UPDATE20012018/411 Draghi komt in de problemen bij een verder stijgende euro

Ik ageer al geruime tijd tegen het beleid dat Mark Rutte en zijn kabinetten voeren op financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk terrein. In het vorige blog heb ik mij al kritisch uitgelaten over het regeringsbeleid dat is gevoerd in het Groningse aardgasdossier in zijn algemeenheid en de afhandeling van schade aan woningen en gebouwen in het bijzonder. De Groningers vinden zich, terecht, in de steek gelaten. Verder ontbreekt een visie op de aardgaswinning op langere termijn en de gevolgen daarvan voor de bevolking en het bedrijfsleven. Hoe groot is de rekening die daarvoor gepresenteerd moet worden: wie zal dat betalen, Zoete Lieve Gerritje? Dit is niet ironisch bedoeld. Wat mij ook stoort is de wijze waarop Rutte en zijn kabinetten zich dienstbaar opstellen als belangenbehartiger van het groot-kapitaal, zoals multinationales en voor de rijken der aarde. Daarbij inbegrepen de superrijke beleggers van deze aarde: 8 mannen. Over ongelijkheid gesproken tussen de groeiende kloof van arm en rijk. De rijken worden steeds rijker en de armen steeds armer. Er leven op aarde 7,442 miljoen mensen, waarvan de armste 3.722.000.000 tesamen net zoveel bezitten als de 8 rijkste bewoners van de wereld. Dit zijn: de Amerikaan Bill Gates, de Amerikaan Warren Buffett, de Spanjaard Amancio Ortega, Jeff Bezos (Amazon), de Amerikaan Mark Zuckerberg (Facebook), de Mexicaan Carlos Slim en de Amerikanen David en Charles Koch. Rutte, van huis uit een geschiedenisleraar, gedraagt zich door zijn handelen als een slippendrager van het neo-liberale gedachtengoed. Dat vind ik beschamend voor dit land. In hoeverre behartigt hij de belangen van zijn burgers: mensen die aan de onderkant van de samenleving verkeren, kwetsbaren, zieken, ouderen, mensen met psychische storingen, kinderen die jeugdzorg nodig hebben. Er zouden 400.000 kinderen zonder ontbijt naar school gaan. En dan nog de wijze waarop wij met vluchtelingen en kinderen van vluchtelingen omgaan, om nog maar te zwijgen over hoe de Nederlandse regering wegkijkt naar de opvang van vluchtelingen in andere EU-lidstaten. Ik zag deze week weer beelden over hoe wordt omgegaan met vluchtelingen op het Griekse eiland Lesbos. Het NRC berichtte vorige maand dat de situatie in Moria, het beruchte vluchtelingenkamp op het Griekse eiland Lesbos, slechter is geworden. Het kamp dat plek heeft voor 3.000 vluchtelingen is overvol, dus hebben ze naast Moria nog een tijdelijke noodopvang gebouwd. Er zijn hier geen wc’s en stromend water. Inmiddels hebben 8.500 vluchtelingen, voornamelijk Syriërs, Afghanen en Irakezen, hun weg gevonden naar het eiland. Voor deze inhumane omstandigheden is Rutte medeverantwoordelijk, maar hij voelt dat niet. Rutte gaat jaarlijks €1,4 mrd weggeven aan rijke buitenlandse beleggers door de voorheffing van de dividendbelasting af te schaffen, terwijl uit niets blijkt dat er een tegenprestatie wordt geleverd, anders dan wat vage uitspraken van de premier dat we daarmee een ‘willig’ vestigingsklimaat willen scheppen. Gelul in de ruimte. Kijk naar de gevolgen van de bilaterale handelsverdragen, over hoe wij de belangen dienen van het groot-kapitaal door fiscale belastingontwijking en belastingontduiking constructies toe te staan en door actief mee te werken aan juridische frames, waarvan gretig gebruik/misbruik wordt gemaakt. Buitenlandse bedrijven maken via brievenbusfirma’s gebruik van Nederlandse handelsverdragen om andere staten aan te klagen als ze financiële schade oplopen als gevolg van nationaal beleid. Na de Verenigde Staten werden in de afgelopen dertig jaar vanuit Nederland de meeste claims bij andere landen neergelegd. Het overgrote deel daarvan is afkomstig van buitenlandse bedrijven, die Nederland als claim-hub gebruiken, aldus Milieudefensie. Er gaat van alles fout in dit land, ondanks de mooie economische groeicijfers. Als dit land wil meegroeien in de vaart der volken heeft het een staatsman dan wel een staatsvrouw nodig aan het roer en geen geschiedenisleraar, die opgeleid is naar achteren te kijken. Lezers van dit blog kennen de argumenten waarmee ik die uitspraak onderbouw. Ik heb dinsdagavond een deel van de debatten in de Tweede Kamer gevolgd op Politiek den Haag. Ik krijg de indruk dat minister Wiebes misschien wel wil, maar afgeremd wordt gevestigde belangengroepen. Hij kiest ervoor te gaan polderen in plaats van de regie te gaan voeren voor een humaan, rechtvaardig en eerlijk aardgasschadebeleid, waarop de gedupeerden ‘recht’ hebben. Hij wil daarvoor een onafhankelijke organisatie in het leven gaan roepen om dat uit te voeren. Daar is veel tijd voor nodig: binnen en jaar is dat echt niet gerealiseerd. Als dat niet gaat lukken valt het kabinet Rutte III. De uitvoering van het Parijse Klimaatverdrag en de vertaalslag naar een verduurzamer milieu is veel complexer dan tot nu toe wordt aangenomen. Hoe vervang je alle aardgasenergie in bestaande woningen door nieuwe energie en wie gaat dat betalen? Wie krijgt de rekening op zijn bord voor de kosten en schadeloosstelling van de sluiting van de kolencentrales? Betalen de energiereuzen daaraan mee? Waar staan de grootverbruikers van fossiele energie en hoe kijken zij naar de toekomst. Ik zie een doembeeld in de toekomst waarin de Nederlandse Staat wordt gedaagd voor afschrijvingen die bedrijven moeten doen op investeringen. Kortom het is een heel complexe materie die om beta-regie vraagt. De alfa-jongens moeten twee stappen terug doen. Ook in de politiek en het bestuur. Dat vraagt om visie. Ik vrees dat we teveel van Wiebus vragen in een te korte periode.

DFT: De dure euro brengt Mario Draghi in de problemen. De president van de Europese Centrale Bank moet alle zeilen bijzetten om de munt weer omlaag te praten. Lukt dat niet, dan raakt het inflatiedoel nog verder buiten bereik. De opmars van de euro begon met de publicatie van de notulen van de decembervergadering van de Europese Centrale Bank (ECB), ruim een week geleden. Het bleek dat het ECB-bestuur achter de schermen vindt dat de economie van de eurozone zo goed draait, dat de centrale bank overweegt de communicatiestrategie te wijzigen. Stap voor stap willen de centrale bankiers de financiële markten laten wennen aan het idee dat het stimuleringsbeleid wordt teruggeschroefd. In een paar dagen tijd steeg de euro van onder de $1,20 naar bijna $1,23. Dat ging de ECB te hard, en prompt voerden bestuurders een publiciteitsoffensief uit om die koersstijging te drukken. ECB-vicepresident Vitor Constancio uitte in de Italiaanse krant La Repubblica zijn zorg over de stijging, aangezien daar volgens hem maar weinig fundamentele factoren aan ten grondslag liggen. Een te dure euro kan een lelijke streep door de rekening betekenen voor ECB-president Mario Draghi. Hoe duurder de euro wordt, hoe lager de inflatie uitpakt, via lagere importprijzen. En die inflatie gaat al zo moeizaam omhoog. De ECB probeert de inflatie al tijden richting de 2% te krijgen, door maandelijks nog voor €30 mrd aan obligaties op te kopen. Na september is het de bedoeling het stimuleringsprogramma af te bouwen. „Het is een interessant spel dat Draghi moet spelen”, zegt eurozone-econoom Bert Colijn van ING. „Hij kan de euro weer omlaag praten door erop te zinspelen dat de ECB bereid is de geldkraan nog verder open te zetten. Maar aan de andere kant moet hij richting het einde van het opkoopprogramma sturen, aangezien er steeds minder obligaties beschikbaar zijn die de ECB mag kopen.” Bovendien komt er binnen het ECB-bestuur steeds meer weerstand tegen het ruime monetair beleid van Draghi. „Het is vrij bijzonder dat er zoveel uit de kast getrokken wordt terwijl sentimentsindicatoren in de eurozone uitzonderlijk hoog staan”, zegt macro-strateeg Teeuwe Mevissen van Rabobank eufemistisch. Draghi heeft dus maar beperkte speelruimte om de koers van de euro te beïnvloeden. Schuiling van ABN Amro meent dat een dure euro voor de economie van de eurozone voorlopig nog niet zo schadelijk zal zijn. „De economie is gewoon heel sterk, in de meeste eurolanden komt dat vooral door binnenlandse bestedingen. De economie kan best een stootje hebben.” Volgens haar is de dure euro voorlopig alleen een probleem voor de ECB. „Niet alleen ten opzichte van de dollar stijgt de euro. Ook als je naar de koers kijkt ten opzichte van andere valuta, gewogen naar de hoeveelheid handel die we met andere landen drijven. In de ramingen gaat de ECB uit van een stijging van die gewogen koers met 3%. We zitten al op 6% ten opzichte van een jaar geleden.” Er is Draghi alles gelegen aan het verhogen van de inflatie naar circa 2%. De inflatie, geschoond voor energie-, voedsel- en tabaksprijzen, is slechts 0,9%. De inflatie in de eurozone is in december gedaald naar 1,4% op jaarbasis, van 1,5% in november. Dat meldde het Europees statistiekbureau Eurostat op basis van definitieve cijfers. In alle EU-landen daalde de inflatie met 1,7% tegen 1,8 in november.

De ECB is sinds 2014 verantwoordelijk voor het toezicht op de honderdtwintig belangrijkste banken in de eurozone. Voor banken die dreigen te falen, stelt de centrale bank in Frankfurt herstelplannen op. „Als Draghi de euro niet omlaag krijgt, kan hij in maart weer met nieuwe inflatieramingen komen. En die zijn al keer op keer naar beneden bijgesteld.” ING verwacht dat de euro richting het einde van het jaar zelfs nog verder op kan lopen tot aan de $1,30. Dat is volgens Colijn onder meer omdat de handelsbalans met de VS voor de eurozone voordelig uitpakt. „Wij exporteren meer naar de VS dan we importeren. De VS heeft dus een tekort op de handelsbalans.” Aanleiding is de betere groeiverwachting voor de eurozone van economen, gekoppeld aan de verwachting dat de Europese Centrale Bank snel tot een verdere afbouw van de monetaire steun komt. De munt steeg even met 0,6% en stopte de opmars bij $1,2297. De munt heeft sinds 2014 niet die stand bereikt. De euro sloot de week af op 1,2222. Het handelsoverschot van de de negentien eurozone-landen met andere naties is stevig toegenomen. Dat bereikte het hoogste punt in acht maanden. Daaruit blijkt dat de aangesterkte euro tegen vooral de euro en andere handelsmunten geen bezwaar is geweest voor de economische groei. Economen van ING vinden dat de munt ondanks de stijging nog steeds ’ondergewaardeerd’ is. Uit de notulen vorige week bleek volgens valutaspecialist Krpata dat het beleidscomité zijn verwachting aanpast. Als daarbij in Duitsland inderdaad voldoende steun blijkt voor een nieuwe regering, dan geeft dat de eurozone meer steun, maar daarover is nog veel onduidelijkheid bij de SPD. Speculanten hebben het aantal posities in futurecontracten om long te gaan in de euro verhoogd naar een recordstand, meldt ING. Ook Mevissen verwacht dat de euro verder kan oplopen tegenover de dollar. „De eurozone heeft meer groeipotentieel. Kijk naar de arbeidsmarkt. In de VS is daar, met een werkloosheidspercentage van 4,1%, weinig ruimte voor verbetering. In de eurozone, met een werkloosheid van 8,7% wel.” Als de koersstijging van de euro flink doorzet, kan dat de Nederlandse economie raken. Maar dat gebeurt pas als de euro substantieel duurder wordt ten opzichte van de dollar. Een recessie is overigens ver weg.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft weliswaar robuuste instrumenten om een nieuwe bankencrisis te voorkomen, maar er zijn nog wel enkele tekortkomingen. De richtlijnen waarmee de duizend toezichtmedewerkers beoordelen of een bank op omvallen staat, moeten worden verbeterd, constateert de Europese Rekenkamer in een deze week gepubliceerd rapport. Ook de voorschriften rondom vroegtijdig ingrijpen moeten volgens de controleurs worden aangepast. De procedures voor crisisbeheersing zijn volgens de Rekenkamer niet effectief genoeg. Bovendien is er geen heldere definitie van de criteria waarmee vastgesteld kan worden of een bank in een crisissituatie is terechtgekomen. Als een bank op het punt van omvallen staat, wordt de zogeheten Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad ingeschakeld. De samenwerking tussen de ECB en die raad is ook voor verbetering vatbaar. De Rekenkamer adviseert de ECB meer te doen met de inzichten over herstelplannen en de manier waarop die worden gebruikt om te bepalen of een bank gaat falen. De centrale bank neemt de meeste aanbevelingen over, stelt de Rekenkamer vast. De ECB heeft overigens geweigerd belangrijke bewijsstukken over te dragen, merkt de Rekenkamer op. Daardoor konden alleen algemene conclusies worden getrokken over de processen binnen de bank.

Europees Ombudsman Emily O’Reilly wil dat president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) uit een internationale praatclub van bankiers en economen vertrekt. Zijn lidmaatschap van de zogeheten Groep van 30 zou twijfel kunnen zaaien over de onafhankelijkheid van de ECB en dat komt volgens haar neer op wanbestuur. Sommige leden van de G30 werken voor banken waarop de ECB toezicht houdt. Ook de toekomstige ECB-presidenten zouden niet moeten aanschuiven bij de in Washington gevestigde groep, is de niet-bindende aanbeveling van O’Reilly. Deelname zou wel geoorloofd zijn als de agenda en de samenvatting van de discussies openbaar worden gemaakt. De centrale bank in Frankfurt zou bovendien een ethische code moeten aannemen. ,,Het is belangrijk om te laten zien aan het publiek dat er een duidelijke scheiding is tussen de ECB als toezichthouder en de financiële industrie’’, aldus de Ierse, die een jaar geleden een onderzoek instelde na een klacht van de lobbywaakhond Corporate Europe Observatory. Die is ,,zeer positief” over de aanbevelingen van de ombudsman. Europarlementariër Paul Tang (PvdA) vindt dat de ECB-voorzitter zich kwetsbaar maakt door zijn lidmaatschap van de groep en ,,alle schijn van belangenverstrengeling’’ moet vermijden. ,,Ik wil dat Mario Draghi de aanbevelingen die voortkomen uit het onderzoek van de Europese Ombudsman opvolgt.” De ECB liet eerder weten dat Draghi de G30 op persoonlijke titel bijwoont, hoewel de Italiaan zich minstens één keer heeft laten vervangen door zijn plaatsvervanger.

Frankrijk pakt de bitcoin aan, kondigde de Franse minister van Financiën, Le Maire, aan. 16 januari vond er een bloedbad plaats onder cryptomunten. Overheden wereldwijd kondigen ‘maatregelen’ voor cryptomunten aan. De bitcoin wordt geen alternatief voor het huidige betaalsysteem. Het is waarschijnlijker dat centrale banken met hun eigen cryptomunten komen. Dat stelt Rahil Ram, multi-asset analist bij de Britse vermogensbeheerder Legal & General Investment Management (LGIM). Daarna zal de bitcoin hoogstwaarschijnlijk aan waarde gaan verliezen. Ram ziet die omslag in de markt na een serie ontwikkelingen. De Bank of England heeft bijvoorbeeld gemeld een eigen afdeling te hebben opgericht om onderzoek te doen naar een cryptomunt gekoppeld aan het pond sterling. Daar zie ik helemaal niets in, ook niet als centrale banken dat gaan ondersteunen. Het zou de gedachte voeden dat echt geld en waardeloze cryptomunten als de bitcoin, dezelfde waarde vertegenwoordigen. Dat het vertrouwen in geld, door de enorme hoeveelheden in bijvoorbeeld dollars, euro’s en yens, is gedaald is een correcte stelling maar heeft nog wel enige onderbouwing. Bitcoins hebben dat niet, dat is lucht waarmee speculanten en gokkers veel verdienen. Maar enige waarde vertegenwoordigen ze niet. Als het serieuzere bankwezen deze handel zou gaan kopiëren zou dat kunnen leiden naar een totale monetaire chaos, waarna goud en andere edele metalen, grondstoffen en commerciële- en wetenschappelijke know-how de nieuwe waarden zijn voor nieuw geld. De bitcoin kent te veel zwakheden om als betaalmiddel te blijven fungeren, aldus Ram. Dat onderschrijf ik want geen van de cryptocurrencies zijn wettig betaalmiddel. De munt is anders dan beloofd niet snel te verkrijgen noch goedkoop. De bitcoinbeurzen worden bovendien gehackt, de munt is in zwang geraakt bij criminelen. Het zijn ook geen munten, want die behoren tot het chartale geld. Een munt is een plaatje metaal met een stempel waarop de waarde staat en het land waar deze worden uitgegeven. Ze waren rond of vierkante (voor de oorlog: stuivers) van vorm. Van oudsher was de waarde van een munt gelijk aan de waarde van het materiaal waarvan de munt gemaakt was, zoals het gouden vijfje, tientje en twintigje, de zilveren rijksdaalder, gulden, 50 cent, kwartje en dubbeltje en de koperen 2½ cent, 1 cent en een ½ cent. Aan die oorspronkelijke betekenis van ‘munt’ voldoet dit virtuele financiële product niet. De kosten per transactie zijn opgelopen tot $20 per transactie. Het duurt een half uur voordat een betaling wordt bevestigd. Ram: „Deze trend zal waarschijnlijk doorzetten, hetgeen de bitcoin duur en onpraktisch maakt voor het dagelijks gebruik.” Ram kwam met zijn analyse voordat bekend werd dat centrale banken de strijd met bitcoin en de cryptomunten hebben aangebonden. Bitcoin zakte naar $11.300 tegen $19.000 half december. In China kraken vrijwel alle digitale munten onder een nieuwe ingreep van de Chinese overheid. De Chinese centrale bank wil, volgens een uitgelekte notitie over overleg van internetbedrijven met topbestuurder Pan Gongsheng, een blokkade voor alle digitale munten doorvoeren. Chinezen handelen relatief veel met hun spaargeld in gekochte cryptomunten. Gongsheng noemt het risico voor het hele financiële stelsel te groot geworden. Centrale en lokale overheden moeten daarom alle georganiseerde handel in digi-munten als bitcoin beperken. Particulieren die bijvoorbeeld digitale diensten zoals ’wallets’, waarin de munten worden gestald, willen beginnen worden volgens dit memo ook gestraft. De reactie op dit nieuws was een koersval van de bitcoin in dubbele cijfers. Op Wall Street ging de DJIA door de 26000 heen.

De Amerikaanse bank Citigroup heeft afgelopen kwartaal een megaverlies van $18,3 mrd (bijna €15 mrd) in de boeken gezet. Dat komt door éénmalige afboekingen van bij elkaar $22 mrd als gevolg van de recente belastinghervorming van de regering-Trump. Citigroup schreef de afgelopen jaren vaak rode cijfers, eerst als gevolg van de financiële crisis en later door boetes en schikkingen in verband met wangedrag uit het verleden. Als een bedrijf een jaar met verlies afsluit, mag het dat tekort in latere jaren verrekenen met de belastbare winst, zodat het minder belasting hoeft te betalen. Zo’n verrekenbaar verlies wordt als vordering in de boeken opgenomen. Maar als die minder waard wordt, bijvoorbeeld door een lager belastingtarief, moet het verschil worden afgeschreven. Zonder het grote papieren verlies zou de winst bij Citigroup juist met 4% zijn gestegen naar $3,7 mrd.

De crisis is voorbij, maar nog steeds zijn er 1,1 miljoen Nederlanders met een inkomen onder de armoedegrens. Vooral onder werkloze 50-plussers ligt het aantal armen hoog, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek deze week. Miljoen Nederlanders in armoede: ‘Zelf je schouders eronder zetten!’ is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Liberale retoriek.

©2018 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices d.d. 19 januari 2018; week 3: AEX 569,30; BEL-20 4159,09; CAC-40 5526,51; DAX 30 13.245,03; FTSE 100 7778,64; SMI 9546,61; RTS (Rusland) 1261,07; DJIA 25803,19; NY-Nasdaq 100 6758,541; Nikkei 225 23653,82; Hang Seng 31.363,28; All Ords 6176,80; SSEC 3,434,45; €/$ 1,2222; BTC/USD volatile: 13336,56; goud $1330,60, dat is €35.006,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,328% (1 weeks -0,378%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,602%; 10 jaar VS 2,5973%; 10 jaar Duitse Staat 0,504%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,02%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,26.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.