UPDATE18092011/59

Ja, we moeten er ernstig rekening mee houden dat op enig moment, ervan uitgaande dat er zich geen onvoorziene situaties voor gaan doen, op een gecontroleerde dan wel een ongecontroleerde wijze, Griekenland failliet gaat.

De Griekse premier George Papandreou, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy voerden afgelopen woensdag telefonisch overleg over de schuldencrisis. Na afloop werd een persbericht uitgegeven, waarin Merkel en Sarkouzy steun beloofden aan de Grieken en Papandreou nog eens onderstreepte dat hij alles uit de kast zal halen om de gedane toezeggingen na te komen. De aandelenbeurzen reageerden positief. Alle borden staan weer in het groen. Kennelijk denken de beleggers dat de problemen zijn opgelost. Als de eurocrisis al zonder al teveel schade wordt opgelost gaat dat jaren duren en zover is het dus nog lang niet. Maar let wel. Ook al zouden Merkel, Sarkouzy en Papandreou hebben afgesproken dat de eurozone een punt gaat zetten achter de hulpverlening en Griekenland tijdelijk de eurozone moet verlaten, dan nog wordt alles uit de kast gehaald om beleggers, investeerders en burgers wijs te maken dat het geld dat naar Griekenland gaat, terugbetaald gaat worden inclusief de verschenen rente. In dat scenario zullen politici, tegen beter weten in, blijven zeggen dat Griekenland niet bankroet gaat en dat de eurolanden achter onze Griekse vrienden blijven staan: for better or worse. Dat moeten de autoriteiten van de 17 eurolanden en hun medewerkers tot op het allerlaatste moment blijven volhouden, om te voorkomen dat er een run komt op banktegoeden. Of dat financiële partijen met Credit Default Swaps gaan speculeren want dat zou tot een dramatische afloop kunnen leiden. De financiële markten zijn te goedgelovig op dit moment. En dus krijgt Griekenland de volgende tranche van 8 mrd euro nog uitgekeerd, want hoe lang gaat het duren voordat er nieuwe Griekse bankbiljetten zijn gedrukt?

De week sloot af op een $koers van 1,3792. De AEX sloot op 281,73, de BEL-20 2156,39, FTSE 100 5368,41, CAC-40 3031,08, DJIA 11509,09, Nasdaq 100 2306,09. Alleen in Parijs sloot vrijdag in de min af.

Was dinsdagavond een bankroet onafwendbaar, dat scenario is van tafel: Griekenland hoort weer helemaal bij de eurozone. Kennelijk hadden enkele 'insiders' voor hun beurt gesproken, waaronder de Jager en de Duitse minister van Economische Zaken. De vraag is ook of de betrokken monetaire autoriteiten die bij het euronoodplan zijn betrokken, het IMF en de ECB, het doemscenario hadden geaccordeerd. Maar om helderheid te verschaffen over een faillissement van Griekenland: een land gaat nooit failliet, zoals een bedrijf of bank failliet kan gaan. Het probleem is veel meer of de Griekse schulden op een gecontroleerde wijze gesaneerd kunnen gaan worden. Als de trojka de regie niet in handen houdt kunnen andere landen besmet worden en kan de muntunie uiteenvallen. En om te voorkomen dat er een bankrun in Nederland, in Griekenland of misschien wel in Finland kan ontstaan heeft minister de Jager donderdag nog maar weer eens uitgesproken dat hij er 'absoluut vanuit gaat dat Athene al hun schulden aan Nederland terug gaat betalen'. De Jager zei dat wanneer het toch mis mocht gaan met Griekenland, ons land een redelijke bescherming geniet via de zogenoemde club van Parijs, dat bemiddelt tussen krediet verstrekkende landen en landen die dat geld niet kunnen terugbetalen. De minister benadrukte wel dat de crisis Nederland ,,linksom of rechtsom’’ geld kost. Nederland heeft inmiddels rond de 2,5 miljard euro rechtstreeks overgemaakt aan Griekenland. Het gaat om een lening, die Griekenland met rente moet terugbetalen. Maar de financiële markten gaan er inmiddels vanuit dat het land gaat bezwijken onder zijn schulden. Het geld van de belastingbetaler is volgens De Jager voldoende beschermd. Alleen deskundigen schatten in dat ons belang in Griekse leningen enkele tien miljarden euro's gaat bedragen.

Een land kan ophouden zijn schulden te betalen bv in het geval er geen liquiditeiten meer zijn om de rekeningen te voldoen. Het kan gaan om de terugbetaling van hoofdsom en rente van een banklening, terugbetaling van een staatslening, maar ook kan de schatkist leeg zijn zodat de ambtenaren geen salaris meer krijgen en de ouderen geen pensioen. De supermarkten kunnen leeg raken omdat de import van levensmiddelen stilvalt. Er kan ook een hyperinflatie ontstaan die ook groot deel van de schulden saneert. Maar als zo een beweging plaatsvindt verliest ook het spaargeld van de burger en zijn opgebouwde pensioenrechten een deel van hun waarde. Anderzijds kan het bezit van een eigen huis met hypotheek weer voordelig zijn. De waarde van onroerend goed stijgt in waarde en de financiering verliest juist zijn waarde. Er kan ook weer ruilhandel ontstaan.

De vraag is welke rol de VS speelt in de Europese schuldencrisis? De Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner toert door Europa (hij werd in Duitsland gesignaleerd) om vrijdag aan te schuiven bij de Europese raad van ministers van Financiën in de eurozone in Wroclaw/Polen. De Amerikanen zijn door de verzekeraar American International Group AIG, die in feite failliet is maar niet failliet kan gaan door zijn omvang, in een heel ongemakkelijke positie gemanoeuvreerd. De Amerikaanse regering heeft moeten besluiten de AIG in leven te houden en als de verliezen te groot zijn, bij te springen. De AIG is bekend om Credit Default Swaps (CDS), een financieel product waarmee beleggers hun risico's kunnen afdekken b.v. een Grieks faillissement. De verliezen zouden nu zo groot zijn dat de Amerikaanse regering indirect betrokken wordt bij een default van Griekenland. Geithner gaat Europa vragen Griekenland overeind te houden. Om hoeveel geld het gaat is niet bekend, maar het zou om veel geld gaan. Laten we het daarbij maar laten. Europese leiders hebben de mogelijkheid en de wil om de schuldencrisis op te lossen, maar moeten krachtdadiger optreden om dat voor elkaar te krijgen. Dat zei Tim Geithner in een interview op de Amerikaanse televisiezender CNBC. Over zijn Europese collega's zei hij: ,,Ze zijn absoluut toegewijd en ze hebben de financiële en economische middelen om te doen wat nodig is om de boel bij elkaar te houden''. ,,Ze beseffen dat ze meer moeten doen en dat ze vooralsnog achter de feiten aan hebben gelopen.''

De Poolse minister van Financiën, Jacek Rostowski, stelde woensdag in het Europese Parlement dat als de eurozone zou bezwijken de Europese Unie het niet zal overleven. Polen is dit halfjaar voorzitter van de Europese Unie.

De 2-daagse informele bijeenkomst in Wroclaw heeft nauwelijks iets opgeleverd. De vergadering heeft uitgesproken dat de kapitaalpositie van banken moet worden versterkt om beter te zijn voorbereid op de volgende bankencrisis. De vergadering heeft de voorgestelde bankentax afgewezen. Geithner heeft harde taal gesproken naar zijn Europese collega's. Hij riep de Europese politiek op te stoppen met de 'loze praatjes', die 'rampzalige risico's' met zich meebrengen. Hij riep op de handen ineen te slaan en samen aan een oplossing van de eurocrisis te gaan werken. Als er al zijn kritische opmerkingen werd geluisterd, gehandeld werd er niet naar. Wij doppen onze eigen boontjes wel, dan wel woorden van gelijke strekking, kreeg de Amerikaanse minister van Financiën te horen. De vergadering was duidelijk niet gecharmeerd met de Amerikaanse kritiek. Geithner preekte voor eigen straatje. De aanwezige 17 eurolanden kregen te horen dat de speciale werkgroep, die is ingesteld op 21 juli jl door de eurotop, met als opdracht de besluiten van die dag uit te werken zodanig dat er consensus bestaat over de interpretatie ervan, haar werk nog niet klaar heeft. Er wordt in oktober over verder gepraat. Verder is iedereen nog eens aangesproken over de verbale discipline die in acht genomen dient te worden. De Jager is daar kennelijk van geschrokken want na afloop had hij weinig aan de pers te vertellen.

In welke mate zijn jongeren betrokken bij de eurocrisis? De jonge generatie heeft sterk het gevoel dat zij moeten boeten voor de crisis, die anderen hebben veroorzaakt. In welke mate werken de door de trojka opgelegde hervormingen en bezuinigingen aan de 5 schuldenlanden door in het perspectief voor de jongeren? De werkeloosheid in Griekenland voor jongeren tussen de 15 en 24 jaar bedraagt 32% en tussen de 24 en 35 zelfs op 41%. In Spanje zijn die cijfers nog dramatischer voor de jongeren tussen de 15-25 jaar: 45,7%. Ook Slowakije en Lithouwen scoren slecht met 33,3 en 32,6%. En dan cijfers uit de eurolanden: Italië 27,8%, Ierland 26,9%, Portugal 26,8%, Frankrijk 22,8% en Nederland 7,1%. Het EU-27 gemiddelde is 20,5%. Ik heb al eerder geschreven dat niet alleen de Zuid-Europese eurolanden verantwoordelijk zijn voor de euro-crisis. De Noord-Europese eurolanden zijn op z'n minst medeschuldig. Medeverantwoordelijk zijn ook 'Brussel', de ECB en al die landen die hebben geprofiteerd van de opgebouwde schuldenpositie bij de Zuid-Europeanen. Dat wij nu €18 mrd plus nog eens €4,5 mrd bezuinigen komt niet van de euro-crisis maar is nog een gevolg van de economische/krediet crisis van 2008-2009. Heeft niks met de Grieken te maken. De miljoenennota 2012 toont het beeld van de onmacht van de rechtse regering Rutte-1. Behalve de overheidsschuld van stel 64% is er ook nog een post verleende overheidsgaranties aan banken, huishoudingen en andere landen. Die post stijgt volgend jaar €70 mrd naar €187 mrd. De Raad van State en in wat mindere mate het CPB uiten zich kritisch over de door het kabinet aangekondigde beleidsmaatregelen. Men had graag meer Europese samenwerking gezien. De ingeboekte bezuinigingen gaan eerder contraproductief werken dan positief. Het minderheidskabinet moet een discussie opstarten over de echte ingrepen waarmee de samenleving kan worden ingericht voor de start van een nieuwe generatie. Ik doel dan op de arbeidsmarkt en belastinghervormingen, waaronder de hypotheekrenteaftrek. Het kabinet krijgt van mij met deze miljoenennota een onvoldoende. Ik mis een visie op de toekomst, waar gaan zij (Rutte en de Jager) met dit land naartoe? Nog wat oneliners over de miljoenennota 2012: Raad van State zegt: de overheid moet de taken herzien en de berustende zwijgzaamheid over de taken van de overheid kan niet langer voortduren, CPB: extra bezuinigen verergert de kwaal. Als we met een dubbeldip te maken krijgen moeten we stoppen met de ingeplande bezuinigingen. Het beleid moet dan worden omgebogen naar maatregelen die structureel de overheidsfinanciën in beter vaarwater brengen, zoals, stelt het CPB, het pensioenstelsel, de zorg, de woningmarkt, mobiliteit en arbeidsmarkt. Ik deel die mening van het CPB niet, waarom moeten we die hervormingen uitstellen als we nu al weten dat die toch moeten worden uitgevoerd. Waarom wil directeur Teulings de kool en de geit sparen? En dat alles in één uitspraak van Roemer (SP) samengevat: het neoliberale karakter van dit kabinetsbeleid brengt ons een hoop ellende, waar niemand in dit land op zit te wachten.

Kredietbeoordelaar Moody's heeft het oordeel voor de Franse banken Credit Agricole en Société Générale met één stap verlaagd. De reden voor de afwaardering is dat de banken grote belangen hebben in de Griekse economie. Vanwege een dreigend faillissement van Griekenland wordt daarom nu de kredietwaardigheid van de Franse banken verlaagd. Credit Agricole gaat van C+ naar C. De langetermijnrating is verlaagd van Aa1 naar Aa2. Société Générale is teruggebracht van Aa2 naar Aa3 met een negatieve verwachting. De Franse bank BNP Paribas krijgt voorlopig geen lager kredietoordeel maar wordt wel verscherpt door Moody's in de gaten gehouden. BNP Paribas maakte woensdag bekend voor €70 mrd aan risicovolle bezittingen te zullen gaan verkopen. Door de verkopen zal het balanstotaal van de bank met 10% verminderen.

De miljardennota die deze week één dag te vroeg op straat kwam te liggen is doordrenkt van onzekerheid. De visie van dit kabinet op 2012 en volgende jaren ademt een sfeer van 'op hoop van zege'. Ze weten niet waar we naar toe gaan en hebben ook geen goede medicijnen om de kwaal te bestrijden. Op de vraag of ik Rutte een goede premier vindt met het beleid dat hij voert, wil ik kort zijn: nee. Hij doet mij sterk denken aan het 3e kabinet van de Limburgse katholiek Mr Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck. Volgens dit kabinet, dat regeerde van 1929 tot 1933, kon de overheid weinig anders doen dan bezuinigen en de crisis laten uitzieken. Dit kabinet werd geïnstalleerd op 10 augustus 1929 en werd sterk beïnvloed door de beurskrach van Black Thursday op 24 oktober 1929 op Wall Street. De economische crisis die daarop volgde bepaalde, in sterke mate, het beleid van dit crisiskabinet. Als overheden geld gaan onttrekken aan de economie – hetzij via hogere belastingen, hetzij door in de eigen uitgaven te snijden – wordt de vraag naar producten en diensten lager. Dat zorgt voor meer werkloosheid, en lagere inkomsten via belastingen voor overheden, waardoor er extra bezuinigd moet gaan worden. Zo komt de economie in een neerwaartse spiraal van bezuinigingen en recessie en daalt de koopkracht van de burger steeds verder. Wij weten waarnaar het beleid van het kabinet Ruijs-3 leidde in de eerste vier jaar van de Groote Depressie van de 30er Jaaren van de vorige eeuw. De koopkracht zakte in, de economische activiteiten namen af, er ontstond deflatie (goederen werden goedkoper), werkeloosheid steeg sterk en lonen zakten. Een steuntrekker met een gezin met 2 kinderen kreeg 15 gulden per week. Dat was de helft van het loon van een werkende ambachtsman. Het kabinet Ruijs-3 werd opgevolgd door Hendrik Colijn.

Waarnaartoe is het kabinet Rutte-1 op weg? De verwachtingen voor de economische groei vallen tegen, voor iedereen daalt de koopkracht, voor de een 0,75% voor de ander 2,5%, het consumentenvertrouwen blijft laag, indexering van pensioenen blijft in 2011 achterwege en het ergste: er is geen visie en daardoor ook geen perspectief. Het kabinet doet maar iets, bezuinigen, maar heeft geen enkel idee waartoe dit leidt. En de vraag wordt hardop gesteld of bezuinigen wel het juiste recept is om de kwaal te bestrijden. U kent mijn mening over dit onderwerp. Ik volg daarin Christine Lagarde, de opvolger van DSK bij het IMF, of misschien mag ik wel zeggen: zij volgt mij in de stelling dat de financiële crisis ervoor heeft gezorgd dat er wereldwijd in een zeer korte tijd een enorme vraaguitval heeft plaatsgevonden. Net als in de jaren dertig is er dan een tegenkracht noodzakelijk, van overheden die de vraag op peil houden (en dat is wat het kabinet Ruijs-3 niet deed). Als iedereen tegelijkertijd gaat bezuinigen, krijgt de wereldwijde vraag naar goederen en diensten nog een extra knauw. Overheden krijgen dan nog minder geld binnen via inkomsten- en winstbelasting, terwijl de werkloosheid oploopt. Dat lokt weer extra bezuinigingen uit voor de overheden (Rutte praat nu al over mogelijk extra bezuinigingen in 2013 en later), en zo wordt de wereldeconomie in een neerwaartse spiraal getrokken. Landen moeten zich dus niet blind staren op de tekorten nu, maar vooral kijken hoe de overheidsfinanciën in de toekomst houdbaar kunnen blijven. Met de vergrijzing in de westerse wereld zullen pensioen- en zorgkosten de komende tijd nog flink stijgen. Daarom is de hoogste prioriteit voor de overheden die zich dat kunnen permitteren, zoals Duitsland, Nederland, Luxemburg en Finland, om economische impulsen te geven die de economische groei bevorderen. Het grootste probleem is dat onze politieke elite niet bekwaam is het beleid daartoe om te buigen. En dan kom kom ik weer terug op een eerdere uitspraak dat we 'met z'n zeventienen in een slangenkuil zitten en er niet in slagen ons daaruit te bevrijden'. En wat nog erger is als de media ons voorhouden is dat ik vrees dat het allemaal nog erger wordt als ons wordt voorgehouden. Ik bedoel maar: 'de koopkracht daalt 1%'. Dat is een gemiddelde, want voor weinigen ligt dat eronder en voor velen ligt dat (veel) hoger. Iets anders: in de Miljardenota 2012 staat dat de regering voornemens is per 1 januari 2015 de zorgkosten uit het basispakket te halen van mensen met een chronische aandoening. Dat zijn mensen met problemen met hart- en bloedvaten en de 800.000 mensen met diabetes. Het kabinet zal wel weten hoeveel dat op gaat leveren. Ik weet dat ook: in mijn gezin betekent dat €250 euro per maand aan medicijnen e.d.

In het FD van dit weekend lees ik dat 's Rijks financiën staan er bleek gekleurd op. Er is geen geld meer om de economie te stimuleren. Het eerstvolgende zuchtje tegenwind zal zal het huishoudboekje van de Staat verder uit het lood slaan. De Nederlandse Staat heeft zoveel overheidsgaranties verstrekt dat ook daar de rek uit is. De wereld staat nooit stil. Voortdurend zoeken economische, maatschappelijke en politieke krachten een nieuw evenwicht. Het nationale financiële huishoudboekje is hierin volgend. En de Nederlandse burger helemaal. Wen daar maar vast aan.

DFT: De groeiverwachting voor de grootste economieën wordt door het IMF fors naar beneden bijgesteld. Dat verwachten waarnemers bij het Internationaal Monetair Fonds. Aanleiding voor de sombere vooruitblik zijn de steeds verder teruglopende bestedingen van consumenten en vertrouwen dat ondernemers in de schoenen zinkt. Door de ontstane terughoudendheid in bestedingen zullen de overheidsfinanciën een extra klap krijgen. In zijn World Economic Outlook zal het IMF vooral de instabiliteit in Europa en de VS noemen, die structureel herstel in de weg staat. Die zal ook China, Japan en opkomende economieën de komende zes maanden raken, aldus deze analisten. Terwijl multinationals inmiddels goede balansen houden, en banken hun reserves aansterken, blijven door het gebrek aan vertrouwen investeringen uit, zo zou het IMF gaan melden. Landen zouden in een recessie terugvallen, met hoge werkloosheid. Belastingvoordelen voor de rijken zorgen op dit moment voor sociale onrust, zo zou Lagarde gaan waarschuwen.

Politiek Den Haag heeft er geen vertrouwen meer in dat het goed komt met Griekenland. En ook de financiële sector gaat uit van het doemscenario: een faillissement en een mogelijk exit uit de euro. Bijna niemand durft zich openlijk hierover uit te spreken. Jac. Kragt, chief investment officer van pensioenfonds PGGM, zegt dat het een kwestie van tijd is voordat Griekenland zijn schulden moet afschrijven. Hij hoopt dat het dan op zijn minst een beetje ordentelijk gebeurt. Bij de Nederlandsche Bank zijn ze buitengewoon ongelukkig met uitlatingen van zogenaamde financiële deskundigen, zoals Rabo topman Bruggink, maar ook van minister de Jager die het gehele geheime dossier op straat gooide, zo zeggen bronnen rond de centrale bank. En ook het uitgelekte nieuws over de Haagse scenario's, verwoordt door minister de Jager, doet de wenkbrauwen bij bankiers fronsen. 'Enerzijds hebben banken zich hier wel op voorbereid, maar je kunt toch nooit uitsluiten dat deze stap chaos zal veroorzaken'. Maar op borrels, symposia en in andere wandelgangen waar bankiers samenkomen, is het al langer somberheid troef. 'We moeten geen schulden meer garanderen van andere eurolanden'. 'Dat geld zien we nooit meer terug.' Het zijn geen eurosceptici die hier spreken. Dit zijn bankiers en andere bestuurders in de financiële wereld die er een halfjaar geleden nog heilig in geloofden dat de Europese politiek de schuldencrisis adequaat zou oplossen. Maar dat geloof is weg.

De Nederlandse economie is in augustus doorgeschoven van de fase 'herstel' naar de fase 'laagconjunctuur'. ,,Het conjunctuurbeeld was eind augustus een stuk slechter dan eind juli'', zegt het CBS. Zo is de economische groei in het tweede kwartaal sterk afgezwakt. In vergelijking met het eerste kwartaal groeide de Nederlandse economie met slechts 0,1 procent. Vergeleken met het tweede kwartaal een jaar eerder groeide de Nederlandse economie met 1,5 procent. Daarmee was de groei veel minder groot dan in het eerste kwartaal, toen deze nog 2,8 procent bedroeg. Het vertrouwen onder consumenten ging in augustus flink omlaag en ook ondernemers in de industrie waren somberder dan in juli.

Er is geen betere oplossing voor de Nederlandse belastingbetaler dan een gecontroleerd faillissement van Griekenland. Een ongecontroleerd Grieks default zou echter een ramp zijn. Aan het woord is Jan Kalff, oud-topman van ABN Amro in een gesprek met RTLZ. ''Kennelijk is een Grieks faillissement onafwendbaar geworden, dat gaat ons direct en misschien ook indirect geld kosten, maar alternatieve oplossingen kosten ook geld.'' Op de vraag of een gecontroleerd faillissement mogelijk is, zegt Kalff: ''het eerlijke antwoord is nee, je moet het wel proberen.'' ''Een ongecontroleerde default zou een ramp zijn, bij Lehman leidde dat al tot chaos op de financiële markten en ver daarbuiten, maar dit is een aantal malen zo gecompliceerd, door de verspreiding van risico's en verliezen.'' ''Griekse banken zullen moeten afschrijven op Grieks overheidspapier, dat hebben ze tot nu toe niet gedaan. Wellicht dat er in andere landen moet worden afgeschreven, dat zal in hoge mate het geval zijn met Franse banken. ''Die zullen nog flink moeten afschrijven. Bij een blootstelling van $57 miljard, zo'n 42 miljard euro, en een afschrijving van, zeg, 50%, gaat het per bank om vele miljarden euro's. Het is de vraag of dat kan zonder ingrijpen van de staat. Moody's vindt dat er reden is tot alarm en kwam daarom tot een afwaardering van Franse banken. Ik denk dat die afwaardering terecht is. De verlaagde rating is echter nog steeds hoog, Moody's gaat er dus van uit dat deze banken deze tegenvaller zullen kunnen absorberen.'' Verder is er het verspreidingseffect. Extra lastig is dat we dit nog niet eerder hebben beleefd. Er zal vrij zeker sprake zijn van besmetting naar andere landen die er zwak voor staan. Het probleem is groter dan Griekenland alleen.''

Zonder maatregelen zit Griekenland binnen afzienbare tijd, een paar weken, zonder geld en dreigt een bankroet dat rampzalige gevolgen kan hebben voor de financiële markten. Het ministerie van Financiën erkende dat Nederland en andere Europese landen zich voorbereiden op een Grieks faillissement. Het sprak evenwel tegen dat Griekenland al is opgegeven. Alle inspanningen zouden er nog altijd op gericht zijn wanbetaling te voorkomen. Toch lijkt het onvermijdelijk dat Griekenland afstevent op een faillissement. Steeds meer economen en regeringsleiders houden er serieus rekening mee dat Griekenland op enig moment zijn schulden niet meer zal kunnen afbetalen. Wat kunnen de gevolgen van een faillissement van Griekenland zijn voor ons en voor hen? Een faillissement betekent dat de handel met Griekenland zal stokken, dat banken gaan wankelen en dat aan ambtenaren de salarissen niet meer kunnen worden uitbetaald. Er gaan stemmen op dat Griekenland terug moet naar de drachme. Maar als de Grieken inderdaad de eigen munt weer gaan invoeren, zal die onmiddellijk minder waard worden. Bij de aankondiging van een nieuwe valuta, is te verwachten dat de Grieken onmiddellijk hun geld zullen opnemen. En dat verergert de situatie alleen maar.

Een gecontroleerd faillissement van Griekenland is zeker mogelijk, dat de Grieken in een muntunie zitten maakt niet uit. De politiek lijkt echter de regie kwijt te zijn. Dat zegt Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam, in gesprek met RTLZ. ''Dat Griekenland nu de euro heeft als munt maakt niet uit. De schuld is in euro's, die kun je eventueel omruilen met een korting van 50% in schulden die ook in euro's zijn gedenomineerd. Het is belangrijk dat je dat met regie doet en dat iedereen meedoet.'' De regie is echter al een jaar lang het probleem. Duitsland zou die moeten nemen, maar Merkel lijkt onder stress alle kanten op te flappen.''

De Nederlandse overheid houdt er rekening mee dat Griekenland niet meer te redden is. Het kabinet gaat er in het diepste geheim zelfs al vanuit dat Griekenland failliet gaat. Het land moet in quarantaine komen om besmetting te voorkomen. Volgens Frits Wester, parlementair verslaggever van RTL, zal iedereen in Den Haag ontkennen dat het zover is, maar Griekenland gaat failliet. De vraag op het ministerie is namelijk niet langer of, maar op welke manier Griekenland failliet gaat. Het meest waarschijnlijke is zelfs een faillissement buiten de euro. "De schulden moeten worden geherstructureerd", aldus bronnen. Griekenland zou onmogelijk aan alle schuldverplichtingen kunnen voldoen. Het ministerie pleit daarom voor een gecontroleerde manier van failliet gaan om paniek te voorkomen. Als het faillissement niet op een beheerste manier gaat, kunnen andere zwakke eurolanden als Italië en Spanje ook in grote problemen komen. Als die landen niet overeind blijven, zou de euro als munt in gevaar komen. Volgens Haagse bronnen van Frits Wester is Griekenland niet meer te redden. Het faillissement moet nu zo verlopen dat andere landen zo min mogelijk schade oplopen. Ook moet de boel vooral niet overslaan naar Nederland. Nederland heeft voor 3 miljard euro aan garanties afgegeven voor Griekenland. Dat bedrag zullen we kwijt zijn. Een Grieks vertrek uit de eurozone of een faillissement van Griekenland heeft enorme economische, sociale en politieke gevolgen. Dat geldt niet alleen voor de Grieken, maar ook voor de Europese Unie en de rest van de wereld. Dat stelde Europees commissaris Olli Rehn (economische en monetaire zaken) tijdens een debat over de Europese schuldencrisis in het Europees parlement in Straatsburg. Hij reageerde op de actuele discussie over een eventueel uittreden van Griekenland uit de eurozone. Griekenland zou slechter af zijn buiten de euro en dat geldt ook voor Europa, aldus de commissaris.

Door de aangekondigde verkoop krimpt de balans van de grootste bank van Frankrijk tot en met eind volgend jaar met 10 procent. BNP Paribas wil het vertrouwen van investeerders terugwinnen door risicovol papier van de hand te doen. Die maken zich grote zorgen over de blootstelling van de bank aan de Griekse schuldencrisis.De Franse branchegenoot Société Générale maakte maandag al een plan bekend om voor 4 miljard euro aan bezittingen te verkopen. De aandelen van de grote Franse banken zijn de laatste tijd sterk gedaald door zorgen over de gevolgen van de crisis voor de banken. BNP Paribas liet verder weten dat het verwacht in het derde kwartaal mogelijk een last te moeten nemen op zijn blootstelling aan Griekse staatsleningen, maar dat de impact beheersbaar zal zijn.

15,1% van de Amerikaanse bevolking leeft onder de armoedegrens. Het gaat om 46,2 mln mensen.

Politici stellen klanten van banken gerust: U kunt rustig gaan slapen wij passen wel op Uw geld. Waar en wanneer heb ik dat eerder gehoord? 1936 premier Hendrik Colijn. Hoe zat dat ook weer? Crisis: ernstige verslechtering, inzinking. Met de crisis in de jaren dertig wordt bedoeld: de economische wereldcrisis die volgde op de 'crash' van de effectenbeurs van Wall Street in New York. Die beurskrach vond plaats op donderdag – Zwarte Donderdag – 25 oktober 1929. Het bedrijfsleven (banken, industrie, landbouw, handel) raakte in grote moeilijkheden. De crisis trof niet alleen Amerika; ze werkte in de hele wereld door, met vérgaande gevolgen. Miljoenen mensen werden werkloos. Hier en daar rees het verlangen naar een 'sterke man', die een uitweg uit de crisis moest bieden (zonder de massale werkloosheid in Duitsland was Hitler nooit aan de macht gekomen). Ook Nederland werd zwaar door de crisis getroffen. Hier bleven de kiezers in grote meerderheid 'de oude orde' steunen. Van 1929 tot 1933 regeerde in Nederland het kabinet van Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (Ruys hoorde tot de RKSP, de Rooms-Katholieke Staatspartij). Volgens het kabinet-Ruys-3 kon de overheid weinig anders doen dan bezuinigen en de crisis laten uitzieken. Wel werd er een 'Nationaal Crisis Comité' opgericht, dat de ergste nood van langdurig werklozen moest lenigen. Prinses Juliana was bij de installatie van dit Comité aanwezig. In 1933 werd Hendrik Colijn (ARP) minister-president, hij zou dit tot 1939 blijven. De politiek van bezuinigen werd voortgezet. In de Amsterdamse Jordaan brak er na een verlaging van de steunuitkeringen een oproer uit (juni 1934). Het gezag greep hard in, en er vielen doden. Colijn stond voor orde en gezag, wat door veel kiezers werd gewaardeerd. Kenmerkend voor Colijn's vaderlijke stijl was zijn radiopraatje van 11 maart 1936, waarin hij zei: 'Ik verzoek de luisteraars … even rustig te gaan slapen als zij ook andere nachten doen. Er is voorshands geen enkele reden om ongerust te zijn'. De aanleiding tot dit praatje was de opzegging, door Hitler, van het belangrijke internationale Verdrag van Locarno. Na die opzegging steeg de spanning in Europa onmiddellijk. In Nederland bereikte de crisis in 1935 haar dieptepunt. Een half miljoen Nederlanders zaten toen zonder werk. Dagelijks stonden er lange rijen werkloze mannen bij de arbeidsbureaus en bij de stempellokalen. 'Stempelen' was verplicht. Bij verzuim stopte de Dienst Maatschappelijke Steun (sociale dienst) de uitkering. De uitkering bedroeg 15 gulden contant per week, voor een gezin met twee kinderen. Dat was ongeveer de helft van het weekloon van een geschoolde arbeider.

Er is spoedwetgeving nodig om het noodfonds voor probleemlanden in de Eurozone te verhogen. Alleen zo kan controle worden gehouden over het faillissement van Griekenland. Dat zegt Harald Benink, hoogleraar bankwezen en financiën van de Universiteit van Tilburg. Als Griekenland besluit zijn schulden niet meer terug te betalen, dreigt het gevaar van besmetting. Ook landen als Italië, Spanje en Portugal krijgen dan steeds meer moeite om geld aan te trekken. Benink: ,,Om dat te voorkomen, moet het tijdelijke noodfonds direct opgeschroefd worden van de huidige 750 miljard euro naar 2000 miljard euro. Daarmee laten de eurolanden zien dat Griekenland een speciaal geval was dat te ver in de modder was gezakt. Maar het straalt vertrouwen uit naar de andere landen.'' Ook de bevoegdheden van het noodfonds moeten worden uitgebreid. Zo moet het in staat zijn om staatsobligaties van zwakkere landen op te kopen, vindt Benink. Het grootste probleem van de eurocrisis is volgens hem de trage besluitvorming. ,,Alles moet goedgekeurd worden door nationale parlementen. Daar gaan maanden overheen. Om het noodfonds te verhogen is er op Europees niveau spoedwetgeving nodig of versneld bij nationale parlementen'', aldus Benink.

Het is voor iedereen afwachten geblazen. Het bericht dat Griekenland het moment nabij is dat het niet meer aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen zorgt voor grote verwarring op de Europese beurzen. De bankaandelen lieten flinke koerssprongen zien en de beurzen schommelden tussen winst en verlies. De Franse president Nicolas Sarkozy heeft tegen zijn kabinet gezegd dat Frankrijk alles zal doen om Griekenland te redden. Ook mevrouw Merkel heeft soortgelijke uitspraken gedaan.

De Spaanse banken hebben in augustus fors geleend bij de Europese Centrale Bank (ECB). In totaal leenden de banken in augustus 69,92 miljard euro, een toename van 34 procent ten opzichte van juli. De totale schulden van de banken bij de ECB liepen op tot 109,79 miljard euro. Dat is het hoogste niveau sinds september 2010.

De staatsschuld van Italië is in juli verder toegenomen tot 1,1911 biljoen. De Italiaanse schuld ligt daarmee rond 120 procent van het bruto nationaal product, het dubbele van de 60 procent die is toegestaan in de eurozone. Het Italiaanse parlement heeft ingestemd met een bezuinigingspakket van 52,4 miljard euro om de schuldenlast terug te dringen. Toch ging de rente op de Italiaanse staatsleningen de laatste dagen fors omhoog. Ik heb twijfels over het getal van €1,1911 biljoen. Op 23 augustus werd op het wetenschapsforum een Italiaanse staatsschuld van 1,8 biljoen euro genoemd. In 2009 wordt de Italiaanse staatsschuld gesteld op €1.741.275.000.000. En dan nu terug naar €1.191 mrd, nee daar ga ik niet in mee

Twee banken hebben woensdag gebruik gemaakt van een speciaal dollarfonds van de Europese Centrale Bank (ECB). In totaal werd er 575 miljoen dollar geleend bij de centrale bank. Dat gebeurde tegen een rente van 1,1 procent, boven het tarief dat banken onderling hanteren. Volgens marktvorsers is dit een signaal dat banken elkaar onderling niet vertrouwen. Het is de tweede keer sinds 17 augustus dat banken gebruik maken van de speciale faciliteit. Destijds werd er 500 miljoen dollar geleend.

Zogenoemde euro-obligaties bieden geen directe oplossing voor bijvoorbeeld de Griekse schuldencrisis. Deze gezamenlijk in Europa uitgegeven schuldpapieren van de eurolanden zijn geen wondermiddel. Daarvoor waarschuwde voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Europese Unie, woensdag in het Europees Parlement in Straatsburg. Barroso debatteerde met het parlement over de crisis in de eurozone. De Europese Commissie bekijkt de mogelijkheden om euro-obligaties in te voeren in de strijd tegen de problemen. Het kan zijn dat hiervoor verdragswijzigingen nodig zijn, aldus de commissievoorzitter. Maar euro-obligaties zijn natuurlijk niet het wondermiddel voor de problemen waarmee de eurozone te maken heeft, aldus Barroso. Hij pleitte voor een grotere gemeenschappelijke aanpak van de crisis, zowel politiek als economisch. Door euro-obligaties komen crisislanden goedkoper aan geld op de kapitaalmarkt. Maar voor bijvoorbeeld Nederland en Duitsland zou het meer kunnen gaan kosten.

Rusland, dat bijna de helft van zijn nationale valutareserves aanhoudt in euro’s, kijkt met argusogen naar Brussel, dat er maar niet in slaagt de problemen rond de Europese munteenheid op te lossen. De Russische minister Aleksej Koedrin (Financiën) sprak dit voorjaar nog zijn vertrouwen uit in de eurozone. Inmiddels is zijn toon aanzienlijk somberder geworden. Hij riep de landen van de eurozone op daadkracht te tonen. Rusland is bereid te investeren in zogeheten eurobonds, als tot de uitgifte daarvan wordt besloten.

Het kersverse banenplan van president Barack Obama loopt langzaam maar zeker op de klippen. Zijn plannen worden constant ingehaald door slecht nieuws. Nu dreigen weer twee pijlers van de Amerikaanse economie om te vallen: Bank of America en the US Postal Service. De bank hoopt het te redden door 30.000 banen te schrappen, zo’n 10% van het personeelsbestand. Het postbedrijf wil met 220.000 arbeidplaatsen afslanken. Eenderde van alle banen. Dat moet een besparing van $20 miljard opleveren op een jaarlijkse budget van $75 miljard. Het 236-jarige postbedrijf is eigendom van de staat. Tot in de kleinste dorpjes staan imposante postkantoren. Die in New York lijkt wel een paleis, zo groot. Maar stap een willekeurig postkantoor binnen en je waant je in een museum. Het proces om een brief of pakje te versturen, is hopeloos ouderwets. Een zegeltje hier, een stempel daar. Het water staat de post tot aan de lippen. Het bedrijf moet voor het einde van de maand $5,5 miljard overmaken aan de zorgverzekeraar van de werknemers. Geld dat er niet is. Vorig jaar leed het logge postbedrijf $8 miljard verlies en ook dit jaar wordt rekening gehouden met een soortgelijke verliespost. Als er begin volgend jaar niets is veranderd, dan is er geen geld meer om de lonen uit te keren of de benzine voor de trucks en bestelbusjes te betalen. Dan stopt de bezorging. „We hebben de hulp van het Congres nodig, anders gaan we bankroet”, zegt de bijna wanhopige baas van de post: Patrick Donahoe.

Bij een nieuwe recessie loopt een beperkt aantal Nederlandse beursgenoteerde bedrijven het risico dat de bankconvenanten breken. De analisten, die een stresstest uitvoerden op de balansen van de ondernemingen op basis van een recessie-scenario, zetten daarbij Dockwise, Grontmij, Ordina en TomTom op een zogenoemd 'red alert'. Bedrijven als Aalberts, AMG, Aperam, ArcelorMittal, Arseus, BAM, CSM, Randstad, SBM Offshore, TenCate, USG People en Wavin krijgen een 'attention'-sticker opgeplakt. waarvan acte

De detailhandelsverkopen in de Verenigde Staten zijn in augustus gestabiliseerd ten opzichte van de voorgaande maand. Daarmee draaiden de Amerikaanse winkels slechter dan verwacht. Economen hadden in doorsnee een toename met 0,2 procent voorspeld. In juli namen de verkopen volgens een nieuwe schatting met 0,3 procent toe. Eerder werd voor die maand een stijging van 0,5 procent gemeld. Afgezien van de autoverkopen was sprake van een toename met 0,1%. Hier werd een stijging met 0,3 procent voorspeld.

De economische groei in de EU vertraagt. Dat blijkt uit cijfers die Europees Commissaris Olli Rehn (Economische Zaken) donderdag heeft gepresenteerd. Na een sterke groei in de eerste kwartaal van het jaar is er sprake van een terugval. Aan het eind van het jaar zal de groei bijna tot stilstand komen. Niettemin voorziet Rehn over heel 2011 gemeten nog een groei van 1,7 procent voor de EU. Dat is 0,1 procent lager dan in het voorjaar was voorzien. Voor de 17 landen tellende eurozone gaat het om 1,6 procent; hetzelfde niveau als in het voorjaar geraamd. De Nederlandse groei zou op 1,7 procent uitkomen. Rehn wees erop dat herstel van een economische crisis vaak moeizaam en met horten en stoten verloopt. Hij wees ook op de aanhoudende onrust op de financiële markten. Hij voorziet overigens geen 'dubbele dip', een tweede economische recessie. De Finse eurocommissaris onderstreepte dat eurolanden als Griekenland, Ierland en Portugal zo snel mogelijk hun overheidsfinanciën op orde moeten brengen, zodat de rust terugkeert op de financiële markten. Rehn gaat ervan uit dat het Europees Parlement deze maand instemt met een pakket maatregelen om 'eurozondaars' strenger te straffen. Europarlement en EU-landen bereikten hierover vorige week een akkoord. Uit de EU-cijfers komt naar voren dat de inflatie in de EU dit jaar ongeveer 3 procent zal bedragen. Voor de eurozone is dat 2,5 procent.

De Zwitserse bank UBS heeft ontdekt dat een van zijn handelaren een verlies heeft geleden van $2,3 miljard op een ongeautoriseerde transactie. De 31-jarige Kweku Adoboli is inmiddels gearresteerd. Deze zaak deed de herinneringen oproepen aan Nick Leeson, een handelaar die de Barings Bank in 1995 met grootschalige fraude te gronde richtte. ,,Het is zeker dat dit voorval leidt tot een verlies voor UBS in het derde kwartaal van dit jaar''. Het aandeel van de bank kelderde in Zürich kort na de opening ruim 7 procent.

De industriële bedrijvigheid in de staat New York is in september gedaald tot het laagste niveau sinds november. Dat maakte de Federal Reserve Bank of New York bekend. Het is de vierde maandelijkse daling op rij. De zogeheten Empire State Manufacturing index daalde van min 7,72 in augustus naar min 8,82 deze maand. Het cijfer van de New Yorkse Fed geldt als eerste indicator van de stand van zaken in de Amerikaanse industrie. De deelindex voor nieuwe orders daalde van min 7,82 naar min 8,00, eveneens de laagste stand in 10 maanden.

De beurzen in New York stonden donderdag in de plus. Beleggers reageerden positief op de bekendmaking dat grote centrale banken in de wereld extra dollars in omloop gaan brengen voor Europese banken om de liquiditeit te vergroten.

Een tegenvallend cijfer over de aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen in de VS. Het aantal eerste aanvragen kwam vorige week uit op 428.000, terwijl op 410.000 was gerekend.

Het totale bedrag aan garanties van de Nederlandse overheid is gestegen van 66,5 miljard in 2008 tot zo'n 187 miljard euro in 2011. Het bedrag stijgt verder door de schuldencrisis. Het bedraagt 31% van het bbp. Ondanks het afnemen van garanties voor de financiële sector stijgt het bedrag waarvoor de overheid zich garant stelt. Dat komt door de Europese schuldencrisis. Als dat bedrag bij de staatsschuld wordt geteld stijgt deze naar 75% van het bnp.

De crisisvariant van de MEV gaat uit van een forse daling van de wereldhandel en daardoor een krimp van het Nederlandse bbp met 1,4%, een werkloosheid die oploopt tot 5,3%, een daling van de AEX met 15% en een krimp van de huizenprijzen met 4,5%. Dat blijkt uit de Macro Economische Verkenning 2012. Andere aannames: de lange rente op Nederlandse staatsobligaties zal dalen naar 2,5%, de olieprijs daalt naar 85,70 dollar. Investeringen van bedrijven dalen in de crisisvariant met 8%. De contractlonen in de marktsector zullen met 1% stijgen, in plaats van 1,5%. De consumentenprijsindex (inflatie) zal dalen tot 0,9% in plaats van 2,2%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , , . Bookmark de permalink.