UPDATE19072013/179 Fitch verlaagt AAA-rating Frankrijk naar AA+

Ik heb het ritme van ieder weekend een blog, vanwege de zomerperiode doorbroken. Er moet echt wat te bespreken zijn die bewegingen op financieel en economisch terrein ondersteunen dan wel doorbreken. Het volgende blog (nr 180) zal komend weekend niet verschijnen. Gisteravond sprak ik een 'facebook-vriend' die me vertelde dat hij 'het voor gezien hield'. De financieel/economische ontwikkelingen in ons land veroorzaken zoveel onrust dat hij zijn spaargeld van de bank heeft gehaald en in een ouwe sok heeft gestopt. De spaarrente is zo laag dat hem dat nauwelijks raakt.

Om een aantal ontwikkelingen en kengetallen op een rij te zetten: de inflatie is gestegen naar 3,2% nog steeds als gevolg van de vorig jaar oktober verhoogde BTW van 19 naar 21%. De werkeloosheid is vorige maand met 16.000 gestegen. In het 1e halfjaar zijn 100.000 mensen werkeloos geworden. Het consumentenvertrouwen, -38, is weer gedaald: het vertrouwen in de economische ontwikkeling voor de eerstkomende 12 maanden is afgenomen. De optimistische uitspraken van een week of twee geleden door de NVM (makelaars in vastgoed) en de bouwwereld bleken meer 'de wens te zijn van de vader van de gedachte'. In juni is de verkoop van woningen met de helft gedaald ten opzichte van juni 2012, zegt het Kadaster. Vijf grote pensioenfondsen kwamen met een waarschuwing dat een verdere verlaging van pensioenuitkeringen niet moet worden uitgesloten. De koopkracht is de laatste jaren, als gevolg het niet aanpassen van pensioenuitkeringen aan inflatoire ontwikkelingen, al met >10% gedaald en voor 2014 kan de bruto-uitkering met 5% worden verlaagd. Als redenen daarvoor worden gegeven: de extreem lage rente, de dalende dekkingsgraden, een verlaging van de pensioenpremie voor de werkende deelnemers (wens van het kabinet) en onvoldoende opgebouwde pensioenreserves door de babyboom-generatie als gevolg van het ouder worden van gepensioneerden. Enkele relevante data: Metaal en Techniek: dekkingsgraad 96,3%, die per 1 januari a.s. moet zijn gestegen naar 104,3; Zorg en Welzijn: 101% en 105,0%; Metalelectro 96,6% en 104,3%; bpfBouw 103,9% en 104,2% en het ABP, het pensioenfonds voor ambtenaren, 97% en 104,2%. Ook hier is de behoefte groot voor herstel van de economie en een stijging van de rente.

De crisis is nog niet voorbij en er zijn ook geen signalen dat die ontwikkeling op korte termijn gaat starten. De verwachting is dat de consument de hand op de knip houdt zolang er geen duidelijkheid komt over de verdere daling van de koopkracht, de gevolgen van lagere pensioenuitkeringen, de oplopende werkeloosheid, de toename van jongeren die er maar niet in slagen aan de slag te kunnen (anders dan met een 0-urencontract, een tijdelijk contract of als zzp-er). Een grotere duidelijkheid voor de koop- en huursector voor wat betreft de woningmarkt. Kortom gebrek aan visie. Ik ben de afgelopen weken niet mild geweest over uitspraken van de oud-minister van Financiën, Onno Ruding. En dat ben ik vandaag weer niet. Onder de kop 'zwakke politiek is oorzaak van deze aanhoudende crisis' zegt Ruding in Trouw dat 'hij niks tegen polderen heeft, als er maar wel 'iets goed uitkomt'. Ik deel die mening met hem. De jongste sombere cijfers over de werkeloosheid en het consumentenvertrouwen verbazen hem niet. Hij begrijpt dat wel: het zijn allemaal de grote onzekerheden waar maar geen duidelijkheid over wordt gegeven. Neem het regeerakkoord, een heel slecht uitgewerkt akkoord van Rutte en Samsom, waarvan Pechtold een week geleden in een van de laatste vergaderingen voor het zomerreces, liet zien wat het kabinet allemaal heeft weggestreept. Dat was triest om aan te zien. Maar geen reden voor de premier om de consequenties daarvan te nemen. De inflatie is hoger dan het EU-gemiddelde, de koopkracht is gedaald (en daalt nog verder door het beleid van dit kabinet), de BTW verhoging van 10 maanden geleden tikt nog altijd door. Allemaal verwijtbaar aan een zwak presterend kabinet, maar dan zegt Ruding, dat de schuld van dit sombere beeld niet helemaal verwijtbaar is aan dit kabinet. Dat zou niet fair zijn! Ruding, waarom zou dat niet fair zijn? Waarom moeten wij 'lozers' de hand boven het hoofd houden? Dit kabinet voert een desastreus beleid voor dit land en moeten ze daar voor 'beloond' worden. We moeten zo snel als mogelijk is, liever gisteren dan vandaag, af van de ons opgelegde bezuinigingen. Ja, het emu-saldo en de emu-schuld moet omlaag, daarover voer ik geen discussie. Maar dat moet niet met één-dimentionele maatregelen. Die brengen de overheidsfinancien geen stap verder. Je gaat als overheid minder uitgeven waar, geen dan wel vrijwel geen, rendement van hoognodige hervormingen tegenover staan en die ook nog eens leiden tot een afname van de rijksinkomsten (bv BTW, accijnzen). We moeten naar een kabinet dat drie-dimentionele projecten gaat uitvoeren. Je gaat één motor opvoeren en dan draaien, heel spontaan, twee andere mee. Zo een aanpak is niet uitvoerbaar door de politiek, althans niet door de huidige, daar moet een Kabinet van Nationale Eenheid voor worden gevormd. Een premier heb ik daar al voor in gedachten. Dan moet de politiek wel even terzijde worden geschoven om ruimte te scheppen voor nieuw beleid.

De Europese Commissie spreekt met twee monden. Olli Rehn voert bezuinigingen door en zijn collega van Werkgelegenheid wil dat de EU meer moet investeren in het scheppen van banen om de economie uit het slop te trekken en de vrede binnen de Unie te handhaven. En hij heeft gelijk. De laatste ontwikkelingen laten een verdere verslechtering zien van de werkeloosheid in de eurolanden. Ook de OESO is niet optimistisch over de arbeidsmarkt. In Portugal bedraagt de jeugdwerkeloosheid 40%, in Italië ook, in Spanje 55% en in Griekenland 60%. Laszlo Andor vreest dat er een economische kloof ontstaat door de massale werkloosheid in de perifere landen van de Eurozone. De jeugdwerkloosheid in Spanje en Griekenland is bijna 60 procent. ”Er is een gevaarlijke polarisatie gaande binnen de Unie”. Volgens hem hebben landen in de Eurozone vooral hun concurrentiepositie proberen te verbeteren met structurele hervormingen waarbij lonen en overheidsuitgaven daalden. ”Daarmee wordt de vraag en het economisch herstel in de kiem gesmoord. Wij zijn nu op zoek naar een meer vraaggedreven herstel." Afgelopen maand besloten Europese leiders om binnen twee jaar 6 miljard te investeren in een programma dat jeugdwerkloosheid moet bestrijden. De Jeugd Garantieregeling moet jongeren een baan, opleiding of stage bieden, binnen vier maanden nadat ze zijn afgestudeerd. Economen zeggen dat 6 miljard te weinig is, zij stellen dat de regeling 20 miljard kost. Andor verdedigt de Jeugd Garantieregeling: ”Op de korte termijn houdt de regeling sociale problemen binnen de perken”, zegt hij. ”Daarbij is het een investering omdat de inzetbaarheid van jongeren op de arbeidsmarkt wordt verbeterd." Ik zeg het nog maar eens een keer: de jeugdwerkeloosheid kan pas echt worden opgelost als er nieuwe werkgelegenheid wordt geschapen. Met de huidige aanpak verschuift de werkeloosheid van de jongeren naar de ouderen. Europa moet op dit moment stoppen met bezuinigen en alle energie aanwenden voor nieuwe werkgelegenheid.

Behalve de Eurogroep van Dijssel is niemand opgetogen over de gang van zaken in Griekenland. Het beleid dat de trojka aan de Grieken heeft opgelegd gaat uit van het zo snel als mogelijk is leegroven van het land. De Grieken zouden weer nieuw geld nodig hebben: €10 mrd voor het uitvoeren van het Herstelprogramma. Dit land heeft een grote behoefte aan subsidies, niet aan leningen. De Griekse economie moet worden opgebouwd, de werkelozen moeten weer aan het werk. Dat moet de eerste prioriteit zijn van dit land. Desnoods moet het terugbetalen van de schulden aan de banken en de trojka worden stopgezet en moet de rente op 0% worden gezet. De Grieken moeten weer aan het werk. Het lijkt beursgoeroe Jim Tehupuring beter als Griekenland terugkeert naar de drachme en de EU verlaat. De Grieken hebben het zwaar. Ze hebben moeite om de doelstellingen te halen. Is ook een optie.

Is Dijssel nog wel te vertrouwen in zijn uitspraken? Ik denk dan aan zijn uitspraak van begin februari bij de naturalisatie van de SNS/REAAL bank dat de beleggers 'terecht moeten bloeden' vanwege de grote verliezen op mislukte vastgoedprojecten. De Ondernemingskamer van de Amsterdamse Rechtbank heeft op 11 juli de minister zwaar op de vingers getikt met de uitspraak dat de schadeloosstelling voor aandeel- en obligatiehouders van achtergestelde leningen, met een totale waarde van €1,5 mrd, op nihil te stellen door hem in onvoldoende mate was onderbouwd. Onafhankelijke deskundigen moeten nu gaan bepalen hoeveel schade de overheid moet gaan uitbetalen aan de gedupeerden. De vraag van mij blijft hoe deze financiële instelling ooit aan de status van 'systeembank' is gekomen en op welke gronden? Het moet zijn gebeurt op een moment dat de bank al onder verscherpt toezicht stond bij DNB. Mogelijk heeft Dijssel over voorkennis beschikt want op de dag van de uitspraak hadden certificaathouders met een belang van €57 mln, al een aanbod van de bank gehad voor compensatie. Het gaat om klanten die op een onvoldoende wijze door bankmedewerkers waren gewezen op de risico's die waren verbonden aan deze certificaten. Zij worden bijna volledig schadeloos gesteld. Is hier nog wel sprake van een betrouwbare minister? Ik had begin februari al zo mijn bedenkingen over de ondeugdelijke aanpak van de naturalisatie van deze bank. De minister heeft nog niet laten weten of hij in beroep gaat.

Kredietbeoordelaar Fitch heeft de triple A-status van de op een na grootste Europese economie na Duitsland, verlaagd naar AA+, maar wel met een stabiele outlook. Dat betekent dat het land een politieke en financiële stabiliteit geniet en sterke sociale instellingen heeft. Voor de langere termijn ziet Fitch geen problemen. Voor de kortere termijn wel: een gestegen staatsschuld van 96% bbp, de zwakke economische vooruitzichten en de hoge werkloosheid zijn een bron van zorg. De Franse minister van Financiën Pierre Moscovici zegt dat de kredietwaardigheid van zijn land nog altijd erg goed is en bij de beste in de eurozone behoort. Het land heeft onlangs uitstel gekregen van de Europese Commissie om de begroting op orde te brengen. Dat laatste zou wel eens de reden kunnen zijn van de verlaging van de kredietstatus. Het land slaagt er alsmaar niet in het begrotingstekort binnen de emu-norm van 3% te brengen. De Franse regering heeft wel een grootscheeps steunpakket voor technologie en ecologie aangekondigd om de economie een steuntje in de rug te geven.

Kredietbeoordelaar Standard & Poor’s (S&P) heeft onlangs de rating voor de kredietwaardigheid van Barclays, Deutsche Bank en Credit Suisse verlaagd. De redenen voor de verlaging zijn ‘onzekere marktomstandigheden’ en nieuwe regels die de bedrijfsvoering van de banken kunnen aantasten. Het kredietoordeel voor de drie banken is door S&P verlaagd van A+ naar A met een stabiel vooruitzicht. Banken zijn nog steeds aan het herstellen van de financiële crisis in 2008. Die crisis heeft een aantal economieën in recessie geduwd en geleid tot nieuwe regelgeving en juridische onderzoeken. Volgens S&P behoren Barclays, Deutsche Bank en Credit Suisse tot de banken die het meest zijn blootgesteld aan nieuwe voorgestelde regels, die de omzet van de handel- en zakenbankactiviteiten kunnen reduceren. 'We menen dat de debiteuren een verhoogd risico lopen als gevolg van de striktere regels in de sector, fragiele wereldwijde markten, stagnerende Europese economieën en toegenomen risico’s voor rechtszaken als gevolg van de financiële crisis’. S&P hield het kredietoordeel van UBS ongewijzigd, omdat de kredietbeoordelaar van mening is dat de Zwitserse bank ‘het actiefst is in het terugbrengen van zijn blootstelling aan zakenbankieren’. De grootste bank van Zwitserland kondigde in oktober aan ongeveer 10.000 banen te zullen schrappen en zich terug te willen trekken uit de trading-activiteiten, die veel investeringen vergen. Tot de regels die de winsten van de banken kunnen aantasten behoren de zogenoemde Volcker’s Rule, die bedoeld is om banken voorzichtiger te laten zijn met het op het spel zetten van geld van aandeelhouders. Daarnaast zijn er nieuwe EU-regels voor bonussen van bankiers en zijn er specifieke regels voor buitenlandse banken in de maak in de Verenigde Staten, aldus S&P.

De ECB heeft voorlopig dan wel rust gebracht op de kapitaalmarkten met de aankondiging van zijn onbeperkte opkoopprogramma, maar voor de langere termijn herbergt dit programma grote gevaren. Landen als Frankrijk denken dat de ECB toch wel ingrijpt als het misgaat en stellen de noodzakelijke hervormingen en bezuinigingen uit. Dat stellen de economen Harald Benink en Harry Huizinga van de Universiteit van Tilburg. Op zijn persconferentie begin vorige maand schetste Draghi nog de voordelen van OMT, sinds hij vorige zomer de fameuze woorden ’whatever it takes’ uitsprak. Ook al is er nog geen euro uitgegeven, de Italiaanse en Spaanse rente is gedaald van boven de 7 naar 4,5%, de spanning op de financiële markten is verminderd, behalve in de kleine eurolanden Portugal en Griekenland. „Dat is allemaal wel waar, maar tegelijk maken de overige probleemlanden in de eurozone dankbaar gebruik van die rust. Hun acute financiële problemen zijn verdwenen en daarmee ook de ’drive’ om economische hervormingen door te voeren. De extreem lage rente van dit moment draagt bij aan het gebrek aan daadkracht”, zegt Benink.

Kort Nieuws

Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in juli licht gedaald in vergelijking met een maand eerder. Dat maakte de Universiteit van Michigan bekend op basis van een voorlopige raming. De index die het vertrouwen weergeeft, kwam deze maand uit op een stand van 83,9, tegen 84,1 in juni. Dat was de hoogste stand in bijna 6 jaar. Economen rekenden voor juli gemiddeld op een verdere toename, tot 84,7. Amerikanen werden iets minder optimistisch over de verwachtingen voor de komende 6 maanden, onder druk van oplopende hypotheekrentes en hogere brandstofprijzen. Wel werden ze positiever over hun eigen financiële situatie en de huidige economische omstandigheden, geholpen door de hogere beurskoersen.

De economie in Ierland is verder verslechterd. Mogelijk is het land weer in staat van economische krimp.

De winkeliers in Portugal hebben in mei 4,5% minder verkocht dan een jaar eerder.

Het vertrouwen van Franse consumenten is lager dan ooit. De index staat nu op 78. De consumenten zijn bezorgd dat de werkeloosheid verder zal toenemen.

De Nederlandse industrie zal dit jaar minder produceren dan in 2012, verwacht de ING. De teruggang wordt geprognotiseerd op 1,5%.

Slotstand indices 12 juli 2013/week 28: AEX 364,95; BEL 20 2.630,10; CAC 40 3.855,09; DAX 30 8.212,77; FTSE 100 6.544,94; SMI 7.983,18; RTS (Rusland) 1348,81; DJIA 15.464,30; Nasdaq 100 3.079,073; Nikkei 14506,25; Hang Seng 21277,28; All Ords 4957,50; € $1,3067; goud $1284,80 dat is €31.583,54 per kg, 3 maands Euribor 0,220%, 10 jarig 2,020%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.