UPDATE17122011/91

Ik schreef er al eerder over dat het duo Merkel en haar slippendrager Sarkouzy vorige week vrijdag, onder het mom van aangescherpte begrotingsafspraken voor de eurolanden en de controle op de naleving ervan, een greep naar de politieke macht in Europa hebben gepleegd. Daar schrikt U van en terecht. Maar nog erger is dat 24 van de 26 Europese staten zich achter het duo Merkozy hebben geschaard. Alleen de Britse premiet Cameron is niet ingestapt. We moeten ons afvragen of het een ernstige zaak is dat Engeland buitenspel is gezet. Ik schreef er in mijn blog van 2 december al over en doe het nu opnieuw. Heeft er een greep naar de politieke macht in de Europese Unie plaatsgevonden?

Frankrijk en Duitsland proberen in het nieuwe pact met de eurolanden de macht naar zich toe te trekken. Daarmee dreigen ze het onafhankelijke toezicht op nationale begrotingen af te zwakken. De twee grootste lidstaten in de eurozone gaan zo lijnrecht in tegen de belangen van kleinere landen zoals Nederland. Brusselse diplomaten zeggen dat er een felle strijd gaande is tussen de Europese Commissie en de lidstaten onder aanvoering van Duitsland en Frankrijk over de invulling van het pact waartoe tijdens de EU-top van vorige week is besloten. De eurolanden en negen niet-eurolanden willen in een verdrag een nog striktere begrotingsdiscipline vastleggen. Omdat dit geen verdrag van alle EU-lidstaten betreft (omdat Engeland niet meedoet), is het aan de deelnemers om te bepalen welke rol de Europese instellingen in de plannen krijgen. Frankrijk en Duitsland hebben volgens bronnen voorgesteld om de directie van het permanente noodfonds ESM de rol van toezichthouder op nationale begrotingen te geven. Daarmee ondermijnen ze de rol die de Europese Commissie nu speelt. Het ESM is een instelling van de lidstaten zelf en wordt bestuurd door de ministers van financiën. Verder willen de Duitsers dat er een Europees ministerie van Economische Zaken komt. Wat ze daarmee precies willen is nog niet duidelijk. Het probleem met de begrotingsnormen in de afgelopen twaalf jaar was dat het toezicht faalde omdat politici elkaar steeds de hand boven het hoofd hielden. Daarom wil het Nederlandse kabinet dat de politiek in de toekomst zo min mogelijk invloed heeft op de handhaving van die normen en het uitdelen van boetes. Frankrijk wilde van meet af aan die macht bij de lidstaten zelf houden. Volgens Brusselse bronnen gaat Duitsland mee in die redenering. Deze week is nieuwe wetgeving in werking getreden waarin de Commissie wel een centrale rol heeft in de handhaving van regels voor begrotingstekort en staatsschuld. Parijs en Berlijn willen delen van die wetgeving, onder meer de afspraken over reductie van staatsschuld, opnemen in het europact. Dit biedt de twee grootste eurolanden de mogelijkheid een geheel nieuwe constructie van begrotingstoezicht buiten Brussel om op te zetten. In deze vorm zou het een regelrechte greep naar de macht zijn. Op de achtergrond speelt voor mij mee dat Duitsland in de vorige eeuw tot twee keer aan toe een greep naar de macht in Europa met militaire inzet heeft willen afdwingen. De laatste keer, 1939-1945) wilden de Ariërs vanuit Berlijn Europa besturen. Het is mede aan Angel-Saksiërs te danken dat dat niet heeft plaatsgevonden. Twee keer hebben de Engelsen de Fransen gered voor een Duitse overheersing en nu laten de Fransen Engeland in de steek. Dat is niet netjes van ze. Het is onzeker of het duo Merkel/Sarkouzy overeind blijft na de 2e ronde van de presidentsverkiezingen in Frankrijk op 6 mei 2012. Hollande heeft al aangekondigd het pact te gaan openbreken.

Premier Mark Rutte zei na de 'top der toppen' heel tevreden te zijn met het bereikte resultaat omdat het dicht bij de Nederlandse wensen ligt. Het doel van het pact is om sancties bij overtreding van de begrotingsafspraken zo automatisch mogelijk uit te delen. Dan is het cruciaal wie het voorstel doet voor zo’n sanctie. Hoe politieker die beslissing blijft, hoe groter de kans dat er in de toekomst weer mee gemarchandeerd wordt. Kleine eurolanden zijn bang dat ze dan weer overvleugeld worden door de twee superstaten. Frankrijk en Duitsland koersten vorige week al aan op een kleinere rol voor de Commissie, aldus betrokkenen. Na de gezamenlijke persconferentie van bondskanselier Merkel en president Sarkozy op 5 december zijn stukken verspreid waaruit blijkt dat ze het begrotingstoezicht een zaak van de lidstaten willen maken. Dat sluit aan bij een melding in mijn vorige blog dat de automatische sancties handmatig moeten worden gesanctioneerd. Duitsland en Frankrijk hebben, in laatste instantie, nog een vetorecht. De volgende extra ingelaste EU-top zou eind januari/begin februari kunnen plaatsvinden.

Aan de ene kant kondigt het kabinet Rutte-1 verdere bezuinigingen aan als gevolg van afnemende economische activiteiten. De Jager spreekt over tussen de 5 en 10 miljard euro, bovenop de €18 mrd aan lopende bezuinigingen. Na een bezoek aan Afghanistan geeft Rutte de melding af dat hij gaat onderzoeken of Nederland de trainingsmissie kan uitbreiden. Aan de ene kant bezuinigt hij aan de onderkant van de samenleving, waardoor armoede ontstaat; aan de andere kant komt hij, naast de extra bezuinigingen met hogere uitgaven aan een niet-militaire trainingsmissie. Het zal toch niet zo zijn dat dat de prijs is die Nederland moet betalen voor het bezoek dat Rutte op 29 november bracht aan Obama (in de Oval Office).

De premier heeft verantwoording afgelegd over het euro-pact dat de regeringsleiders een week geleden zijn overeengekomen, aan de commissie Financien van de 2e Kamer. Rutte had weinig te vertellen. Nederland had al zijn wensen binnen gehaald met het halfbakken pact dat op hoofdlijnen is geformuleerd. Niemand gelooft in dit pact, Rutte wel. Wij moeten ons realiseren dat onze inspraak slechts van bescheiden vorm kan zijn. Rutte is een van de 27 regeringsleiders en hij vertegenwoordigt een klein landje. In feite zijn wij niet veel meer of minder dan dat de deelstaat Rheinland/Westfalen in de Bondsrepubliek is. In dat hele machtsspel beperkt de functie van het Parlement zich tot ´ja´knikken. Rutte ontkende tegenover de financiële specialisten in de Kamer dat eurolanden zelf kunnen besluiten tot sancties aan landen met grote begrotingstekorten. Ondanks dat Rutte dat blijft ontkennen blijft er een optie dat Frankrijk en Duitsland het Europese Parlement en de Europese Commissie aan de zijlijn willen zetten. Hoe gaat de agenda van de extra Top der Toppen over 6 weken eruit zien. Als alles koek en ei zou zijn zou van Rompuy geen extra vergadering bijeenroepen. Met de uitspraak van Rutte dat het toezicht op de banken Europeser gemaakt gaat worden, kan ik niet veel. Als het kalf verdronken is dempt men de put, ook hier. Uiteindelijk worden de burgers opgezadeld met de verliezen. Voor de goede orde: ik begin steeds meer te twijfelen of het beleid dat de premier voert een beleid is dat de belangen behartigt voor de hele Nederlandse gemeenschap. Ik krijg steeds meer de indruk dat de neo-liberaal Mark Rutte zich gedraagt als een lobbyist voor bepaalde segmenten uit de samenleving. Dat zou heel kwalijk zijn voor het land. Leermoment: wat doe je met een premier die zich gedraagt als een belangenbehartiger van geselecteerde groepen uit de samenleving. Diezelfde premier heeft uitspraken gedaan in de 2e Kamer over de zorgvuldigheid van de procedure, die het kabinet in acht zou nemen bij de invulling van de vacature van vicepresident bij de Raad van State. Er waren 39 sollicitanten en laat nu net een minister uit het kabinet Rutte-1 het nieuwe boegbeeld worden van het belangrijkste adviesorgaan van parlement en regering. We kennen de rol die Donner heeft gespeeld in de discussie CDA versus gedoogpartner PVV versus Ab Klink. Daar is niemand vrolijk van geworden. Er zijn grote twijfels in den Haag of Donner, als medegrondlegger van dit polariserend kabinet, zich kan profileren als een onafhankelijke adviseur, die boven de partijen staat. Op voorhand zijn daar, terecht, twijfels over. Donner wordt gezien als een geslepen politicus, die gewend is zijn mening door te drijven. Dat past niet bij de opdracht van de Raad van State om onafhankelijke juridische adviezen te geven. Rutte had de Kamer een volwaardige onafhankelijke sollicitatieprocedure toegezegd. Daar wordt nu sterk aan getwijfeld. Cohen zegt nu: het was een dramatische procedure. Weer een minpuntje voor de premier? Wat mij heel sterk stoort is dat Rutte de belangen behartigt van de beter gesitueerden ten koste van de meest kwetsbare mensen (speciaal onderwijs, pgb's en sociale werkplaatsen) en mensen aan de onderkant van de samenleving (voedselbanken). 8,1% van de Nederlandse samenleving moet rondkomen van een inkomen onder de armoedegrens en Rutte reageert daarop met de stelling dat Nederland geen armoede kent. Hij noemt dat minder 'rijk' in zijn beleving.

Amerikaanse spaarders hebben het afgelopen half jaar op grote schaal geld weggehaald bij Europese banken in de Verenigde Staten. Analisten spreken van ,,een vlucht naar veilige havens''. De spaartegoeden bij buitenlandse banken in de VS namen in de periode eind mei tot begin december af met 291 miljard dollar (224 miljard euro) tot 879 miljard dollar. Dat betekent een afname van 25 procent. Het was voor het eerst sinds 2002 dat de spaartegoeden 6 opeenvolgende maanden slonken.

Het marktaandeel van buitenlandse banken op de Amerikaanse spaarmarkt is gedaald van een piek van 16,8 procent in mei 2008 tot 10,3 procent eind november. De spaartegoeden bij Amerikaanse banken zijn dit jaar met 10 procent, ofwel 663 miljard dollar, toegenomen. Amerikanen zouden hun spaarcenten vooral stallen bij banken als JPMorgan, US Bancorp en PNC.

De activiteit in de dienstensector en de industrie in de eurozone is in december licht verbeterd. De inkoopmanagersindex voor de dienstensector kwam uit op 48,3 tegen 47,5 een maand eerder. Voor de industrie noteerde de graadmeter een stand van 46,9 vergeleken met 46,4 in november. Een stand van 50 of meer duidt op groei, daaronder op krimp. De samengestelde PMI-index stond op 47,9 tegen 47 een maand eerder. De samengestelde graadmeter laat daarmee nu al 4 maanden op rij een stand van onder de 50 zien, wat duidt op krimp van de economische activiteit. Volgens economen geeft dit aan dat een recessie in de eurozone in het vierde kwartaal onvermijdelijk is. De lichte verbetering ten opzichte van een maand eerder is te danken aan Duitsland en Frankrijk, terwijl de landen in de periferie van de eurozone nog een scherpe krimp laten zien. De economie van de eurozone kan in het vierde kwartaal met 0,6 procent krimpen.

De industriële sector in Duitsland is in december voor de derde achtereenvolgende maand gekrompen. De inkoopmanagersindex (PMI) voor de industrie kwam volgens een eerste lezing uit op een stand van 48,1. Dat is iets hoger dan in november (47,9), maar een stand van onder de 50 duidt wel op krimp. De index voor de Duitse dienstensector heeft tegen de verwachting in wel de weg naar boven gevonden. Met een stand van 52,7 stond die hoger dan in november (50,3).

Europese banken brengen hun overtollige liquiditeiten, voor kortere termijn, nog altijd onder bij de Europese Centrale Bank (ECB). De banken brachten dinsdagnacht ruim 197 miljard euro onder bij de centrale bank. Een dag eerder was dat nog 140 miljard euro.

Geen slecht nieuws: in november waren 455.000 mensen werkloos. Net als de maand daarvoor komt dat overeen met 5,8 procent van de beroepsbevolking. In de vier voorafgaande maanden nam de werkloosheid nog toe. Zowel het aantal werkloze mannen als het aantal werkloze vrouwen bleef in november vrijwel gelijk. De werkloosheid blijft hiermee op hetzelfde niveau als tijdens de piek in februari 2010. Uit cijfers van UWV blijkt dat zowel het aantal werkzoekenden als het aantal WW-uitkeringen in november een stijging vertoonden. Bij UWV WERKbedrijf stonden afgelopen maand 463.000 werkzoekenden ingeschreven, 8000 meer dan in oktober. De stijging deed zich vooral voor bij beroepsgroepen waar veel mannen werken, zoals de technische en transportberoepen. Het aantal werkzoekenden jonger dan 25 jaar nam relatief het meest toe. Het aantal werkloosheidsuitkeringen nam in november toe met 5000 tot 258.000. Er werden 34.000 nieuwe WW-uitkeringen verstrekt, bijna 7 procent meer dan in oktober. Het aantal beëindigde uitkeringen nam met 6,5 procent af tot 29.000.

De werkgelegenheid in de eurozone is in het derde kwartaal met 0,1 procent gekrompen ten opzichte van het voorgaande kwartaal. In het tweede kwartaal groeide de werkgelegenheid in de eurozone nog met 0,2 procent. Maar in het derde kwartaal nam vooral in de vastgoedbranche en de bouwsector de werkgelegenheid scherp af. Bij de overheid nam de werkgelegenheid juist toe. In het derde kwartaal in de eurozone hadden 146,9 miljoen mensen betaald werk.

De activiteit in de Chinese industrie is in december blijven krimpen. Dat blijkt uit de zogenoemde inkoopmanagersindex (PMI). De index staat op 49 punten, iets boven het niveau van 47,7 dat in november in de boeken werd gezet. Een indexstand boven de 50 punten geeft aan dat de activiteit in de sector groeit, een niveau onder de 50 punten duidt op krimp.

Ook de Amerikaanse aandelenmarkten waren woensdag in de greep van de Europese schuldencrisis en de mogelijke gevolgen daarvan voor de wereldeconomie. Beleggers hebben er steeds minder vertrouwen in dat de afspraken die de Europese leiders vorige week maakten, tot een oplossing voor de schuldenproblematiek zullen leiden. De belangrijkste graadmeters gingen voor de derde dag op rij omlaag. Beleggers vrezen de gevolgen van de eurocrisis voor de economische ontwikkelingen wereldwijd. ,,Er is een groeiend besef dat de wereldeconomie in gevaar is'', zegt een beursanalist. Volgens hem gaan de zaken vrijwel overal minder en zal dat uiteindelijk ook het Amerikaanse bedrijfsleven treffen.

Kredietbeoordelaar Fitch heeft zijn rating voor langlopende schulden van de Rabobank verlaagd van AA+ naar AA. De verlaging geeft volgens Fitch de veranderende marktomstandigheden weer waar banken wereldwijd, en in Europa in het bijzonder, mee te maken hebben. Het bedrijf stelt dat Rabobank nog steeds tot de meest kredietwaardige banken behoort waarvoor het ratings bepaalt. De kapitaalpositie en liquiditeit zijn volgens Fitch in orde, evenals de recente financiële resultaten. Als mogelijk risico noemt Fitch het coöperatieve karakter van de Rabobank en het ontbreken van een beursnotering. Dat beperkt de bank in zijn mogelijkheden om nieuw kapitaal aan te trekken als dat nodig mocht zijn. Ook ziet de kredietbeoordelaar het als een potentiële zwakte dat de bank sterk afhankelijk is van spaargeld.

In november is het aantal verkochte woningen in Nederland met bijna 6 procent gedaald ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers van het Kadaster. In totaal registreerde het Kadaster 9.494 verkochte woningen. In november 2010 waren dat er nog 10.079. Ten opzichte van oktober 2011 was er sprake van een lichte stijging met 0,4 procent. De grootste daling deed zich voor in Friesland, waar ruim 23 procent minder woningen werden verkocht. In Flevoland was er sprake van een lichte stijging, met 0,9 procent ten opzichte van november vorig jaar.

Bij gedwongen verkopen zijn huiseigenaren jarenlang gedupeerd doordat een kartel van handelaren de prijzen kunstmatig laag hield. De handelaren hielden de prijzen van huizen bij executieveilingen kunstmatig laag om er daarna aan te kunnen verdienen. Tussen juni 2000 en november 2009 zijn in Nederland circa 2000 woningbezitters gedupeerd. De vermoedens van een kartel bestonden al lang, en worden nu bevestigd door de Nederlandse Mededingingsautoriteit. De NMa heeft 14 handelaren een boete opgelegd van ruim 6 miljoen euro. Bij een gedwongen veiling spanden handelaren samen om de prijs laag te houden. In een geheime naveiling verdienden ze dan flink aan de doorverkoop van een huis. Buitenstaanders werden door intimidatie geweerd of gedwongen mee te doen aan het kartel. Het kartel is volgens de NMa actief geweest bij honderden veilingen. Eerder was al opgevallen dat de opbrengst van gedwongen verkoop van huizen vaak erg laag uitviel.

De kosten van natuurrampen en door de mens veroorzaakte catastrofes kosten de wereldeconomie dit jaar zo'n 350 miljard dollar (270 miljard euro). Daarmee gaat 2011 de geschiedenis in als het op een na duurste jaar voor deze partijen ooit. Alleen 2005 was met een totaal aan schadeclaims van 123 miljard dollar een duurder jaar. Orkaan Katrina richtte toen grote verwoestingen aan in New Orleans. Dit jaar zijn de verzekeraars op kosten gejaagd door de zware aardbeving in Japan, een groot aantal orkanen en tornado's en de overstromingen in Thailand.

Het volume van de Nederlandse detailhandel daalde in oktober 4,5%. Prijsstijgingen van 2,9% maakten dat maar deels goed. De samenstelling van de koopdagen was in oktober ongunstiger dan een jaar eerder. Na correctie hiervoor bleef de omzet vrijwel ongewijzigd op jaarbasis, bij een volumekrimp van 3%. Winkels in voedings- en genotmiddelen handhaafden hun omzet op jaarbasis. De prijzen stegen maar de volumes daalden bijna evenveel. Supermarkten zagen de omzet stijgen, bij de speciaalzaken nam de omzet opnieuw af. Winkels in non-foodartikelen noteerden een omzetdaling van 4,5%. De prijzen stegen hier 1,4%. De omzet daalde in alle non-foodbranches.

Wethouder Lodewijk Asscher (Financiën) is woest op premier Mark Rutte. Die meent dat de meest kwetsbaren in de stad extra worden getroffen door Asschers eigen bezuinigingen en niet door een opeenstapeling van rijksbezuinigingen, zoals Asscher stelt. De relatie tussen het Amsterdamse stadsbestuur (PvdA, VVD en GroenLinks) en het kabinet (VVD en CDA) is al langer gespannen. Dat kwam mede door een brief van Asscher aan Rutte met de onderzoeksresultaten van de effecten van de rijksbezuinigingen voor Amsterdam. Daaruit blijkt zwakke gezinnen, risicojongeren en psychisch zieken onevenredig zwaar worden getroffen door een stapeling van maatregelen. Asscher aan Rutte: 'Een verontrustend beeld.' In een schriftelijke reactie erkende minister Henk Kamp (Sociale Zaken) het probleem. 'Het kabinet realiseert zich dat de aangekondigde maatregelen bedoeld of onbedoeld zouden kunnen cumuleren bij bepaalde groepen.' Naar aanleiding van de brief vroeg PvdA-leider Job Cohen in een Kamerdebat Rutte naar 'het stapeleffect'. Rutte sprak van onbedoelde effecten, als ze al optreden, en wees Cohen op de verhoging van het bijstandsbudget door het kabinet met vijftig miljoen euro. De schuldvraag voor de in Amsterdam gesignaleerde problemen legde Rutte bij Asscher. 'Ik wijs er in het bijzonder op dat het grootste deel van de effecten die in Amsterdam optreden, komen door de eigen Amsterdamse bezuinigingen en niet door rijksbeleid. Ook daar moeten we een open oog voor hebben.' Het verwijt is Asscher in het verkeerde keelgat geschoten: 'Ik heb mijn verhaal met duidelijke cijfers onderbouwd. Rutte niet. En als die onderbouwing niet komt, heeft hij de Kamer bewust verkeerd ingelicht.' Dat is een hard verwijt, want het niet of onjuist informeren van de Tweede Kamer geldt als een politieke doodzonde.

9000 personeelsleden raken hun baan kwijt in de zorg. 5000 in het speciaal onderwijs.

Griekenland en de trojka van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Europese Unie en de Europese Centrale Bank (ECB) boeken vooruitgang bij de gesprekken over het verlies dat banken moeten nemen op de Griekse staatsobligaties die ze bezitten. Ondanks dat is er geen garantie dat er een overeenkomst wordt bereikt met de obligatiehouders. Banken bezitten samen voor 206 miljard euro Griekse staatsobligaties. Door daarop de helft af te schrijven, zou de immense Griekse staatsschuld kunnen worden teruggebracht tot enigszins behapbare proporties.

Kredietbeoordelaar Fitch heeft de kredietwaardigheid van 6 grote banken afgewaardeerd. Het gaat om Bank of America, Barclays, BNP Paribas, Credit Suisse, Deutsche Bank en Goldman Sachs. De ratings van Credit Suisse en Deutsche Bank gingen met 2 stappen omlaag, van AA- naar A. Bij de overige banken werd de kredietwaardigheid 1 stap verlaagd. Als algemene reden voor de afwaarderingen geeft Fitch ,,de uitdagingen voor de banken in een moeilijke en onzekere omgeving waarin de winstvooruitzichten onder druk staan.'' Zo worden de banken geconfronteerd met kosten om hun activiteiten aan te passen aan strengere regelgeving, terwijl de economische vooruitzichten matig zijn.

In de nieuwe prospectus van het Europese noodfonds EFSF wordt geen melding gemaakt van een mogelijk uiteenvallen van de eurozone of het verdwijnen van de euro. In een voorlopige schets van de prospectus voor beleggers stond de waarschuwing er op last van juristen nog in. Maar in de uiteindelijke versie is die er uitgehaald, omdat bestuurders dat graag wilden, aldus de ingewijden. Is hier sprake van misleiding?

De lonen in landen als Spanje en Portugal worden niet gematigd, zij stijgen juist harder dan die in Duitsland. Dat drijft de eurozone uiteen. Dat zegt RTL Z beurscommentator Hans de Geus. ''Als je de monetaire unie meer een geheel wilt laten worden, dan moeten in de zuidelijke eurolanden de lonen omlaag ten opzichte van het noorden. Dat is een proces van jaren. Dit wordt ook wel interne devaluatie genoemd, als alternatief van devaluatie van de munt. In de eurozone hebben landen geen eigen munt, zodat het proces via de lonen moet gebeuren.'' ''Te zien is dat de loonontwikkeling in Duitsland ongeveer de inflatie bijhoudt. Ierland is op de goede weg, de loonkosten zijn daar behoorlijk gedaald. De rente op obligaties is aan het zakken, beleggers durven weer in Ierland te beleggen. Hoe anders is dit in Spanje en Portugal. Daar gaan de loonkosten de laatste tijd scherp omhoog. Het lijkt erop dat in het zuiden de interne devaluatie absoluut niet van de grond komt en dat is zorgwekkend. Ze hebben de loonkosten niet onder controle, ze stijgen harder dan in Duitsland, dat gaat dus helemaal de verkeerde kant op. Het fundament van de eurozone drijft verder uiteen. Sancties op begrotingstekorten zijn totaal verkeerde instrumenten voor de verkeerde problemen, dit is het echte probleem.'', aldus Hans de Geus. Hij haalt een tweet van Bill Gross van Pimco aan: 'Merkel heeft gezegd dat dit een proces van jaren is en niet van dagen, wij hebben die tijd niet mevrouw Merkel, buy your own bonds with your own money'.

Kredietbeoordelaar Fitch heeft bekendgemaakt een zestal landen op de lijst voor een mogelijk lagere kredietwaardering te zetten. De landen die het betreft zijn (met tussen haakjes de huidige rating): Belgie (AA+), Spanje (AA-), Slovenie (AA-), Italie (A+), Ierland (BBB+) en Cyprus (BBB). Fitch ratings Services heeft tegelijkertijd bekendgemaakt de Franse kredietwaardering op AAA te handhaven, maar het land wel op de lijst te zetten voor een mogelijk kredietverlaging. De AAA-rating wordt ondersteund door de rijke en gediversifieerde Franse economie, effectieve politieke, burgerlijke en sociale instellingen en flexibiliteit op financieringsgebied. Omdat Frankrijk zich net als de andere Europese landen echter geconfronteerd ziet met de uitdagingen van de Europese schuldencrisis, en Fitch van mening is dat de genomen maatregelen nog radicaler kunnen, wordt het land op de lijst voor een potentiele verlaging geplaatst. Moodies verlaagt de rating van België van Aa1 naar Aa3.

''De wereldwijde economie krijgt mogelijk te maken met economische teruggang, groeiend protectionisme, isolationisme en wat gebeurde in de jaren '30'', zegt IMF-topvrouw Christine Lagarde. De uitspraken komen op een moment dat de spanningen in Europa oplopen. Zo suggereerde de topman van de Banque de France dat de rating van het VK eerder zou moeten worden verlaagd dan die van Frankrijk. ''Er is geen enkele economie te wereld die immuun is voor de crisis die zich niet alleen ontvouwt, maar ook escaleert''. De Europese schuldencrisis vraagt internationale hulp temidden van sombere wereldwijde economische vooruitzichten. "Het is geen crisis die opgelost kan worden door het ondernemen van actie door één groep landen. Hopelijk wordt het opgelost door actie vanuit alle landen, alle regio's, in feite alle categorieen van landen", stelt Lagarde tijdens een conferentie bij het ministerie van buitenlandse zaken in de VS. Ze roept op tot "steun vanuit de internationale gemeenschap, waarschijnlijk via het IMF, die een min of meer wereldwijd verwachte collectieve verantwoordelijkheid, fiscale solidariteit en het element van gedeeld risico vormt" om daarmee de schuldencrisis te bestrijden. "Als dat niet gebeurt dan bestaat vanuit economisch perspectief het risico op meer geslotenheid, toenemend protectionisme en isolationisme en dat beschrijft exact hetgeen er gebeurde in de jaren '30 en wat daar op volgde was iets waar we allemaal niet naar uitzien", stelt Lagarde. Volgens Lagarde zijn de vooruitzichten voor de wereldwijde economie "niet bepaald rooskleurig" en "vrij somber."

Nederland leent het Internationaal Monetair Fonds (IMF) maximaal 17 miljard euro, als uitvloeisel van de afspraken van de eurotop van vorige week. Minister Jan Kees de Jager van Financiën heeft dat aan de Tweede Kamer geschreven. Het bedrag van maximaal 17 miljard is onderdeel van de 200 miljard euro die de EU via bilaterale leningen aan het IMF beschikbaar stelt. Het IMF zet dat geld in voor hulp aan de noodlijdende Europese landen. Het geld wordt geleend door De Nederlandsche Bank; de Staat geeft een garantie af aan DNB ter omvang van de lening. De Kamer heeft ingestemd met het voorstel.

Sombere vooruitzichten voor de economische groei in de VS suggereren tevens doffe vooruitzichten voor de banken in de VS in het komende jaar. Dat stelt een rapport van Standard & Poor's Ratings Services. De kredietbeoordelaar haalt daarbij voortgaande deleveraging bij bedrijven en huishoudens, vertragende handel en zeer lage rentetarieven aan als de moeilijkheden waar de banken in de VS ook het komende jaar mee te maken zullen krijgen. Tezelfdertijd is de bankensector bezig zich aan te passen aan een golf van nieuwe regelgeving voortkomend uit de recente financiële crisis, terwijl de sector zich ook zorgen maakt over het mogelijke besmettingsgevaar van de schuldencrisis in Europa. "Wij geloven dat de Amerikaanse bankensector zijn meest radicale structurele verandering ondergaat sinds de Groote Depressie", stelt kredietanalist Rodrigo Quintanilla van S&P's.

Het Europese noodfonds EFSF heeft 600 miljard euro beschikbaar om de schuldencrisis te bestrijden. Dat is meer dan de financieringsbehoefte van Italië en Spanje in 2012. Dat heeft het hoofd van het EFSF, Klaus Regling, gezegd in Rome. Volgens Regling beschikt het EFSF over 400 miljard euro aan financiële middelen en heeft het Internationaal Monetair Fonds (IMF) aangegeven 200 miljard euro beschikbaar te stellen om zwakke eurolanden te ondersteunen. Als meer nodig is, kan het noodfonds in maart verder worden vergroot, aldus Regling. Volgens hem zullen de eurolanden er alles doen om de euro en de financiële stabiliteit in Europa te behouden. Italië en Spanje moeten volgens de EFSF-topman in 2012 samen voor minder dan 600 miljard euro aan staatsleningen herfinancieren. Regling denkt niet dat beide landen van de geldmarkten zullen worden afgesneden.

'Bankier aan banden' is de openingskop van Het Financieele Dagblad. Niet de klant staat centraal maar de bank, hoewel de instelling het tegendeel beweert. De klant gaat er vooral van uit krediet te kunnen krijgen, maar een 'tsunami' aan nieuwe regels vormt de spelbreker. Veel bankiers vinden 2011 naar eigen zeggen een verloren jaar. De Europese schuldencrisis heeft het eerst nog aanwezige optimisme volledig weggevaagd. In dit jaar werden nieuwe, strenge regels en wetten ingevoerd, waaronder zwaardere kapitaaleisen, een bankenbelasting en bonuswetten.

Hoofdeconoom Jürgen Stark van de Europese Centrale Bank heeft voor het eerst politieke redenen genoemd voor zijn aanstaande vertrek bij de ECB. Hij vertrekt uit onvrede met de manier waarop de eurozone zich heeft ontwikkeld. Stark kondigde in het najaar zijn vertrek aan bij de ECB. Hij heeft steeds gezegd om persoonlijke redenen eind dit jaar zijn functie neer te leggen. Maar toen werd wel al gefluisterd dat hij opstapte omdat hij het niet eens was het het opkopen van staatsobligaties door de ECB. De Europese Centrale Bank heeft de afgelopen paar jaar consequent en tijdig gewaarschuwd voor de problemen in de eurozone. De politiek heeft dat niet goed opgepakt en verwacht nu dat de bank de crisis oplost, aldus Stark. „Vraag niet teveel van de ECB”, stelt Stark en hij voegt eraan toe dat doorgaan met opkopen van staatsobligaties door de ECB de crisis niet oplost.

Zes voormalige topfiguren van de banken Fannie Mae en Freddie Mac zijn door de Amerikaanse beurswaakhond aangeklaagd voor fraude. Volgens de SEC hebben de zes de regering en belastingbetalers verkeerd ingelicht over de riskante rommelhypotheken die de twee banken verstrekten. De Amerikaanse hypotheekbank Fannie Mae heeft vorig jaar een verlies geleden van 58,7 miljard dollar (46 miljard euro). Onder de aangeklaagden zijn de twee voormalige directeuren, Daniel Mud en Richard Syron. De twee leidden de twee grootste hypotheekbanken toen de huizenmarkt eind 2006 begin 2007 uiteenspatte. De banken raakten hierdoor diep in de problemen. De vier andere verdachten werkten destijds ook voor de hypotheekverstrekkers. Fannie Mae en Freddie Mac staan garant voor ongeveer de helft van alle Amerikaanse hypotheken, wat neerkomt op zo’n 31 miljoen stuks. De regering van president Bush nationaliseerde de banken in de herfst van 2008. Een paar dagen na de redding door de federale overheid stortte Lehman in. De redding van de hypotheekgiganten heeft de Amerikaanse belastingbetaler al zo’n 150 miljard dollar gekost. Dit bedrag kan oplopen tot zo’n 259 miljard dollar.

Vertegenwoordigers van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Unie hebben gesprekken met Hongarije over hulp afgebroken als gevolg van een conflict over de onafhankelijkheid van de Hongaarse centrale bank. Dat heeft de woordvoerder van Europees commissaris Olli Rehn bevestigd. Vertegenwoordigers van het IMF en de EU waren in Hongarije om met de regering voorbereidende gesprekken te voeren over financiële steun voor het land. Hongarije heeft recent hulp ter waarde van 15 tot 20 miljard euro aangevraagd nadat het land problemen ondervond bij het veilen van staatsleningen. Maar de gesprekken werden voortijdig beëindigd omdat er in het Hongaarse parlement een wetsvoorstel werd behandeld dat een einde zou maken aan de onafhankelijkheid van de Hongaarse centrale bank. De haast die de Hongaarse regering met het voorstel leek te hebben en het gebrek aan overleg daarover schoten de EU en IMF in het verkeerde keelgat. De gesprekken van deze week zouden een voorbereiding vormen voor een officiële gespreksronde in januari.

Slotkoersen week 2011/50: AEX 294,03 -0,2%; BEL 20 2003,57 -0,1%; CAC 40 2972,30 -0,88%; DAX 30 5701,78 -0,5%; FTSE 100 5387,34 -0,25%; SMI 5733,50 -0,88%; DJIA 11.866,39 -0,02%; Nasdaq 100 2238,18 -0,52% ; Nikkei 8401,72 +0,29%; Hang Seng 18071,78 +0,25%; All Ords 4218,80 +0,50%; € $1,3046; goud $1599,20. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , , , . Bookmark de permalink.