteindelijk is er volgens hen wel een verdragswijziging nodig om het resolutiemechanisme een onlosmakelijk deel van de bankenunie te maken.” Dat resolutiemechanisme is voorlopig eerste prioriteit, pas aan het eind van de rit volgt de laatste stap, een uniform garantiestelsel voor alle spaarrekeningen in heel euroland, zo liet hij weten. In welke mate de belangen van de Noord-Europese en Zuid-Europese eurolanden bij die besluitvorming een rol gaan spelen, moeten we afwachten. Het is wel zo dat de rijkere eurolanden geld beschikbaar moeten stellen om de banken in de zwakkere landen te kunnen herkapitaliseren. Dat moet nog wel even 'verkocht' worden aan de nationale parlementen en de belastingbetalers in die betreffende landen. Dat is volgens mij nog geen gelopen race. DNB-president Klaas Knot benadrukte na afloop van het beraad van de G20 dat de vooruitzichten voor de economische groei voorlopig nog niet beter worden. „De laatste informatie over de economie is nog niet heel positief en leidt niet tot betere vooruitzichten”, aldus Knot. Hij verwacht daarom niet dat de Europese Centrale Bank (ECB) binnenkort met prognoses komt die positiever zijn dan de vorige, uit december. „Ik verwacht eerder een kleine neerwaartse aanpassing.” De ECB heeft nog weinig ruimte naar beneden om de rente te verlagen om op die manier te stimuleren. „Het is de vraag wanneer je het laatste kruit inzet.” Voor het opstarten van een bankenunie is het van het grootste belang dat de economische groei aantrekt.

Kort Nieuws

De autoverkoop in ons land is in het eerste kwartaal met 30% gedaald. De daling was veel groter dan in andere Europese landen. In Duitsland liepen ver verkopen met 12% terug, in België stegen ze zelfs wat. De gemiddelde daling in Europa bedroeg 9,8%. Nederland scoort hier slecht.

De Franse regering schat in dat het begrotingstekort dit jaar 3,7% bbp bedraagt. Op de financële markten gaat een gerucht dat een fonds van de Franse bank Société Général moet worden geliquideerd. Dat roept twijfels op over de soliditeit van het Franse bankwezen.
De goudprijs daalde deze week fors. Als reden daarvoor werd genoemd de tegenvallende prognose voor de Chinese economische groei dit jaar en de verkoop van een deel van de Cypriotische goudvoorraad. Het zou gaan, volgens de Cypriotische minister van Financiën, om een opbrengst van €400 mln voor 12 ton goud. De regering op Cyprus kan die beslissing helemaal niet nemen zonder toestemming van de nationale centrale bank. De opbrengst van de goudverkoop zou worden aangewend als bijdrage in het tekort van €23 mrd voor het reddingsplan voor de banken aldaar, waar de trojka €10 mrd aan bijdraagt. Volgens de Cypriotische centralebankpresident Panicos Demetriades heeft de regering niet het recht goud te verkopen zonder zijn goedkeuring. Cyprus heeft ongeveer 13,9 ton aan goudreserves.

Wijnand Duyvendak is lid van de fractie van GL geweest in de periode 2002-2008. Daarvoor was hij werkzaam als directeur bij de Vereniging Milieudefensie en was hij actief in de kraakbeweging. Zijn naam wordt ook genoemd in relatie met de antimilitaristische actiegroep Onkruit. Hij is momenteel campagneleider voor GL voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Hij schrijft columns op trouw.nl. Ik heb hem wel eens ontmoet in het dossier 'geluidsoverlast Schiphol'. Deze keer stelt Duyvendak de vraag of de burgers het kabinet Rutte/Asscher in het zadel houden door auto's en huizen te gaan kopen. Het land moet stoppen met 'somberen' en als het land dat niet doet dreigt Rutte met nieuwe bezuinigingen. Hij geeft zelf het goede voorbeeld met zijn uitspraak dat 'hij in het weekend gaat stappen met vrienden'. Dat is goed voor de horeca, want die kunnen wel een impuls gebruiken. De VVDer Opstelten sluit zich daarbij aan. In feite geeft het kabinet het volk geen visie op de toekomst, maar verlangt wel dat ze stoppen met sparen en met hun spaargeld gaan consumeren. Dan rijst de vraag of het verstandig is het kabinet Rutte/Asscher in het zadel te houden. De boodschap is nu 'we moeten ons uit de crisis consumeren'. Eerder was de oneliner 'we moeten bezuinigen om straks sterker uit de crisis te komen'. Een onderbouwing ontbreekt. Als er een beleid gevoerd wordt van bezuinigen, dat een daling van de koopkracht tot gevolg heeft, heeft dat een negatieve invloed op het vertrouwen van ondernemers en huishoudens. Bezuinigingen zouden op de middellange termijn kunnen leiden tot een lagere emu-schuld (staatsschuld), maar als de rente dan is gestegen kan het inverdieneffect ook nul zijn. Dat de rente zo laag blijft als thans het geval is, is op termijn niet aannemelijk. Het zou betekenen dat investeringen in de toekomst stilvallen. Dat heeft deflatie tot gevolg. Duyvendak kiest voor een andere invalshoek: De economie overwoekert ons leven. Jaar na jaar worden financieel/economische argumenten dominanter in het publieke debat. Het hele beleid wordt getoetst aan de vraag aan het CBS hoe groot de betekenis is van beleidsbesluiten voor de economische groei. Het morele aspect komt niet of nauwelijks meer aan de orde. Duyvendak stelt aan de premier de vraag 'of ons leven er beter van wordt als we allemaal meer gaan consumeren', ook als dat ertoe leidt dat de private sector zich dieper in de schulden steekt. Wat streeft dit kabinet na? Meer bezuinigingen, minder collectieve voorzieningen, lagere inkomens, lagere pensioenopbouw, meer werkeloosheid, een generatie jongeren die is afgestudeerd in een studierichting waar in het bedrijfsleven geen vraag naar is, minder zekerheid in het leven voor free lancers, flex-arbeid, nul-urencontracten, zzp'ers. Ja, ik ken de dossiers, ik weet dat de sociale partners waarover hebben gesproken, maar ik wil eerst de concrete uitwerkingen zien om te kunnen beoordelen wat ze gaan betekenen voor de arbeidsmarkt. Om nog maar te zwijgen over het ontslagrecht dat is doorgeschoven naar een volgend kabinet. Ik deel met Wijnand Duyvendak de vraag: waar gaan we met dit land naar toe. We behoren tot de rijkste landen in de wereld maar toch is de vraag actueel 'waar gaan we met dit land naartoe'? Rutte kan het ons niet vertellen, Samsom evenmin.

De grootste uitdaging voor de eurozone is het vasthouden van het momentum om hervormingen te implementeren, stelt de belangrijkste econoom van de Europese Centrale Bank. Tijdens een toespraak in Beijing deze week verklaart Peter Praet dat "het belangrijk is dat de hervormingen nu volledig worden geïmplementeerd." Volgens hem heeft het tijd nodig voor dit vruchten begint af te werpen. Een van de hervormingsinitiatieven is een toezichthouder op de Europese bankensector, die bij de ECB zal worden ondergebracht en uiterlijk medio 2014 aan de slag moet gaan. De banktoezichthouder is de eerste stap naar een volledige bankenunie waarbinnen ook een resolutie-mechanisme wordt opgezet om noodlijdende banken te ontbinden of te herstructureren. Praet benadrukt dat het toezicht op de banken gepaard moet gaan met een resolutie-mechanisme. De econoom biedt woensdag wel enige hoop dat de problemen in de eurozone langzaam verminderen. Sinds de ECB vorig jaar zijn obligatie-opkoopprogramma "Outright Monetary Transactions" aankondigde, is de financiële fragmentatie in de muntunie afgenomen, concludeert Praet. "Deze ontwikkelingen geven reden om voorzichtig optimistisch te zijn over de vooruitzichten voor noodlijdende landen om terug te keren naar een duurzame economische groei." De bankenunie maakt het mogelijk dat het ESM banken financieel bij gaat staan bij een herkapitalisatie. Dat gaat gepaard met de centralisering van het bankentoezicht op Europees niveau, de creatie van een Europees resolutiemechanisme (dat moet toelaten om slechte banken failliet te laten gaan zonder dat de belastingbetaler van een bepaald land ervoor opdraait) en een Europese depositogarantieregeling (ter bescherming van het spaargeld). Bij de oprichting van de monetaire unie in 1999 werd al gesproken over de centralisering van het toezicht. Maar voor veel landen was dat toen een stap te ver. Men wilde wel één centraal orgaan voor het monetair beleid aanvaarden (de ECB), maar ook het toezicht delegeren zagen de politici als een te verregaande aantasting van de soevereine macht. Later werd wel de European Banking Authority (EBA) opgericht, maar die heeft in de praktijk weinig te zeggen. Eigenlijk blijft de grootste horde dezelfde als in 1999: het creëren van een Europese toezichthouder, die per definitie minder vatbaar is voor lokale invloeden. “Soevereine macht afstaan aan Europa blijft voor vele nationale staten een grote stap”. Aangezien de vorming van een politieke unie op korte of middellange termijn niet haalbaar is, moet Europa niettemin andere instrumenten installeren, wil het zijn muntunie in stand houden: een begrotingsunie, een bankenunie en een competitiviteitspact. Die drie elementen samen kan je zien als een soort ‘second best’, een alternatief voor een politieke unie. De vraag is welke stappen de 27 regeringsleiders gaan zetten naar een verenigd Europa. In de Europese Bankenunie komen alle Europese banken onder één toezichthouder, delen alle banken in de garantstelling van elkaars spaargelden (een Europese stroppenpot) en komt er één 'resolutiemechanisme', voor het geval een bank om dreigt te vallen. De uiteindelijke bedoeling is dat de belastingbetaler nooit meer hoeft op te draaien voor het redden van een bank. Europese burgers hebben tot dusverre miljarden aan belastinggeld moeten ophoesten om te voorkomen dat banken omvielen tijdens de kredietcrisis. Het is de bedoeling om dat in de toekomst te voorkomen. Ook is het gebleken dat de verschillende nationale toezichthouders niet even streng op de gezondheid van de financiële instellingen hebben gelet, waardoor de banken in het ene land er aanmerkelijk slechter aan toe zijn dan in andere landen. Vroeger zou dat geen probleem zijn geweest toen banken nog vooral actief waren in hun eigen land. Maar omdat (met name grote) banken steeds meer internationaal opereren is een probleem van een grote bank in land A ook een risico voor de belastingbetaler/rekeninghouder in land B.

Het wordt al jaren geroepen, maar nu stelt een onafhankelijke toetsingscommissie dezelfde conclusie: de regering van George W. Bush (2000-2008) maakte zich schuldig aan marteling. Dat staat beschreven in het rapport van het Constitutie Project, een commissie die in de afgelopen twee jaar onderzoek deed naar de Amerikaanse reactie op de aanslagen van 11 september 2001. De leden van Constitutie Project keken onder meer naar de wijze waarop terreurverdachten werden vastgehouden en hoe zij ondervraagd werden na de aanslagen. De commissie concludeert nu dat de Amerikanen systematisch martelden. In het rapport wordt toenmalig president George W. Bush hoogstpersoonlijk verantwoordelijk gehouden voor de misstanden. Misstanden zijn van alle tijden, zo stelt het rapport, maar nooit eerder is het voorgekomen dat "een president en zijn naaste topadviseurs direct betrokken waren bij het bestuderen van de heilzaamheid, de aanvaardbaarheid en de juridische grondslag voor het berokkenen van leed en kwelling bij een aantal verdachten in hechtenis." De regering Bush omschreef de martelpraktijken zelf liever als 'geavanceerde ondervragingstechnieken'. Het rapport stelt dat Bush zelf Amerikaanse troepen het groene licht gaf om te martelen. "Amerikaans personeel voerde een ongekend aantal ondervragingen uit waarbij er sprake was van een wrede, inhumane en vernederende behandeling", aldus het rapport. Tegelijkertijd concludeert de commissie dat marteling niets heeft opgeleverd. "Er is geen sluitend bewijs dat het wijdverbreide gebruik van harde ondervragingstechnieken door Amerikaanse troepen belangrijke informatie heeft voortgebracht. Er is veel bewijs dat veel van de opgebrachte informatie van weinig waarde was of onbetrouwbaar was."

De stijging van de werkeloosheid in maart is geen verrassing. Per dag steeg het aantal werkelozen met 1.000. Dat betekent dat 8,1% van de beroepsbevolking geen werk meer heeft. Het aantal groeide tot 643.000. Daarbij moet wel worden aangetekend dat meer mensen afgelopen maand werk hebben gezocht en dat niet vonden. Doordat ze zich lieten inschrijven als werkzoekende werden ze als werkeloos meegeteld. Het consumentenvertrouwen is in april enigermate gestegen naar het niveau van de maand januari: -35%. Grote aankopen stelt de consument nog even uit. Uit een enquete van DFT blijkt dat de eerste prioriteit van het kabinet niet zou moeten zijn 'het huishoudboekje van de Staat' op orde te brengen, maar de economische groei aan te zwengelen. Ook blijkt dat bijna de helft graag zou zien dat er belastingverlagingen worden doorgevoerd. Dit zou de consumentenbestedingen volgens hen ten goede komen en de stijgende werkloosheid een halt toeroepen. Nog eens bijna een kwart van de geenqueteerden wil dat de overheidsbezuinigingen worden teruggedraaid. Slechts 10% wil het begrotingstekort terugbrengen naar 3% en de staatsschuld terugbrengen.

De Commerzbank in Duitsland heeft zijn zaakjes nog niet op orde. In het eerste kwartaal wordt opnieuw verlies gemaakt. De resultaten hebben te lijden onder de kosten die de bank moet maken in verband met het ontslag van personeel. Vorige maand liet de financiële instelling nog weten dat het reorganisatieprogramma in het eerste kwartaal zo'n 500 miljoen euro aan kosten met zich mee brengt. In het vierde kwartaal leed Commerzbank al een negatief resultaat van 716 miljoen euro. De bank is bezig zijn verliesgevende onderdelen af te stoten en wil in de komende twee tot drie jaar minimaal 4000 banen schrappen. Commerzbank moest tijdens de financiële crisis in 2008/2009 worden gestut met in totaal ruim 18 miljard euro aan staatssteun. Een groot deel van dat bedrag is inmiddels afgelost, onder meer door meerdere emissies. De Commerzbank wil aan zijn aandeelhouders opnieuw toestemming vragen voor een kapitaalverhoging van 2,5 miljard euro. Daarmee wil de bank de laatste overheidssteun terugbetalen en de kapitaalbuffer versterken.

Fitch verlaagt Britse AAA-status naar AA+. De vooruitzichten zijn stabiel. Als reden voert Fitch aan: de zwakke groeicijfers en de sterk stijgende staatsschuld.

Er zou deze week een zorg-akkoord komen, maar vrijdagavond kwam er nog geen tot stand. De FNV tornt aan de 100.000 werknemers in de thuishulp, die het kabinet op straat wil zetten. Het kabinet deed een bod: we verlagen de 100.000 naar 70.000. De Abvakabo stapte niet in. Vandaag wordt verder onderhandeld.

Slotstand indices 19 april 2013/week 16: AEX 341,68; BEL 20 2.553,91; CAC 40 3.651,96; DAX 30 7.459,96; FTSE 100 6.286,59; SMI 7.618,76; RTS (Rusland) 1.336,46; DJIA 14.547,51; Nasdaq 100 2.780,463; Nikkei 13316,48; Hang Seng 22013,57; All Ords 4.923,00; € $1,3051; goud $1406,50 dat is €34.615,93 per kg, 3 maands Euribor 0,208%, 10 jarig 1,564%.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.