UPDATE18102014/242 De koude oorlog komt terug

Ondanks de omvangrijke stimuleringsmaatregelen van de Europese centrale bank (ECB) kan Europa een nieuwe recessie niet ontlopen. Althans dat beeld komt naar voren in een peiling van DFT.nl. Hoewel de ECB het monetaire beleid al flink heeft verruimd met steunmaatregelen, zoals een verdere verlaging van de rente lijkt de kwakkelende economie in de eurozone af te stevenen op een nieuwe krimp. Bijna de helft van de respondenten meent dat door de haperende groeimotor van Duitsland Europa weer terugvalt in een recessie. Zo’n 16% wijst op de sterk dalende olieprijzen die aangeven die een nieuwe neergang in de EU voorspellen. De optimisten zijn ver in de minderheid. Een kwart gaat er van uit dat Europa zich kan optrekken aan Amerika, terwijl 10% er rekening mee houdt dat de ECB een steun in de rug geeft om recessie te voorkomen. De peiling tekent een beeld van een wegzakkend vertrouwen in de Europese monetaire en financieel/economische beleidsmakers.

De Europese Centrale Bank (ECB) overweegt de Chinese yuan renminbi toe te voegen aan zijn buitenlandse valutareserves. Een dergelijke maatregel zou een grote stap zijn in de internationalisering van de Chinese munteenheid. Volgens het Amerikaanse persbureau Bloomberg bespreekt het ECB-bestuur op zijn komende maandelijkse vergadering of er geleidelijk een begin mee moet worden gemaakt. Als dat besluit wordt genomen, dan gebeurt het op zijn vroegst pas volgend jaar. De aankopen zullen in eerste instantie klein van omvang zijn. Hoewel China de op een na grootste economie ter wereld is, komt de yuan renminbi anders dan de dollar, euro, pond en yen niet voor op de IMF-lijst van meest gehouden valutareserves. Daarop domineert de dollar met een aandeel van 61%. De Duitse voormalige centralebankpresident Axel Weber voorspelde eerder deze week een grotere internationale rol voor de Chinese munteenheid.

Er moet in Italië een referendum worden gehouden om de euro af te schaffen, zegt Beppe Grillo, de leider van de Italiaanse Beweging Vijf Sterren (M5S). Deze politieke beweging kreeg vorig jaar bij de Kamerverkiezingen „vanuit het niets” de meeste stemmen in Italië en is nu de belangrijkste oppositiepartij. De voormalige komiek Grillo start binnenkort al met het verzamelen van handtekeningen voor een volksstemming tegen de euro. Volgens Grillo is de euro „een munt zonder toekomst”. „Wij moeten de euro noodzakelijkerwijs verlaten en wel zo snel mogelijk”, schreeuwde Grillo kortgeleden tijdens een M5S-bijeenkomst in Rome.

Het Nibud meldt dat 1.100.000 Nederlanders in financiële problemen zitten. Die kosten de samenleving €1,1 mrd per jaar. In Nederland leven 2,5 miljoen mensen onder de armoedegrens rapporteren Platform31 uit Den Haag, een kenniscentrum voor stedelijke en regionale ontwikkeling, en het European Urban Knowledge Network (EUKN). Het risico van armoede en sociale uitsluiting onder kinderen nam afgelopen vijf jaar toe met 1½% tot 17%. In totaal leven 604.000 Nederlandse kinderen onder de armoedegrens. Platform31 stelt dat armoede in Nederland zich vooral concentreert in stedelijke achterstandswijken. ''Die concentratie en tegelijkertijd afzondering van andere groepen in de samenleving verkleint de kansen voor armen hun situatie te verbeteren. Dit zorgt onder kinderen voor ongelijke kansen in het onderwijs en later ook op de arbeidsmarkt", zeggen de onderzoekers. Armoede kan volgens hen alleen effectief worden bestreden door een aanpak op verschillende terreinen tegelijk, waaronder onderwijs, arbeidsdeelname en huisvesting.

In de Tweede Kamer werd gediscussieerd met staatssecretaris Wiebes over onder meer over de door de politiek gewenste belastinghervorming. Te denken valt dan aan lagere lasten op arbeid, verhoging van belasting op vermogens en meer belasting voor automobilisten. Ook onderschreef de staatssecretaris de klachten in de bevolking over de fictieve renteopbrengst van 4%, waarover burgers belasting op vermogen moeten betalen, terwijl ze nu nog maar 0,9% van de bank als rente krijgen vergoed. Het volk vindt dat onrechtvaardig, zegt de staatssecretaris. Hij gaat erover nadenken, liet hij weten. Maar opdat er geen voorzichtig optimisme onder de belastingbetalers gaat ontstaan: hij gaat niet nadenken over de inhoud van deze belastingmaatregel maar over de vorm. Het betekent dat de komende jaren alles bij het oude blijft en enig enthousiasme niet gerechtvaardigd is. Het is gewoon diefstal van de overheid en daar zullen we mee moeten leven. Opdat de staatssecretaris daaruit geen geruststellende conclusies trekt: hij heeft gewoon een plaat voor zijn kop. De VVD stelde hij gerust met de uitspraak dat het Europese noodfonds ESM niet zal worden gebruikt voor investeringen in de Europese economie. Jean-Claude Jüncker, de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, op deze mogelijkheid gehint. In het noodfonds zit €700 mrd, dat voor het grootste gedeelte bestaat uit garanties, bedoeld om landen in de eurozone te redden als die in financiële problemen komen. Jüncker is op zoek naar financiering nadat hij aankondigde de Europese economie met €300 mrd te willen gaan stimuleren. Om het financiële beleid nog ondoorzichtiger te maken dan het al is zegt Wiebes: 'filosoferen is een plicht'. Er wordt van bewindspersonen kennelijk verwacht dat ze nadenken, veel nadenken. De kabinetten Rutte I en II hebben voor €50 mrd bezuinigingen ingeboekt. Het is maar dat U, als lezer, weet waar de politiek mee bezig is.

Rob de Wijk citeert in zijn column een Egyptische collega, die stelt dat we in een nieuwe wereldoorlog zitten. Dat is heftig. Ze stelt dat in Afghanistan de bron ligt vanwaar het antiwesterse djihadisme zich heeft verplaatst naar het Midden Oosten en naar Noord-Afrika. Misschien zou ik zelfs de Tweede Golfoorlog zelfs in dit proces willen betrekken omdat daar een aanzet door de Amerikanen en hun bondgenoten is gegeven aan de achterstelling van de soennieten en de dood van hun leider Saddam Hoessein. Voeg daarbij de angst voor terroristische aanslagen in het Westen en de handelsoorlog van het Westen met Rusland. Alle zekerheden die er decennia lang, als vanzelfsprekend, waren zijn deze zomer als sneeuw voor de zon verdwenen. Wat die Egyptische columniste zegt is dat wij Westerlingen 'het' niet meer aankunnen. De bedreigingen zijn te groot, de vluchtelingenstromen te omvangrijk en wijze waarop wij reageren op de confrontatie met Rusland, IS en Mali kan ertoe leiden dat wij het beoogde doel niet zullen bereiken. Mogelijk zijn de westerse doelstellingen: Rusland uit Oost-Oekraïne en de Krim, de vernietiging van IS en stabiliteit in Malie, met de huidige militaire en economische middelen niet te realiseren. De Wijk zegt dat het hoog tijd wordt dat er een fundamentele discussie gaat plaatsvinden hoe wij met de chaos rond en in Europa omgaan. Zonder gezichtsverlies is dat niet te doen. We moeten de sancties tegen de Russen terugnemen en de Russen meedelen dat we aan een eigen energievoorziening gaan werken. Dat waren we toch al van plan, alleen moet dat proces in een versnelling worden gezet. Het is dan niet meer vrijblijvend maar verplicht en dat vind ik dan een winstpunt. De Wijk stelt de vraag of de geesten er al rijp voor zijn? Denken wij nog steeds dat wij oppermachtig zijn en de wereld onze wil kunnen opleggen? Op termijn zeker niet. Of slagen we er nog net in een Pyrrus-overwinning binnen te halen. Gesproken over de onrust in het Midden Oosten, heb ik al eerder gewezen op de situatie in Saoedi-Arabië. Ik heb dit land de zwakste schakel genoemd in 'the coalition of the willing' van de VS in de strijd tegen IS. Ik ben zelfs zo ver gegaan dat ik het Koningschap ter discussie heb gesteld. In dit kader las ik een artikel over een uitspraak van een Saoedische rechter die een onthoofding eist van de sjiietische sjeik Nimr al-Nimr. Hij wordt gezien als een verdediger van de sjiitische zaak. Hij wordt beschuldigd van 'ontrouw aan de machthebber' en het 'aanwakkeren van sektarische spanningen'. Saoedi-Arabië is een soennitisch bolwerk , waar momenteel IS- sympathisanten druk zetten op een keiharde aanpak van de sjiitische minderheid. Zijn volgelingen zien de doodstraf voor hun leider als een aanval op hun geloofsgroep. Het aantal executies is deze zomer fors toegenomen. In 2½ week werden 22 mensen onthoofd tegen 74 in heel vorig jaar. De meesten kregen de doodstraf wegens 'onislamitisch gedrag'. Ook de onderdrukking van christenen en atheïsten neemt daar toe. Bij werd wordt atheïsme gelijkgesteld aan terrorisme. Wordt vervolgd.

De Duitse regering zal investeringen inzetten om de afzwakkende economische groei in eigen land te stimuleren. Dat kondigde de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble afgelopen weekend aan. Schäuble gaf aan dat de Duitse regering zijn verwachtingen voor de groei verlaagt, in reactie op de tegenvallende cijfers die afgelopen week over Europa's grootste economie naar buiten kwamen. De minister schreef de onverwachte krimp van de export en de industrie vooral toe aan de handelsoorlog met Rusland en de zwakke groei in de rest van de eurozone. Hij gaf daarnaast aan dat het vertrouwen op de binnenlandse markt is aangetast. ,,Het is duidelijk dat we onze inspanningen om de investeringen in de publieke en private sector te stimuleren moeten opvoeren'', stelde Schäuble na afloop van de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Die instelling stelde afgelopen week dat Duitsland zowel zijn eigen als de Europese economie vooruit kan helpen met investeringen in de infrastructuur.

Duitsland heeft op de jaarvergadering van het IMF gewaarschuwd voor een te negatief beeld van de wereldeconomie. Minister Schäuble van Financiën zei dat er wel tegenvallers zijn, maar dat er geen reden is om de economie "een crisis in te praten". Hij reageert daarmee op de opmerking van het IMF dat er "serieuze risico's zijn voor het herstel van de economie” en dat het stimuleren van de groei de hoogste prioriteit moet krijgen. Schäuble en de topman van de Duitse centrale bank, Weidmann, waren daarover nogal ontstemd. "Niemand twijfelt aan de tendens van herstel", zei Weidmann.

Het vertrouwen van Duitse beleggers en analisten in de economie is in oktober opnieuw gedaald, te midden van geopolitieke onrust. De vertrouwensindex van ZEW, die de verwachtingen voor de komende 6 maanden weergeeft en door de financiële markten scherp in de gaten gehouden wordt, daalde van +6,9 in september tot -3,6 in oktober. De index daalt al sinds in december vorig jaar de hoogste stand in 7 jaar werd bereikt. De stand in september is slechter dan verwacht. De index die de beoordeling van de huidige omstandigheden weerspiegelt daalde eveneens fors, van 25,4 vorige maand tot 3,2. Een Duitse vermogensanalist schrijft deze week: Denn Deutschland steht jetzt unmittelbar vor dem ENDGÜLTIGEN RUIN!

Nederlandse banken hebben minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) gevraagd om hen van een massaclaim te vrijwaren voor de verkoop van rentederivaten. De banken vinden dat de aansprakelijkheid per geval moet worden voorgelegd aan het financiële klachteninstituut Kifid. Dat meldt een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Volgens Stichting Renteswapclaim, dat opkomt voor gedupeerde ondernemers met een renteswap, is het gelobby bij Opstelten niet de enige maatregel die de banken nemen om massaclaims als gevolg van de swaps te voorkomen. De stichting meldt dat de Rabobank 'een team van dertig medewerkers' op pad stuurt naar MKB'ers, om hen 'onder de dreiging van het opzeggen van de kredietrelatie trachten te laten tekenen voor afstand van recht'. Ook zou de bank deskundigen aan zich binden, zodat zij niet meer in het nadeel van de Rabobank zouden kunnen verklaren. De stichting meldt 'op korte termijn' een massaclaim tegen de bank te starten. Opstelten wil een wetswijziging om het eenvoudiger te maken om collectief schade te verhalen (als gevolg van het beleid dat banken en verzekeraars hebben gevoerd bij de woekerpolissen?). De banken hebben hem gevraagd om hun uitzonderingspositie op te nemen in de verklarende tekst bij het wetsvoorstel. Het verzoek van de banken draait om de verkoop van zogeheten renteswaps. Dat zijn financiële producten om de variabele rente op leningen 'vast te zetten'. Als de rente boven de afgesproken rentestand uitkomt, betaalt de bank het verschil aan het bedrijf terug. Maar omdat de rente nu heel laag is hebben veel van deze producten een negatieve waarde, waardoor ondernemers volgens claimstichtingen in financiële problemen komen. Volgens toezichthouder AFM staan er ongeveer 17.000 rentederivaten uit bij middelgrote en kleine ondernemingen. In sommige gevallen hebben ondernemers de swaps in privé”overgenomen. Als Nederlandse banken verwijtbaar hebben gehandeld bij de verkoop van rentederivaten, waarom zouden banken dan door de overheid moeten worden beschermd voor massaclaims. Als het gaat om 17.000 gedupeerden is een individuele afhandeling bij het Kifid, zoals de banken voorstellen, een niet uitvoerbare optie. De banken hadden veel eerder moeten bedenken dat renteswaps een gevaarlijk product zijn voor klanten die niet konden beoordelen welke risico's ze binnenhaalden. Daarbij komt dat de account-managers van de banken niet voldoende kennis hadden om cliënten daarop te wijzen. Het spreekwoord zegt: 'wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten'. En dat is, in dit geval, van toepassing. Bankiers moeten worden geconfronteerd met de gevolgen van hun handelen en niet bij de overheid gaan bedelen omdat het branden van de billen zo'n pijn doet. En de wijze waarop de RABO het probleem aanpakt riekt naar chantage. Daarvoor kun je in het gevang terecht komen. Wel uitermate vreemd is de presentatie van het beleidsstuk 'toekomstgericht bankieren' dat de NVB. Na de nodige kritiek van het publiek op de manier waarop banken zich de afgelopen jaren hebben gedragen en dat nog altijd doen gezien het bovenstaande verzoek aan de minister van Justitie komt men nu naar buiten met het voornemen duurzamer en dienstbaarder te willen gaan werken. Ze nemen zich voor dienstbaarder aan de samenleving te gaan werken: 'toekomstgericht te gaan bankieren'. Om dat te bereiken hebben zij drie maatregelen genomen. De eerste maatregel is een maatschappelijk statuut, waarin de banken uitleggen wat zij zien als hun rol in de samenleving. Banken moeten niet alleen alle soorten klanten bedienen, maar ook eerlijk en transparant zijn over hun producten en 'bijdragen aan opleiding en voorlichting gericht op het vergroten van het algemene kennisniveau over geldzaken in de samenleving'. Daarnaast is er een vernieuwde Code Banken. Daar staat in hoe de banken hun bedrijf op een goede manier willen runnen, risico's binnen de perken willen houden en hun bankiers op langetermijncriteria willen beoordelen en belonen. Tenslotte introduceert de NVB een aantal gedragsregels, waar 'individuele bankmedewerkers voor staan' en waarop zij aangesproken mogen worden. De bankiers moeten bijvoorbeeld de belangen van de klant centraal zetten en integer en zorgvuldig werken. Over het beperken dan wel afschaffen van bonussen aan 'bankers', wordt in de bankencode niets gezegd.

108.754 consumenten hebben een betalingsachterstand op hun hypotheek. Dit aantal nam afgelopen jaar met 18% toe en is sinds begin 2011 zelfs verdubbeld. Dat blijkt uit recente cijfers van het Bureau Krediet Registratie (BKR). Sinds oktober 2013 zijn er 16.942 mensen bijgekomen die grote moeite hebben hun hypotheeklasten te betalen. Consumenten met een betalingsachterstand staan geregistreerd bij het BKR als ze meer dan vier maanden achterlopen met betalingen voor hypotheekrente en aflossingen. "Achter deze cijfers gaat een wereld van financiële en persoonlijke ellende schuil," zegt directeur Peter van den Bosch van het BKR. Volgens hem is de hypotheek de laatste kostenpost die mensen niet betalen. Het aantal mensen met betalingsachterstand neemt al jaren toe. In 2011 was dit aantal met ruim 50.000 de helft lager en in 2008 waren er slechts 30.000 consumenten die grote moeite hadden met het betalen van hypotheeklasten. Volgens het BKR vlakt de stijging wel af. Tussen oktober 2012 en 2013 nam het aantal betalingsproblemen nog toe met bijna 20.000 mensen, in het afgelopen jaar dus bijna 17.000. Verder stelt Van den Bosch dat het aantal 108.754 een hoog aantal is, maar dat er in verhouding met het aantal uitstaande hypotheken niet zo'n hoog percentage is met betalingsachterstanden. Dat zal zo zijn maar het zijn wel meer dan 100.000 gezinnen met financiële problemen en alle gevolgen vandien voor het betalen van de zorgpremie, gas, electra en water, telefoon, kabel, en andersoortige verplichtingen.

Camiel Eurlings is opgestapt als topman bij KLM. De Raad van Commissarissen zou het laatste zetje hebben gegeven. Waar Eurlings niet voor zwichtte was de druk uit Parijs om KLM te laten bijdragen in de verlies van €500 mln bij Air France als gevolg van de pilotenstaking. Air France zit in zwaar weer en zonder steun van KLM is het maar de vraag of AF overleefd. Eurlings is binnengehaald als politicus, niet als een luchtvaartdeskundige.

15 oktober ging de AEX hard onderuit en belandde op het laagste slotniveau van dit jaar. Tegenvallende Amerikaanse macrocijfers joegen beleggers schrik aan over een stagnatie van de wereldwijde economische groei. Als gevolg van de paniekreacties op de aandelenbeurzen naam de vraag naar Nederlandse en Duitse staatsobligaties toe, de 10 jaars rente daalde hier naar 0,909%, steeg de goudprijs en daalde de euro in waarde. De AEX-index eindigde met een verlies van 3,46% op een stand van 379,69 punten. Het was de zevende dag op een rij met verlies. Het was het grootste dagverlies sinds de donkerste dagen van de Europese schuldencrisis in november 2011. De hoofdgraadmeter van het Damrak staat daardoor nu 11% onder het hoogtepunt van de afgelopen 6 jaar, dat nog geen maand geleden (op 425,74) werd genoteerd. Dat niveau was sinds juni 2008, een kleine 3 maanden voor de escalatie van de financiële crisis, niet meer bereikt. Elders in Europa zochten beleggers ook massaal de uitgang. Londen verloor ruim 2,83%, Frankfurt eindigde op -2,87%, Brussel -3,31% en Parijs ging 3,63% onderuit. De sterke opleving van de obligatierentes van de perifere EU-landen, zoals Griekenland en Portugal, die duiden op zenuwachtigheid over Europa. Er blijven zorgen over de groei in Europa die het sentiment beïnvloeden. Griekenland lag opnieuw zwaar onder vuur op de financiële markten. De rente op Griekse staatsleningen loopt hard op, terwijl de aandelenbeurs in Athene diep in het rood staat. De hoofdgraadmeter van de Griekse beurs Athex sloot 6,25% in de min, nadat eerder op de dag zelfs een verlies van bijna 10% op de borden had gestaan. Vooral bankaandelen moesten het in Athene ontgelden. Tegelijkertijd is de rente op Griekse tienjaarsleningen opgelopen naar 7,6%, wat aangeeft dat Griekse staatsleningen massaal in de verkoop werden gedaan. Beleggers maken zich weer zorgen over de financiële toekomst van Griekenland, omdat de Griekse regering een einde wil maken aan de financiële steun van de eurolanden en het IMF. Europa zelf stevent af op een Japan-scenario met weinig groei en lage inflatie, terwijl Amerika economisch wel aantrekt, wordt gezegd maar daar zet ik voorlopig vraagtekens bij. De Europese centrale bank heeft minder daadkracht dan de FED. De markten zijn teleurgesteld over het uitblijven van nieuwe maatregelen door ECB-president Mario Draghi. Indirect heeft hij daardoor de aanzet gegeven voor de verkoopgolf die momenteel over de aandelenmarkten trekt. Daar komt bij dat "beleggers lange tijd de oogkleppen hebben opgehouden over de zwakke macrocijfers uit de eurozone vanwege de verwachting dat de Europese centrale bank (ECB) met monetaire verruiming over de brug zou komen. Als Draghi op korte termijn niet over de brug komt, zal de druk steeds groter worden als het economische plaatje in Europa niet verbetert." De bedrijvigheid in de industrie in de economisch belangrijke regio rond New York is in oktober veel sterker teruggevallen dan voorzien was. De zogeheten Empire State-index ging deze maand van 27,54 naar 6,17. De positieve stand van de index duidt nog wel op een geringe groei van de industriële activiteit in New York, het noorden van New Jersey en het zuiden van Connecticut. De producentenprijzen in de VS zijn in september met 0,1% gedaald in vergelijking met augustus. De daling komt geheel onverwacht. De detailhandelsverkopen in de VS zijn in september met 0,3% op maandbasis gedaald. De daling volgt op een toename van de winkelverkopen met 0,6% in augustus. Exclusief de verkoop van auto's en brandstoffen ging de detailhandelsomzet met 0,1% omlaag, waar op een stijging met 0,4% werd gerekend. In augustus was nog sprake van een toename met 0,5%.

16 oktober was opnieuw een roodgekleurde beursdag. De beursborden in heel Europa en het Verre Oosten sloten in de min. Beleggers vrezen een nieuwe recessie en dumpen aandelen. Vooral de financiële waarden kregen harde klappen te verduren. Ook de olieprijs kelderde, en gaat richting de $80 per vat. In de loop van de dag liepen de verliezen terug. De laagste stand van de AEX was 366,84 maar sloot op 376,27, een min van 0,9%. Ook elders in Europa werd met lichte verliezen afgesloten. De onrust op de financiële markten heeft deze week druk gezet op de staatsobligaties van Zuid-Europese landen. Vooral Griekenland moest het opnieuw ontgelden, maar ook de rentes van Spanje en Italië liepen stevig op. De rente op Griekse tienjaarsleningen schoot omhoog naar 8,5%. Na een gestage daling in de afgelopen maanden staat de rente daardoor nu weer bijna op het hoogste punt van het afgelopen jaar. Die sterke stijging geeft aan dat het vertrouwen in de financiële toekomst van Griekenland onder beleggers verdampt. Zij maken zich zorgen over de ambitie van de Griekse regering om afscheid te nemen van de hulpleningen van de eurolanden en het IMF. Ook de aandelenbeurs in Athene bleef onder druk staan. De zorg over Griekenland kreeg ook vat op Italië en Spanje. Spanje haalde bij een veiling van nieuwe leningen minder geld op dan verwacht en zag zijn tienjaarsrente oplopen van 2,1 naar 2,4%. De vergelijkbare Italiaanse rente ging van 2,4 naar 2,7%. Daarmee zijn Spanje en Italië nog ver verwijderd van de torenhoge rentes die tijdens de schuldencrisis werden bereikt. Het rendement en de waarde van een obligatie bewegen tegengesteld. Een stijgende rente wijst op een dalende waarde en een afnemende vraag naar het betreffende schuldpapier.

17 oktober herstelde de markten verder, nadat gistermiddag vanuit de VS berichten kwamen dat de FED pas op een later moment de inkoop van staatspapier zou gaan verminderen. Dat bracht rust in de markt. Ik snap het niet want wat is de relatie van opgeblazen aandelenkoersen en verruiming van de liquiditeiten. Zeker in de VS moeten de beurskoersen nog wel tien tot twintig procent dalen. Zeker als de kapitaalmarktrente gaat stijgen. Maar goed, wat in het vat zit verzuurt niet. De AEX liep 2,86% in van het deze week geleden verlies.

De crisis in de eurozone is nog niet overwonnen. Dat kan alleen als landen hun tekorten terugdringen en hun economie versterken. Dat zegt Angela Merkel. ,,De eerste successen laten zien dat we het juiste pad hebben gekozen'', zegt de Duitse bondskanselier in een verwijzing naar de ontwikkelingen in Spanje, Ierland en Portugal. ,,Maar ik blijf zeggen dat we ons doel nog lang niet hebben bereikt. De crisis is nog niet overwonnen, omdat de oorzaken, die voortkomen uit de opzet van de muntunie en de situatie van afzonderlijke landen, niet zijn weggenomen.'' Merkel sprak tegen de achtergrond van grote onrust op de financiële markten, waar de zorgen over de internationale economie de afgelopen dagen tot een massale uitverkoop op de beurzen heeft geleid. Daarbij liepen ook de rentes van Zuid-Europese landen hard op. De veilig geachte Duitse obligaties waren de enige staatsleningen uit de eurozone die wel in trek zijn. De Duitse tienjaarsrente zakte daardoor naar het ongekend lage niveau van 0,7%. Maar het gemiddelde prijspeil in Spanje en Italië is in september opnieuw gedaald. In Spanje zakte het prijspeil vorige maand met 0,3% op jaarbasis. In Italië waren consumptiegoederen gemiddeld 0,1% goedkoper dan in september vorig jaar. In Spanje gingen de prijzen daarmee voor de derde achtereenvolgende maand omlaag gegaan, in Italië was het de tweede maand op een rij met een negatieve inflatie. In de hele eurozone zakte de inflatie in september, zoals eerder gemeld, naar 0,3%. Dat is het laagste niveau sinds oktober 2009. De bijzonder lage inflatie voedt de vrees voor deflatie, een periode van aanhoudende prijsdalingen die een rem kan zetten op de bestedingen en het duurder maakt om schulden af te lossen. In Griekenland is al ruim een jaar sprake van deflatie. In september zakten de prijzen er met ruim 1%. In de afgelopen 12 maanden bedroeg de afname gemiddeld 1,5% per maand. De inflatie in de eurozone werd vorige maand opgekrikt door Duitsland, waar het leven 0,8% duurder werd. De Nederlandse inflatie bedroeg volgens de Europese meetmethode 0,6%. De hoogste geldontwaarding werd gemeten in Finland en Oostenrijk, waar prijzen met circa 1,5% stegen. ING-econoom Martin van Vliet geeft in een reactie aan dat deflatie in de eurozone steeds meer dichterbij komt. Daardoor kan er volgens hem in de komende maanden ,,overweldigende druk'' op de Europese Centrale Bank (ECB) komen te staan om de strijd tegen de lage inflatie verder op te voeren. De ECB mikt op een inflatie van net geen 2%. De afgelopen maanden verlaagde de centrale bank in dat kader nogmaals twee keer de rente in de eurozone en werd de opkoop van leningen aangekondigd. Op die manier hoopt de ECB de kredietverlening aan te zwengelen, zodat de investeringen en bestedingen in de eurolanden kunnen groeien. Bij een stijgende vraag krijgt ook het prijspeil een impuls. Dat laatste is 'waar' maar zover zijn we nog niet. Merkel is daarover duidelijk 'de crisis is nog niet overwonnen'. Ondanks de stevige taal van Merkel moeten we rekening houden dat eurolanden onder aanvoering van Frankrijk en Italië zware oppositie gaan voeren tegen het beleid dat Merkel dicteert en de EC van Barroso en de Eurogroep onder aanvoering van onze eigen Dijssel hebben uitgevoerd. Ik hou er rekening mee dat Europa er over drie jaar anders uitziet dan wij op dit moment voor mogelijk houden. Ik verwacht een confrontatie tussen Merkel en Hollande op het scherp van de snede met een ongewis resultaat.

De aanhoudend lage groei maakt de internationale economie bijzonder kwetsbaar voor nieuwe schokken. Politici moeten daarom de moed hebben de noodzakelijke hervormingen door te voeren om de groei te stimuleren. Dat stelden de 188 lidstaten van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) na afloop van hun jaarvergadering. ,,Het herstel is nog niet af'', concludeerde de Singaporese minister van Financiën Tharman, die de bijeenkomst met zijn collega-ministers en centralebankpresidenten voorzat. ,,We moeten voorkomen dat we nog jaren in een situatie van lage groei blijven steken. Die lage groei maakt ons kwetsbaar voor politieke spanningen, de uitbraak van ziektes en voor 'financiële ebola's', die in de toekomst zeker zullen voorkomen.'' IMF-topvrouw Christine Lagarde onderschreef de waarschuwing van Tharman. De afgelopen dagen wees het fonds ook al herhaaldelijk op de gevaren van de middelmatige groei en de gestegen kans op een nieuwe recessie in de eurozone. De bijeenkomsten in Washington sloot Lagarde echter iets positiever af, door te concluderen dat er in ieder geval weer sprake is van groei. Vorig jaar ging bijvoorbeeld de economie van de eurozone nog achteruit. ,,Het is geen uitbundige groei, maar het is er wel'', aldus de Française. De landen beloofden in hun slotverklaring ,,moedige en ambitieuze'' maatregelen te nemen om de economie te stimuleren, schulden houdbaar te maken en de onderlinge economische samenwerking te verbeteren. Tegelijk waarschuwden ze voor risico's op de financiële markten en voor de negatieve gevolgen die de hoog opgelopen geopolitieke spanningen, de normalisering van het beleid van centrale banken en de lage inflatie kunnen hebben.

Volgens de Nederlandse minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem zijn de zorgen van IMF-topvrouw Christian Lagarde over de ontwikkelingen in de eurozone overdreven. Hij noemde de waarschuwingen voor een eventuele nieuwe recessie 'te somber'. Het risico voor economische krimp wordt nu twee keer zo groot ingeschat als in het voorjaar. 'Het is een serieus gevaar, maar als zowel de landen met tekorten als die met overschotten de juiste stappen nemen, kan het worden voorkomen', stelde Lagarde. Dijssel stelde daarop dat 'De meeste landen veel maatregelen hebben genomen en in de meeste landen trekt de groei al weer aan. De cijfers zijn daarom niet zorgwekkend, we weten wat me moeten doen'. De Euro-groep voorzitter wees Frankrijk en Italië aan als landen die achterlopen bij de hervorming van hun economie. Dijssel kwam deze week met een ambitieus plan om de aanmodderende economie in de eurozone uit het slop te trekken: “New Growth Deal” legde hij op tafel. Is het helemaal nieuw: nee, lezers van dit blog herkennen het beoogde beleid uit mijn blog van 18 maanden geleden. De kern van de aanpak is 'een geïntegreerde aanpak van begrotingsdiscipline, investeringen en structurele hervormingen'. Een soort 'Sint en Piet' aanpak. De brave kindertjes krijgen pepernoten en de stoute krijgen de roe. Die eurolanden die erin slagen hun hervormingen succesvol in de praktijk te brengen kunnen goedkoop geld krijgen voor investeringen. Op 24 oktober wordt het plan gepresenteerd aan de regeringsleiders van de 18 eurolanden. De vraag is hoe Dijssel zich die geïntegreerde aanpak denkt te kunnen realiseren. Dan komt hij met een nietszeggende 'oneliner': we zijn op zoek naar een hefboom om de druk op de hervormingsagenda te vergroten'. Dan doet Dijssel een opmerkelijke uitspraak: het beleid van de ECB moet meer op één lijn worden gebracht met de andere inspanningen, die hem voor ogen staan. Een greep van de Europese politiek in de kas van de centrale bank. Impossible! Zijn hoop is gevestigd op de nieuwe EC in de hoop dat die de economie gaat aanjagen bijvoorbeeld door inspanningen in digitale technieken en de vorming van een energie-unie. Maar het grootste probleem van vandaag is hoe Frankrijk en Italië weer bij de les te krijgen met op de achtergrond de storende ontwikkelingen in Duitsland. Een ander probleem is de verstoorde contacten tussen Dijssel en de Franse regering. Er vallen verwijtende woorden over het Franse begrotingstekort voor volgend jaar. Niet dat de Fransen niet gaan bezuinigen maar de Fransen gaan minder bezuinigen dan de EMU-normen voorschrijven. De Franse premier Valls is duidelijk: wij bezuinigen €21 mrd en nog meer is onverantwoord gezien het gebrek aan groei in Frankrijk en de eurozone en de grote sociale weerstand tegen bezuinigingen op de kinderbijslag en de gezondheidszorg. Een EMU-saldo van 4,3% is het maximaal haalbare om niet in een recessie terecht te komen. En dat is voor mij een heel optimistische aanname! In de wacht staat nog een verlaging van de Franse verzorgingsstaat en lagere WW-uitkeringen. De EC moet zich wel realiseren dat een te zware ingreep op de overheidsuitgaven een verder inzakkende economie tot gevolg kan hebben en daar is Frankrijk , de eurozone en de EU niet bij gebaat. Dijssel zou eens op zoek moeten gaan naar het 'ei van Columbus'.

Nieuwsuur presenteerde deze week een interview met de Britse journalist Martin Wolf, (Londen 1946), die algemeen beschouwd wordt als een van 's werelds meest invloedrijke schrijvers over economie. Hij is associate editor en chief economie commentator bij het vooraanstaande financieel/economische dagblad: de Financial Times. In 2012 stelde Wolf in de Financial Times dat publieke goederen de bouwstenen zijn van onze beschaving: beveiliging en veiligheid, kennis en wetenschap, een duurzaam milieu, vertrouwen en de rechtsstatelijke en economische en financiële stabiliteit. Hij neemt zichzelf kwalijk dat hij niet tijdig heeft herkent hoe kwetsbaar de financiële wereld was geworden in 2008 en in een crisis terecht kwam. Wolf doet een aantal belangwekkende uitspraken , waar ik me heel goed kan vinden. De € is een ongelukkig huwelijk , maar scheiden is niet mogelijk. Maar om verder te gaan moet de EU federaler worden ingericht en daarbij zijn de fundamenten van een politieke unie onontbeerlijk. Hij hoopt dat het herstelproces in Europa sneller verloopt dan hij voor mogelijk houdt. Met het huidige realisme houdt hij rekening met nog 10 jaar omdat er nog ingrijpende hervormingen moeten worden doorgevoerd. Wat dat betreft bevinden Wolf en ik ons op dezelfde lijn. Wolf stelt dat hij gebrek aan vertrouwen heeft in het financiële systeem omdat het ongeschikt is om de veranderende economische ontwikkelingen, onder meer op technologisch gebied, te ondersteunen. De kern van de problematiek, ik zou ook kunnen stellen: de crisis, is gelegen in het feit dat banken nieuw geld zijn gaan scheppen. Dat was eerder in handen van de centrale banken, die daarover ook verantwoording aflegden. Wolf zegt dat 97% van het nieuwe geld 'debt' is, schulden dus. Banken hebben zoveel geld aan kredieten verstrekt, zonder dat ze hun solvabiliteit op orde hebben gehouden, dat overheden, of ze dat nu willen of niet (denk maar eens aan de uitspraken van Dijssel) wel achtervangers zijn. geworden Al die nutteloze kredieten die banken hebben verstrekt aan projectontwikkelaars zijn geëindigd in de vastgoedzeepbel. Dat betekent dat banken bleven zitten met oninbare vorderingen op bouwputten en leegstaande panden. Wellicht moet er worden nagedacht of bij banken geldschepping niet moet worden weggehaald? De realiteit is nu dat we zitten opgescheept met een veel te lage rente, dalende koopkracht, teruglopende inflatie en een enorme hoeveelheid 'debt' die samenleving en het functioneren van het monetaire systeem volledig hebben ontregeld.

De overheid verhoogt de kredietlimiet voor Qredits, kredietverlener aan MKB-bedrijven. Als een kredietaanvraag van een MKB-bedrijf wordt afgewezen door de bank, kan dat bedrijf met het bedrijfs- en financieringsplan naar Qredits voor een second opinion. Er lopen inmiddels 5200 financieringen, met een overheidsgarantie, bij MKB-bedrijven. Minister Kamp van Economische Zaken wil het MKB meer ruimte geven om te groeien. Hij verstrekt voor €2,5 mrd aan overheidsgaranties aan banken die geld uitlenen aan MKB-bedrijven. De verliezen op die leningen bedroegen vorig jaar €100 mln, maar dat is voor de minister geen beletsel om garant te blijven staan voor de leningen. Dat banken terughoudend zijn in het verstrekken van krediet aan MKB-bedrijven moet worden gerespecteerd. Er vinden grote hervormingen plaats in de detailhandel als gevolg waarvan ondernemingen strijden om het hoofd boven water te houden. Verliesfinanciering kan daarvan het gevolg zijn. Daar staan banken niet voor in de rij, begrijpelijk. Een andere instap zijn nieuwe ondernemers met nieuwe producten, die aan de slag willen. Die moeten een kans krijgen. Aan die kredieten kleven risico's, zowel voor banken als voor de overheid. Maar dat betekent nog niet dat die risico's, dikwijls van beperkte omvang (€250.000), niet genomen moeten worden. Wel probeert de minister derden-partijen, als pensioenfondsen en beleggingsmaatschappijen, te interesseren voor het nemen van participaties in het (risicodragend) vermogen in die bedrijven. Dat loopt volgens mij nog niet erg hard.

Ik heb besloten om geen columns van Günter Hannlicht meer te knippen en te plakken maar een link te geven waarop het artikel gelezen kan worden. Deze keer gaat het over 'de koude oorlog, die weer terugkomt' op deze link

Ik was dit weekend op een informatiemiddag over de op 1 januari 2015 in werking tredende Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Participatiewet. Het kabinet Rutte II gaat dit land in een gigantische chaos storten met de verplaatsing van een aantal maatschappelijke taken (thuiszorg, medische zorg, jeugdzorg, werken naar vermogen). Het grootste deel gaat naar de 403 Nederlandse gemeenten en een ander deel(tje) naar de zorgverzekeraars. De WMO is een wet die, zoals die nu op tafel ligt, onuitvoerbaar. Het is mij volstrekt onbegrijpelijk hoe de Eerste Kamer dit gewrocht heeft kunnen aannemen. Een wet waarvan iedere gemeenteraad andere waarden, regels en normen voor kan vaststellen. De aanvraagprocedure om in aanmerking te komen is, op dit moment, nog geheel ondoorzichtig. Chaotisch wordt het als een aanvraag wordt afgewezen door de ambtenaren ten gemeentehuize of de hoogte van het eigen deel/risico niet als acceptabel kan worden ervaren. Justitie kan gerust 1000 nieuwe rechters aanstellen om jurisprudentie op te bouwen over deze wet. Er zijn zoveel regels dat ik aanneem dat in de eerste jaren in iedere gemeente adviseurs beschikbaar moeten zijn om burgers bij te staan om bezwaar te kunnen maken. En daarbij kan iedere gemeenteraad zijn eigen regeltjes vaststellen. Het resultaat daarvan zal zijn dat iemand in gemeente A wel een rolstoel krijgt en van de koopsom zelf 60% moet betalen en als diezelfde persoon in een naburige gemeente dezelfde aanvraag zou indienen die gemeente geen rolstoel toekent of wel maar waar de aanvrager zelf de volle 100% moet betalen. Ik zeg het nog maar een keer: “Kabinet accepteer het gezichtsverlies, maar stop dit proces. Deze wet is op deze wijze totaal onuitvoerbaar en leidt tot grote sociale onrust in ons mooie landje”.

De pensioenfondsen hebben zwaar te lijden onder de snel dalende rente. Vrijwel alle fondsen hebben de dekkingsgraad in de afgelopen maand zien dalen. De inflatiecorrectie van het pensioen is daarmee ook het volgende jaar hoogst onwaarschijnlijk. De dekkingsgraad geeft aan hoeveel vermogen fondsen bezitten ten opzichte van de toegezegde pensioenen. Als er meer in kas is dan de toezegging, is de dekkingsgraad boven de 100. De voortdurend dalende rente zet de dekkingsgraad echter onder druk omdat de huidige contante waarde van de toegezegde pensioenen wordt berekend aan de hand van een afgeleide van de huidige rente. Hoe lager de rente, hoe meer geld er in kas moet zijn. De dalende rente is wel gunstig voor de bezittingen van de fondsen (de obligaties nemen in waarde toe) maar dat weegt bij de meeste fondsen niet op tegen de stijging van de waarde van de toegezegde pensioenen. Deze week kwamen de grote pensioenfondsen met stevige dalingen van de dekkingsgraad naar buiten. De dekkingsgraad van het ABP daalde in het derde kwartaal van 106,7% naar 103,1%. Zorg & Welzijn zakte in het derde kwartaal van 110% naar 105%. Het fonds voor metaal en techniek, PMT, is weggezakt naar 102,8% en het Pensioenfonds voor de Metalectro daalde naar 102,6. BpfBouw deed het nog redelijk goed met een daling van 2,6 procentpunten en staat nu op 113,8. ABP, Metalectro en PMT zitten daarmee beneden de veiligheidsmarge van 104.2%, die toezichthouder De Nederlandsche Bank oplegt. Even enkele data: belegd vermogen €1138,8 mrd, aantal deelnemers 2,2 mln, gemiddelde dekkingsgraad 112, een rendement van 1,9% en de huidige verrekenrente van 2,1% De verdere daling van de rente zoals deze zich afgelopen week heeft voorgedaan is niet meegenomen in deze tegenvallende cijfers. Een verdere daling tot onder de 100% ligt op de loer. Wel moet worden meegenomen dat een dalende rente op de kapitaalmarkt voor gevraagd Duitse en Nederlandse staatsobligaties een positieve impuls geeft aan de vermogenswaarde. De stijgende rente op Zuid-Europees papier veroorzaakt echter een dalende vermogenswaarde.

Als gevolg van de nieuwe Wet Financieel Toetsingskader verwachten pensioenfondsen dat de waarde van de pensioenen daalt in de komende tien jaar kan afnemen. Het kan wel 20 jaar duren voordat de de pensioenen weer terug zijn op het huidige niveau. Mensen met een pensioen van het ABP krijgen de inflatie volgend jaar niet gecompenseerd. Het ambtenarenfonds, het grootste van het land, kan pensioenen niet verhogen als de dekkingsgraad van 104,2 procent niet wordt gehaald. Het ABP kan de pensioenen al een paar jaar niet meer indexeren. Daardoor lopen de pensioenen nu ruim 9% achter op de stijging van het prijspeil. Er zijn veel meer fondsen waar de achterstand (veel) hoger ligt. Het ambtenarenpensioenfonds ABP en het pensioenfonds Zorg en Welzijn zeggen dat ze de komende tien jaar hun pensioenen niet kunnen indexeren. Dat houdt in dat de pensioenen worden bevroren en niet zullen meegroeien met de inflatie, waardoor het pensioen voor gepensioneerden minder waard wordt en dat werkenden minder pensioen opbouwen. Het gevolg daarvan is dat de koopkracht van pensioenuitkeringen en pensioenen die nog worden opgebouwd, verder zal dalen. Dat als gevolg van de strengere regels van staatssecretaris Jetta Klijnsma. Die schrijven voor dat fondsen hogere financiële buffers moeten aanleggen, voordat ze mogen indexeren. Door de historisch lage rente is het aanleggen van die buffers nu erg moeilijk. In de toekomst kijken is moeilijk, veel hangt af van de verrekenrente, de inflatie en het rendement, maar dat pensioenen vooralsnog zullen gaan inleveren aan koopkracht lijkt redelijk zeker. De afgelopen jaren zijn al veel pensioenen nauwelijks geïndexeerd. De pensioenfondsen verwachten dat die achterstanden de komende jaren nog veel verder zullen oplopen.

Der für die Kritik am Euro bekannte Hans-Werner Sinn, Präsident des Münchner Ifo-Instituts für Wirtschaftsforschung, warnte in dieser Woche vor einem „jahrelanges Siechtum der Wirtschaft in Europa“. Aktuelles Warnzeichen: Das Institut beobachtet beispielsweise in Italien eine Kapitalflucht in verheerendem Ausmaß. Alleon im August seien 67 Milliarden € an Kapital abgezogen worden. Jetzt kommt die Geldkrise! Und dann gibt es da noch die Warnungen von Thomas Mayer – bis 2012 immerhin Chefvolkswirt der Deutschen Bank. Der ehemalige Top-Banker warnt in seinem Buch und in Interviews vor einer verheerenden Geldkrise. Zu unserem Geldsystem sagte er in der vergangenen Woche in einem Interview der WirtschaftsWoche: „Dieses System tendiert zu exzessiver Kredit- und Geldschöpfung, Überschuldung und Krisen. Es ist daher allerhöchste Zeit, sich Gedanken über ein neues Geldsystem zu machen.”

Van allerlei kanten worden de geopolitieke spanningen genoemd als reden van de stagnatie in de economische groei. Daar is deze week een nieuw probleem bijgekomen. De VS ziet de Koerden in Syrië en in Noord-Irak als bondgenoten die ook van wapens worden voorzien in de strijd tegen IS. Nederland, ook deelnemer in the coalition of the willing, geeft aan de strijdende Koerden geen wapens, omdat …….. die wapens terecht kunnen komen bij de Koerdische terroristische organisatie PKK. De PKK strijdt voor Koerdistan, een staat voor alle Koerden, maar of dat met terroristisch geweld gepaard gaat kan ik niet beoordelen. Wel dat de VS met de PKK 'zaken doen'. Daar komt bij dat de Turkse luchtmacht deze week bombardementen heeft uitgevoerd op stellingen van de PKK in Zuid-Turkije. Dat gebeurt op het moment dat de Koerden in Syrië naar buiten brengen dat ze officieel samenwerken met de Amerikanen bij de verde4diging van de belegerde stad Kobani. Turkije is een NAVO-lidstaat en staat onder zware internationale druk om actie tegen IS te ondernemen. Het probleem voor de Turken is dat ze de Koerdische strijders, die omsingeld zijn door ISIS, niet willen helpen uit te breken. Het is een spanningsveld tussen Turkije, de VS en de Koerden. Daarbij komt dat de Turken het bewind van de Syrische president Assad omver willen werpen, iets wat de Amerikanen juist niet willen. Het probleem breidt zich uit en wij kijken toe. De vraag is in welke richting de panelen gaan verschuiven.

Premier Mark Rutte is geen voorstander van het voorstel van Harry van de Kraats, voorzitter van werkgeverskoepel AWVN, om zzp’ers toegang te verschaffen tot sociale voorzieningen op het gebied van pensioen, arbeidsongeschiktheid, ziekte en werkloosheid. Dat zei de minister-president tijdens een debat in de Eerste Kamer. In het voorstel moet Nederland zijn sociale stelsel grondig herzien, opdat ook zzp’ers en tijdelijke werknemers toegang krijgen tot sociale voorzieningen. Het huidige systeem, dat helemaal toegesneden is op het vaste arbeidscontract, zou economische groei en banencreatie in de weg staan.

Nederland telt naar schatting 800.000 zzp’ers. Rutte zei weinig te zien in het plan om hen toegang te geven tot het stelsel van sociale zekerheid. Dat zou leiden tot een versobering van rechten van werknemers in loondienst, aldus de premier. [Hij bedoelt daarmee dat de werknemers ofwel een hogere premie moeten gaan betalen dan wel dat de uitkeringen worden verlaagd]. Bovendien zouden veel zzp'ers bewust hebben gekozen om niet in loondienst te werken. Zij willen niet gedwongen worden tot verplichte afdrachten voor verzekeringen voor werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of een aanvullend pensioen, zei Rutte. ‘Je moet oppassen mensen tegen hun zin in gelukkig te maken'. In het FD las ik onderstaande twee reacties: op voorhand nee zeggen is te gemakkelijk voor een complexe uitdaging. Aantal zzp-ers zal alleen maar toenemen. En meer zzp-ers zullen ondernemerschap ook gedeeltelijk gaan combineren met een loondienstverband. Dat zal de arbeidsmarkt alleen maar flexibiliseren, verruimt de mogelijkheden om het ontslagrecht te vereenvoudigen en kan tevens vernieuwing betekenen in de sociale zekerheid. We zullen moeten wennen dat Dreesiaanse wetgeving niet meer passend is. Dus premier Rutte stimuleer juist de discussie en creativiteit in het belang van toenemend ondernemerschap en ontwikkeling van onze economie. Een andere angstreactie van de burger Rutte. Hij wil kennelijk de discussie in de kiem smoren. Als het zo doorgaat zal de wal het schip keren en heeft Rutte zijn kans verspeeld er enige regie over uit te voeren. De premier deed ook een uitspraak op BNR-radio over vernieuwing van de CAO dat 'geen gestold wantrouwen moet zijn' en dat 'beschaafd overleg tussen werkgever en werknemer de goede oplossing biedt'. Het gaat niet zozeer over de inhoud maar over de vorm. Mark Rutte spreekt, als het over arbeidszaken gaat, nooit als burger, altijd als premier. Maar de eerstverantwoordelijke in het kabinet hiervoor is Lodewijk Asscher. Vandaar …..

Premier Marc Rutte zegde zijn medewerking toe aan de instelling van een staatscommissie, die moet gaan adviseren over de vraag of er twee Kamers moeten blijven in de volksvertegenwoordiging. VVD-senator Hermans stelt dat er geen plaats meer voor de senaat is als het politieke primaat van de Tweede Kamer niet erkend wordt. Onder een politiek primaat wordt verstaan het recht en de plicht van de volksvertegenwoordiging en het politiek bestuur om, als organen van de democratische overheid, in zaken van publiek belang besluiten te nemen en (te doen) uitvoeren, en om rechten en plichten in de samenleving vast te stellen. Dat politieke primaat kent verschillende dimensies. Met name kan worden onderscheiden:

– het primaat van de politieke democratie en de democratische overheid boven

dat van individuele of groepsbelangen;

– het primaat van de wetgever boven de uitvoerende en de rechterlijke macht

bij het bepalen van beleid en van rechtsregels;

– het primaat van het gekozen bestuur ten opzichte van het ambtelijk apparaat. De positie van de Eerste Kamer is politiek belangrijker geworden nu het kabinet Rutte II geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer. De nog te benoemen staatscommissie moet zich beperken tot de vraag of beide Kamers in de toekomst moeten blijven bestaan. Ik vraag mij af in hoeverre zo een studie relevant is. Ik blijf geloven in een vorm van federaal bestuur in Europa, waarmee de soevereiniteit van de nationale parlementen sterk wordt teruggebracht ten gunste van het Europees Parlement. De 28 EU-lidstaten worden ingebracht in de EU en Brussel gaat Europa, op hoofdlijnen, besturen en de lidstaten voeren dat beleid uit.

Bij Brink' s worden volgend jaar 600 van de 1080 personeelsleden ontslagen. De drie grote banken hebben het contract met Brink's opgezegd.

Het volgende blog komt op 26 of 27 oktober, afhankelijk van de resultaten van de stresstests die de 130 belangrijkste banken in de eurozone de laatste maanden hebben ondergaan. De ECB maakt deze op 26 oktober om 12:00 uur bekend.

Slotstand indices 17 oktober 2014/week 42: AEX 387,06; BEL 20 2987.93; CAC 40 4.033,18; DAX 30 8850,27; FTSE 100 6.310,29; SMI 8250,10; RTS (Rusland) 1072,94; DJIA 16380,41; Nasdaq 100 3815,471; Nikkei 14532,51; Hang Sen 23021,26; All Ords 5260,10; €/$ 1,2759; goud $1238,20, dat is €31.174,47 per kg, 3 maands Euribor 0,081%, 10 jarig Staat 1,037%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.