UPDATE19042012/Kabinet van Nationale Eenheid

Dat er in het Catshuis wordt gesproken over het vervroegd opschroeven van de pensioenleeftijd, is FNV voorzitter Agnes Jongerius in het verkeerde keelgat geschoten. "Het kabinet is gek als ze het pensioenakkoord openbreken." Jongerius reageert op berichten uit het Catshuis dat de pensioenleeftijd mogelijk al in 2015 wordt verhoogd naar 66 jaar. De eerder gemaakte afspraken om die maatregel pas in 2020 door te voeren worden daarmee met voeten getreden, stelt Jongerius. Het kabinet is tot deze oplossing gekomen in samenspraak met werkgevers en werknemers. Als ze daar nu vanaf stappen voeren ze een maatregel door zonder dat daar enig draagvlak voor is. Het is korte termijn denken." Jongerius roept minister Henk Kamp van Sociale Zaken op om dwars te gaan liggen, mocht het voorstel uit het Catshuis overleg naar voren komen. "Hij moet onze afspraken bewaken. Ik heb hem nog nooit enthousiast horen praten over het openbreken van het pensioenakkoord." Als het kabinet er toch voor kiest de pensioenleeftijd vervroegd te verhogen is premier Rutte volgens Jongerius "onbetrouwbaar in zijn afspraken met werkgevers en werknemers". "Een man een man, een woord een woord geldt dan niet meer voor Rutte," voegt de vakbondsleidster er aan toe. Rutte reageerde gelaten op de aantijgingen van Jongerius. "Het gaat er voor ons in eerste instantie om dat we draagvlak binnen het parlement hebben. We moeten met een robuuste oplossing komen die daar op steun kan rekenen."

Spaanse, Italiaanse en Portugese banken slurpen gretig het staatspapier op dat door de eigen overheid wordt uitgegeven. Hierdoor verschuift het risico van wanbetaling van private schuldhouders naar de Europese belastingbetaler. In twee maanden tijd schoot de hoeveelheid Spaanse schulden op de balansen van schuldeisers in eigen land 26% omhoog naar €220 miljard tegen het einde van januari. Italiaanse banken bouwden hun posities met 31% op tot 267 miljard aan Italiaanse staatsschulden. Duitse en Franse banken bouwden hun posities in Spaanse en Italiaans staatspapier juist af, evenals hun Ierse en Griekse schulden. Hierdoor komen banken van noodlijdende eurolanden in een steeds lastiger parket. Ook de balans van de Europese Centrale Bank wordt er niet sterker op. Wanneer banken niet meer over de grens lenen, stapt de ECB in dat gat zei Guntram Wolff van de invloedrijke Brusselse denktank Bruegel. Mijn vraag is hoe lang dit monetaire beleid nog wordt voortgezet. Hoe lang is er nog draagvlak voor binnen de eurozone? Wat hier plaatsvindt is het verlenen van noodhulp aan de zwakke broeders van de eurozone zonder dat daarvoor politieke dekking is. De ECB heeft de verantwoordelijkheid van de Europese regeringsleiders overgenomen zonder dat hiervoor een mandaat is afgegeven. Als de ECB uitglijdt is het einde muntunie en blijven de centrale banken van de eurozone achter met een enorme financiële chaos. Hier wordt een volstrekt onverantwoord financieel/monetair beleid gevoerd. Hoe lang moeten we nog wachten voordat Klaas Knot ons gaat vertellen welke risico's de burgers in dit land lopen met hun spaar- en pensioengeld?

De bouwproductie in de eurozone is in februari, na seizoenscorrectie, met 7,1% gedaald ten opzichte van januari. In januari nam de bouwproductie in de eurozone op maandbasis met 0,5% af. In Nederland was de daling in februari 3,3%. In vergelijking met februari 2011 werd er 12,9% minder gebouwd. De bouwproductie in Nederland daalde op jaarbasis 16,9%.

Het merendeel van ondernemend Nederland voelt zich niet vertegenwoordigd door het kabinet of de werkgeverskoepel, schrijft het FD. Ondernemers zijn overwegend negatief over het kabinet-Rutte. De regering mist daadkracht en een duidelijke langetermijnvisie, zo oordeelt een meerderheid van de 1700 ondervraagde ondernemers in een enquête van het FD uitgevoerd door TNS-Nipo. Het kabinet krijgt een rapportcijfer van 5,4. Het kabinet wordt in de ogen van de ondervraagden geremd door de gedoogconstructie met de PVV van Geert Wilders. Het kabinet is vooral te kortzichtig. "Een meerderheid mist focus en daadkracht bij het kabinet en vooral een visie op de toekomst ontbreekt. De ondervraagde MKB-ondernemers, vroeger middenstanders genoemd, geven aan dat ze graag meer duidelijkheid willen over de werkgelegenheid en de koopkracht, de woningmarkt en de arbeidsmarkt." Ook de gedoog-samenwerking van de beide coalitiepartijen met de PVV van Geert Wilders krijgt de ondernemershanden niet op elkaar. "Ze vinden dat de PVV het kabinet remt. De kritiek zit ook in het feit dat de PVV niet zo'n prettig imago heeft in het buitenland. Ondernemers worden aangekeken op het Nederlandse navelstaren." Dat ook minister Maxime Verhagen van Economische Zaken een dikke onvoldoende scoort komt vooral door de kleinere bedrijven. "Dat heeft vooral te maken met het feit dat Verhagen zich vooral richt op topsectoren en komt met veel generieke maatregelen die het grote bedrijfsleven direct raken.`Een zakenkabinet zou een oplossing kunnen zijn, maar dat gaat nog niet lukken, omdat de politiek de macht toch niet uit handen wil geven. Je haalt experts binnen die niet zozeer een politieke boodschap uitdragen. Technocraten die een opdracht uit gaan voeren, waarbij de politiek terzijde geschoven wordt. Veel ondernemers kijken daar positief naar, maar uiteindelijk komt het er toch zelden van." Behalve dan momenteel in Italië en Griekenland. Wat betreft Griekenland plaats ik daar een vraagteken bij. Ondernemers zijn overwegend negatief over het kabinet-Rutte. Het kabinet moet vooral de banenmarkt aanjagen en de consumptie opstuwen, zo vinden de ondervraagden. De meesten verkiezen het bevorderen van de koopkracht, het hervormen van de woningmarkt en extra werkgelegenheid boven belastingverlaging. Lagere belastingen en de immigratiebeperking, een PVV-speerpunt, vinden ondernemers het minst belangrijk. Beslissers in grotere bedrijven vinden hervorming van de woning- en arbeidsmarkt relatief belangrijk. Zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) prefereren investeringen in onderwijs. De enquête is de afgelopen week uitgevoerd, tijdens de zesde week van de miljardenonderhandelingen in het Catshuis. (bron: FD)

De Nederlandse politiek is ziek en niet in staat om tempo te maken. Voor groei of ideeën moet je niet in Den Haag zijn. Als er niet snel een akkoord uit het Catshuis komt dan moet er een zakenkabinet komen, meent MKB-Nederland-voorman Hans Biesheuvel. Als voorbeeld noemt hij het feit dat de laatste hervorming in de sociale zekerheid dateert van twintig jaar geleden. "Dus we hebben twintig jaar nodig om iets te veranderen in Nederland. En dat trage beleid, dat vergaderen, dat polderen, daar word je helemaal gek van." De ondernemer snapt er helemaal niks meer van als de overheid een scheepswerf laat spartelen door te muggenziften over de lengte van de boten, zegt Biesheuvel. "De diagnose is dat we een politiek systeem hebben dat niet meer is opgewassen tegen de uitdagingen van dit moment. En die uitdaging is dat je tempo moet maken, dat je beslissingen moet nemen, duidelijk moet zijn en dat je echt je toegevoegde waarde neer moet zetten." De democratie afschaffen is geen optie, maar Biesheuvel pleit er wel voor om de lead te geven aan de ondernemers, een zakenkabinet dus. "Laat de ondernemers maar het voortouw nemen in Nederland. Duizenden ondernemers vol ambities, die allemaal investeren, die zich niets meer aantrekken van de politiek." Na negen maanden recessie komen we nog altijd niet verder dan "praten, praten en nog eens praten". "Als morgen de rente oploopt gaan we met zijn allen miljarden meer betalen, en dan is Leiden in last. Als er nu niet snel een akkoord uit het Catshuis komt, dan zou ik zeggen tegen Mark Rutte en Maxime Verhagen: toon je nou een staatsman, geef het zakenkabinet maar aan ons, dan gaan we een aantal knopen voor jullie en voor het land doorhakken." Biesheuvel heeft helder voor ogen voor welke uitdagingen het kabinet staat: ten eerste moet er duidelijkheid komen op de woningmarkt -waar zijn woningbezitters aan toe de komende dertig jaar? Ook is er meer helderheid nodig over de arbeidsmarkt: die moet flexibeler, zodat mensen gestimuleerd worden aan het werk te gaan en werkgevers weer mensen aannemen. Én er moet iets gebeuren aan de stijgende zorgkosten. "Een huis is vaak het belangrijkste bezit van burgers, dus dat raakt je emotioneel. Als je in onze achterban kijkt, met architecten, notarissen, woninginrichters, de schilders, de stukadoors en de makelaars: er hangt zo veel rond de bouw en de woningmarkt, iedereen heeft er last van." Het gaat dus niet alleen om de hypotheekrenteaftrek en het scheefwonen, als het aan Biesheuvel ligt. Het belangrijkste van de hervormingen is dus dat er weer transacties plaatsvinden. "Eén verhuisbeweging betekent zeven andere bewegingen (het multiplier-effect). Voor iedereen is het van belang dat de markt weer op gang komt. En dat kan ook, maar dan moet de burger wel weer vertrouwen krijgen in de politiek, de economie en de euro. En dat gebeurt alleen als er een lange-termijn-visie komt voor Nederland, Europa en Nederland in de Europese Unie. Rutte-1 is heel druk met bezig om naar binnen te kijken en dat betekent dat er nog geen blik is om naar buiten te gaan.

Het ministerie van Sociale Zaken is nog geen stap verder gekomen met het vaststellen van nieuwe rekenregels voor pensioenfondsen. De werkgroep die zich hiermee bezighoudt, verandert om de haverklap van mening over wat de juiste manier is om de financiële positie van pensioenfondsen te bepalen. Het Centraal Planbureau wordt zodoende steeds weer bestookt met andere plannen om door te rekenen. Dat zeggen bronnen rond het overleg van het ministerie met sociale partners en vertegenwoordigers uit de pensioensector. In de betreffende werkgroep zitten onder meer de sociale partners en brancheorganisatie de Pensioenfederatie. Het gesteggel spitst zich toe op de veelbesproken rekenrente die pensioenfondsen moeten gaan hanteren. Aan de hand van de rekenrente worden de verplichtingen van pensioenfondsen bepaald en daarmee ook de dekkingsgraad, de verhouding van de bezittingen en de verplichtingen. Uit het Catshuisberaad sijpelt intussen door dat de coalitie de AOW-leeftijd al in 2015 wil verhogen naar 66 jaar. Als de PVV daarmee instemt, kan het pensioenakkoord dat juni vorig jaar werd gesloten de prullenbak in. Dit zou ook een reden kunnen zijn waarom minister Henk Kamp van Sociale Zaken wacht met zijn notitie, suggereren Haagse bronnen. Kamps woordvoerder wil in het kader van de mediastilte rond het Catshuis niet reageren op deze suggestie. Het huidige pensioenstelsel is volgens deskundigen onhoudbaar vanwege de vergrijzing en de hogere levensverwachting. Nieuwe regels moeten het pensioenstelsel vanaf 2014 betaalbaar en bestendig maken voor de toekomst. Eind maart stuurde Kamp al een brief naar de Kamer dat de geplande hoofdlijnnotitie over het nieuwe pensioenstelsel niet in april — zoals gepland — maar in mei wordt gepubliceerd. De kabinetsnotitie moet niet alleen duidelijkheid geven over de rekenrente maar ook over het overhevelen van de huidige pensioenaanspraken naar het nieuwe stelsel.

Het wetenschappelijk bureau van de VVD, de Teldersstichting, wil af van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) en ook van constructies waarbij de overheid mensen te hulp schiet als hun woning onverkoopbaar is geworden. Het kabinet wil de NHG, die nu nog op 350.000 euro staat, na 1 juli afbouwen, maar de liberale wetenschappers gaan een stuk verder en willen op termijn helemaal af van de NHG. "Omdat burgers in principe de verantwoordelijkheid moeten dragen van de financiële risico’s die ze zelf zijn aangegaan", schrijft de Teldersstichting in een rapport over bevolkingskrimp. Daarin wordt ook verwezen naar het beleid in sommige gemeenten die te maken hebben met leegstromende dorpen. Daar worden soms 'onverkoopbare' huizen opgekocht om ze vervolgens te slopen of te renoveren. "Hoewel de financiële situatie van een individuele huizenbezitter schrijnend kan zijn, is het vanuit liberale optiek onwenselijk om deze schulden op de gemeenschap af te schuiven". Bij de Nationale Hypotheek Garantie staat de overheid tegen betaling borg voor de lening die de huizenkoper is aangegaan. Op aandringen van het CDA werd de tijdelijke verhoging van de NHG van 265.000 naar 350.000 eind vorig jaar verlengd tot 1 juli aanstaande. De hoop was dat een hogere norm de woningmarkt zou helpen uit het slop te geraken. De Teldersstichting constateert dat de woningmarkt helemaal op slot zit, maar doet geen voorstellen voor het aanpassen van de hypotheekrenteaftrek. Oud-VVD-leider Ed Nijpels, die voorzitter is van het collectief dat het rapport heeft geschreven, pleitte eerder wel voor aanpassing van de renteaftrek. Andere VVD’ers als Pieter Winsemius, Sybilla Dekker en Frans Weisglas deden dat ook. De liberale wetenschappers pleiten voor een "verregaande deregulering" van de gehele woningmarkt, zowel van de koop- als de huurmarkt. Het gegarandeerde vermogen van de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen is toegenomen tot bijna €141 mrd. Van dit voorstel van een liberale denktank trekt de woningmarkt echt niet aan, maar zullen de huizenprijzen verder dalen. Wie zit daar op te wachten?

Argentinië probeert de eigen olie-industrie weer in handen te krijgen door buitenlandse eigenaren buitenspel te zetten. De Spaanse oliemaatschappij Repsol zag gisteren zo in één klap een kwart van haar inkomsten – uit de Argentijnse dochter YPF – opdrogen, en drie raffinaderijen verdwijnen. Net als in 1982, grijpt Buenos Aires naar een populistisch paardenmiddel om de sociale onrust in eigen land te beteugelen. Repsol/YPF-topman Antonio Gomis kreeg deze week onverwachts bezoek van een afgevaardigde van de Argentijnse regering. Gomis kreeg de opdracht binnen vijf minuten zijn spullen te pakken en het pand te verlaten. Ook andere Spaanse medewerkers van het Repsol-filiaal in Buenos Aires werden gesommeerd te vertrekken.„We zullen alles doen wat in onze macht ligt om dit teniet te doen”, reageerde Repsol-bestuursvoorzitter Antonio Brufau op een inderhaast belegde persconferentie in Madrid gisteren. De Spaanse bestuurder deelde mee dat de waarde van YPF circa €14 miljard bedraagt. Ook de EC zet de Argentijnse presidente onder druk.

Duitsland kan zich niet vinden in een plan van Spanje en enkele andere eurozone-lidstaten om banken direct, en niet via de nationale regeringen, gebruik te laten maken van het tijdelijke noodfonds van het valutablok, de European Financial Stability Facility (EFSF). Een aantal regeringen binnen de eurozone en topambtenaren van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn voorstander van het versoepelen van de regels op basis waarvan de EFSF leningen kan verstrekken aan landen waar het grootste probleem niet de staatsschuld is, maar de noodlijdende bankensector. Door een versoepeling zouden de banken in die landen direct geld kunnen halen uit het fonds, een procedure die niet via nationale regeringen loopt. Spanje, waar de financieringskosten op staatspapier in de afgelopen weken weer oplopen, zou vooral profijt kunnen hebben van een dergelijke versoepeling omdat de noodlijdende Spaanse bankensector zo hersteld kan worden zonder verregaande bezuinigingen en hervormingen in te moeten voeren die meestal een voorwaarde vormen om geld uit de EFSF te lenen. Maar dat is nu juist het bezwaar dat Duitsland heeft tegen het plan. Het land bepleit dat wanneer landen zonder voorwaarden kunnen lenen bij het noodfonds, ze ook niet langer gedwongen zijn om hervormingen te implementeren. Bovendien zouden directe betalingen aan banken niet rechtmatig zijn. "Spanje heeft geen steunpakket nodig maar wanneer dit wel zo zou zijn, dan zou dit gaan op basis van de voorwaarden die bekend zijn", aldus een Duitse ambtenaar. Dat de zwakke broeders naar Brussel moeten om hulp te vragen uit de noodfondsen, is nog tot daaraantoe, maar daarvoor zware bezuinigingen en hervormingen moeten worden doorgevoerd gaat die landen te ver. Vooral Spanje kan daar moeilijk over gaan doen. Als die landen kijken naar wat Griekenland heeft moeten inleveren dan zakt ze de moed in de schoenen. Dat er in Brussel topambtenaren zijn die dat idee steunen is onbegrijpelijk. Deze EU-ambtenaren moeten volstrekt radeloos zijn om dit voorstel te steunen en de situatie moet reddeloos zijn, in mijn ogen. Nederland moet zich vastklampen aan Duitsland, maar we moeten ons goed realiseren dat de rijkere landen een minderheid vormen in de eurozone. De aanname dat de euro ons welvaart zal brengen hangt nog slechts aan een zijden draadje. Help……..!

ABN AMRO heeft woensdag in Londen uitgelegd waarom de bank niet mee wil doen aan het kwijtschelden van Griekse schulden. Zo'n beetje het hele internationale bankwezen heeft er mee ingestemd dat de Grieken een deel van hun schulden niet zullen aflossen. Maar de Nederlandse staatsbank ABN/Amro weigert daaraan mee te werken. Gerrit weet van geen wijken. ABN heeft wat te winnen: als het niet meedoet, scheelt het de bank €880 mln. De staatsbank meent dat de obligaties die het in bezit heeft, niet onder de schuldenverlichting -de zogenaamde PSI (private sector involvement)- vallen, omdat het leningen aan Griekse bedrijven zijn en niet aan de Griekse overheid. Maar Griekenland heeft de obligaties van de Nederlandse staatsbank wél op de lijst gezet voor de schuldenverlichting. Het gaat namelijk om obligaties met een staatsgarantie. En daarom moet de bank meedoen, zeggen de Grieken. Omdat de obligaties niet onder de Griekse, maar onder Britse de wet zijn uitgegeven, vond de hoorzitting plaats in Londen. De weigering van ABN/Amro is pikant. Onze eigen minister van Financiën, Jan Kees de Jager – nota bene de eigenaar van de bank – heeft zich altijd hard gemaakt voor een deal waarbij de private sector pijn zou lijden. Wordt vervolgd…………

De eurozone riskeert een "langdurige periode van deflatie" wanneer het niet meer doet om in te grijpen in de vicieuze cirkel die de schuldencrisis in het valutablok veroorzaakt, beweert het Internationaal Monetair Fonds. Het IMF roept de Europese Centrale Bank (ECB) op om het belangrijkste rentetarief te verlagen en vast te houden aan de niet-standaard methoden die de centrale bank de afgelopen maanden hanteerde om de bankensector te ondersteunen. Ook moeten de regeringen binnen de eurozone meer directe verantwoordelijkheid nemen voor elkaars risico's en de risico's die hun respectievelijke bankensystemen met zich meebrengen. "Het is van cruciaal belang om de negatieve feedback loops tussen de middelmatige groei, de verslechterende fiscale posities, het verhogen van de bank herkapitalisatie en schuldafbouw, te doorbreken, omdat die het risico van een langdurige periode van deflatie verhogen", aldus het IMF. Het fonds bepleit verder meer directe investeringen in banken door de noodfondsen binnen de eurozone, alsmede regio-brede mechanismen voor depositogarantie en bankenresolutie. Het IMF wijst erop dat Europese overheden hun lokale banksystemen tot nu toe hebben geprobeerd te stimuleren met hun eigen middelen, hetgeen tot onpopulaire belastingverhogingen leidde in het Verenigd Koninkrijk en Duitsland en zelfs catastrofale gevolgen had in Ierland. Op het gebied van fiscaal beleid adviseert het IMF specifiek Duitsland om hun fiscale consolidatie te vertragen, maar noemt het fonds ook Spanje die mogelijk te snel te veel willen bezuinigen. De nieuwe doelstelling voor het Spaanse begrotingstekort van 5,3% van het bruto binnenlands product in 2012 "zou meer aangepast moeten zijn aan de impact van de zwakke groeiprognose", aldus het IMF. Het fonds verklaart verder dat een relatief hoge inflatie nodig was ter compensatie van de wringende aanpassingen die door eurozonelanden zijn gedaan om hun concurrentiepositie te verbeteren, maar wijst er ook op dat het snijden in lonen en kosten kunnen leiden tot "interne deflatie". De outlook schetst een basisscenario waarbij beleidsmakers in de eurozone een langzame groei bevorderen en een einde zullen maken aan de volatiliteit op de financiële markten van de afgelopen jaren. Het fonds waarschuwt wel dat het grootste risico gevormd wordt door een nieuwe golf aan volatiliteit als gevolg van de schuldencrisis. Ondanks alle waarschuwingen stelt het IMF wel de prognose van groei in de eurozone voor 2012 en 2013 opwaarts bij. Na een korte recessie in de eerste helft van 2012, zal de economie in de eurozone naar verwachting dit jaar met 0,3% krimpen, waarna de economie in 2013 weer met 0,9% groeit. In januari voorzag het IMF nog dat de economie in het valutablok met 0,5% zou krimpen in 2012 en er in 2013 sprake zou zijn van een groei van 0,8%. Ik ben erg geschrokken van deze situatieschets van het IMF aan de vooravond van de volgende G20-bijeenkomst. De stand van zaken is slecht, misschien wel dramatisch slecht, zonder dat er heldere voorstellen worden gedaan om te komen tot rust in de eurozone. De vraag is of Duitsland, Nederland, Finland, Luxemburg en Oostenrijk bereid zijn de schulden van de zwakke broeders voor hun rekening te nemen. Ik heb geschreven hoe de Europese politiek de financiële kracht van de rijkere landen uitholt door leningen te geven aan de banken van de zwakke broeders, onder zekerheid van de 17 nationale banken en dus indirect van de Europese burgers. Ik vrees dat de financiële situatie dramatisch slecht is en de Europese politieke elite, bij gebrek aan daadkracht, de ECB voor het blok heeft gezet om de zwakke banken overeind te houden met onze spaarcentjes. Ik heb een heel slecht gevoel bij deze IMF-waarschuwing. Alle hens aan dek!!

Marcel de Vries, (45), is/was hoofd treasury & control bij Vestia, zou zich hebben laten omkopen door een bemiddelingsbureau die renteswaps/derivaten regelde. Het FD meldt dat de banken hebben moeten weten van de omkoping die plaatsvond en dus, stelt Vestia, mede schuldig waren. Ik vond in een vastgoedblog van Ruud de Wit een beschrijving van wat de doelstelling zou moeten zijn van een woningcorporatie en wat er door de vrije markt van geworden is: in de ogen van Ruud de Wit behoort een woningcorporatie ervoor te zorgen dat de mensen uit de lagere sociale milieus en met weinig inkomen – om wat voor een reden dan ook – tegen een redelijk bedrag een fatsoenlijke huurwoning kunnen betrekken. En daarmee is de kous voor mij af. Maar – en dat geef ik eerlijk toe – dankzij de politiek zijn de corporaties in grote meerderheid van hun publieke taak afgeweken en hebben zij die voor een deel verlegd naar heel andere vastgoedzaken. Dus met dank aan de verzelfstandiging van de corporaties en de Bruteringswet. Veel corporaties, met name de grotere, beschouwen zich sindsdien niet meer als stichtingen met een sociale verantwoordelijkheid en als beheerders van publiek bezit, maar als commerciële vastgoedbedrijven, zonder dat ze over hun doen en laten verantwoording hoeven af te leggen. Met natuurlijk wel met de zeer hoge vergoedingen voor de bestuurders, die zich daarbij ook gesteund wisten door bevriende en falende commissarissen en andere toezichthouders. Einde citaat. Als ik kijk naar het Vestia drama en op 4nieuws.nl lees hoe een staatsbank een grote klant, die regelmatig in derivaten belegde voor zijn baas, fêteerde in Londen op dure etentjes en feestjes dan is er iets goed mis.

Het Montesquieu Instituut en het dagblad Trouw organiseerden deze week een debat met als thema: “Nederland in de eurozone: van optimisme tot scepsis?” Een van de sprekers was Prof. Dr. André Szasz, voormalig directeur Buitenland bij de DNB en hoogleraar Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Op de website http://www.montesquieu-instituut.nl is te lezen dat 'de invoering van de euro achteraf, volgens sommigen deels een historische vergissing lijkt, met name wat de toetreding van enkele zuidelijke EU-landen betreft. Griekenland is daarvan het meest sprekende voorbeeld. Hoe kijken we terug op dat besluit? Was de introductie van de euro zonder Italië mogelijk geweest en waarom moest Griekenland toetreden? De eurozone staat er momenteel niet goed voor. Griekenland moet gered worden van een faillissement, de overheidstekorten in vele andere eurolanden zijn te hoog en de gezamenlijke munt heeft een lagere waardering dan voorheen. Deze problemen leiden bij sommigen tot scepsis over een gezamenlijke munt, terwijl anderen menen dat juist nauwere samenwerking tussen landen nodig is. Samenwerken om weer uit de crisis te komen én te blijven. Wat betekenen de huidige problemen voor de toekomst van de EU? Is uitbreiding van de eurozone wenselijk en hoe zit het met de toelating van nieuwe leden? Kunnen sentimenten bij veel Europese kiezers overwonnen worden of moeten we pas op de plaats maken? Hoe kan de noodzaak tot hechtere economische samenwerking gestalte krijgen in het huidige politiek klimaat, waarin veel landen met eurosceptische populisten te maken hebben?' Vragen, vragen, vragen. Het debat vond plaats in het Huis van Europa, dat uitverkocht was. Ik heb de heer Szasz dit jaar al eerder gehoord in Amsterdam bij gelegenheid van het Verdrag van Maastricht, dat 20 jaar geleden werd getekend. In zijn lezing refereert de heer Azasz daar weer aan. Hij zegt daarover “Zelden werd een zo ingrijpend verdrag gesloten dat zo velen raakte terwijl zo weinigen begrepen waarom dat gebeurde en wat het impliceerde”. De 12 regeringsleiders die in Maastricht aan tafel zaten sloten een compromis over de instelling van een gezamenlijke munt. Frankrijk wilde solidariteit en Duitsland soliditeit. En laten die 2 waarden zich nu niet tot elkaar verhouden: soliditeit vereist discipline en solidariteit juist niet. Gedurende 20 jaar is erover gestoeid: wel of geen discipline en uiteindelijk is besloten wel discipline. Al in 1965 had Johan Witteveen, minister van Financiën in het kabinet Marijnen-1, al gesteld dat bij de instelling van een gemeenschappelijke Europese munt ervan uitgegaan moest worden dat de deelnemende landen elkaar een 'blanco cheque' zouden moeten geven. Witteveen zag daarvoor uitsluitend een realiteit bij het afsluiten van een economische en politieke unie in Europa. Dat was in 1965. Daar was toen al geen draagvlak voor: nog in de politiek, noch onder de bevolking. Toch sloten in december 1991 de landen van de Europese Unie (EU) het zogeheten Verdrag van Maastricht, dat op 7 februari 1992 werd getekend en op 1 november 1993 van kracht werd. In dit verdrag werd afgesproken om te streven naar verdergaande Europese eenwording (integratie). Het verdrag legt de basis om binnen Europa te komen tot een politieke unie. In de meest vergaande betekenis wil dit zeggen dat Europa zal worden bestuurd door een boven de nationale overheden geplaatste Europese regering. Te vergelijken met bijvoorbeeld de Amerikaanse regeringsvorm. Over de mate waarin nationale bevoegdheden zullen worden overgedragen aan zo'n supranationale overheid bestaat binnen Europa nog altijd grote onenigheid. Op het terrein van de geldpolitiek werden concrete afspraken gemaakt om uiterlijk in 1999 te komen tot een Economische en Monetaire Unie, de EMU. Ik citeer nu een alinea uit de lezing van de heer Szasz: 'de Duitse visie zou worden gegarandeerd door een onafhankelijke Europese Centrale Bank met prijsstabiliteit als prioriteit, een verbod van buitensporige overheidstekorten, een verbod om die tekorten door de ECB te financieren en een verbod aan de lidstaten (van de eurozone) om elkaars schulden te garanderen of over te nemen'. Het was misschien allemaal wel goed bedoeld maar het werkte niet. Echt alles liep fout en niemand, echt niemand hield zich aan de afspraken. Landen die niet aan de vastgelegde emu-voorwaarden voldeden traden toe, er functioneerde geen Europese Rekenkamer die de landen controleerde op de naleving van de spelregels. Ook de regeringsleiders lieten gebeuren, wat gebeurde, zonder ook maar enige vorm van ongerustheid te tonen. Dat moet ook gezegd worden van de EC, het EP en de Europese Politiek. Op 1 juni 2005 vond in Nederland een referendum plaats waarin de bevolking zich uitsprak tegen de voorgestelde Europese grondwet met een meerderheid van 61,5%. Drie dagen eerder hadden ook de Fransen met 54,9% zich uitgesproken tegen het voorgestelde verdrag. Het gebrek aan discipline achtervolgde de muntunie >tien jaar. Het resultaat was dat het afgelopen door de politieke en monetaire autoriteiten besluiten zijn genomen die regelrecht in strijd zijn met de vastgelegde voorwaarden. Merkel zegt wel dat het opgeven van de euro ondenkbaar is en een transferunie onaanvaardbaar, maar blijft ze dat standpunt volhouden als er een 'blanco cheque' moet worden afgegeven? In dit blog staat een item over zwakke banken die rechtstreeks toegang moeten krijgen tot het EFSF, het Europese noodfonds, zeggen de banken en topambtenaren in Brussel. De Europese en nationale politiek wordt daarmee buitenspel gezet. In de Economic Outlook van het IMF staat dat 'de regeringen binnen de eurozone meer directe verantwoordelijkheid moeten nemen voor elkaars risico's en de risico's die hun respectievelijke bankensystemen met zich meebrengen'. En ook dat Spaanse, Italiaanse en Portugese banken gretig beleggen in het staatspapier dat de eigen overheden uitgeven. Die banken worden gefinancierd door de ECB. Terwijl de Europese regeringsleiders zeggen dat de zwakke landen moeten bezuinigingen en hervormen financiert de Europese Centrale Bank de begrotingstekorten en de overheidsschulden, zondedr daaraan eisen te verbinden. Die bevoegdheid heeft de ECB helemaal niet. Ja, Brussel heeft gelijk: de EU is een unie en binnen een unie zijn alle participerende staten mede aansprakelijk voor de schulden van de andere lidstaten. De Spaanse schulden zijn ook onze schulden. Maar willen wij dat wel? Hebben we ons daar ooit over uitgesproken. Heeft Lubbers, Kok, Balkenende, Rutte, Zalm, Bos of de Jager ooit gezegd dat als wij in de eurozone blijven dat wij met ons spaargeld en onze pensioenreserves de Spaanse en Italiaanse schulden moeten gaan afbetalen. Ik zeg het voor alle duidelijkheid nog maar een keer: hun schulden zijn ook onze schulden. Dat is ook wat André Szasz zegt: “Nadat we onze munten hebben samengevoegd, moet dat ook met onze schulden.” En omdat het Verdrag van Maastricht dat niet toestaat moet de Europese Centrale Bank de geldpersen maar laten draaien. En wat ik hier nu neerschrijf vertelde Witteveen ons al in 1965. De solidariteit, waaraan de Fransen zo gehecht waren, werkt nu in 'ons' nadeel. 'Ons' in de betekenis van de rijkere eurozonelanden, die nog een AAA-status hebben. Als we naar de toekomst kijken moeten wij ons afvragen of de ECB erin zal slagen om met draaiende geldpersen de waardevastheid van de euro vast te houden. De Europese politici moeten in actie komen. Maar als Sarkouzy in Frankrijk niet aanblijft, wie volgt hem dan op en wat gaat er in Griekenland gebeuren als de huidige coalitie wordt weggestemd: wat gaat dat betekenen voor de toekomst van Europa? Szasz zegt in zijn lezing dat zonder een verdergaande integratie in Europa de euro niet duurzaam zal zijn. Dat is duidelijke taal. Op dit moment is er voor een politieke unie geen consensus en onder de bevolking geen draagvlak. Wat voor dwang gaat eruit van de EC om de verdragsverplichtingen na te leven? Er zijn nog maar heel weinig wegen die naar Rome leiden. De voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, zegt in het EP dat het in Europa ontbreekt aan solidariteit. Hij begrijpt niet dat er landen zijn die oproepen tot bezuinigingen op Europese fondsen, die de allerarmsten in Europa helpen. Daarmee geeft Barroso verkapt kritiek op Nederland. Den Haag wil dat de Europese Unie nog meer beknibbelt op haar uitgaven. Volgens het kabinet kan er op een aantal Europese fondsen, zoals het Europees Ontwikkelingsfonds en het Globaliseringsfonds, dat de gevolgen van massaontslagen moet opvangen, €10 mrd kunnen worden bezuinigd. ,,Eerlijk gezegd begrijp ik niet hoe het mogelijk is in deze bijzonder moeilijke tijd voor Europa dat er regeringen pleiten voor bezuinigingen op Europese programma’s’’, aldus Barroso. Hij wees erop dat er in sommige regio’s in Europa sprake is van een sociale noodsituatie en dat armoede toeneemt.

De onderhandelaars van VVD, CDA en PVV in het Catshuis krijgen vandaag de eerste berekeningen te zien van een concept bezuinigings- en hervormingsplan voor de begroting van volgend jaar terzake van het overheidstekort, de koopkracht van burgers en de werkgelegenheid, door het Centraal Planbureau (CPB). Het kabinet wil het overheidstekort terugbrengen van 4,6 procent in 2013 naar 3 procent, zoals afgesproken met andere eurolanden. Daarvoor moet netto 9,5 miljard euro worden bezuinigd, maar in werkelijkheid een bedrag tussen de 12 en de 16 miljard omdat veel bezuinigingsmaatregelen weer tot bijvoorbeeld hogere overheidsuitgaven aan uitkeringen leiden. Wat een bedreiging kan zijn voor een succesvolle afronding in het Catshuis zijn vooral de CPB-berekeningen over de koopkracht voor mensen. Duidelijk is dat die voor iedereen zal dalen, maar het kan zijn dat sommige groepen onevenredig hard worden getroffen. Mogelijk dat dat er toe leidt dat het hele hoofdlijnenpakket zoals dat nu bij het CPB ligt, weer overhoop wordt gehaald. (bron: DFT) De premier liet weten, na bijna 7 weken onderhandelen in het Catshuis, de 6 onderhandelaars 'behoorlijk gaar' zijn. En dat met in het vooruitzicht dat het einde nog niet in zicht is. Ik verwacht dat er nog zeker ook nog wel een achtste week noodzakelijk zal zijn, tenzij de onderhandelingen eerder mislukken. In ieder geval moet nog een beslissing worden genomen over de ontwikkelingshulp en de hoogte van een BTW-verhoging. Wordt de rechtspositie van de zzp'er ook aangepakt? Ondertussen meldt Z24 dat het getreuzel van Rutte en Wilders in het Catshuis de AAA-rating van Nederland bedreigt. Het gebrek aan politieke daadkracht was eind maart al reden voor analisten van de Amerikaanse bank Citigroup om te stellen dat Nederland er van de vier eurolanden die nog de hoogste AAA-rating hebben bij kredietbeoordelaars, er het zwakst voor staat. Kredietbeoordelaar Fitch Ratings waarschuwt Nederland voor een dreigende afwaardering. Dat zegt de expert bij Fitch voor Nederland, Chris Pryce. Dit gebeurt waarschijnlijk door een verlaging van de vooruitblik voor de kredietwaardigheid van stabiel naar negatief. Met een lagere vooruitblik heeft een land een bepaalde periode om maatregelen te nemen om de financiën te verbeteren, voordat de kredietwaardigheid wordt verlaagd. Fitch geeft nu nog de hoogste AAA-kredietwaardering aan Nederland. ,,Nederland staat op het randje van een negatieve waarderingsactie. We houden in juni een bijeenkomst voor een kredietbeoordeling. Als ze de schulden laten stijgen, loopt het land risico. Een behoedzame houding zou verstandig zijn''. Hoe financiële markten over de positie van Nederland denken valt af te lezen aan het renteverschil tussen tienjarige staatsobligaties van Nederland en Duitsland. Dat schommelde historisch rond de 0,2 tot 0,3 procent. Maar in maart lag de Nederlandse tienjaarsrente zo'n 0,5 tot 0,6 procent hoger dan de Duitse.

RTLZ: Prof. Dr René Tissen schrijft in zijn column deze week dat 'we moeten stoppen met het kunstmatig in stand houden van zwakke banken'. Zo voorkom je dat zwakken de sterken omvertrekken, waaronder de (ooit) sterke ECB en structureel wankele lidstaten. De laatste jaren is overal in de wereld nieuw geld gecreëerd met als doel om banken en verzekeraars overeind te houden. Slechts IJsland koos er voor om de eigen banken failliet te laten gaan en betaalde daar niet eens zo’n hoge prijs voor. In Europa ligt de aanwending van nieuw geld ten behoeve van de banken gevoelig. Ten eerste vraagt iedereen zich af hoe het toch kan dat er overal nog zoveel banken zijn die uitsluitend kunnen voortbestaan dankzij het infuus van de ECB. Spanje en Italië staan er vol van. Moeten die niet losgelaten worden zodat ze een natuurlijke dood kunnen sterven? En hoe zit het met de ECB zelf? Bestaat er een exitscenario dat de besmette dokter genezen kan zonder dat de andere patiënten zieker worden en er geen nieuwe ziektegevallen ontstaan? Ik heb het nog niet langszij zien komen. Steeds duidelijker wordt dat Europa zich op alle fronten in een Catch-22 situatie (dilemma) heeft begeven. Slechts moeizaam realiseren de regeringsleiders zich dat ze via hun politiek van het grote geldsmijten niet alleen de plas met geld vergroot hebben, maar daarmee ook de markt voor geld en die twee bijten elkaar. Voor de crisis was de plas eigenlijk al te groot en onbeheersbaar. Nu is de markt alleen nog maar groter en onbeheersbaarder geworden. Geld erbij doen, is één ding. Geld er afhalen is van een geheel andere orde. Voor de lezers die meer willen weten over 'de grote drooglegging', 'de magische cirkel die is doorbroken', 'haal de zwakke banken van het infuus af' en 'welke toekomst de NIBC, Leaseplan, SNS-Reaal, van Lanschot en Staal Bankiers nog hebben lees dan verder over Trek het infuus uit de zwakke banken.

Ik heb besloten, meer dan in het verleden, bij geciteerde berichten met een specifiek onderwerp, de bron aan te geven die het bericht heeft gepubliceerd. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.