UPDATE19092015/290 Gevolgen uitslag Griekse verkiezingen in volgende blog

De industriële productie en investeringen in China zijn in augustus lager uitgevallen dan verwacht. De industriële productie kwam afgelopen maand uit op een plus van 6,1% op jaarbasis. Daarnaast bleek de investeringsdrang in de eerste acht maanden van het jaar te zijn afgekoeld tot 10,9% boven het niveau van een jaar eerder. Dit betekende de traagste groei sinds 2000. De winkelverkopen in augustus vielen mee met een plus van 10,8 hoger uit dan de gemiddelde verwachting. De matige cijfers vergroten de zorgen over de staat van de op een na grootste economie ter wereld. Dat zorgde de afgelopen weken wereldwijd voor forse schommelingen op de beurzen. Hierdoor rees de vraag of de stappen van de Chinese overheid om de economie te stutten wel hebben geholpen. Ook neemt de roep om nieuwe, effectievere steunmaatregelen toe. Volgens sommige marktkenners staat de Chinese economie er mogelijk nog erbarmelijker voor dan tot nu toe wordt aangenomen. In het vorige blok meldde ik al dat Willem Buiter, de hoofd-econoom bij de Citi-group aanneemt dat China in werkelijkheid, al langere tijd, met slechts 4% groeit en niet komt in de buurt van de door de Chinese overheid genoemde 7% groei op jaarbasis. Eerder werd al bekend dat de Chinese economie duidelijk tekenen van afkoeling laat zien, onder meer door een krimp in de industrie en een afzwakkende export. De Chinese premier Li Keqiang probeerde vorige week de zorgen over de economische afzwakking weg te nemen. Volgens Li blijft de Chinese economie op een redelijk niveau liggen, ondanks de neerwaartse druk.

Net als veel van zijn branchegenoten staat ook Credit Suisse voor een aanzienlijke reorganisatie. Volgens ingewijden zal de Zwitserse bank volgende maand zijn ,,strategische veranderingen" bekendmaken. Als onderdeel van de reorganisatie zet Credit Suisse, volgens de bronnen, de private bankactiviteiten in de Verenigde Staten in de etalage. De maatregelen moeten zorgen voor een versterking van de kapitaalbasis. Daarnaast zal er geld worden vrijgemaakt om weer te investeren in nieuwe activiteiten. Ook zou het management van de bank op de schop gaan. De bank weigerde op de geruchten te reageren. In juli werd al bekend dat Credit Suisse plannen heeft voor inkrimping van de investeringsbank. Daarbij zou het concern zich net als rivaal UBS meer willen richten op groei in Azië en vermogensbeheer. Wordt vervolgd.

De Franse economie blijft kwakkelen en zal dat waarschijnlijk nog de rest van dit decennium blijven doen. Dat stelt kredietbeoordelaar Moody's in een rapport, waarin het kredietoordeel over de tweede economie van de eurozone met één stap wordt verlaagd van Aa1 naar Aa2. Dat klinkt heftig: de komende tien jaar blijft de Franse economie kwakkelen. Moodies: de Franse economie groeit slechts langzaam. Daar komt bij dat de politieke situatie hervormingen die de economie sterker kunnen maken in de weg staat. Ook de hoge staatsschuld neemt daardoor niet noemenswaardig af. Het nieuwe rapportcijfer geeft wel nog altijd aan dat Moody's het risico dat Frankrijk verzaakt op zijn langlopende schulden bijzonder laag inschat. Zo heeft Frankrijk nog altijd een grote, breed georiënteerde economie met een hoog inkomen per hoofd van de bevolking. Bovendien beschikt het land over een brede investeringsbasis en zijn de rentekosten laag. Daarnaast heeft het minder dan andere ontwikkelde economieën te kampen met vergrijzing. Maar toch ……….

Het vertrouwen van Duitse beleggers in de economie is in september gekelderd. De ZEW-index, die het vertrouwen in de komende drie tot zes maanden weerspiegelt, daalde van 25 in augustus naar 12,1 deze maand. Dat is veel lager dan was voorzien. Het is de zesde maand op rij dat het vertrouwen van Duitse beleggers afneemt. Er zijn zorgen dat een wereldwijde economische afkoeling, aangejaagd door China, negatieve gevolgen zal hebben voor de Europese economie. Eerder zorgde de Griekse crisis voor onrust bij beleggers. Mogelijk dient zich op termijn een nieuw hoofdstuk van de Griekse tragedie aan. De Grieken gaan zondag 20 september voor de derde keer dit jaar naar de stembus. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem gaf afgelopen weekeinde aan niet opnieuw om tafel te gaan over het derde steunpakket voor Griekenland dat een maand geleden werd opgetuigd, maar het is de vraag of de nieuwe regeringsploeg van plan is zich aan de gemaakte afspraken te houden. Opmerkelijk in het ZEW-rapport is overigens dat de beoordeling van de huidige omstandigheden met 67,5 positiever was dan de 65,7 vorige maand. ,,Koester de dag, maar vrees de toekomst'', zei econoom Carsten Brzeski van ING. Volgens hem is het 'gat' in de beoordelingen van de huidige en de toekomstige omstandigheden de afgelopen maanden groter geworden. Eind 2011 was het verschil voor het laatst zo groot als nu. ,,Achteraf gezien was dat een goede voorspeller van de economische groei in Duitsland, die in 2012 vrijwel stagneerde''.

Christine Lagarde weet nog niet of zij ook een volgende termijn van vijf jaar aan het roer wil staan van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Volgens haar behoort een tweede termijn tot de mogelijkheden. ,,Maar ik heb nog geen beslissing genomen", aldus Lagarde. ,,Het is een persoonlijke, maar ook een professionele keuze." Haar eerste termijn van vijf jaar loopt volgend jaar af. Eerder dit jaar gaf Lagarde al aan een tweede termijn te overwegen, mits zij de steun heeft van de leden van het IMF. Als hoofd van het IMF heeft Lagarde veel stevige dossiers voor haar kiezen gekregen, waaronder het nieuwe steunpakket aan Griekenland. Lagarde werd in 2011 benoemd als IMF-directeur, als opvolger van Dominique Strauss-Kahn, die moest opstappen na een vermeend seksschandaal. De voormalig minister van Financiën zegt ,,geraakt" te zijn door de suggesties dat zij een gooi zou willen doen naar het presidentschap van Frankrijk. Die verkiezingen staan voor mei 2017 op de agenda. Lagarde is naar eigen zeggen te ,,realistisch" ingesteld om zich op dat idee te concentreren.

Printerfabrikant Hewlett-Packard schrapt nog eens 25.000 tot 30.000 banen. De ingreep is onderdeel van een al langer durende reorganisatie door topvrouw Meg Whitman bij het concern dat een ommezwaai maakt van printerproducten naar digitale verwerking. Het bericht volgt op een serie eerdere aankondigingen van ingrepen bij het Amerikaanse bedrijf. Volgens topbestuurder Meg Whitman ligt de herstructurering van HP ,,op koers''. Zij stelde dat het bedrijf het afgelopen jaar belangrijke stappen heeft gezet, waaronder de aankondiging van de opsplitsing. Die zal naar verwachting eind dit jaar worden voltooid.

Begrotingsbeleid 2016. Alvorens enige aspecten te benoemen over de bij het Parlement ingediende begroting 2016 enkele data afkomstig van de OESO. Waar Rutte spreekt over een stijgende koopkracht geeft de OESO over Nederland een veel somberder beeld. De Nederlandse consument voelt de economische terugval van de laatste jaren meer in de portemonnee dan de consumenten in de meeste OESO-landen. Gemiddeld steeg het bbp per hoofd van de bevolking in de OESO-landen sinds 2007 met gemiddeld 3,3% en het besteedbaar inkomen met 8,1%. In vergelijking daarmee heeft Nederland slecht gepresteerd. Hier daalde de koopkracht met 2,2% en bleef het bbp gelijk. In Griekenland is sprake van een dramatische ontwikkeling. Daar kromp de economie met 22,8% en het besteedbaar inkomen met 27,5%. Voor het Jeugdjournaal werd op Prinsjesdag premier Rutte geïnterviewd over de Troonrede en de begroting 2016. Hij stelde dat de meeste kinderen best iets meer om nieuw speelgoed mogen zeuren bij hun ouders. In de Troonrede staat namelijk dat het beter gaat met Nederland en dat veel gezinnen meer geld overhouden. De premier zei verder dat er meer geld is voor scholen en dat hij zich zorgen maakt over vluchtelingen. Dat veel kinderen de Troonrede saai vinden begrijpt hij wel, daarom belooft hij het volgend jaar minder saai te maken. Hier manipuleert hij de waarheid. Er zijn in Nederland 400.000 kinderen waarvan de ouders een inkomen hebben onder het bestaansminimum. Dat is nu juist de groep die niet of nauwelijks profiteren van de €5 mrd koopkrachtverbetering die de regering aankondigt. De premier schept bij kinderen een verwachtingen die de ouders helemaal niet kunnen waarmaken en dat vind ik uiterst laakbaar. 16% van de bevolking gaat er niet op vooruit, dat zijn de 'sociale minima', die er geen koopkracht bij krijgen en de ouderen die er < 1% op vooruitgaan. “Het gaat beter dan verwacht” volgend jaar in ons land “maar niet goed genoeg”. Het kabinet liet de Koning zeggen dat 'er koopkrachtverbetering komt voor alle werkenden, de noodzaak om de werkeloosheid aan te pakken, de ernst om de meest kwetsbaren te beschermen, over betere zorg voor ouderen en een pensioenplan.' Aan het milieu en duurzaamheid en de wijze waarop het kabinet omgaat met het terugbrengen van de uitstoot van het broeikasgas CO2 met ten minste 25% van het niveau in 1990, wordt geen duidelijke taal gesproken. `Wat ik ook mistte was een beleidsmaatregel om de bouw van sociale huurwoningen door woningbouwverenigingen te herstarten om de lange wachtlijsten voor een huurwoning en een tekort aan huurwoningen voor asielzoekers met een verblijfsvergunning. Het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet is de Raad van State (RvS), die waarschuwt kabinet en Kamer dat er volgens de Europese begrotingsregels in 2016 slechts heel beperkt ruimte is om de financiële teugels te laten vieren. De belangrijkste adviseur neemt hiermee afstand van de suggestie dat de sneller dan geplande daling van het begrotingstekort volgend jaar kan worden gebruikt voor lastenverlichting in het kader van de aangekondigde herziening van het belastingstelsel. De RvS heeft zijn oordeel gepubliceerd voor het Stabiliteitsprogramma, dat het kabinet voor Prinsjesdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. In dit programma geeft minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) de actuele vooruitzichten voor de overheidsfinanciën. Na parlementaire behandeling legt het kabinet zijn programma ter goedkeuring voor aan de Europese Commissie.

Regeringspartijen VVD en PvdA hebben eerder al gezegd dat er volgend jaar ongeveer €4,5 mrd ruimte zit in de rijksbegroting ten opzichte van de afspraken uit het regeerakkoord. In de prognoses van het Centraal Planbureau van maart komt het overheidstekort in 2016 uit op 1,2% van het bruto binnenlandsproduct (bbp). Bij aanvang van het kabinet was een daling naar 1,9% voorzien. Het verschil bedraagt circa €4,5 mrd. Dijsselbloem heeft gesuggereerd dat dit verschil kan worden gebruikt om een begin te maken met de herziening van het belastingstelsel. Het kabinet heeft beloofd voor het zomerreces met voorstellen te komen voor deze herziening. In aanloop naar de algemene verkiezingen in maart 2017 is het voor de regeringspartijen verleidelijk burgers volgend jaar te trakteren op lastenverlichting, na jaren van lastenverzwaringen. Maar er zitten nog altijd 604.000 Nederlanders werkloos thuis. De werkloosheid was in augustus nagenoeg gelijk aan die in juli en kwam uit op 6,8% van de beroepsbevolking. Het CBS schrijft dat dat er ongeveer 1000 meer zijn dan in juli. Bezien over een iets langere termijn is de daling wel ingezet. In een jaar tijd is de werkloosheid teruggezakt van 7,2 naar 6,8%, maar echt spectaculair is dat niet. Teleurstellend zelfs. In de categorie 25- tot 45-jarigen is de werkloosheid momenteel het laagst, met 5,4%. Bij 45-plussers ligt het cijfer op 6,4%. De jeugdwerkloosheid bedraagt nu 11,2%. Dat is iets meer dan drie maanden geleden, maar lager vergeleken met een jaar terug. Augustus telde bijna 420.000 lopende WW-uitkeringen, blijkt uit cijfers van uitkeringsinstantie UWV. Dat is vrijwel evenveel als in juli en 2,5% minder dan in augustus vorig jaar. Er stromen de laatste maanden ook minder nieuwe mensen de WW in. Het UWV verstrekte dit jaar tot en met augustus bij elkaar 390.000 nieuwe WW-uitkeringen. Maurice de Hond heeft een politieke peiling gehouden na afloop van de Algemene politieke beschouwingen. De uitspraak van het volk is duidelijk. Het verlies van het aantal zetels in de Tweede Kamer voor de coalitie is opgelopen naar 50. De coalitie samen (VVD+PvdA) hebben samen net zoveel zetels als Wilders in z'n eentje n.l. 29. De oppositie (het CDA, de SP, D66 en GL) krijgen in de peiling nu 71 zetels. De prognoses van het kabinet zoals verwoord in de Troonrede en de cijfermatige onderbouwing geeft een koopkrachtverbetering aan voor, in hoofdzaak, werkenden door herverdeling van een financieel overschot van, zegt het kabinet €5 mrd. De werkeloosheidscijfers staven die verwachtingen voor 2016 nog niet. Maar ……. ik zet vraagtekens bij die €5 mrd (wat in feite €4½ mrd is). Dat zijn de meerkosten die de toestroom van vluchtelingen met zich meebrengt. We gaan op dit moment nog uit van 9 duizend, maar dat worden er veel meer. Heel veel meer, vrees ik. Daar komt bij dat het voorstel van de VVD en dit kabinet om voor de middellange- en langere termijn veilige havens te vestigen in de nabuurlanden, waarschijnlijk nooit wordt gerealiseerd. Libanon en Jordanië hebben hun grenzen al maanden geleden gesloten voor nieuwe vluchtelingen en de opvang van vluchtelingen in Turkije is van een dermate slechte kwaliteit dat steeds meer vluchtelingen hun handbagage oppakken en te voet naar Griekenland gaan. Die mensen gaan in Europa op zoek naar een humane opvang en naar perspectief voor zichzelf en hun kinderen. Tijdens de algemene politieke beschouwingen over de begroting 2016 in de Tweede Kamer is veel aandacht besteed aan de vluchtelingenstroom naar Europa en Nederland. Maar hoeveel geld de toelating van vluchtelingen met zich gaat meebrengen is nog niet aan de orde gekomen. In de wandelgangen wordt over een miljard gesproken. Ik hou rekening met veel meer. In eerste instantie moet er onderdak worden verleend met bed, bad en brood. Dan zullen de vluchtelingen ook kleding moeten krijgen voor de winter en misschien ook wel wat zakgeld voor een prepaid sim om mobiel te kunnen bellen met het thuisfront. En wat te denken over de extra kosten voor het onderwijs aan kinderen die onze taal niet machtig zijn. En cursussen Nederlands en Engels voor ouderen. En dan stageplekken voor de vluchtelingen die aan de slag moeten (zoals in Duitsland). En dan de zorgkosten (huisarts, tandarts, apotheek, ziekenhuis, trauma-begeleiding voor ouderen en kinderen) en de opvang van ouderen die geen beroep kunnen doen op mantelzorgers. Dat lossen we niet op met hier en daar wat vrijwilligers. We hebben ook de woningen niet om deze mensen te huisvesten. Voor de lokale bedrijvigheid ontstaan positieve impulsen voor de middenstand en het MKB. De RvS stelt dat de budgettaire vooruitzichten in het Stabiliteitsprogramma voldoen aan de Europese begrotingsregels. 'Gegeven de onzekerheden in de economische en budgettaire vooruitzichten voor 2015 en 2016 zijn de marges evenwel nog zeer smal', 'schrijft de adviseur. 'Dit noopt tot behoedzaamheid en alertheid.' Volgens de Raad bieden de Europese begrotingsregels slechts zeer beperkte ruimte op de begroting voor 2016, namelijk 0,1% van het bbp, ofwel ruim €600 mln. Het adviescollege schrijft dat de Europese Commissie de mogelijkheid biedt af te wijken van de regels, maar merkt tegelijkertijd op dat het kabinet daar geen beroep op doet in zijn Stabiliteitsprogramma. De RvS vindt het een gemiste kans dat het kabinet de aangekondigde belastinghervormingen niet doorvoert. De Raad van State begrijpt dat het economisch weer wat beter gaat en dat de regering €5 mrd uittrekt voor lastenverlichting. Tegelijkertijd vraagt de raad zich af of het verantwoord is om daarvoor voor lief te nemen dat het begrotingstekort op een hoger percentage uitkomt dan nodig. Volgens de RvS zijn de risico's en onzekerheden waarmee de economische groei gepaard gaan groot. "Hierdoor kan achterstallig onderhoud ontstaan dat kan leiden tot pijnlijke maatregelen in de toekomst." De RvS had liever gezien dat de regering de voorgenomen lastenverlichting anders had gedekt, bijvoorbeeld door de uitgaven ergens anders te beperken. De voorgenomen lastenverlichting noemt de Raad van State dan ook een gemiste kans. In het advies staat ook dat de Raad van State "verdere beleidsimpulsen" mist voor de vergroening van de economie. De Raad ziet in de begroting geen ruimte voor extra lastenverlichting. In een advies aan het kabinet zegt de Raad dat het kabinet met de huidige ramingen voldoet aan de Europese begrotingsregels, niet alleen feitelijk, ook structureel, maar extra ruimte is er volgens de Raad dus niet. De Raad zegt verder dat als het kabinet ook de tweede helft van dit jaar minder gas wint in Groningen, dat de schatkist dit jaar en volgend jaar €800 tot €900 mln kost. De Raad denkt dat bij minder gaswinning in de tweede helft van het jaar de economische groei dit jaar met 0,1 tot 0,2% lager zal uitkomen. Over hoe, op de korte, middellange en lange termijn, om te gaan in Nederland en in Europa met migranten, werden vage uitspraken gedaan door de minister-president. De vluchtelingenstroom neemt massale vormen aan en de politiek is niet eensgezind over het te voeren beleid. Ik heb bij de Algemene beraadslagingen een tijdje geluisterd naar Halbe Zijlstra over de VVD visie: over het beheersen van de vluchtelingenstroom vanuit het Midden Oosten. Hij stelt dat op de vergadering van de Ministers van Asielzaken van de 28 EU-landen overeenstemming is bereikt met een meerderheid van stemmen voor het Nederlandse voorstel voor het vestigen van 'safe havens' in de nabuurlanden van Syrië. Deze samenkomst werd niet afgesloten met de gebruikelijke slotverklaring. Er ontstond geen overeenstemming over het opleggen van verplichte quota aan alle EU-landen. Verder was in de wandelgangen te horen dat er was gesproken over het oprichten van veilige plekken voor migranten, maar niet in de nabuurlanden maar in de Zuid-Europese landen aan de Middellandse Zee. Behalve de VVD is er geen stem te horen die bevestigt dat zo een aanpak te realiseren is. Jordanië en Libanon hebben hun grenzen gesloten voor nieuwe vluchtelingen. Daarbij komt dat er onvoldoende geld is om de vluchtelingen van 'bed en brood' te voorzien. Van de toezeggingen die de donorlanden hebben gedaan aan de nabuurlanden Libanon, Jordanië en Turkije groot €7 mrd is tot dusverre slechts €4 mrd betaald. Daardoor is er voor de vluchtelingen in de opvangkampen slechts in beperkte mate voedsel voorhanden, laat de behuizing veel te wensen over, is de hygiëne onvoldoende en hebben de vluchtelingen geen hoop van een betere toekomst. Als gevolg hiervan is er een vluchtelingenstroom op gang gekomen die moeilijk te stoppen lijkt. Het idee voor het vestigen van veilige plekken is echter zo complex dat ik er weinig fiducie in zie op de kortere termijn. De inzet is om de Europese buitengrenzen te sluiten voor (oorlogs)vluchtelingen. VVD prominent en voormalig eurocommissaris Neelie Kroes 'gelooft daar niet in'. Grenzen sluiten voor vluchtelingen is geen oplossing. Haar eigen partij zet juist meer in op opvang van vluchtelingen in de eigen regio. "Dat iets niet mogelijk is, komt niet in mijn vocabulaire voor", zei Kroes over de opvang van de sterk gestegen aantallen asielzoekers die zich in Nederland melden. Ze pleitte ervoor dat asielzoekers al in de opvang cursussen kunnen volgen waarmee ze na terugkeer naar hun eigen land of in Nederland hun voordeel kunnen doen. En als ze hier asiel aanvragen wordt die niet-ontvankelijk verklaard en worden de asielzoekers teruggestuurd naar de 'safe havens'. De vragen, waar omheen wordt gepraat zijn: hoeveel tijd is er nodig om veilige plekken te kunnen aanbieden aan > drie miljoen vluchtelingen, wat gaat zo een project kosten en wie gaat dat betalen, wie garandeert de veiligheid van de vluchtelingen en welke militaire inzet is daarvoor noodzakelijk en wie gaat dat uitvoeren, hoe voorkom je dat vijandige troepen de veilige plekken gaan saboteren. Wat is de staatsrechtelijke status van die 'safe havens'? En dan komt de vraag over de inrichting met scholen, zorg en ziekenhuis, politie, bestuur om maar wat te noemen. Dit gaat om een mega-investering en het is de vraag of het dit allemaal waard is? Voor het geval dat er één of meerdere nabuurstaten zouden zijn die mee willen werken, hoeveel jaren is daarvoor dan nodig om zo een project op te zetten? En dan rijst ook nog de vraag hoe de soennieten, sjiieten en koerden hiernaar kijken en hoe landen als Turkije, Saudi-Arabië, Turkije, Iran, Rusland en Syrië reageren. Om de omvang van de migranten problematiek in te schatten: in augustus hebben 156.000 vluchtelingen voet op Europese bodem gezet. In de eerste 8 maanden van dit jaar zijn dat er nu >½ miljoen. Ter vergelijking in heel 2014 waren het er 280.000. Problematisch is het gebrek aan een Europese aanpak en het aanzwellen van de vluchtelingenstroom. De toestand in Griekenland en Italië en op de Balkan is chaotisch, wegens gebrek aan beleid. De toestroom van vluchtelingen in Berlijn is zo massaal dat er zelfs voor alle vluchtelingen niet voldoende noodopvang beschikbaar is. Voor het aanvragen van een asielprocedure moeten vluchtelingen daar rekenen op weken wachttijd. Al vier jaar weten de Europese politici dat dit ons te wachten stond, maar zij staken de kop in het zand. En nu is Holland in last. Vijftien jaar geleden besloten de Amerikanen militair in te gaan grijpen in het Midden Oosten met de Eerste Golfoorlog tegen Irak, daarna volgden Afghanistan, de Tweede Golfoorlog en nu Syrië/IS. Wat resulteerde waren stammenoorlogen van de soennieten tegen de sjiieten. Van de Islam tegen het Westen. Onze politieke elite keek weg voor de humanitaire ramp die ontstond. Vrede en veiligheid zijn momenteel ver weg. Woensdag komen de 28 Regeringsleiders van de EU voor een extra vergadering van de Europese Raad, over de verdeling van 120.000 vluchtelingen, bijeen. Als er al enige vooruitgang wordt geboekt door de ministers van Asielzaken aanstaande dinsdag: we moeten wel rekening houden met >1 miljoen vluchtelingen die naar Europa komen. Of wij dat nu willen of niet. De buitengrenzen sluiten is geen optie. Interessant is dat Merkel weet dat de Europese Raad slechts bij unanieme stemming besluiten kan nemen en dat de Ministerraad van Asielzaken met 2/3 van de stemmen dat kan. Merkel zet nu in op 'alles of niets': Europa valt uit elkaar dan wel een groot deel van de macht wordt ondergebracht in een politieke unie onderweg naar een federaal Europa, waarin Duitsland een belangrijke rol gaat spelen. Met opzet schrijf ik niet 'een hoofdrol gaat spelen', ik denk dat we zover nog niet zijn. Maar het einde van Europa van de 28 lidstaten, met 28 regeringsleiders, die 28 kabinetten aansturen en 28 parlementen, komt in zicht. We weten dat Rutte Merkel heeft afgeraden de regeringsleiders bijeen te roepen: besluiten over dit onderwerp zouden op ministersniveau moeten worden genomen. Er is ook een Nederlands probleem en dat is dat noch bij het kabinet noch bij de politiek duidelijkheid is hoe Nederland de status van de vluchtelingen gaat invullen. Formeel wordt nu gesproken over twee quota tezamen 9261 vluchtelingen. Het is onrealistisch ervan uit te gaan dat het hierbij blijft. Ik verwacht dat de vluchtelingenstroom nieuwe en grotere quota zal opleveren. De vraag wordt urgent hoe Nederland om zal gaan met de oorlogsvluchtelingen. En dan bedoel ik niet dat die zo snel mogelijk terug moeten naar de nabuurlanden omdat wij ze geen perspectief willen dan wel kunnen bieden. Ik verwacht namelijk dat we jaren nodig zullen hebben om die 'safe areas' in te richten en veilig te maken. Wat gaat dit project ons kosten, waar komt dat geld vandaan, wie gaat dat betalen in ons land en in Europa? Duitsland heeft al aangekondigd alle vluchtelingen een zorgpas te geven. Naast de behuizing voor deze vluchtelingen moet er van alles worden gedaan door de gemeenten met azc's. Hoe ziet dit project er over een jaar, over twee jaar en over vijf jaar uit? Veel vragen, geen antwoorden. De hele wereld op onze nek nemen kan Europa ook niet. En waar kies je dan voor? De Duitsers gaan €20 mln beschikbaar stellen om 500.000 vluchtelingen in de opvangkampen in de nabuurlanden 3 maanden lang van voedsel en drinken te voorzien. Dit geld gaat naar het Wereldvoedselprogramma (WFP) die daarmee noodhulp geeft. Als die informatie juist is zou met €320 mln een jaar lang 2 miljoen vluchtelingen een humaner bestaan kunnen geven. Niet dat er perspectief in beeld komt voor de vluchtelingen, daar is vrede en wederopbouw voor nodig, maar de ergste nood kan wel gelenigd worden. Of dat voldoende is om de vluchtelingenstroom af te remmen, moet dan nog wel blijken. Zoals eerder al gezegd hebben een aantal landen hun toegezegde donorgelden voor de opvangkampen in de regio voor dit jaar nog niet voldaan. Als die daartoe nu zouden overgaan is dat probleem voor de komende jaren opgelost. Het lijkt wel heel erg simpel en dat niemand daar eerder opgekomen is.

De inflatie in de eurozone is in augustus gedaald naar 0,1% op jaarbasis. Volgens Eurostat is de lagere inflatie voornamelijk het gevolg van een daling van de brandstofprijzen. Voor de gehele Europese Unie werd een inflatie gemeten van 0%, tegen 0,2% in juli. De hoogste inflatie werd opgetekend in Malta (1,4%), Oostenrijk (0,9%) en België (0,8%). In Nederland gingen de consumentenprijzen met 0,4% omhoog in vergelijking met een jaar eerder.

Standard & Poor's (S&P) verlaagt zijn rating voor Japan van AA- naar A+. Volgens de kredietbeoordelaar is de economische onderbouwing van Japans kredietwaardigheid de afgelopen drie à vier jaar gestaag afgenomen. Het is, ondanks een veelbelovend begin, niet waarschijnlijk dat de groeistrategie van de huidige regering daar de komende twee tot drie jaar verandering in gaat brengen. S&P wees onder meer op de daling van het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking van bijna 47.000 dollar in 2011 naar 36.000 dollar in 2014. Volgens de kredietbeoordelaar is dat een weerspiegeling van de zwakke economische groei in die jaren en een aanhoudend zwakke prijsontwikkeling. Daar komt bij dat Japanse consumenten minder bereid zijn om geld uit te geven sinds een verhoging van de omzetbelasting van 5 naar 8%. Premier Shinzo Abe slaagt er amper in het bedrijfsleven tot salarisverhogingen te bewegen. De inkomsten van de Japanse overheid al sinds 2008 onder druk, vooral door de financiële crisis en de aardbeving gevolgd door een tsunami in 2011. De overheidsuitgaven blijven echter maar stijgen. S&P verwacht dan ook dat de staatsschuld als percentage van het bruto binnenlands product zal toenemen van 128% dit jaar tot 135% in 2018. Desondanks bestempelt de kredietbeoordelaar de vooruitzichten voor Japan als ,,stabiel''. Japan is de op twee na grootste economie van de wereld. Ik zet vraagtekens bij de genoemde data van de Japanse staatsschuld. Het IMF berekende in 2011 deze op 234,1% bbp en Eurostat geeft voor 2014 227,7% bbp. Of hier sprake is van een herberekening heb ik niet kunnen nagaan, maar het verschil is wel erg groot. Dat zou betekenen dat Japan nu scoort in de omgeving van de Italiaanse en veel lager is dan de Griekse.

De cash flow bij olie- en gasbedrijven zal dit jaar met 20% of meer afnemen als gevolg van de fors gedaalde olieprijzen. Volgend jaar zal bovendien amper sprake zijn van herstel, stelt kredietbeoordelaar Moody's. Volgens Moody's zijn de vooruitzichten voor de sector negatief. De olieprijzen zijn sinds halverwege 2014 met meer dan 50% gedaald, waardoor de winstgevendheid bij olie- en gasbedrijven onder druk staat. Hoewel concerns als Shell, BP en Total hebben gereageerd op de prijsdaling met verlagingen van hun investeringsbudgetten en het terugdringen van kosten, verwacht Moody's een negatieve cash flow van bijna $80 mrd dit jaar. Vorig jaar was dat nog $26 mrd positief. De kredietbeoordelaar verwacht dat er volgend jaar nog dieper in de investeringsbudgetten gaat worden gesneden en dat opnieuw projecten worden uitgesteld of geschrapt omdat de olieprijzen voorlopig rond de huidige niveaus zullen blijven.

De Nederlandse pensioenfondsen hebben financieel slecht gepresteerd in het tweede kwartaal van 2015, zegt DNB, de toezichthouder op de pensioenfondsen. Het is voor het eerst dat DNB alle prestaties van de pensioenfondsen op een rij zet en openbaar maakt. Naast de prestaties in het kwartaal staat in de lijst ook de dekkingsgraad die een fonds moet hebben én de dekkingsgraad die eind tweede kwartaal in de boeken stond. De benodigde dekkingsgraad is geen vast getal; het verschilt per fonds omdat het deelnemersbestand van het fonds verschilt en de financiering van een fonds nooit hetzelfde is. Uit de lijst over het tweede kwartaal blijkt dat het beleggingsresultaat in het tweede kwartaal bij vrijwel alle fondsen negatief was. Het is ook duidelijk dat het overgrote deel van de fondsen nog ver verwijderd is van de benodigde dekkingsgraad. Zo lang een fonds niet op die benodigde dekkingsgraad zit, kunnen de pensioenen niet worden aangepast aan de inflatie en moeten mogelijk de premies omhoog. De dekkingsgraad geeft aan hoe groot de buffers zijn van een fonds ten opzichte van de beloofde pensioenen. De lijst met de prestaties in het tweede kwartaal laat grote uitschieters zien in de beleggingsresultaten. Naast de onrust op de aandelenmarkten hebben pensioenfondsen ook last van de lage rentestand. Het pensioenfonds van DNB zelf zat overigens aan het eind van het tweede kwartaal op een dekkingsgraad van 117,5%. Ook andere pensioenfondsen van banken doen het goed en scoren boven de benodigde dekkingsgraad van 113,6%. Dat komt niet als een verrassing. Al maanden waarschuw ik voor de gevolgen van de kwantitatieve verruiming van de geldmarkt door de ECB en de gevolgen daarvan in de vorm van extreem lage rentetarieven. Dat verzekeraars, pensioenfondsen en andere institutionele beleggers daarvan de dupe zijn wisten de toezichthouders op voorhand. Daarbij komt dat de ruime liquiditeiten tot luchtbellen op de aandelenmarkten zouden leiden is ook geen nieuw aspect. Dat de markten onrustig zouden worden was voorzienbaar en als in de komende dagen de AEX onder de 400 gaat noteren komt dat niet als een verrassing. Daarbij komt ook nog dat het IMF de centrale banken, waaronder de FED, heeft geadviseerd de rente vooralsnog niet te verhogen. De FED heeft dat advies overgenomen, maar vervolgens bracht dat op de aandelenbeurzen onrust teweeg. Ik heb die vrees al eerder uitgesproken maar een verhoging van de rente kan uitsluitend op een moment dat de economie zo sterk is daardoor geen onrust ontstaat. De aanname van de FED is dat zo een moment in de VS nog niet is bereikt. Daarbij komt dat de dollar een wereldvaluta is waarmee ontwikkelingslanden hun groei financieren. Een renteverhoging in de VS kan negatieve gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de wereldeconomie. Dat kan op enig moment ook het geval zijn met een renteverhoging van de euro. Dit laatste zie ik op de korte termijn niet in beeld verschijnen, maar op enig moment, door welke ontwikkeling dan ook, gaat dat wel gebeuren.

Slotstand indices 18 september 2015; week 38: AEX 427,32; BEL 20 3.418,37; CAC 4.535,85; DAX 30 9.918,18; FTSE 100 6.104,11; SMI 8.739,22; RTS (Rusland) 816,56; DJIA 16.384,58; NY-Nasdaq 100 4.323,858; Nikkei 225 18070,21; Hang Sen 21941,88; All Ords 5194,30; SSEC 3097,92; €/$ 1,1306; goud $1139,90; dat is €32.375,40 per kg, 3 maands Euribor -0,037% (1 weeks -0,148, 1 mnds -0,102%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,813%, 10 jaar VS 2,132%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,159.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.