UPDATE20012011-5

Er is een andere uitstekende reden om zo snel mogelijk aan die Amerikaanse greep te ontkomen: energie. Ooit was Europa net zo verslaafd aan Arabische olie als de VS. Toen liepen de geopolitieke belangen parallel. Maar dat doen ze allang niet meer. Amerikanen zijn nog steeds verslaafd aan Arabische olie, en daaraan zal in de komende decennia weinig veranderen. Terwijl Europa het niet alleen veel zuiniger aan doet, maar ook dringend op zoek is naar alternatieven. Europa moet wel. Het heeft altijd voorrang gegeven aan een misschien minder spectaculaire, maar in ieder geval stabiele economische groei. Dat vereist stabiele energieprijzen. Maar dankzij Amerikaanse militaire interventies is het Midden-Oosten één grote brandhaard, en is olie uit het Midden-Oosten buitengewoon onaantrekkelijk geworden. De voortdurende conflicten in de regio, en het daardoor oplaaiende terrorisme, zullen de VS hoogstwaarschijnlijk verleiden tot nieuwe militaire avonturen, zoals een aanval op Iran. Avonturen die de regio alleen maar nog instabieler zullen maken. En dat zal de leverantie alleen maar nog onbetrouwbaarder maken. Maar er is ook een kans dat de VS zich de komende jaren juist terug zullen trekken uit de internationale politieke arena. Dat is goed nieuws voor het Midden-Oosten (met uitzondering van Saoedi-Arabië en Israël) en belangrijk nieuws voor de opkomende industriestaten, die op eigen kracht hun economische belangen zullen moeten gaan beschermen. Europa is geen militaire grootmacht en moet dat ook niet worden. Maar als het zijn welvaart wil behouden, zal het in dit spel een hoofdrol moeten spelen. Alweer een reden om verder te kijken dan de NAVO, het oude Atlantische bondgenootschap. Inzet van het beleid is een duurzaam evenwicht. Wat Europa nodig heeft, is een slimme combinatie van energieleveranciers en van energiebronnen: duurzame energiebronnen (nucleair, zon, wind, biomassa) en het flexibele, schone aardgas. Dat laatste betekent een nauwere band met Rusland. Nu al zijn er innige banden tussen Nederland en het Russische Gazprom. Gasunie neemt deel in Nordstream, de gaspijpleiding door de Oostzee. Als het om energie gaat, hebben we allang voor het Oosten gekozen. Daar groeit een compleet nieuwe markt, met compleet andere spelers. China heeft recent een overeenkomst gesloten voor de levering van Russisch gas. Ook hier gaan de belangen steeds meer parallel lopen.

De American Century spoedt naar zijn einde. Het land is economisch in het slop geraakt en politiek volstrekt verlamd. Iedereen roept er om hervormingen, om nieuw elan, om eenheid. En al die idealen zijn verder weg dan ooit. Het land staat voor een ongekende zware, dubbele crisis. Europa moet te allen tijde voorkomen dat het daarin wordt meegesleurd. Het zal zo snel mogelijk aansluiting moeten zoeken bij de opkomende industrielanden. Diezelfde landen zijn dringend op zoek naar een nieuwe economische wereldorde. Een systeem waarbinnen de ooit almachtige Verenigde Staten een bescheidener rol spelen, en waarin diezelfde VS niet meer in staat zullen zijn de wereldeconomie hun wil op te leggen. Economisch en financieel is de basis voor die nieuwe orde al gelegd. China wil zijn krachten bundelen met de nieuwe spelers, met energiegigant Rusland en met het rijke, gistende Europa. Alles en iedereen staat klaar voor de Grote Sprong Oostwaarts. Iedereen, alleen de politiek huivert. We mogen hopen dat Europa zijn kans ziet, en benut, voordat het zinkende schip Amerika ons naar beneden trekt. Vaarwel Amerika ………………… De toekomst van komende generaties ligt in handen van de politieke Europese elite. Die hebben dringend behoefte aan durf, wijsheid en visie.

Ook prof Dr Tissen schrijft over de opkomende macht van China. Zijn column is te lezen op http://www.rtl.nl/(/financien/rtlz/home/)/components/financien/rtlz/redactie/column/tissen/2011/articles/0118_1615_tissen_wereldoorlog_om_de_macht_china.xml

Ik beëindig deze UPDATE met een citaat uit een recensie in Trouw over het toneelstuk Faust I en II, gespeeld door het Nationaal Toneel, van de hand van Andrea Bosman. Goethe (1749-1832) heeft 60 jaar aan deze productie gewerkt: het werk had hij een jaar voor zijn dood voltooid. “In het begin van Faust II vinden Faust en Mefisto het papiergeld uit om het failliete keizerrijk nieuw leven in te blazen. Het tegensputteren van de keizer (‘maar dat is zwendel en in mijn naam’) wordt door Faust en Mefisto, beiden in strak grijs maatpak gestoken, met gemak van tafel geveegd. “Hier zie je het begin van het rommelen met waarden.”, zegt de regisseur Johan Doesburg. “Dat is het moment waarop we op papier zijn gaan vertrouwen. Zeer actueel want dat principe hebben wij nu door de kredietcrisis weer leren wantrouwen. Met de kredietcrisis hebben we een internationaal en hedendaags thema te pakken …………….. De figuur Faust, de uitgebluste wetenschapper, wordt neergezet als een ‘babyboomer’. Einde citaat. Over de babyboomers nog een enkele opmerking. De eerste babyboomers gaan nu richting de pensioengerechtigde leeftijd. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat een groep werknemers, die gepensioneerd gaan worden, rijker zijn dan de werkenden in onze samenleving. Een fenomeen! De dichter Goethe waarschuwt hier dat, in feite, papieren geld uitsluitend waarde heeft zolang de mensen vertrouwen hebben in dit geldsysteem. Dit is een actueel onderwerp. Ierland is financieel/economisch een probleemland in de eurozone. Europa helpt de Ieren met een noodplan en de Ieren zelf halen massaal hun spaargeld weg bij de banken, waardoor de Ierse Centrale Bank de geldpersen moet laten draaien. Het moet echt niet gekker worden!

Tot slot: waar staat de wereldeconomie, waar staat het Westen? Het probleem ligt in de VS en in Europa. China scoorde in 2010 een economische groei van 10,3%. De zwakke eurolanden zijn problematisch. Om welke landen gaat het: Griekenland, Ierland, Portugal, Spanje, België en Italië. Misschien op de wat langere termijn ook Frankrijk. In economische zin is Duitsland een voortrekker. Maar, ………… in financiële zin, heb ik twijfels. Het probleem zit bij de banken. Die zitten vol met problematische leningen. Als de panelen daar gaan schuiven schuift de economie mee. Een 5-tal landen (zwakkere broeders die uit de ruif van anderen willen mee eten) uit de eurozone willen het noodplan verdubbelen van 750 mrd naar 1500 mrd euro. En dan te bedenken dat de Duitsers daarvan het grootste deel moeten ophoesten. De Duitsers hebben een verleden met de Weimar-republiek en met de integratie van Oost-Duitsland. Die staan echt niet te dringen. Ik schrijf het nog maar eens: ik heb grote zorg over de monetaire politiek van de Europese Centrale Bank. Ik vrees met grote vreze dat de boedel die Trichet achterlaat, desastreus zal zijn. Dat krijgen de Duitsers ook nog voor hun kiezen omdat Axel Weber, de huidige president van de Deutsche Bundesbank, als opvolger van de Fransman Trichet wordt genoemd. Ik ga nog even terug naar de vraag ‘waar staat onze economie momenteel’. Daarvoor ga ik terug naar Kondratieff. Op welke trede bevinden we ons op zijn lange golf theorie. Bevinden we ons nog aan het einde van de winter, hebben we de eerste stappen gezet in de vroege lente dan wel bevinden we ons nog in een overgangsgebied tussen de winter en de lente. Ik denk dat laatste. Het bedrijfsleven komt weer uit de startblokken en scoort hier en daar alweer mooie resultaten. Dat schept verwachtingen, positieve verwachtingen. Is dat realistisch. Ja en nee. De samenleving wordt duurzamer, dat proces is niet meer tegen te houden. De energie wordt groener, de bio-industrie wordt humaner. Een steeds groter deel van de kippen loopt weer gewoon op het boerenerf. Eco-producten in de supermarkten worden uitgebreid. Dat stemt tot vreugde en dat proces moet doorgaan. Maar de samenleving wordt nog wel afgeremd door de loden last die om de nek hangt in de vorm van overbodige en nog niet gerenoveerde ballast van de lange golf (1945-2007) die we net achter de rug hebben. De laatste 3 jaar zijn als het ware verloren jaren en ik vrees dat er nog meer zullen volgen. Een aantal probleemdossiers worden vooruit geschoven zoals de schuldenproblematiek van de PIIGS landen, de hypotheekrenteaftrek, de arbeidsmarkt en het arbeidsrecht, de pensioengerechtigde leeftijd naar 70 jaar, de zorg en de veiligheid. En het dossier Afghanistan dat in een fiasco zal eindigen. Het bankwezen heeft nog grotere problemen te overwinnen, de bonuscultuur tiert nog welig in het rond. Het ergste moet nog komen en dat is de vernietiging van al het overtollige geld dat door de monetaire autoriteiten is gecreëerd. Al het geld dat niet functioneel is moet worden vernietigd. Die weg hebben we nog te gaan. Dat wordt een verschrikkelijke periode, waarin ruilhandel weer zal opleven. Het wordt vele malen erger dan in de dertiger jaren van de vorige eeuw. Er is geen uitweg meer. De hebzucht in de samenleving is nog veel te groot (salarissen van bankiers, managers, woningbouwverenigingen en andere semi-overheidsfunctionarissen). Schulden zullen moeten worden afgeschreven en daarmee verdwijnt ons spaargeld en onze pensioenreserves. Er zijn nu al landen waarvan de staatsobligaties niet meer goudgarant zijn. De schuldenproblematiek zal steeds groter worden en onbestuurbaarder. Kijk even naar Griekenland. De vicepremier daar zegt op de TV dat Griekenland de aflossing van schulden even moet bevriezen. De premier zegt de volgende dag dat die uitspraak de persoonlijke mening is van de vicepremier. Maar de financiële markten zeggen dat Griekenland de aangegane verplichtingen niet meer kan nakomen en dat afstempelen nog de enige optie is. Ik heb ervoor gewaarschuwd dat de aan de Grieken opgelegde bezuinigingen, door het IMF en de EU, de koopkracht zodanig zullen doen verminderen dat de rentebetaling en de aflossingsverplichtingen niet zullen kunnen worden nagekomen. Voor Ierland verwacht ik eenzelfde scenario. Die zware weg hebben we nog wel te gaan.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.