UPDATE18042015/268 De wereldeconomie is nog altijd niet uit de gevarenzone

Ik laat deze week een aantal dossiers liggen omdat zich geen essentiële veranderingen hebben voorgedaan. Ik zou kunnen schrijven dat de 3 maands Euribor-rente is gedaald naar 0,001% en dat 10 jaar Staat is gedaald naar een historisch dieptepunt van 0,155%, maar op zich komt dat niet als een verrassing. Ook de uitspraak van Draghi van deze week dat hij de herfinancieringsrente onveranderd laat op 0,05% en de depositorente op -0,2%, was verwacht. De stimuleringsmaatregelen van de Europese Centrale Bank (ECB) helpen de Europese economie vooruit, zegt Draghi. Maar ……. de bijzonder lage rente brengt gevaren met zich mee voor de stabiliteit in het financiële stelsel. We weten dat een zo lage rente een vruchtbare grond is voor instabiliteit. Zowel het Internationaal Monetair Fonds als De Nederlandsche Bank (DNB) waarschuwden deze week voor de problemen waarmee de lage rente spaarders, verzekeraars en pensioenfondsen opzadelt. Verder vrezen zij voor zeepbellen op aandelen- en obligatiemarkten, waar de zoektocht naar rendement koersen snel heeft opgejaagd. Ondanks de torenhoge aandelen en obligatiekoersen ziet Draghi geen zeepbellen. Dat is logisch want als hij ze wel zou onderkennen zou hij het maandelijkse opkoopprogramma van staatspapier ad €60 mrd moeten stoppen.

De wereldeconomie is nog niet uit de gevarenzone na de diepste crisis sinds de jaren dertig. Daarvoor waarschuwt het IMF. Na afloop van een driedaagse top in Washington, liet het Internationaal Monetair Fonds een verklaring uitgaan waarin het als doelstelling formuleerde een 'robuustere, en beter gebalanceerde economie te realiseren met meer banen'. Een Grieks bankroet zou de belangrijkste bedreiging zijn, maar ook valutaschommelingen en de lage rente kunnen op termijn parten gaan spelen. Politici en bankiers buitelden de laatste dagen over elkaar heen om aan te dringen dat de Grieken een deal sluiten met hun schuldeisers. Dat politici en bankiers ongerust worden over de afloop van het Griekse drama, is wel verklaarbaar. Inmiddels is het ook hen duidelijk geworden dat de Grieken zitten opgezadeld met schulden die niet draagbaar zijn. Daarbij komt dat de Russen trachten profijt te behalen uit de onverzoenlijke stellingnames van Europa.

'Bed, bad en brood' beheerste deze week de Haagse politiek. Twee coalitiegenoten die tot diep in de nacht met elkaar 'op de vuist' gingen voor het bereiken van een compromis. Maandag worden de gesprekken voortgezet. Op zich is het een schande dat het kabinet er niet in slaagt om beleid te gaan uitvoeren voor een betrekkelijk klein aantal uitgeprocedeerde asielzoekers. Ik heb geen enkel begrip voor de VVD die de Raad van Ministers van Buitenlandse Zaken hoor hun karretje heeft laten spannen. Er zijn 3 partijen in het geding: het Europees Sociaal Handvest, de Raad van Europa en de Europese ministers van Buitenlandse Zaken. De stellingnames van het Handvest en de Raad van Europa zijn helder: Nederland moet inwoners minimaal 'bed, bad en brood (en begeleiding) aanbieden'. Uitgeprocedeerde asielzoekers die niet terug kunnen naar hun thuisland, om welke reden dan ook, worden niet uitgezonderd. Onder zware druk van Nederland zijn de ministers van Buitenlandse Zaken akkoord gegaan met de toevoeging van een clausule waarin 'sans papiers' worden uitgesloten. Zowel de Raad van Europa als de Verenigde Naties hebben deze week hun standpunten nog eens duidelijk verwoord en Nederland laten weten dat ze zich niet kunnen beroepen op de toegevoegde clausule 'uitgeprocedeerde asielzoekers'. In feite staat de VVD hiermee met lege handen. De coalitie maakt zich heel druk over de mensenrechten van een kleine groep uitgeprocedeerde asielzoekers en gaat voorbij aan de enorme invasie van bootvluchtelingen die vanuit het Midden Oosten en Noord-Afrika Europa trachten te bereiken. Alleen deze week al zouden 1.000 vluchtingen de overtocht niet hebben overleefd. Hun graf ligt in de Middellandse Zee. En hoe gaan we met al die duizenden vluchtelingen om die in Italiaanse opvangplekken verblijven? Het standpunt van de VVD om de grenzen van Europa te sluiten is onuitvoerbaar. Je kunt dat wel zeggen maar uitvoeren is een andere zaak. De problematiek ligt namelijk veel dieper: namelijk de ontstane burgeroorlogen in het Midden Oosten en in (Noord-)Afrika. Oorlogen waarin arabieren een grote rol spelen. De sjiieten tegen de soennieten en dan de Koerden en de volgelingen van IS. En laten we niet vergeten wat er allemaal in Syrië plaatsvindt. Die oorlogen veroorzaken grote stromen vluchtelingen, die uit het oorlogsgebied zijn weggetrokken. Veelal uit lijfsbehoud. Als de VVD zegt dat vluchtelingen in de regio moeten worden opgevangen, is dat geen reële optie aangezien 97% van de vluchtelingen al wordt opgevangen in tentenkampen aldaar. Maar die mogelijkheden daar zijn ook niet onbeperkt. Daar moet voedsel en medicijnen naartoe, maar dat is niet voldoende. Wat blijft is de aanvoer van vluchtelingen naar het Avondland in aantallen die onbeheersbaar worden: in Duitsland dit jaar geschat op tussen de 300.000 en 500.000. Het woord "Avondland" verwijst naar het boek van Oswald Spengler (1880-1936) “Der Untergang des Abendlandes”, waarin gesteld wordt dat de Europese cultuur op zijn laatste benen loopt ("in ihre Endzeit eingetreten sei"). De problematiek gaat veel verder dan dat relatief kleine groepje uitgeprocedeerde asielzoekers in ons land.

Dit weekend vonden in Duitsland en België demonstraties plaats tegen een vrijhandelszone tussen de VS en de EU. De besprekingen over TTIP worden komende week in NY voortgezet. Volgens tegenstanders wordt het akkoord, zoals het thans voorligt, een bedreiging voor de sociale welvaart, de positie van de werknemer, de veiligheid van de consument, ons rechtssysteem en de democratie. TTIP gaat in tegen Europese normen en waarden: zo zouden sociale, consumenten- en milieubescherming in gevaar komen door het verdrag. De doelstelling is dat TTIP de trans-Atlantische handel gaat bevorderen. In de Belgische hoofdstad waren ongeveer tweeduizend mensen op de been. 'Met het TTIP willen de VS en de EU een grote vrijhandelszone creëren die zou ontsnappen aan elke vorm van democratische controle', zei de Belgische actievoerder Sebastien Franco. Met het verdrag zou het mogelijk worden om Amerikaanse producten naar Europa te brengen, ook al voldoen die niet aan EU-regels. ‘Multinationals zouden de mogelijkheid krijgen om de nationale wetgevingen op het vlak van milieu, volksgezondheid, voedselveiligheid aan te vallen als ze vinden dat die hun winsten bedreigt. Dergelijke betwistingen zouden ook niet voorgelegd worden aan de nationale hoven en rechtbanken maar aan een privaat arbitragehof van drie advocaten, dat tot nu toe systematisch de kant van de Amerikaanse multinationals heeft gekozen.’ Critici stellen dat deze 'rechtszaken' buiten het rechtssysteem en politieke systeem van Europese landen vallen. Een betogende boer in Brussel stelt dat het TTIP ook voor de landbouw rampzalig zou zijn: ‘De onafhankelijkheid van de boer komt in gevaar, we zullen allemaal onder de knoet komen van de agro-industrie, met alle gevolgen van dien voor de voedselveiligheid en het inkomen van de boeren.’ Behalve in Duitsland en België zijn nog eens vijfhonderd demonstraties gepland in 44 andere landen. De protesten richten zich ook op de vergelijkbare verdragen CETA (EU-Canada) en TISA, waar meerdere landen over onderhandelen.

Vooraanstaande economen zijn bezorgd over de grote stijging aan uitgifte van een nieuw soort bufferkapitaal voor banken. Deze zogeheten coco's (contingent convertibles) zouden door nieuwe buffereisen van de Financial Stability Board een te grote rol gaan spelen in de buffers van banken. „Het moet niet zo zijn dat de stevigheid van banken afhankelijk is van de hoeveelheid coco's”, stelt Martien Lubberdink, associate professor aan de Victoria Businessschool in Wellington. Contingent Convertibles zijn een speciaal soort obligaties die als het bufferkapitaal van een bank onder een bepaald percentage komt worden omgezet in bufferkapitaal. Ze zijn echter zo ingewikkeld dat ze in tijden van crisis precies tegenovergesteld zouden kunnen werken, zo is de vrees van UvA-econoom Sweder van Wijnbergen. Toezichthouders en bankiers zijn erop gebrand om een herhaling van de recente financiële crisis, toen de bestaande vormen van hybride financiering ernstige tekortkomingen bleken te hebben, te vermijden. Een inherent probleem binnen banking finance is het risico dat paniek:uitbreekt wanneer een bank coco's nodig heeft om het risicodragend vermogen te vergroten door hybride schuld om te zetten in aandelen. Dat signaal kan worden geduid door investeerders dat de bank in de problemen verkeert. Deze beleggers zijn dan geneigd om hun investeringen terug te trekken, waardoor de aanvankelijke probleem erger wordt. De eerste CoCo obligaties werden uitgegeven door Lloyds Banking Group in november 2009.

De financiële positie van de grote pensioenfondsen is in het eerste kwartaal verslechterd. De lage rente is de boosdoener. Die is er de oorzaak van dat de pensioenverplichtingen van de fondsen flink stijgen. Dat wordt onvoldoende gecompenseerd door de goede beleggingsresultaten die de afgelopen maanden werden geboekt. De vijf grote pensioenfondsen maakten hun dekkingsgraad bekend, die aangeeft in hoeverre de fondsen kunnen voldoen aan hun verplichtingen. De indicator wordt sinds begin dit jaar op een andere manier berekend, namelijk door het gemiddelde over de afgelopen 12 maanden te nemen. Het is een van de maatregelen van het kabinet om het pensioenstelsel stabieler te maken. Vier van de vijf fondsen zitten met hun zogenoemde beleidsdekkingsgraad onder de grens van 105%, die als safe wordt beschouwd om op de lange termijn de pensioenen te kunnen blijven betalen. Zo zit ambtenarenfonds ABP op 102,6%. Dat is 2,1 procentpunt lager ten opzichte van de stand eind vorig jaar. De dekkingsgraad van pensioenfonds Zorg & Welzijn (PFZW) daalde van 108 naar 104%. Die van de metaalfondsen PME en PMT daalden naar respectievelijk 102,3% en 102,6%. Positieve uitzondering is bouwfonds bpfBouw met een dekkingsgraad van 114,4%, een daling met 0,6%. De Pensioenfederatie verwacht dat de dekkingsgraden de komende tijd verder zullen dalen. Dat betekent volgens de koepelorganisatie dat de pensioenen van veel deelnemers jarenlang niet zullen meestijgen met de inflatie (indexeren). ABP-voorzitter Corien Wortmann-Kool zei eerder deze week al dat de pensioenen van de 2,8 miljoen ABP-deelnemers in 2016 niet zullen worden verhoogd. Ook PFZW (twee miljoen deelnemers) zegt nu door de aanhoudend lage rente ,,onze ambitie om het pensioen van onze deelnemers te indexeren niet te kunnen waarmaken''. De historisch lage rentestand is het gevolg van maatregelen van de Europese Centrale Bank (ECB) om de zwakke economische groei in de eurozone aan te jagen en de inflatie te stimuleren. PFZW-directeur Peter Borgdorff zegt daarover: ,,We maken ons grote zorgen over de gevolgen die de geforceerde lage rente op de langere termijn kan hebben. De economie wordt nu wellicht aangejaagd, maar dit gebeurt op kunstmatige wijze waardoor de zo nodige structurele hervormingen uitblijven.'' Het is een kunstmatige truc die Draghi uitvoert, die ongewenste bijwerkingen genereert, waarover geen duidelijkheid bestaat. Cruciaal is hoelang het vertrouwen in de euro, zowel bij consumenten als bedrijven en op de financiële markten, overeind blijft. Het rendement op euro-gerelateerde 10 jarige Nederlandse staatsleningen is gedaald tot het diep trieste niveau van 0,155%. Als beleggers hun winst nemen en deze obligaties van de hand doen vliegt de rente omhoog en is het lage rente-beleid van de ECB mislukt. En wat dan ……?

Slotstand indices 17 april 2015/week 16: AEX 495,03; BEL 20 3.785,49; CAC 40 5.143,26; DAX 30 11.688,70; FTSE 100 6.994,63; SMI 9.245,92; RTS (Rusland) 998,96; DJIA 17.826,30; NY-Nasdaq 100 4.351,799; Nikkei 19652,88; Hang Sen 27653,62; All Ords 5851,50; €/$ 1,0806; goud $1.203,30; dat is €35.773,86 per kg, 3 maands Euribor 0,001%, 10 jarig Staat 0,155%. Een liter diesel aan de pomp €1,269. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.