UPDATE17122016/355 Eurotopia; bail-out; erfzonde

Afgelopen weekend heb ik een interessante aflevering gezien van het VPRO-tv programma TegenLicht. Centraal stond de gezondheid van de Europese Unie en haar instituties. Aan het woord was de Duitse filosoof en historica Ulrike Guérot, hoogleraar Europese politiek en de studie naar de Democratie. Nu de EU onder zware druk staat, pleit de historica voor een Europese republiek. De Europese Unie is moreel en cultureel bankroet, vindt de 52-jarige Duitse Guérot. Tijd om het EU project, in zijn huidige vorm, ten grave te dragen. Ze heeft een Europese republiek voor ogen die bestaat uit 50 tot 60 regio’s/provincies/deelstaten rondom clusters van grote steden, met een herkenbare identiteit en gedeeld economisch en cultureel belang. Een slagvaardig Europa dat zichzelf opnieuw uitvindt. Voor haar is vernieuwing van het EU project cruciaal. Met haar boek Waarom Europa een republiek moet worden plaatst zij zich in een traditie van politiek utopische denkers. Na bijna twintig jaar gewerkt te hebben aan de opbouw van de Europese Unie, binnen diverse EU-denktanks, werd het haar tijdens de bail-out van Cyprus in 2012 in één klap duidelijk: dit Europa is failliet. De ene crisis volgde de andere vervolgens op: Griekenland, Brexit, vluchtelingen. Met als klap op de vuurpijl het verkiezingsjaar dat we in Duitsland, Frankrijk en Nederland tegemoet gaan, terwijl Brussel geen helder antwoord heeft op de toenemende kritiek van de groeiende populistische partijen. Guérot vergelijkt de toestand van de huidige Europese Unie met het WTC tijdens de aanslagen op 9/11. We staan erbij en kijken toe hoe alles instort. Als we niets doen dan houdt deze Europese Unie geen stand. Niet de vele crises op zich maar vooral de manier waarop de Europese Unie ermee omgaat laat volgens Guérot een moreel en cultureel bankroet zien. Deze Europese Unie is een unie van het geld geworden. De koers moet volgens Guérot radicaal anders; weg van de failliete natiestaten waarin velen zich niet meer herkennen en door vertegenwoordigd voelen. In de Middeleeuwen kende Europa meer dan 50 verschillende regio’s. Deze regio’s rondom knooppunten van steden zouden de nieuwe provincies van de Europese Republiek moeten worden waarin iedereen gelijkgesteld wordt. Het Europa van de burgers wordt geboren en het elite-project Europese Unie wordt begraven. Hoe vinden Guérots ideeën over een Europese republiek weerklank bij zowel politici, bankiers als het Vaticaan? Een reis langs de Europa-driehoek, van Wenen via Brussel naar Berlijn, met Guérot, de oprichter en directeur van de “European Democracy Lab” (EDL), die zich bezighoudt met de toekomst van de Europese democratie. Ik doe een stapje terug, om precies te zijn meer dan tien jaar geleden op 29 maart 2006. Op de voorpagina van de Volkskrant staat een foto met vele duizenden demonstrerende studenten en arbeiders in Marseille. Miljoenen Europeanen protesteren tegen verandering. Voor het eerst sinds 1945 denkt een generatie jongeren in Europa het slechter te krijgen dan hun ouders. Ruim een miljoen Fransen gaven op 28 maart 2006 uiting van een gevoel van sociale onzekerheid. En niet alleen daar ook de Belgen, Duitsers en de Britten zijn ongerust over de sociale onvrede in de vorm van flexibele arbeidscontracten, In Engeland gingen een miljoen gemeenteambtenaren de straat op tegen verhoging van de pensioenleeftijd. Het volk laat weten dat mensen onzeker zijn over de toekomst, het geeft een gevoel van hopeloosheid. De stem van het volk drong door tot de Brusselse burelen. De EC Barosso kwam met een plan voor een fonds van €500 mln jaarlijks waaruit de schokken van de globalisering moesten worden opgevangen. Een peulenschil voor de flexibilisering van de arbeidsmarkt, langer doorwerken en een hervorming van de pensioenstelsels. Guérot is helder in haar visie op het functioneren van de Europese Unie. Europa staat aan de vooravond van een fundamentele verandering: de implosie van de EU. Achteraf bezien verkeerde de EU in 2012 al in de eindfase van de EU met de wijze waarop de problemen van de Cypriotische banken gered moesten worden. Of Brexit een succes wordt, wat premier May blijft herhalen, moet worden afgewacht. Ik blijf twijfels houden over de ware aard van het vertrek van de Britten uit de EU. Ik sluit een politiek vertrek niet uit. Is de Duitse bondskanselier wel voor iedereen de leider van een verdeeld Europa? Hebben de Engelsen nog niet een onbetaalde rekening liggen voor Berlijn? Guérot beschrijft Europa als een stuurloze overheid die wordt dwarsgezeten door een neergaande spiraal van het beleid van nationalistische partijen. Door gebrek aan vertrouwen in de politieke elite moet het uiteenvallen van de EU niet worden uitgesloten. De Muntunie is niet stabiel en er zijn veel vragen of het monetaire beleid van de ECB de problemen van de eurocrisis wel oplost. De panelen schuiven en dat kan leiden naar het begin van het einde van de EU. De systemen waarop gedraaid wordt zijn verrot en het is de vraag hoelang die nog standhouden. Net voor de Eerste Wereldoorlog verkeerden we in eenzelfde situatie: alles leek onder controle, maar op een ochtend werden we wakker en was de rust voorbij. Europa is nu het Europa der Staten en er moet een ombouw opstarten naar het Europa van de Burgers. Dat is sneller getypt dan gerealiseerd: één markt, één munteenheid en één democratie. De staten moeten hun eigen belang inleveren, er moeten gelijke rechten gaan gelden voor arbeid, zorg en fiscus vanuit een eigen cultuur en identiteit: op onze eigen waarden vrijheid, gelijkheid en broederschap. Wat betekent vrijheid en hoe ver gaat dat? Hoeveel veiligheid zetten wij in om onze mensenrechten (persvrijheid, vrijheid van meningsuiting, bed/bad/brood, vrijheid van godsdienst en levensovertuiging, van vereniging) te verdedigen? Veiligheid gaat over de bescherming van personen en hun materiële bezittingen. En dan is er nog een acuter probleem en dat is cybercriminaliteit en de maatschappelijke ontwrichting die dat veroorzaakt. Dan gaat het mij nog niet eens over de vraag in hoeverre Russische hackers zijn binnengedrongen in het democratische campagnekamp van de Democraten/Hillary Clinton dan wel of de Russen invloed hebben uitgeoefend op het stemgedrag van Republikeinse kiezers voor Donald Trump, maar dichter bij huis: hoe groot is de macht van hackers bij het uitschakelen van energie (stroom, gas en water).

De brexit-onderhandelingen over de handel tussen de EU en Groot-Brittannië kunnen ruim tien jaar gaan duren. De BBC meldt dat de Britse EU-ambassadeur Ivan Rogers Londen heeft gewaarschuwd dat de gesprekken met de EU tot halverwege het volgende decennium kunnen gaan duren. De ambassadeur zou ook gezegd hebben dat de EU op een vrijhandelsverdrag aanstuurt met de Britten in plaats van toegang tot de interne markt. De voorspelling dat de gesprekken tot 2025 kunnen doorgaan, wijkt sterk af van de verwachting van de regering van premier May. Zij denkt dat alles binnen 2 jaar rond kan komen.

In blog 355 heb ik aandacht besteed aan uitspraken van onze minister van Financiën, tevens de Eurogroepvoorzitter, Jeroen Dijsselbloem, bij gelegenheid van het 25 jarig bestaan van het Verdrag van Maastricht, dat de EU zich op economisch en financieel gebied moet richten: volledige werkgelegenheid, het onderwijs en belastingontwijking. Vreemd om dat laatste uit de mond te horen van de minister van Financiën van het grootste Europese belastingparadijs. “Onze nationale belastingstelsels, ook het Nederlandse, creëren achterdeurtjes die internationale bedrijven vrolijk gebruiken om zo weinig mogelijk belasting te betalen. Op de Zuidas weten ze daar van alles van af. Dat moeten we fixen. Ons land is de grootste dwarsligger om transparantie te geven over fiscale transacties, waarbij belastingen worden ontdoken dan wel ontweken. Het is een van de winstmakers uit het verdienmodel van de kabinetten Rutte I en II.

Nederland is na Bermuda en de Kaaimaneilanden het meest aantrekkelijke belastingparadijs voor multinationals ter wereld. Dat stelt ontwikkelingsorganisatie Oxfam. Zwitserland, Ierland, Luxemburg en Cyprus zijn de andere Europese landen in de top tien, waar verder onder meer Curaçao in staat. Het rapport toont volgens Oxfam aan hoe deze landen de “mondiale race” leiden naar een steeds lagere belasting voor internationale bedrijven. De onderzoekers keken naar landen met het schadelijkste belastingbeleid, waaronder nultarieven, oneerlijke belastingdeals en gebrek aan transparantie. Arme landen zouden jaarlijks $100 mrd mislopen vanwege belastingontwijking door multinationals. Daarmee kunnen 124 miljoen kinderen onderwijs krijgen en de levens van zes miljoen kinderen per jaar worden gered, aldus Oxfam. “Er zijn geen winnaars in deze race naar de bodem op belastingtarieven”, stelde onderzoekster Esmé Berkhout van Oxfam. De organisatie roept de EU-landen op samen te werken in de strijd tegen belastingontwijking. Eerder heeft Rutte een soortgelijke oproep van de Europese Commissie afgewezen.

Een zwaardere vernedering voor de ‘nee-stemmers’ van het referendum over het EU/Oekraïne associatieverdrag is niet denkbaar. Het briljante geitenpad dat Rutte had bedacht om zowel de EU als de Nederlandse tegenstemmers is niet meer dan een fopspeen. Beide partijen zijn door Rutte om de tuin geleid, waardoor hij op zijn zetel kan blijven zitten. Een vorm van politiek bedrijven van het allerlaagste niveau! Zowel de EU-regeringsleiders als de twee miljoen nee-stemmers is een voorstelling van zaken gepresenteerd als zou het Associatieverdrag met Oekraïne zijn aangepast aan de wensen/eisen van de nee-stemmers door aan het Verdrag een kattebelletje te hechten met enkele uitspraken die geen enkele juridische waarde hebben omdat Oekraïne daarvoor niet mee ondertekent. Daarin geeft Rutte een toelichting op thema’s die in het hele Associatieverdrag niet aan de orde zijn. Zo staat nergens in het Verdrag dat Oekraïne kandidaat-lid van de EU kan worden, waarom moet dat dan nog eens worden bevestigd? In het Verdrag wordt niet gesproken over financiën alhoewel er de afgelopen jaren veel geld naar dit corrupte land is gegaan. Ook de toelichting dat Oekraïne geen militaire steunen krijgt, slaat nergens op, want de landen van de EU hebben dat ondergebracht in de NAVO, terwijl het land wel zou kunnen participeren aan de ontwikkeling van nieuwe wapens met EU-landen. Het is nog maar zeer de vraag in hoeverre Donald Trump daarin meegaat. Stel dat Rutte heeft onderkent dat de ‘nee-stemmers’ van het referendum van 6 april jongstleden dat hebben gedaan omdat ze niet willen dat het meest corrupte Europese land toe wordt gelaten tot de Europese Unie, dat ook nog in oorlog verkeert in het oosten van het land, dan wel dat ze niet willen dat ons land wordt overstroomd met goedkope plofkippen dan wel dat er opnieuw geld wordt gegeven dan wel uitgeleend aan de regering in Kiev omdat er geen verantwoording door de Oekraïners wordt afgelegd over de besteding van die gelden. En dan is er nog de onzekerheid over de positie van Oekraïne bij de vliegramp MH17. In het vorige blog citeerde ik uit een rapport van de Europese Rekenkamer dat een kleine elite bepaalt wat er in de economie, politiek en media van Oekraïne gebeurt. Sinds in 2014 een nieuwe regering aantrad, is wel enige vooruitgang geboekt. Het conflict in Oost-Oekraïne heeft de economische en financiële problemen echter “zeer verergerd”. De instabiele situatie in Oekraïne heeft een negatieve invloed gehad op de effectiviteit van de Europese steun, concludeert de Europese Rekenkamer. De publieke financiën, de strijd tegen corruptie en de gassector zijn doorgelicht over de periode van 2007 tot 2015. In 2014, na de Maidan-revolutie, zegde Europa €11,2 mrd toe over een periode van zeven jaar. Dat geld werd volgens de Europese controleurs vanwege de ontstane crisis te snel toegezegd ‘zonder eerst overeenstemming te hebben bereikt over een strategie.’ Tussen 2007 en 2015 bestond de Europese steun voor €1,6 mrd uit giften. Er werd voor €3,4 mrd aan leningen verstrekt. De bijstand was onder meer bedoeld voor verbetering van de overheidsfinanciën, corruptiebestrijding en de gassector. De politiek instabiele situatie heeft nog steeds sterke impact op het hervormingsproces in Oekraïne. Het kattebelletje van Rutte heeft geen enkele juridische waarde en het zou verstandig zijn als tenminste 1 van de 28 parlementen van de EU daarin NIET meegaat.

In het verleden is het meer voorgekomen dat druk op de Nederlandse regering door Brussel e/o Regeringsleiders werd afgedwongen. Op 13 december 1990 dat een meerderheid in de Tweede Kamer (CDA, PvdA, VVD en D66) premier Rutte en de minister van Buitenlandse Zaken van den Broek namens Nederland een veto mogen uitspreken over het plan van Mitterrand en Kohl om de Europese Raad (van regeringsleiders) meer macht te geven ten koste van de Europese Commissie en het Europees Parlement, schreef het AD. Tien jaar later op 26 maart 2007, bij het 50-jarig bestaan van de EU, kreeg premier Balkenende te horen dat ondanks de negatieve uitslag van het raadplegend referendum op 1 juni 2005 over de EU-grondwet Nederland deze oude EU-Grondwet toch moest sikken. Het Nederlandse electoraat sprak zich uit tegen de voorliggende Europese grondwet met 61,5% tegen bij een opkomst van 63,3%. Als reden werd opgegeven dat er tot 2009 onvoldoende tijd was om een geheel nieuwe Grondwet te schrijven, verordeneerde de gastvrouw van het verjaardagsfeestje in Berlijn, Angela Merkel. En Balkenende deed wat van hem verwacht werd: hij paste hier en daar wat aan en tekende vervolgens op de aangegeven plek. En, zoals de kaarten er nu bijliggen, krijgt Rutte steun vanuit de Tweede en Eerste Kamer en gaat daarna ratificeren. Dat hij en de volkvertegenwoordigers daarmee de stem van het kiezersvolk negeert: het zij zo. Wiens belang wordt hiermee gediend? Wie het weet mag het zeggen.

De eurolanden zetten een beloofde verlichting van de Griekse schuldenlast in de koelkast omdat de Griekse premier Alexis Tsipras €617 mln wil geven aan een miljoen gepensioneerden met een laag inkomen. De eenmalige uitkeringen komen in de plaats van een kerstbonus die Athene op last van zijn schuldeisers moest schrappen.Volgens een verklaring van eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem (Financiën) menen “sommige lidstaten” dat de actie van de Griekse regering mogelijk niet spoort met afspraken die zijn gemaakt in het steunprogramma voor Griekenland. Voor schuldverlichting is unanimiteit vereist, die er nu niet meer is. De eurogroep besloot op 5 december Griekenland lucht te geven door een aantal aanpassingen in het schuldenpakket, zoals het verlengen van looptijden van leningen en het vastzetten van rentepercentages. In januari wordt bekeken hoe het verder moet.

De Europese Centrale Bank ziet voor zichzelf in het komende jaar een belangrijke rol weggelegd als schokdemper op de financiële markten. Dat zegt Peter Praet, hoofdeconoom van de ECB, in een interview met De Financiële Telegraaf, dat binnenkort wordt gepubliceerd. „We hebben de afgelopen jaren gezien dat dat heel nuttig kan zijn wanneer er schokken optreden. We hebben de Brexit gehad, onzekerheid over het economisch beleid van de VS en de schokken in opkomende markten”, aldus Praet. De ECB besloot vorige week om het opkoopprogramma te verlengen tot in ieder geval eind 2017. “De belangrijkste reden is dat de ECB dan heel volgend jaar op de markt aanwezig blijft”, aldus Praet. Komend jaar zijn er belangrijke verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Duitsland en mogelijk ook in Italië. In al deze landen zijn anti-europartijen aan een opmars bezig. De ECB heeft inmiddels circa €1400 miljard aan staats- en andere obligaties opgekocht. De centrale bank verlaagt het aankoopbedrag van €80 miljard naar €60 miljard per maand, maar gaat wel langer met dit programma door. Ik vraag mij nog steeds af waarnaar dit monetaire beleid ons voert. De euro sloot de week af op 1,0452, een week eerder bedroeg de notering t/o de $ nog 1,0562, als gevolg van een renteverhoging van de FED met 25 basispunten naar 0,5 tot 0,75%. Tevens liet de FED weten voor 2017 op drie renteverhogingen in te zetten. “Het lijkt erop dat de FED een agressiever verkrappingsbeleid nodig achtte, met het oog op het aangekondigde stimuleringsplan van Trump en hogere inflatieverwachtingen. Of deze drie verhogingen er ook daadwerkelijk zullen komen hangt echter af van de economische impact die de plannen van Trump hebben.” De centrale bank stelde dat de inflatieverwachtingen duidelijk zijn toegenomen en dat de arbeidsmarkt verder verbetert. Ook kwam de centrale bank met nieuwe prognoses voor de economische groei, inflatie en werkloosheid. De groei van de Amerikaanse economie zal volgend jaar naar verwachting uitkomen op 2,1%, tegen een eerder voorspelde 2%. De inflatie beweegt geleidelijk naar de doelstelling van 2%, terwijl de werkloosheid in de VS volgend jaar waarschijnlijk zal dalen tot 4,5%. Na deze bekendmaking daalde de waarde van de euro tegenover de dollar zakte naar het laagste niveau in bijna veertien jaar. De Europese eenheidsmunt noteerde $1,043. Dat is de laagste koers sinds begin januari 2003. De afzwakking van de euro hangt samen met de opmars van de dollar, als gevolg van de vooruitzichten van snellere renteverhogingen door de Federal Reserve, als gevolg van het Trump-beleid en van de verlenging van het obligatieopkoopprogramma door de Europese Centrale Bank. “Over rentetarieven gesproken: ik kwam het Amsterdamsch Effectenblad van vrijdag 21 julij 1843 tegen met daarin de geldende koersen voor guldens: beleening 3%, prolongatie 2,5 a 2,75%, belening Nederlandsche Bank 3,5%, wissel-disconto 2,5%. Schuldbekentenissen Stad Amsterdam, gevestigde Schuld 5%.

Vladimir Poetin zou persoonlijk zijn betrokken bij de Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Dat melden Amerikaanse media. De Russische president zou volgens medewerkers van Amerikaanse veiligheidsdiensten weten dat mailboxen van Democraten werden gehackt en wat er met die informatie zou gebeuren. Met ’grote zekerheid’ durven de medewerkers te zeggen dat Poetin betrokken is bij de hacks. De Russische president zou meerdere doelen hebben met deze hacks. Zo zou hij in eerste instantie een appeltje te schillen hebben met Hillary Clinton. Later zou hij de informatie van de hacks hebben willen gebruiken om het beeld van de Verenigde Staten als betrouwbare bondgenoot aan te tasten. De media baseren zich op twee ervaren medewerkers met directe toegang tot de informatie. Hieruit blijkt dat Poetin hoogstpersoonlijk de regie in handen had van wat er met het gehackte materiaal van de Democraten gebeurde. De informatie was afkomstig van diplomatische bronnen en spionnen die voor Amerikaanse bondgenoten werken. Ook CIA heeft sterke vermoedens. Eerder werd al gesuggereerd dat de Amerikaanse inlichtingendienst CIA denkt dat Rusland een rol heeft gespeeld in de presidentsverkiezingen. Obama scheen daar daarvan op de hoogte te zijn geweest, maar heeft met die informatie niets gedaan. Al eerder heb ik gewezen op de mogelijkheden die crime-spionage bezit. Ik denk dan aan maatschappelijke ontwrichtingen die daardoor kunnen optreden. Op zich zijn de huidige mogelijkheden kinderspel in vergelijking tot wat technisch mogelijk wordt. Ik begrijp de opwinding van de Amerikanen niet, want het is een vorm van spionage waarin de Amerikanen meesters zijn, tenzij ze achterlopen bij de Russen. Maar ook als daar sprake van zou zijn hang je dat toch niet aan de grote klok. Het wachten is op een moment dat de stroom uitvalt en communicatie niet meer bereikbaar is. Maar dan niet gedurende anderhalf uur maar weken lang. Dat Poetin ervan geweten heeft, dat zou goed kunnen en dat hij die informatie heeft laten lekken, sluit ik ook niet uit. Hij maakt daarmee duidelijk dat hij een technische voorsprong heeft op het gebied van crime-espionage.

©2016 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 16 december 2016; week 50: AEX 477,70; BEL 20 3.582,55; CAC-40 4833,27; DAX 30 11.404,01; FTSE 100 7011,64; SMI 8.227,72; RTS (Rusland) 1135,56; DJIA 19843,41; NY-Nasdaq 100 4.914,864; Nikkei 225 19401,15; Hang Seng 22.003,56; All Ords 5589,70; SSEC 3122,981; €/$ 1,0452; goud $1134,60; dat is €34.884,13 per kg, 3 maands Euribor -0,314% (1 weeks -0,381%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,45%, 10 jaar VS 2,589%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,199, elders €1,163.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.