UPDATE20022016/312 Fitch verlaagt rating Shell van AA naar AA-

Ik open dit blog Met een schets van kwetsbare ontwikkelingen, waarvan wij in de verste verten niet weten hoe die zich gaan ontwikkelen. Neem de uitspraak van deze week van Poetin die over de 'derde wereldoorlog' sprak. Over de Turken die in oorlog zijn met de PKK in Irak en de Syrische Koerden met artillerie in Noord-Syrie bestoken. Erdogan die Poetin uitdaagt. De Saoudisch-Arabische legers samentrekken aan de grens en zouden samenwerking zoeken met de Turken voor een inval (Turkije is soennitisch en het Saoudische Koninkrijk ook) in Syrie om de sjiitische Syrische president Assad te verdrijven. Daarmee wordt de oorlog van het sjiitische Syrie tegen het soennitische ISIS een religieuze oorlog waar de VS en de bondgenoten aan de kant van de soennieten (dictator Saddam Hoessein) staan en Syrië wordt gesteund door Rusland, Iran en Hezbollah. De stichting van Koerdistan en de burgeroorlog die de Turken voeren tegen de Koerden. De terugvallende wereldhandel, vanwege afnemende groei in de BRICS landen. Afnemend vertrouwen in het monetaire beleid van de centrale banken. De positie die het bankwezen inneemt in onze samenlevingen. De gevolgen van de globalisering en de verduurzaming van de maatschappij. De lage olieprijs. Een verdere robotisering en de gevolgen daarvan voor de factor 'arbeid'. Het loskoppelen van de factor 'kapital' uit ons samenlevingsmodel. Specifiek in Europa: een machteloze Europese Raad, het dossier 'Brexit', de migranteninstroom, de samenwerking van de EU met de Turken (een duivels contract). En misschien wel het allerergste een gebrek aan besluitvorming door de politieke elite door een gebrek aan visie. Het hanteren van financieel/economische modellen die uitgewerkt zijn. En dan ook nog het monetaire beleid van de ECB (daarover later meer). Heel veel parameters knipperen oranje dan wel staan op rood.

DFT: ECB-president Mario Draghi is bereid nog meer te doen om de economie in de eurozone er bovenop te helpen. Daarmee gaf hij in het Europees Parlement voor de parlementscommissie voor economische en monetaire zaken. aan welke monetaire maatregelen eventueel in maart weer op tafel komen, maatregelen die kunnen variëren van meer kwantitatieve verruiming tot het verder ophogen van de de negatieve rente voor handelsbanken die geld stallen bij de ECB. Dat betekent ook dat de rente die banken betalen voor spaargeld verder wordt verlaagd naar nul procent. Hij denkt daarmee de economische problemen op te kunnen lossen, maar wat hij ermee bereikt is eerder een grote chaos op financieel/monetair terrein. Ik zeg het nog een keer luid en duidelijk: deze man en zijn volgers moet zo snel mogelijk verwijderd worden uit het bestuur van de ECB. Ze blijven vasthouden aan modellen, waarvan we ons moeten afvragen of die nog wel naar het gewenste resultaat leiden. Mijn antwoord daarop is 'nee'. Zo zal een verdere verhoging van de negatieve rente het vertrouwen van spaarders dermate aantasten dat ze hun spaargeld gaan opnemen en weer in een ouwe sok gaan opbergen. En we weten allemaal, inclusief Dijssel en Knot, waartoe dat gaat leiden. Beleggers zullen de woorden van de Italiaan op een goudschaaltje wegen. Bij de vorige vergadering van de ECB hintte Draghi al op mogelijke extra stimulering bij de vergadering in maart. Hij liet toen weten dat de ECB het monetaire beleid in maart opnieuw zou bezien, en 'mogelijk ook herzien'. Draghi herhaalde die zinsnede in Brussel. Volgens de ECB-voorman bekijken de centrale bankiers twee zaken: enerzijds de invloed van lage geïmporteerde inflatie op lonen, prijzen en inflatieverwachtingen. En anderzijds de invloed van de recente turbulentie op de financiële markten op de monetaire stimulering van het financiële systeem en banken. Mocht een van beide risico's inhouden voor de prijsstabiliteit in de eurozone, dan 'zullen we niet aarzelen om in te grijpen'. Daarmee gaf Draghi dus aan eventueel in maart meer maatregelen te onthullen. Vooral de dalende olieprijzen kunnen zorgdragen voor een bijna deflatoire situatie. In december heeft de ECB de depositorente al verlaagd tot minus 0,3%. Ook werd het opkoopprogramma voor obligaties met minimaal zes maanden verlengd tot maart 2017. De ECB koopt maandelijks voor €60 miljard aan schuldpapier. Draghi verdedigde dit beleid. Het "heeft goed gewerkt", aldus de Italiaan. Ik deel die mening in het geheel niet. Draghi is bezig met een ego-trip die de financiële wereld naar een chaotische situatie leidt. De ECB-voorman liet ook nog zijn licht schijnen op de economische toestand in de wereld. Hij memoreerde dat de zorgen over de wereldeconomie de afgelopen tijd zijn toegenomen en dat er in sommige opkomende markten nieuwe problemen aan het licht zijn gekomen. Dat kan 'op korte termijn tegenwind opleveren', aldus Draghi, 'die scherp gemonitord moet worden'. De ECB-voorman ging ook in op het verhaal dat de ECB in gesprek zou zijn met de Italiaanse overheid over het opnemen van pakketjes 'slechte leningen' op de bankbalansen in Italië in het opkoopprogramma. Volgens Draghi lopen er geen gesprekken tussen de centrale bank en de Italiaanse regering. "Zijn er gesprekken gaande? Niet dat ik weet", zei Draghi. Daar waar rook is is ook vuur!

Europese Raad: overleg over afstopping vluchtelingen naar Europa verzet naar begin maart. Turkse delegatie bleef thuis vanwege aanslag in Ankara met 28 doden. Overleg is deze 2 dagen uitsluitend gegaan over Brexit. Er is een deal gesloten met Cameron. Triomfantelijk is hij teruggekeerd naar Londen, waar hem een koude douche te wachten stond. “Hij wilde een pilsje, hij bestelde een sherry en hij kreeg een glas limonade”. Hij weet het zelf nog niet maar hij is teruggevlogen met een 'kat in de zak'. Daar komt hij nog wel achter. De ontvangst van de Britse pers was niet mals. Voor de poorten van de hel heeft de Britse premier Cameron zijn ’deal’ in Brussel weggesleept. Hij doet in ieder geval net alsof. Jammer dat er in het hele Britse eilandenrijk niemand onder de indruk zal zijn van het onderhandelingsresultaat. ’Noem je dat een deal, Dave?’ vraagt de Daily Mail zich cynisch af. De concessies die Cameron heeft binnengehaald veranderen immers niets aan de realiteit. EU-immigranten blijven toestromen en Brusselse regelgeving blijft belangrijker dan iedere Brit lief is. Nee, over het akkoord zullen Cameron en zijn medestanders van het EU-lidmaatschap het in de aanloop naar het in-uitreferendum al snel niet meer hebben. Er is nu wel een deal waarmee Cameron de Britse bevolking gaat adviseren op 23 juni bij het referendum om voor 'binnen de EU te blijven' te stemmen. Op 19 februari 2016 om even over 10 uur, net voor het slotdiner in Brussel, verscheen de tweed 'unanieme steun voor een nieuwe deal voor Groot-Brittannië in de EU'. Op dat moment was er nog slechts een deal over de hoofdlijnen. De details gaan later uitgewerkt worden. De Britse premier David Cameron liet weten dat hij het akkoord vandaag met een positieve aanbeveling voorlegt aan het Britse kabinet. Een aantal zal Cameron niet gaan volgen. Het akkoord betekent dat Cameron campagne gaat voeren vóór een lidmaatschap van Groot-Brittannië in de Europese Unie. De grote vraag zal nu zijn of de Britten zich kunnen vinden in de nieuwe afspraken en ook in meerderheid vóór voortzetting van het EU-lidmaatschap, onder aangepaste voorwaarden, gaat stemmen. “Ik hou niet van Brussel, ik houd van Groot-Brittannië'', zei Cameron. Maar hij denkt dat zijn land beter af en sterker is en meer kan betekenen binnen de Europese Unie. Cameron zei dat de gesloten deal een verbetering is en daarom adviseert hij de Britten te stemmen lid te blijven van de EU. “Ik denk dat we Cameron een deal hebben gegeven die hem kan helpen om campagne te voeren om in de EU te blijven'', zei de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Premier Mark Rutte noemde het akkoord ,,goed nieuws voor alle 28 lidstaten''. ,,Dit maakt de Europese Unie sterker.'' De Nederlandse rol bij de totstandkoming van dit akkoord was klein. Rutte roemde EU-president Donald Tusk voor zijn onderhandelingswerk. Volgens voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker is de vrijdagavond gesloten deal ,,eerlijk voor Groot-Brittannië en eerlijk voor de andere 27 EU-landen''. Cameron, die in vechtmodus naar Brussel kwam, wilde onder meer de toegang voor EU-burgers tot het Britse socialezekerheidssysteem bemoeilijken. Dat wordt toegestaan. EU-landen mogen verder de hoogte van de kinderbijslag, voor kinderen die niet wonen in het land waar de ouder werkt, aanpassen aan de levensstandaard in het land waar het kind woont. Rutte zei dat het te vroeg is om te zeggen of Nederland dit ook gaat doen, zeker niet in de periode dat Nederland nog voorzitter is van de EU. Dat zou in de Oost-Europese landen niet in dank worden afgenomen. Maar het kan wel want die interpretatie staat nu open voor alle EU-lidstaten. Op alle punten die Cameron aangepast wilde zien, zijn de andere 27 EU-landen hem tegemoetgekomen, maar dan moeten de Britten wel vóór stemmen. Er zitten nog twee adders onder het gras, die de hele deal onderuit kunnen halen. Op voorstel van de Belgische premier Charles Michel is aan de concept-tekst toegevoegd dat het voor de Britten is 'take it or leave it'. Als de uitslag van het Brexit referendum in “No” eindigt is het hele voorstel van tafel. Shoppen is voor de Britten niet meer bij. Een ander verlangpunt van Cameron, 'het idee van diepere economische en politieke integratie van EU-landen' zal niet gelden voor de Britten. Zo zal het ook worden vastgelegd in Europese verdragen, zodra een verdragswijziging weer aan de orde is. Lidstaten krijgen ook meer mogelijkheden nieuwe Europese wetsvoorstellen tegen te houden of te veranderen, door middel van een zogenoemde 'rode kaart'. Dan moet 55% van de parlementen in de 28 lidstaten inclusief een paar grote landen, tegen zijn, om het voorstel in te trekken dan wel aan te passen. Groot-Brittannië wordt uitgezonderd van de verdragsterm 'ever closer union', die inhoudt dat EU-lidstaten politiek steeds verder integreren. Dit besluit maakt Europa onbestuurbaar, een chaos, burgerlijke opstanden, implosie …. het dient zich allemaal aan. Het betekent ook dat het Europees Parlement moet gaan instemmen met het gedeeltelijk terugsluizen van aan Brussel overgedragen soevereiniteit naar de lidstaten. Van de EC zou dan beleid moeten worden gevoerd voor meer samenwerking in 27 EU-lidstaten en 1 EU-lidstaat die juist het tegengestelde wil. En dat moet het Europees Parlement goedkeuren. Daarna staat het alle EU-landen vrij de bevolking over de wijziging van de Europese Grondwet te raadplegen bij verkiezing dan wel referenda. Cameron gaat met zijn referendum Europese landen uit elkaar spelen. En dan ook nog heeft Cameron voor elkaar gekregen dat als één niet-euroland bezwaar maakt tegen een besluit bij meerderheid, moet de rest dit bediscussiëren en ‘al het mogelijke’ worden gedaan het op te lossen. Cameron wil voorkomen dat eurozone zaken oplegt aan niet-eurolanden. Daar zal the City in Londen wel mee in haar nopjes zijn. “De Britten doen niet mee aan de euro, het land valt buiten Schengen, en heeft ook bij asielbeleid een opt-out. Ze zullen niet deelnemen aan een Europees leger en zullen alles in het werk stellen om te voorkomen dat er een EU-superstaat ontstaat. Daarentegen krijgt de Engelse bevolking meer banen, lagere prijzen en meer veiligheid. Een van de hervormingseisen van Cameron is bijvoorbeeld dat er een stevige garantie komt dat de eurolanden geen beslissingen nemen over de interne markt zonder de niet-eurolanden.” Dit is het allerslechtste compromis dat de regeringsleiders ooit hebben gesloten. Het enige waar de Engelsen op uit zijn is de krenten uit de pap van de interne markt te pikken en alle andere plichten die aan het lidmaatschap van de Unie voortvloeien, terzijde te schuiven.

Het heeft even geduurd, naar mijn inschatting veel te lang, maar eindelijk komt er, vanuit het bankwezen zelf, kritiek op het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank, waarvan Mario Draghi de voorman en woordvoerder is. Bestuursvoorzitter Wiede Draijer van Rabobank heeft kritisch uitgehaald naar centrale bankiers. Het stimuleringsbeleid van onder meer de Europese Centrale Bank werkt volgens de Rabo-topman niet meer. Draijer deed zijn uitspraken bij de presentatie van de jaarcijfers. „We leven in volatiele markten, veroorzaakt door de uitwerking van een jarenlang gevoerd monetair beleid in drie delen van de wereld. Het medicijn is uitgewerkt. Er is een nieuw recept nodig.” De Rabo-topman doelde op het ruime monetaire beleid in de VS, Japan en Europa. Onder leiding van de illusionist Mario Draghi heeft de ECB de rente verlaagd naar 0,05%, moeten banken een negatieve depositorente van 0,3% betalen en wordt voor €60 miljard per maand aan obligaties opgekocht. De afgelopen weken was er veel turbulentie op de financiële markten. Aandelenkoersen ging hard onderuit vanwege onzekerheid over de wereldeconomie. Bankaandelen deden het nog slechter dan het marktgemiddelde. Het verdienmodel van banken staat onder druk door de extreem lage rente.„We moeten terug naar een normale rentecurve”, aldus Draijer. „Je moet je namelijk afvragen of consumenten negatieve rentes zullen begrijpen.” Spaarders krijgen in Nederland nog altijd rente op hun spaarrekening, maar die rente gaat steeds verder omlaag. De Rabo hanteert een spaarrente van 0,6%. Ook de banken zelf hebben het zwaar, stelt Bas Brouwers, de financiële man van Rabobank: „Als deze rentemarge aanhoudt, is op een gegeven moment de munitie op. Er komt anders druk op onze marges, dat is onontkoombaar.” Draijer verwees naar een analyse die zijn hoofdeconoom, Wim Boonstra, onlangs publiceerde. Die kraakte ook kritische noten bij het beleid van Draghi. „Inmiddels zijn de financiële markten, beleidsmakers en economieën verslaafd geraakt aan een almaar verder dalende rente en een steeds verdere groei van de basisgeldhoeveelheid”, schreef Boonstra. „Uiteindelijk is dit beleid niet houdbaar, maar niemand heeft een draaiboek voorhanden hoe uit deze impasse te komen.” De topman van Rabobank is bang voor het inzakken van de wereldeconomie. „Als de financiële markten zo turbulent blijven, moet gevreesd worden dat de wereldwijde economische vooruitzichten neerwaarts moeten worden bijgesteld”, aldus Draijer. Ook een kritische toon kwam naar buiten van de Autoriteit Financiële Markten over hoofdbrekens over de gevolgen van het monetaire beleid van de ECB. AFM-topvrouw Van Vroonhoven zegt "een risico van zeepbellen" te zien. Van de tien belangrijkste risico’s die gedragstoezichthouder AFM voor de komende drie jaar ziet, zijn er zeven het gevolg van de extreem lage rente, die wordt veroorzaakt door het beleid van de ECB. De resterende drie zoals cybercrime, kwetsbaarheid van klantdata en de komst van nieuwe, ongereguleerde spelers hebben te maken met technologische vernieuwingen. De AFM maakt zich zorgen over de gevolgen van de ongekend lage rente. Die kan ervoor zorgen dat mensen te veel geld lenen of onverantwoorde risico's nemen om rendement te halen. Door de lage rente levert sparen nauwelijks nog iets op. Consumenten gaan daarom op zoek naar producten met meer rendement, die ook risicovoller zijn. Bij een stijgende rente kunnen ze daardoor in problemen komen, zegt de AFM. Dat gevaar bestaat ook bij leningen. Consumenten kunnen nu meer lenen ''dan op lange termijn verstandig is'', vindt de toezichthouder. Als de rente weer stijgt, bestaat het risico dat maandlasten niet, of nog maar net, kunnen worden betaald. Los van deze uitspraken verlaagde de Oeso de raming voor de groei van de wereldeconomie van 3,3% naar 3%. Ik stel nog een kanttekening bij de uitspraak van de RABO topman dat 'je je namelijk moet afvragen of consumenten negatieve rentes zullen begrijpen.' Daar maak ik me niet zoveel zorgen over. Als de banken ook de laatste tiende procentjes voor het spaargeld, nemen burgers hun spaargeld op bij de bank en doen dat in een ouwe sok. Want geen dan wel een extreem lage rente doet het laatste vertrouwen in geld verdampen. Zo zien we ook dat de verkoop van woonruimten de laatste 2 maanden sterk toeneemt omdat het dalende vertrouwen in geld vastgoedbeleggingen doet toenemen. En, maar die stap zet Draijer nog niet, als gevolg van het wegebbende vertrouwen en het desastreuze monetaire beleid gaat kapitaalvernietiging plaatsvinden en trekt de rente weer aan. En dat ondanks de lage olieprijs en het voortzetten van de kwantitatieve verruiming. Ook De historisch lage rente op spaargeld gaat dit jaar mogelijk nog verder omlaag. Ook ABN Amro sluit een nieuwe renteverlaging van de ECB niet uit waardoor Dé Bank de rente op spaarrekeningen nog verder zal laten zakken. „Bij sparen is nog ruimte om een verdere verlaging te doen”, zegt topman Gerrit Zalm tijdens de presentatie van de jaarcijfers van ’zijn’ bank over 2015. Banken zien hun verdienmodel op producten zoals een spaarrekening steeds verder in het nauw komen door de aanhoudende renteverlagingen van de ECB. Een groot verschil tekent zich af tussen de RABO en ABN Amro topman. De eerste trekt aan de alarmbel terwijl de tweede zich neerlegt bij de dreigende ontwikkelingen. Dat is het verschil tussen een goede en een slechte bankier. In de op gang komende discussie over de ongewenste bijwerkingen van het monetaire beleid van de ECB, hoor ik stemmen die stellen: we kunnen wel kritiek uiten op Draghi maar zijn mandaat loopt nog 15 maanden (tot juni 2017) en die moeten we uitzitten voordat een opvolger als president in Frankfurt kan worden benoemd. Draghi heeft zijn nog lopende ambtstermijn volgepland met een maandelijkse kwantitatieve verruiming van €60 mrd. De vraag is of dat programma niet moet worden afgebroken? Draghi kan toch met ziekteverlof worden gestuurd en er kan een waarnemers tot juni 2017 worden benoemd. De vraag die dan actueel wordt is: welke prijs moet door wie worden opgebracht voor het ombuigen van het monetaire beleid? En is er voor die functie een man of vrouw beschikbaar (Lagarde?) die een monetair beleid kan voeren, dat het vertrouwen krijgt van alle daarbij betrokken partijen: 19 eurolanden, 19 nationale centrale bankiers, de financiële markten en de belangen van de private sector, waaronder het bank- en verzekeringswezen en bedrijven en burgers.

Het vertrouwen van Duitse beleggers in de economie is deze maand gekelderd door de aanhoudende onrust op de beurzen. Dat maakte het onderzoeksinstituut ZEW bekend. De ZEW-index, die het vertrouwen in de komende drie tot zes maanden weerspiegelt, zakte van 10,2 in januari naar 1,0 deze maand. Het is de laagste stand van de ZEW-index sinds oktober 2014. Naast de onrust op de beurzen zorgden ook de zwakkere groei van China en de sterk dalende olieprijzen voor nervositeit bij Duitse beleggers. De DAX-index in Frankfurt is sinds begin dit jaar al bijna 15% aan waarde kwijtgeraakt.

RTLZ heeft onderzoek gedaan naar de stand van zaken bij Nederlandse pensioenfondsen, die moeilijke tijden doormaken. Bij de huidige stand van zaken moeten alle fondsen gaan korten. De komende 10 jaar zal ieder jaar het pensioen van miljoenen deelnemers worden verlaagd. Binnen bijna alle besturen van de ruim 100 Nederlandse pensioenfondsen wordt over korten gesproken. 'Het is niet meer houdbaar' en 'we zakken met de dekking diep weg, zelfs door de kritische grens' van een dekkingsgraad van 90%. Hoogstwaarschijnlijk worden de pensioenen al vanaf 2017 verlaagd. De kortingen mogen worden uitgesmeerd over 10 jaar, maar zullen wel al meteen volgend jaar ingaan. Korten op de pensioenen is een groot maatschappelijk probleem. 3 miljoen mensen zijn afhankelijk van hun AOW of hun pensioen. Alleen het ABP heeft al ruim 800.000 gepensioneerden. De AOW wordt niet verlaagd. Pensioenfondsen hebben geld tekort. De actuele dekkingsgraad van de grote pensioenfondsen is afgelopen week gedaald tot ruim onder de 90 procent. De pensioenfondsen verloren in de eerste weken van dit jaar al 9 à 10 punten in de dekkingsgraad. Uit berekeningen van RTL Z blijken dat ambtenarenpensioenfonds ABP en het mediapensioenfonds PNO zijn gezakt tot 87%. Zorg en Welzijn staat zelfs op 86%. Daarmee zijn de fondsen zover gezakt dat ze vanaf 2017 de pensioenen onvermijdelijk moeten korten. Andere fondsen, zoals het metaalfonds PME staan ook dik in het rood met een dekking van rond de 88%. De fondsen informeren de deelnemers momenteel zelf dat de kans op een pensioenverlaging toeneemt. Bij het ABP en PNO ligt de kritische grens bij een dekkingsgraad op 90% procent en daar zijn ze nu ruim onder gekomen. Bij Zorg & Welzijn houdt men er rekening mee dat als er geen herstel optreedt in de dekkingsgraad het pensioenfonds van dokters en zusters voor eind 2016, voor het eerst in de geschiedenis, zal moeten overgaan tot verlaging van de pensioenuitkeringen. De pensioenfondsen herstellen maar niet van de (krediet)crisis. Door de onzekerheid over aandelenkoersen als gevolg van een vertraagde economische groei en de lage rente, veroorzaakt door het monetaire beleid, zakken de dekkingsgraden steeds verder weg. De rendementen op de pensioenreserves staan zwaar onder druk. Sinds 2003 duiken de fondsen regelmatig in de min. Een pensioenfonds moet minimaal een dekking hebben van 105%. Om gezond te zijn moeten alle fondsen over 10 jaar zelfs op 125% zitten. Halen ze dat niet, ook niet met hogere pensioenpremies, dan moeten de pensioenen omlaag. De boosdoener is de rente. Pensioenfondsen moeten rekenen met het risicovrije rendement dat ze kunnen halen. Als we dan kijken naar het rendement op Nederlandse staatsobligaties dan is meteen duidelijk dat de situatie niet langer houdbaar is. De rente op 10 jaar Staat ligt nu op 0,44% per jaar en 20 jaar Staat levert nog maar 0,87% op. De rekenrente van de pensioenfondsen is een afgeleide van deze staatsobligaties. Deze staat momenteel op het laagste niveau ooit. Vorig jaar mochten pensioenfondsen nog met 1,75% rekenen, in januari daalde de verrekenrente naar 1,45% en momenteel is deze voor de pensioenverplichtingen 1,35%. Volgens de Pensioenwet moet een pensioenfonds buffers aanhouden om de pensioenen in de toekomst te kunnen betalen, vooral om de jongere deelnemers van nu te beschermen. Omdat veel fondsen niet aan die eis voldoen, moeten ze jaarlijks een herstelplan indienen bij de toezichthouder, De Nederlandsche Bank. Hierin nemen ze op welke dekkingsgraad minimaal nodig is om de pensioenen niet te hoeven verlagen.

In het TV-programma Buitenhof interviewde Paul Witteveen Arnoud Boot, hoogleraar Financiële Markten aan de Universiteit van Amsterdam over de recente onrust op de aandelenbeurzen wereldwijd. Het werd een briljant college. Hij pleitte voor maatregelen die de financiële sector weer een aanjager van de economie maken. ,,Het systeem is ontspoord, waardoor banken nu negatieve bewegingen versterken. We moeten zoeken naar een nieuw evenwicht. Tot dat gevonden is, blijft het vallen en opstaan.'' De onderliggende economie, in Europa en de VS, draait volgens Professor Boot overigens goed. Boot stelde dat de hypotheekrenteaftrek geschrapt zou moeten worden. “In het huidige systeem worden huizenbezitters 'beloond' voor het aangaan van flinke schulden.'' Volgens Boot is de tijd rijp om de aftrek af te schaffen omdat die vanwege de al enige tijd zeer lage rente amper nog wat voorstelt. ‘Banken vechten om het vertrouwen te herwinnen’, kopte The Financial Times. Na wéér een extreme beursweek, waarbij bankaandelen kelderden en daarna weer opklommen, rijst de vraag hoeveel vertrouwen beleggers nog hebben in de banken. De vraag is of de financiële sector afstevent op een nieuwe crisis? Enkele uitspraken die de aandacht trokken: Beleggers zijn ongerust over de toekomst en de gevolgen van stagnerende economieën en het monetaire beleid; over de dominantie van de financiële sector over de economie; banken zijn te groot met te kleine buffers; banken moeten een hoger eigen vermogen hebben; in feite is het rentesysteem failliet. Het programma is te zien op http://programma.vpro.nl/buitenhof/afleveringen/2016/buitenhof-14-februari—minister-schippers—kelderende-bankaandelen.html Aanbevolen, zeker als U meer wilt weten over coco's en de voordelen die Dijssel aan de banken heeft gegeven.

Slecht nieuws voor Dijssel en de Nederlandse Staat en die laatste dat zijn wij, de belastingbetalers, vooralsnog voor de komende drie maanden. Was vorige week de koers van het certificaat ABN Amro al door de emissiekoers gezakt, daar kwam vorig weekend nog een zware klap overheen. ABN Amro is niet opgenomen in de Morgan Stanley Capital International (MSCI Wereldindex). Voor veel institutionele beleggers is deze index van groot belang en daarom zullen ze nu minder geneigd zijn in ABN Amro te beleggen. Vorige week donderdag kwam de nieuwe samenstelling van de MSCI World-index, de brede aandelenindex, naar buiten. Die telde dertien nieuwe namen. Maar ABN Amro ontbrak, zeer tegen de verwachting in. Vermogensbeheerders zijn veelal gebonden aan eisen van opdrachtgevers die voldoen aan de veiligheid van het belegde vermogen. Vooral in Londen zitten beheerders van grote vermogens en institutionele partijen, zoals pensioenfondsen, die in ABN Amro hadden belegd, maar nu blijkt dat Dé Bank niet voldoet aan opname in de MSCI-index. ,,Dit is zeer tegen de verwachtingen in", aldus analist Corné van Zeijl van Actiam. Een plekje in de MSCI World betekent een grotere verhandelbaarheid door indexfondsen, aldus zeggen analisten. ABN Amro is genoteerd aan Euronext. Maar het fonds dat in de MSCI World ontbreekt, mist een groot deel van de wereldwijd beleggende pensioenfondsen en vermogensbeheerders. De kans dat ABN Amro bij de volgde weging en herschikking in mei dit jaar alsnog in aanmerking komt voor opname is bij groot koersverlies en lagere verhandelbaarheid niet groter geworden. ,,Maar het is zeker niet onmogelijk", aldus Van Zeijl. Beleggingsfondsen keken al vooruit, tot nu toe is nog maar 23% van de aandelen ABN Amro door de Nederlandse Staat naar de markt gebracht. De resterende 77% moet nog worden geplaatst.

Zeker vijf grootaandeelhouders van Delta Lloyd zijn van plan volgende maand tegen de claimemissie van de verzekeraar te stemmen. Volgens de betrokkenen vertegenwoordigen de tegenstanders zeker 32% van de aandelen Delta Lloyd. Het zou daarbij gaan om Fir Tree Partners, Fubon, Greenlight Capital, Highfields Capital en John de Mol. Delta Lloyd laat aandeelhouders op 16 maart stemmen over de voorgestelde claimemissie van maximaal €1 mrd. Dat is noodzakelijk om de verzekeraar klaar te maken voor nieuwe solvabiliteitseisen. Op dit bericht steeg de koers van het aandeel.

Gratis geld te over als gevolg van het monetaire beleid van de centrale banken. Daarvan wordt gebruik gemaakt door ondernemingen op een wijze, waarvan ik mij afvraag, of dat strookt met het beleid van de monetaire autoriteiten. Deutsche Bank biedt aan voor enkele miljarden aan leningen/obligaties terug te kopen op de beurs, in een poging beleggers ervan te overtuigen dat het concern er financieel sterk voorstaat. Het gaat om schuldpapier ter waarde van in totaal circa €4,8 mrd. In een verklaring stelt Deutsche Bank dat het over voldoende liquide middelen beschikt om de leningen terug te kopen, zonder zijn financieringsplannen voor dit jaar bij te hoeven stellen. Door de vervroegde aflossing verbetert de verhouding tussen schuld en eigen vermogen. Zorgen over de financiële positie van Deutsche Bank zorgden voor veel onrust onder beleggers. De bank zag zich genoodzaakt een geruststellende verklaring uit te sturen, nadat het aandeel op de beurs fors was gekelderd. Ook het Japanse telecomconcern Softbank start een charme-offensief richting aandeelhouders. Het bedrijf gaat $4,4 mrd spenderen aan de inkoop van eigen aandelen, nadat de beurskoers op het laagste punt in jaren is beland. De aandeleninkoop zal gebeuren met eigen vermogen, het bedrijf gaat geen nieuwe leningen aan voor het programma. Het lage koersniveau van Softbank is vooral het gevolg van zorgen over de moeizame gang van zaken bij het Amerikaanse Sprint, dat de Japanners in 2013 voor het grootste gedeelte hebben overgenomen. Maar intussen is de waardering van Softbank lager dan de waarde van zijn eigen investeringen, waaronder een belang in de Chinese webgigant Alibaba en het Finse Supercell, een maker van games voor smartphones.

In Brussel hebben duizenden betogers, werkzaam in de staalindustrie, zich begin deze week verzameld om in Brussel te demonstreren tegen het dumpen van Chinese goederen onder de kostprijs op de Europese markt. Ook vreest de Europese industrie banenverlies als China wordt erkend als markteconomie. De Brusselse politie telde ruim 5200 deelnemers aan de betoging door de Europese wijk. Ook Tata Steel IJmuiden, het voormalige Hoogovens, deed mee aan de demonstratie. Maar niet alleen de staalsector protesteert, ook vertegenwoordigers van uit de aluminium- , zonne-energie- en glasindustrie waren aanwezig.

Britse banken blijken hun overgebleven personeel bijna €6,5 mrd aan bonussen uit te keren. Afgelopen kwartalen schrapte ze duizenden arbeidsplaatsen en kelderden hun aandelen in waarde op de beurs. De bonussen worden komende weken uitbetaald als de banken hun jaarcijfers presenteren. Volgens The Guardian keert de door de Britse staat geredde Royal Bank of Scotland stevige bonussen uit, terwijl het zijn achtste jaar met verliezen op rij afsluit. Met Lloyds, Barclays, HSBC en kleinere banken komt het volgens tellingen van Sky News tot een bedrag van €6,5 mrd in totaal aan bonussen. De geschatte cijfers worden gepresenteerd op het moment dat in Groot-Brittannië nieuwe zorgen zijn over de kwetsbaarheid van banken. Hun aandelen zakten tot het niveau van begin 2009 terug. Bovenop de personele bezuinigingen hebben de Britse banken afgelopen jaar forse boetes en schikking moeten afdragen. Lloyds schrapte vorige week nog eens 1750 banen.

MAKRO reorganiseert: de helft van het assortiment van deze groothandel verdwijnt, daarvoor komen er 'shops in shops' terug. In de komende 3 jaar zullen 600 arbeidsplaatsen van de 4000 werknemers, verdwijnen. V&D heeft geen herstart kunnen maken: 8000 werknemers staan op straat. Na 129 jaar is de winkelformule van dit warenhuisconcern uitgewerkt. De 62 winkels zijn dicht. Gesloten retailzaken dit jaar: La Ligna met 52 winkels, Paradigit met 17 computerwinkels, Foto Klein, 34 winkels. En er volgen er nog meer.

Dit is een uitzonderlijke oproep van de Nederlandse Toezichthouder op de financiële sector. DNB roept professionals in de financiële sector op gebruik te maken van een kliklijn voor het melden van ongewenste zaken. De toezichthouder hoopt daarmee sneller en gerichter witteboordencriminaliteit op te kunnen sporen. Maar DNB heeft, in ruil voor informatie, de klokkenluiders niet veel te bieden. Maatschappelijke betrokkenheid om misstanden te voorkomen zou genoeg motivatie moeten zijn voor klokkenluiders in de financiële sector om zich bij de toezichthouder te melden, denken ze op de Weteringschans. Althans dat vindt divisiedirecteur Integriteit Willemieke van Gorkum: het is weinig waarmee DNB klokkenluiders over de streep wil trekken. Een vreemd initiatief van de Toezichthouder. Ik kan tot geen andere conclusie komen dan dat DNB onvoldoende tools dan wel kennis van zaken tot haar beschikking heeft om de toezichthoudende functie voldoende uit te kunnen voeren. Voor mij is dit een zwaktebod.

Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in februari gedaald ten opzichte van een maand eerder. De index die het sentiment onder Amerikaanse consumenten weergeeft, zakte naar 90,7, van 92 in januari. De index staat nu op het laagste niveau in vier maanden. Het vertrouwen van Amerikaanse consumenten staat onder druk door de onrust op de beurzen en de zwakkere wereldeconomie.

De export van China is in januari met 6,6% gedaald ten opzichte van een jaar eerder. Daarmee was sprake van een stevige daling ten opzichte van december, toen de uitvoer nog met 2,3% groeide. De Chinese invoer daalde met 14,4%. In december nam de invoer nog met slechts 4% af. Een en ander leidde tot een handelsoverschot met de recordomvang van $63,3 mrd. De afgelopen weken ontstond veel onrust over de Chinese economie. De forse verliezen op de aandelenbeurzen in het land voedden daarbij de vrees dat de economie er zwakker voor zou staan dan gedacht.

De Amerikaanse minister van Financiën is woest op de Europese Commissie, die een reeks van Amerikaanse bedrijven aanpakt wegens belastingconstructies in Europa, bedoeld om vele miljoenen winstbelasting in de VS te ontwijken. De Amerikaanse minister van Financiën Jack Lew heeft op hoge poten een brief geschreven aan Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker, waarin hij kritiek uit op de onderzoeken die eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) uitvoert naar de fiscale praktijken van multinationals als Apple, Google, Amazon en McDonalds. Hij dreigt met vergeldingsmaatregelen tegen Europese bedrijven met vestigingen in de VS als Europa niet inbindt. Onlangs richtte Vestager ook haar pijlen op Europese bedrijven, om te voorkomen dat de schijn zou ontstaan dat ze alleen maar Amerikaanse bedrijven wil aanpakken. Maar voor de Amerikanen is dat niet voldoende. Volgens Vestager is er echter sprake van verkapte staatssteun en concurrentievervalsing als grote bedrijven veel minder belasting betalen dan nationaal opererende concurrenten, die geen handige accountants hebben die de winsten naar andere landen kunnen wegsluizen, die veel lagere belastingtarieven aanbieden. Bovendien zouden Europese landen zo miljarden aan belasting mislopen. Nederland werd op de vingers getikt wegens een ’ruling’ met Starbucks, er moet €30 mln aan ontdoken belasting worden nageheven. „We erkennen dat het concept van verkapte staatssteun breed is, maar het voeren van onderzoeken tegen voornamelijk Amerikaanse bedrijven, leidt tot verontrustende precedenten op het gebied van de internationale fiscale politiek,” aldus Lew. „De EU legt met terugwerkende kracht boetes op en het lijkt er op dat die zich op een disproportionele manier tegen Amerikaanse bedrijven richten.” Ook zouden Amerikaanse bedrijven volgens Lew veel hogere boetes krijgen dan Europese. Als de EU niet van gedachte verandert zullen de VS hun conclusies trekken en op hun beurt hun pijlen richten op Europese bedrijven, zo besluit Lew. Twee opmerkingen: de minister heeft zich voor het karretje laten spannen van deze multinationals en pleit Lew ervoor dat Amerikaanse multinationals tegen veel lagere belastingtarieven in Europa hun winsten kunnen afrekenen en op die wijze de Amerikaanse fiscus benadelen.

De opkomst van robots en kunstmatige intelligentie zorgt ervoor dat steeds meer banen verdwijnen. We moeten ons nu al voorbereiden op massawerkloosheid, waarschuwen wetenschappers op RTLZ. Wij gaan naar een tijdperk waarin machines bijna alle menselijke taken kunnen overnemen, zegt hoogleraar computertechnologie Moshe Vardi van de Universiteit van Texas dit weekend op een Amerikaanse beurs. Er blijft geen sector vrij van robots, dus de grote vraag volgens de wetenschappers is: als robots ons werk overnemen, wat gaan wij dan doen? Vardi voegt daaraan toe dat we allemaal wel leuke dingen kunnen gaan doen, maar dat een leven dat alleen draait om vrije tijd ook niet alles is. "Ik geloof dat werk essentieel is voor het welzijn van mensen." Bedrijven als Google, Facebook, IBM en Microsoft schalen dit jaar hun investeringen in kunstmatige intelligentie op naar miljarden, maar overheden lijken daar nog niet op voorbereid te zijn, stellen expert. Op initiatief van Bart Selman, professor computertechnologie aan Cornell University, is vorig jaar een open brief opgesteld aan beleidsmakers om erop aan te dringen de risico's in kaart te brengen van de steeds slimmer wordende machines. De brief is ondertekend door 10.000 ondernemers, professoren en technici, waaronder Tesla-oprichter Elon Musk. Musk steekt via de non-profit organisatie OpenAl geld in onderzoek naar kunstmatige intelligentie en hoe mensen er het meest van kunnen profiteren. Hij ziet kunstmatige intelligentie als één van de grootste bedreigingen voor de mensheid.

De industriële bedrijvigheid in en rond New York is deze maand minder sterk gekrompen dan in januari. De zogeheten Empire State-index, die de bedrijvigheid weerspiegelt, kwam uit op min 16,64, tegen min 19,37 in januari.

Het vertrouwen van consumenten in de economie van de eurozone is in februari stevig gedaald ten opzichte van de voorgaande maand, maakte de EC bekend. De index die het vertrouwen weergeeft ging deze maand van min 6,3 naar min 8,8. Dat was een stuk boven de verwachting.

De regering van de Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek heeft het vertrouwen van twee coalitiepartijen verloren. Dat heeft president Petro Porosjenko, wiens partij deel uitmaakt van de regeringscoalitie, naar buiten gebracht. Toch kan de Oekraïense premier Jatsenjoek voorlopig blijven zitten. Weliswaar had President Porosjenko hem opgeroepen om op te stappen, maar een motie van wantrouwen in het parlement kon niet rekenen op een meerderheid, deels doordat een deel van de oppositie was weggelopen. Er stemden 194 parlementariërs tegen Jatsenjoek. De motie haalde daarmee niet de vereiste 226 stemmen vóór. Jatsenjoek ligt onder vuur omdat veel beloofde hervormingen uitblijven. Er is onder meer kritiek dat de corruptie onvoldoende wordt bestreden. Jatsenjoek werd in februari 2014 premier, midden in de crisis rond de Krim. Tijdrovende nieuwe verkiezingen kan Oekraïne zich niet permitteren, vindt Porosjenko. Hij wil dat de coalitiegenoten een nieuw kabinet vormen. De westerse bongenoten en het IMF hebben scherpe kritiek geuit achterblijvende economische hervormingen en het terugdringen van de daar al decennia lange corruptiepraktijken. Ik vraag mij af of deze ontwikkeling in Oekraïne van invloed zal zijn op het stemgedrag van de Nederlandse kiezers il aanstaandebij het referendum over het Associatieverdrag met Oekraïne.

De beurzen waren ook deze week weer volatiel. Wat plusjes, wat minnetjes. Overall geen grote verschuivingen. Wel op de Griekse beurs waar de LYXOR UCITS ETF FTSE ATHEX 20 op 0,606 sloot. Vanaf 1 november 2015 is deze Griekse index met 58% gedaald. De sterke koersdalingen op de aandelenmarkten betekenen niet automatisch dat er een nieuwe economische crisis aankomt. Dat zegt econoom Teunis Brosens van ING in reactie op de economische groeicijfers uit de eurozone en de onrust die afgelopen weken wereldwijd over de beurzen trok. Daarbij werd gewezen op tegenvallende economische cijfers, die de angst voor een nieuwe recessie voeden. De huidige onrust op de beurzen kent echter vele oorzaken, en het staat zeker niet vast dat die allemaal op een nieuwe crisis wijzen. Voorlopig houdt de economische groei in Nederland en de rest van de eurozone aan, getuige de plus van 0,3% in het vierde kwartaal die vrijdag voor de eurozone werd gemeld. Dat is geen uitbundige vooruitgang, concludeert de ING-econoom. ,,Maar de staat van de economie is geen rechtvaardiging voor de schrikachtige markten die we deze week zien.'' De Europese groei blijft voorlopig steken in de tweede versnelling, aldus Brosens. Vooral de slinkende industriële productie laat zien dat we niet immuun zijn voor afzwakkende groei in opkomende markten en de VS. Tegelijk schetsen de orders die fabrieken krijgen nog altijd een positief plaatje. Grote dalingen op de beurzen komen vaker voor dan recessies, concludeert Ineke Valke van zakenbank Theodoor Gilissen. ,,Het is duidelijk dat de vooruitzichten voor de economische groei verslechteren''. ,,Maar een recessiescenario lijkt te negatief. Vooral de consument staat er beter voor, dankzij de hogere lonen, lagere werkloosheid en lagere energie- en rentelasten.'' De onrust die de beurzen al het hele jaar parten speelt, hangt ook samen met de zorgen over de Chinese economie en de sterke daling van de olieprijs. De Chinese economie lijkt volgens Valke inmiddels echter te stabiliseren, terwijl de grootste zorgen over een scherpe devaluatie van de Chinese munt wegebben. Verder zijn de onzekere gevolgen van de enorm lage rente in Europa, de VS en Japan een bron van zorg. Daardoor zijn de rendementen op veel staatsobligaties onder het nulpunt gezakt, wat schadelijke gevolgen kan hebben voor het verdienmodel van banken. Juist die aandelen werden afgelopen dagen dan ook in de uitverkoop gedaan. Ook op dat gebied lijkt volgens Valke wat te worden overdreven. Volgens haar staan de banken er beter voor dan de beurskoersen suggereren. De Turken staan weer negatief in de schijnwerper. De Turkse artillerie beschiet Koerden in Noord-Syrië. Dat is wat noch de Russen, noch de Amerikanen willen. De Turken zijn toegetreden tot de Amerikaanse bondgenoten in de strijd tegen ISIS. Maar de Turken hebben er geen boodschap aan dat zij de Koerdische PKK met rust moeten laten. Het is maar helemaal de vraag of de Turken pro of anti ISIS zijn. In ieder geval anti de Koerden in Turkije, Syrië en Noord Irak. Het vredesoverleg over Syrië wankelt nu al.

Dieselgate dringt ook door bij Volvo. Deze fabrikant roept 59.000 dieselauto’s terug vanwege problemen met de software. Volgens het automerk, een onderdeel van het Chinese Geely, stopte bij sommige auto’s tijdens het rijden de motor, om daarna weer te starten.

Slotstand indices 12 februari 2016; week 7: AEX 411,96; BEL 20 3.330,16; CAC-40 4223,04; DAX 30 9.388,05; FTSE 100 5950,23; SMI 7863,36; RTS (Rusland) 732,95; DJIA 16391,99; NY-Nasdaq 100 4.164,088; Nikkei 225 15848,04; Hang Seng 19284,44; All Ords 5008,30; SSEC 2860,021; €/$ 1,1135; goud $1226,00; dat is €35.380,53 per kg, 3 maands Euribor -0,198 (1 weeks -0,268%, 1 mnds -0,255), 10 jarig Nederlandse Staat 0,326%, 10 jaar VS 1,744%. Een liter diesel hier aan de pomp €0,999.

 

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.