UPDATE19032016/316 Is Erdogan een betrouwbare partner?

Hoe serieus wordt Rutte, dit halfjaar de voorzitter van de Europese Unie, als hij voor de aanvang van de EU-top van de Europese Raad, naar buiten treedt met de uitspraak dat de Turken er rekening mee moeten houden dat de condities waarover tien dagen geleden een principe overeenkomst is gesloten, slechts worden uitgevoerd als aan alle 72 EU-voorwaarden door de Turken is voldaan. Als vervolgens wordt afgesproken dat de 80 miljoen Turken 'snel' visumvrij door de EU kunnen reizen. Onder 'snel' wordt dan verstaan 'voor deze zomer'. In het principe-akkoord van 7 maart jl werd vastgelegd 1 mei 2016. Rutte duidde op de Turkse wens (het was geen wens, het was een eis) dat de onderhandelingen kunnen worden hervat over toetreding van Turkije tot de EU. Daarover werd nu besloten dat er een nieuw hoofdstuk wordt geopend, over budgettaire zaken. Turkije had om vijf andere, belangrijkere, gevraagd. De blokkade van Cyprus daarop blijft bestaan. Vanaf 20 maart 2016 worden alle 'irreguliere migranten' die de Egeïsche Zee oversteken naar de Griekse eilanden, met inachtneming van internationaal en EU-recht, na behandeling van een individuele asielaanvraag teruggestuurd naar Turkije. Voor terugneming van iedere Syrische oorlogsvluchteling wordt een andere Syriër die al langer in een Turkse opvang verblijft, maar nooit eerder Europa heeft getracht te bereiken, per vliegtuig naar de EU gestuurd met een maximum van 70.000 vluchtelingen. Zodra de migratiestroom naar de Griekse eilanden is stilgevallen gaat de EU op legale en vrijwillige opname van vluchtelingen uit Turkije opnemen. Van Turkije wordt geëist dat zij maatregelen nemen tegen nieuwe migratieroutes te land of ter zee. Eerdere afspraken gingen uit van een betaling van €3 mrd aan ngo's en andere hulporganisaties, die belast zijn of worden 'bed, bad, brood, onderwijs en zorg' aan de vluchtelingen te verzorgen. Dat geld gaat nu naar de Turkse regering en wordt versneld uitbetaald. Of de Turkse regering de uitgaven moet verantwoorden is niet bekend. Wel dat er na de eerste €3 mrd nog een extra bijdrage is voor de Turken voor verbetering van de omstandiheden waarin de vluchtelingen in Turkije verblijven. Die afspraken werden met de Turkse premier Ahmet Davutoğlu gemaakt, maar het is de vraag of de premier wel competent is deze deal namens Turkije af te sluiten. Op het moment dat de onderhandelingen met de Turken in Brussel nog gaande waren sprak de Turkse president Recep Tayyip Erdogan harde woorden richting de Europese leiders. Europese onderhandelaars hebben premier Davutoglu de afgelopen weken meermaals aangesproken op het feit dat Turkije de persvrijheid in het geding brengt, onder andere door oppositiekranten over te nemen. Erdogan zei dat Turkije alleen naar die kritiek wil luisteren als het 'correct' is. Maar de Europeanen moeten eerst maar eens naar zichzelf kijken. Volgens de Turkse president 'danst' Europa 'in een mijnenveld' door direct of indirect 'terreurgroepen' te steunen. Voordat de Europeanen de Turken vertellen hoe ze vluchtelingen moeten opvangen en hoe wij om moeten gaan met mensenrechtenschendingen, moeten ze eerst eens naar zichzelf kijken. "In een tijd dat Turkije drie miljoen vluchtelingen opvangt moeten diegenen die geen ruimte weten te vinden voor een handvol vluchtelingen, die deze onschuldigen in erbarmelijke omstandigheden houden, eerst maar eens naar zichzelf kijken", aldus de president. Hij beschuldigde sommige landen er direct of indirect van terreurorganisaties die in Turkije actief zijn te ondersteunen. Kritiek op het legeroptreden in het zuidoosten van Turkije dat tot slachtoffers onder de burgerbevolking heeft geleid verwerpt hij. "Onze strijd tegen terreur is afgewogen en legitiem. Iedere terreurorganisatie actief in onze regio heeft zich tegen Turkije verenigd. Veel staten, voornamelijk westerse, kunnen nog steeds een principieel standpunt innemen tegen deze groeperingen." De deal heeft een aantal reacties opgeroepen die twijfel doet ontstaan over de legitimiteit van de overeenkomst. Het gevolg van de deal voor het opnemen van oorlogsvluchtelingen, die in Turkije verblijven, met de conditie dat deze vluchtelingen nog niet eerder een poging hebben ondernomen om in Europa binnen te komen, heeft tot gevolg dat alle vluchtelingen die terug worden gestuurd van Griekenland naar Turkije, nooit meer in aanmerking zullen komen voor een legale entree, ook als vaststaat dat het om oorlogsvluchtelingen gaat. Rutte c.s. heeft uitspreken gedaan dat de nieuwe vluchtelingen onder aan de trap in Turkije komen te staan. Dat is dus een pertinente leugen. Een voorstelling van zaken die nooit werkelijkheid wordt onder de gemaakte afspraken. Een andere zaak is de vraag of aan Turkije de status van een veilig-derde-land wordt toegekend. De UNHCR (Vluchtelingen-organisatie VN), Amnesty International en Vluchtelingenhulp verlenen aan Turkije niet de status van een veilig-derde-land. Redenen te over: de invulling van de mensenrechten voor vluchtelingen door vluchtelingen hun vluchtelingen status te ontnemen, vluchtelingen terug te sturen naar onveilige landen als Afghanistan, Irak en Syrië. De EU is momenteel niet in staat van iedere vluchteling die in Griekenland voet aan wal zet, op individuele basis, een asielaanvraag in behandeling te nemen. Daarbij hebben deze vluchtelingen het recht in beroep te gaan bij een afwijzing van de aanvraag tot aan het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg. Daarvoor zijn honderden, misschien wel duizenden asielrecht-advocaten nodig en honderden rechters. Die capaciteit is helemaal niet voorhanden, noch in Griekenland noch in de EU. Het opbouwen van de nodige infrastructuur gaat vijf tot tien jaar duren. Amnesty spreek over het akkoord van 18 maart 2016 als 'moreel en juridisch' verwerpelijk. 'Het is een zwarte dag voor Europa en voor de mensheid'.

Nog een aantal opmerkingen in de kantlijn. Wat is het beleid voor de vluchtelingen die zich momenteel in Griekenland en de Balkan bevinden? Wat doet Brussel met hen die in de modder moeten slapen? Het is inhumaan wat daar nu plaatsvindt en waar Brussel geen vinger naar uitsteekt. Rutte kwam na de EU-top van vrijdag, waar de deal met de Turken werd gesloten, met een uitspraak die hem niet sierde. Tegen alle oorlogsvluchtelingen die onderweg zijn naar een plek van vrede en veiligheid zei hij 'blijf thuis'. Een premier die kennelijk niet waarneemt dat burgers op de vlucht slaan voor oorlogsgeweld. Beleidsmakers die jaren hebben weggekeken van de vluchtelingenkampen in Libanon en Jordanië en naar Syriërs die in het land zelf op de vlucht zijn voor het oorlogsgeweld. Erdogan, zeker niet mijn vriend, heeft wel gelijk als hij Europa verwijt dat de inspanning van de EU-landen niets voorstelt in verhouding tot de humane ellende veroorzaakt door de oorlogen in het Midden Oosten. Ik zou daarvoor het woord schande willen gebruiken en de regeringsleiders weten wel waar ze mee bezig zijn. Ze zeggen dat de hele deal is opgezet om de mensensmokkelaars uit te schakelen maar daarvan zijn de vluchtelingen het slachtoffer en daar hoor ik geen politicus over (en dat is verwijtbaar). Die mensensmokkelaars worden alleen ten tonele gevoerd, door Rutte, Samsom, VVD en Brussel, om te verbloemen dat Europa zo weinig mogelijk vluchtelingen wil opnemen. Medemenselijkheid, barmhartigheid zijn begrippen die onze politieke elite ontberen. Daarbij komt dat Europa zich heeft afgesloten voor alle andere dan oorlogsvluchtelingen, maar is dat niet in strijd met de internationale vluchtelingenrechten? Terug naar de Vluchtelingendeal tussen de EU en Turkije. Wie is de echte baas in Turkije: de president of de premier. Ze spreken niet dezelfde taal. Dat kan nog voor onrust gaan zorgen, want hoe betrouwbaar zijn de Turken? Erdogan wijst Europa erop dat ze een onderprestatie leveren in het opvangen vluchtelingen, wat bedoelt hij daar precies mee? Moet Europa accepteren dat Erdogan zelf wel uitmaakt hoe in Turkije met mensenrechten wordt omgegaan? Hoe Europa zich moet opstellen in de Turks/Koerdische/PKK oorlog? Wat gaat er gebeuren met de bootjes met vluchtelingen die nu nog landen op de Griekse eilanden? Hoe reageert Europa als er alternatieve routes naar de EU komen? Europa moet nu snel veel geld en support sturen naar Libanon en Jordanië voor de opvang en verzorging van de vluchtelingen daar in de kampen. Als de omstandigheden daar verbeteren is de kans groot dat de toestroom afneemt. Rutte haalde opgelucht adem nadat hij, Merkel en Tusk een deal met de Turken hadden gesloten. Maar welke waarde daaraan moet worden toegekend, zal later blijken, want met een onbetrouwbare partner als de Turken weet je het nooit. Het moeilijkste deel van het project moet nog van de grond komen en het resultaat daarvan staat op voorhand niet vast. Het kan zo maar zo zijn dat de hoofdrolspelers van deze deal over een halfjaar zomaar van het politieke speelveld zijn verdwenen.

Het leven werd vorige maand in elf van de negentien eurolanden goedkoper. Dat blijkt uit cijfers die het Europees statistiekbureau Eurostat heeft gepubliceerd. De prijsdalingen waren het sterkst in Cyprus, waar de inflatie in februari uitkwam op min 2,2%. In Spanje waren consumentengoederen gemiddeld 1% goedkoper dan in februari 2015. In Duitsland werd een daling van 0,2% gemeten. In Nederland gingen de prijzen volgens de Europese meetmethode met 0,3% omhoog. In de hele eurozone zakte het prijspeil volgens een nieuwe raming 0,2%.

Veel fiducie in de uitwerking van de door de ECB aangekondigde maatregelen heeft ING-econoom Carsten Brzeski niet. Volgens hem heeft de centrale bank te weinig instrumenten om iets aan de huidige situatie te veranderen en dreigt er zelfs een situatie waarin extra stappen meer kwaad dan goed doen. Niets doen lijkt voorlopig echter het allerslechtste scenario, aldus de econoom. Nick Kounis, verantwoordelijk voor het macro-economisch onderzoek bij ABN AMRO, heeft meer vertrouwen in de kracht van het monetaire beleid. Hij voorziet een positief effect op de vraag en de inflatie, die er nog slechter voor zouden staan als de ECB de afgelopen tijd niet had opgetreden. De ECB kan het echter niet alleen, waarschuwt hij. Overheden zouden met hogere investeringen en structurele hervormingen ook moeten bijdragen aan het herstel van de economie. Hoofdeconoom Peter Praet van de Europese Centrale Bank stelt dat de rente in de eurozone nog lager kan, hoewel die op een historisch dieptepunt staat. Op dit vooruitzicht van een nog lagere rente en extra ingrepen om de eurozone-economie te versterken daalde de euro en sloot op $1,126. Tegenover de Italiaanse krant La Republica stelde Praet uitdrukkelijk dat de bodem van de rente nog niet is bereikt. ,,We zijn nog niet aan de ondergrens", zegt Praet. ,,Bij nieuwe schokken waarmee de vooruitzichten verslechteren, of wanneer de omstandigheden voor financieringen onvoldoende zijn om de economie en de inflatie een impuls te bieden, blijft een renteverlaging onderdeel van de voorhanden zijnde munitie". Daarmee geeft hij ruimte aan speculatie over uiteindelijk het uitdelen van geld aan consumenten, het zogeheten 'helikoptergeld', om bestedingen in de eurozone aan te jagen. Praet zegt dat de gereedschapskist met instrumenten niet uitgeput is geraakt, volgend op een serie ingrepen vorige week. Ook nadat het nieuwe opkoopprogramma is afgerond, houdt de ECB vast aan ,,huidige of lagere niveaus" van de rentetarieven die Frankfurt bepaalt, nuanceerde Praet eerdere uitspraken van ECB-president Draghi.

Rente betalen op spaargeld, het is een taboe dat nog geen bank heeft durven doorbreken. Maar in Duitsland waagt een spaarbank zich er nu toch aan. Topman Bernhard Uppenkamp van Sparkasse Oberhausen sluit zo'n ,,strafrente'' voor zeer rijke klanten niet langer uit. Europese banken moeten sinds een paar maanden rente betalen op geld dat zij onderbrengen bij de Europese Centrale Bank (ECB). Onder normale omstandigheden zouden zij op zulke deposito's rente ontvangen, net als 'gewone' spaarders, maar door ze in plaats daarvan te laten betalen hoopt de ECB de kredietverlening te stimuleren. Uppenkamp riep bij presentatie van de jaarcijfers op tot meer politieke druk op de ECB. Want als die zijn beleid voortzet, valt niet uit te sluiten dat private klanten straks rente moeten gaan betalen op hun spaarcenten. Dat zal wel uitsluitend gelden voor klanten die met miljoenenbedragen aan komen zetten, benadrukt de spaarbank.

In Zwitserland is ophef ontstaan over het al te makkelijk uitleveren van informatie over vermeende zwartspaarders aan de Nederlandse fiscus. Dat schrijft de Zwitserse zakenkrant Handelszeitung. Het verstrekken van bankgegevens van Nederlandse klanten bij twee Zwitserse banken zou in strijd zijn met het Zwitsers recht, stellen verschillende experts. Onder de kop ’der Tulpenkrieg’ hekelt onder meer Andrea Opel, assistent-professor belastingrecht aan de universiteit van Luzern, de actie van de Zwitserse en Nederlandse autoriteiten. Volgens Opel kan Nederland alleen gegevens opvragen als het de namen kent van de van zwartsparen verdachte Nederlanders. In plaats daarvan heeft de Belastingdienst de gegevens opgevraagd van alle Nederlanders met een bankrekening bij UBS of Credit Suisse in de periode tussen 1 februari 2013 en eind 2014 met tenminste een saldo van €1500. Veel van hen voelden de bui al hangen en hebben ondertussen hun rekeningen leeg gemaakt. Maar als ze niet zijn ingekeerd in Nederland en de fiscus via deze weg alsnog hun identiteit achterhaalt dreigen grote boetes tot wel 300% van de misgelopen belasting.

De onzekerheid rond het referendum over een Brits vertrek uit de Europese Unie (Brexit) kan bedrijven terughoudend maken met hun investeringen en daardoor de economische groei raken. Dat liet de Britse centrale bank weten bij de bekendmaking van het rentebesluit. Het referendum vindt plaats op 23 juni. Volgens de Bank of England (BoE) is er steeds meer onzekerheid over de uitkomst van de volksraadpleging. De centrale bank stelt dat op korte termijn de groei van de vraag gedrukt kan worden door de onduidelijkheid over hoe de stemming gaat uitvallen. De peilingen wijzen op verdeeldheid onder de Britse bevolking, met veel mensen die nog geen besluit hebben genomen om voor of tegen een vertrek uit de EU te stemmen. De rente staat al zeven jaar op het historisch lage niveau van 0,5%. Het besluit was unaniem genomen door de beleidsmakers.

De onrust op de financiële markten heeft de afgelopen maanden goed uitgepakt voor beleggers in goud, dat sterk in waarde steeg. De goudprijs is de afgelopen maanden zelfs in het sterkste tempo gestegen van de afgelopen dertig jaar, meldde de Britse krant Financial Times. Goud werd, dankzij zijn rol als vluchthaven in onrustige tijden, in de eerste drie maanden van 2016 al circa 18% meer waard. Daarmee kent het edelmetaal zijn beste kwartaal sinds 1986, aldus FT. Vrijdag stond de goudprijs op $1255 per troy ounce (31,1 gram). Bij de jaarwisseling was dit $1061. De goudprijs wordt ook vooruitgeholpen door de daling van de dollarkoers. De dollar verloor afgelopen tijd in waarde door de verwachting dat de Federal Reserve de rente in de VS dit jaar minder sterk zal verhogen dan eerder werd gedacht. Goud raakt in zwang als belegging bij institutionele partijen. Ze ontvluchten de negatieve rentes van centrale banken. Münich Re, ’s werelds grootste herverzekeraar, slaat goud en cash als zekerheid in. Het edelmetaal biedt anders dan aandelen en obligaties rente noch dividend. Goudgebruik voor industriële verwerking en sieraden is bovendien beperkt. Goud moet het vooral van zijn prijsstijging hebben en zijn eeuwenoude imago: waardevast in crisistijd. ,,De Big Boys, de grote professionele partijen, komen nu naar de markt voor fysiek goud voor rendement”, ziet Ole Hansen, hoofd grondstoffenhandel bij Saxo Bank aan de verhandelde volumes in fysiek goud in Londen. In enkele weken is voor $10 mrd goud aangekocht. ,,Particulieren kunnen deze hoeveelheden nooit kopen”, stelt Hansen.

Het consumentenvertrouwen is in maart verder afgenomen. Dat maakte het CBS deze week bekend. De vertrouwensindex ging van min 1 in februari naar min 4 in maart. Het is de tweede maand op rij dat het consumentenvertrouwen negatief is. De daling kwam vooral doordat het oordeel over het economisch klimaat sterk verslechterde. De koopbereid nam daarentegen wel iets toe, constateerde het statistiekbureau. Met min 4 ligt het consumentenvertrouwen wel boven het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar (min 8). Het vertrouwen bereikte in april 2000 de hoogste stand ooit op 27. Het dieptepunt werd bereikt in februari 2013 met min 44.

In het volgende blog zal ik mij afvragen of ik voor of tegen het Associatieverdrag met Oekraïne zal stemmen. Waarom hoor ik niemand zich afvragen welke rol Oekraïne gespeeld heeft in de MH17 ramp en waarom er zo geheimzinnig wordt gedaan over de rapporten daarover. Waarom heeft de EU zich niet beperkt tot een vrijhandelsverdrag en gekozen heeft voor een associatieverdrag, met een veel zwaardere lading. Op aandrang van Merkel is er een verdrag tot stand gekomen omdat de Duitse industrie grote zware belangen heeft in Oekraïne. Duitse ondernemingen maken gebruik van goedkope arbeiders in de industrie, en die belangen moesten beschermd worden en er moest worden voorkomen dat de Russen zich daartussen zouden wringen. Maar de vraag blijft waarom is gekozen voor een associatieverdrag als het niet gaat om (geo)politieke belangen?

Slotstand indices 18 mrt 2016; week 11: AEX 444,79; BEL 20 3.420,05; CAC-40 4462,51; DAX 30 9.950,80; FTSE 100 6189,64; SMI 7.813,68; RTS (Rusland) 885,13; DJIA 17602,30; NY-Nasdaq 100 4.410,828; Nikkei 225 16724,81; Hang Seng 20671,24; All Ords 5239,30; SSEC 2955,15; €/$ 1,1269; goud $1255,00; dat is €35.777,62 per kg, 3 maands Euribor -0,235 (1 weeks -0,344%, 1 mnds -0,324), 10 jarig Nederlandse Staat 0,303%, 10 jaar VS 1,8786%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,049, elders 1,189. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.