UPDATE17112012/143 2/3 van de Italianen wil van Monti af

S&P is negatief gestemd over het euroland Slovenië. De financiële markten reageerden op een wijze die bekend is als 'de hondjes van Pavlov': de rente op 10-jarig Sloveens staatspapier steeg. Ook werd de kredietstatus van het Japanse electronicabedrijf Sharp verlaagd naar B+. S&P heeft ook zijn ratings van een aantal Nederlandse banken verlaagd. De banken zijn volgens de kredietbeoordelaar blootgesteld aan toenemende economische risico's door de slechte vooruitzichten voor de Nederlandse economie en de hele eurozone. ,,We verwachten dat de correctie op de vastgoedmarkt en de maatregelen om het begrotingstekort te verlagen blijven drukken op de economie''. Het effect op de bankensector blijft volgens de kredietbeoordelaar desondanks ,,bescheiden''. De beoordeling van Rabobank, ABN Amro, Van Lanschot en SNS Reaal gaat met een stap naar beneden. Uitgezonderd SNS Reaal, dat een negatieve outlook krijgt, zijn de vooruitzichten van deze banken stabiel. De beoordeling van ING en NIBC blijft gelijk, maar de vooruitzichten van deze twee banken zijn negatief. Dat betekent dat een verlaging van de beoordeling niet ver weg is. De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Kas Bank en de Nederlandse Waterschapsbank (NWB Bank) worden nog verder onderzocht, maar hebben 50% kans om de komende 3 maanden een verlaging te krijgen in hun beoordeling. Ondanks de verslechtering van de vooruitzichten op korte termijn, blijft S&P de Nederlandse economie zien als structureel stevig en concurrerend. ,,We denken dat de waarschijnlijkheid van een zeer scherpe stijging van de verliezen in de huizenmarkt laag is.'' Door de aangekondigde maatregelen voor het beperken van de hypotheekrenteaftrek, heeft de nieuwe regering volgens S&P de onzekerheid voor nieuwe huiseigenaren verkleind. Hier proef ik enige twijfel en terecht. Ik heb al eerder geschreven dat de plannen in het regeerakkoord met betrekking tot de hypotheekrenteaftrek kunnen leiden tot discriminatie. Voor starters geldt een andere fiscale regeling dan voor bestaande hypotheken.

VVD en PvdA zijn het deze week eens geworden over de aanpassing van het regeerakkoord. Het verkleinen van de inkomensverschillen gebeurt via de belastingen. Ook gaan de arbeids- en heffingskorting voor de lagere inkomens omhoog, terwijl die voor de hogere inkomens omlaag gaan. Volgens Samsom is "de inkomensverdeling in het nieuwe plan iets minder uitgesproken'' dan het afgeschoten zorgplan. Verder is er 250 miljoen euro vrijgemaakt voor het versterken van de sociale agenda. Het geld kan in overleg met de vakbonden en werkgevers besteed worden om maatregelen in de WW en het ontslagrecht te verzachten. Samsom zei dat met het bedrag van 250 miljoen euro bijvoorbeeld de WW-duur een half jaar verlengd kan worden en dan niet teruggaat naar 1 jaar, maar naar anderhalf jaar. Dit geld komt uit het potje van infrastructuur, zei de PvdA-leider. Samsom: "de lage inkomens worden een beetje gesteund, terwijl de hogere inkomens in deze tijd van crisis wat extra moeten bijdragen." De inkomensafhankelijke zorgpremie is helemaal van tafel en wordt vervangen door een hogere arbeidskorting en een hogere heffingskorting voor de lage inkomens. Voor de hoge inkomens worden die kortingen afgebouwd. "In essentie wordt daarmee hetzelfde beoogd en bereikt als bij de inkomensafhankelijke zorgpremie.'' Samsom zei verder dat het verkleinen van de inkomensverschillen nu minder hard gaat dan in het plan met de inkomensafhankelijke zorgpremie. In dat plan kwam de zogeheten mediane koopkracht (de middenlijn) voor de hoge inkomens uit op 4% koopkrachtverlies. Nu is dat verlies 2,5%, aldus Samsom. "Dat is minder, maar nog steeds fors.'' Volgens Samsom gaan de middeninkomens met het nieuwe akkoord er iets op vooruit of iets op achteruit. De hoge inkomens worden iets minder hard geraakt en dat geldt zeker voor de inkomens tussen 60.000 en 70.000 euro per jaar. De mensen in de bijstand gaan er iets op vooruit en ouderen met een klein pensioentje gaan er 5,25% op achteruit. Samsom: "De tijden van almaar meer zijn echt voorbij." En: "U krijgt van mij geen koopkracht belofte." Ik hen met de inkomensafhankelijke zorgpremie een fout gemaakt, zei Rutte deze week een aantal keren. "Maar als je een fout maakt, moet je niet aftreden maar optreden." Ook PvdA-leider Diederik Samsom trok het boetekleed aan. "Ik trek me de commotie aan.'' Hij zei dat hij juist het vertrouwen in de politiek na 10 roerige jaren wilde herstellen. "Ik moet tot mijn spijt erkennen dat dat vertrouwen de afgelopen 14 dagen een flinke deuk heeft opgelopen. En dat doet mij zeer. Ik ben vast van plan het gedeukte vertrouwen weer te herstellen.'' Vooral de VVD-achterban was daar de afgelopen 2 weken massaal tegen in opstand gekomen. De PvdA wilde met de maatregelen de inkomensverschillen verkleinen. De VVD heeft eerst een grote denkfout gemaakt en daar bovenop rekenfouten. Gedurende de persconferentie van maandagavond heb ik een aantal keren gehoord dat we door €46 mrd te bezuinigen straks sterker uit de crisis komen. Geen enkele keer heb ik de heren Rutte, Samsom en Zijlstra horen zeggen dat we moeten inzetten op economische groei. In acht genomen de beleidsvoornemens van Rutte-2 stijgt in de periode tot 2017 de werkeloosheid verder, loopt de staatsschuld op tot >70% en verdwijnt er koopkracht zodat het uiterst twijfelachtig is of voor 2017 het consumentenvertrouwen weer gaat stijgen. Nee, het is zelfs veel erger: de VVD heeft de PvdA een tegemoetkoming moeten doen voor het medewerken van het omzetten van de inkomensafhankelijke zorgpremie naar belastingaanpassing. Daarvoor heeft de VVD €250 mln uit het infrastructuur fonds gehaald. Geld dat naar de sociale agenda gaat: voor verlenging van de WW van 12 naar 18 maanden. Dat betekent dat aanleg en onderhoudsprojecten van de infrastructuur in de la moeten gaan. Transport en Logistiek Nederland (TLN) en verladersorganisatie EVO vinden dat het kabinet met de aanpassing van het regeerakkoord een te makkelijke oplossing heeft gekozen door nu 250 miljoen euro extra te bezuinigen op het (wegen)fonds voor infrastructuur. Het zal als consequentie hebben dat de werkgelegenheid verder onder druk komt te staan, met alle gevolgen vandien voor stijgende werkloosheid. In tijden dat de politiek veel van burgers vraagt, is het voor het draagvlak van groot belang dat er rust en vertrouwen is in de samenleving. De afgelopen 2 weken hebben laten zien dat de bereidheid bij mensen om offers te brengen, niet vanzelfsprekend is. „Nederland verdient een duidelijke koers. Geen dogma's maar oplossingen die Nederland sterker maken in de crisis”, zei Rutte. Dat is bij alle verschillen tussen VVD en PvdA het belangrijkste uitgangspunt geweest. Negatieve gevolgen voor de koopkracht zijn niet te vermijden als in deze kabinetsperiode 16 miljard euro wordt bezuinigd, zei Rutte. Dat bedrag komt nog eens bovenop de 18 miljard van het minderheidskabinet van VVD en CDA en de 12 miljard euro die voor de begroting van 2013 is afgesproken. Het totaal komt daarmee op 46 miljard euro bezuinigingen in 7 jaar tijd. Wilders opende het debat dinsdagmiddag met de kreet: 'wat een blamage, wat een wanvertoning'. We moeten wel bezuinigen om sterker uit de crisis te komen, hoorde ik Rutte, Samsom en Zijlstra zeggen. Aan welke onderbouwing wordt gerefereerd is onduidelijk. Volgens mij hebben VVD en PvdA afgesproken dat als ze dat maar te kust en te keur uitspreken er niemand is die daar vragen over stelt. De hele vaderlandse pers was maandagavond bij de persconferentie en niemand stelde de hamvraag. Onderstaand de resultaten van de doorgerekende koopkrachtplaatjes van het CBS. Zowel de PvdA als de VVD geven geen garantie af voor de juistheid van de data. Erger er wordt helemaal geen koopkrachtgarantie gegeven. Actieven: modaal -3,5%; 2x modaal -4,25%; alleenstaande minimumloon +5,75%; alleenstaande ouder modaal +0,75%; Inactieven: alleenstaande ouder -3,75%; alleenstaande AOW + €10.000 pensioen -5,75%; paar AOW+€10.000 pensioen -5,25%.

Voormalig PvdA-Tweede Kamerlid Jacques Wallage ziet niets in het voornemen van het kabinet om de WW te verkorten. In het televisieprogramma Buitenhof stelde hij: „Het is niet verstandig om mensen in crisistijd versneld de bijstand in te werken”. Op 12 september was het gat tussen de VVD en de PVV 26 zetels. De VVD kreeg 41 zetels in de 2e Kamer en de PVV 15. In de laatste peiling van Maurice de Hond staat de VVD op 24 zetels en de PVV op 21. De affaire rond de inkomensafhankelijke zorgpremie heeft de VVD 17 zetels in de peiling gekost. In een reactie op het forum van de Telegraaf zegt ene 'kiki': die peilingen zegt het iets over de onvrede van dit kabinet. Ik hoop dat dit stuntelkabinet nu de tijd neemt om gezonde maatregelen te nemen. We moeten bezuinigen dat begrijpt iedereen maar ons kapot bezuinigen, wat de socialisten een feestelijk nivelleren noemt, is waanzin. Zorg dat de economie op gang komt. Wie is zijn de grote schuldige van deze ramp? Juist de Europese regeringen en banken. Het grootste economische schandaal ooit! Zolang de topgraaiers blijven en beslissen over Europa, zal onze mooie oude wereld verarmen. Het is godsgeklaagd!

Ik wil niet veel woorden meer wijden aan het regeerakkoord van het kabinet Rutte-2 en de verdediging van de premier daarover in de 2e Kamer. Het regeerakkoord is hier en daar 'vaag' en 'visieloos'. Het ontbreekt aan perspectieven voor zowel de korte als de langere termijn. Dat wordt veroorzaakt door een gebrek aan eenduidigheid tussen de ideologische doelstelling van de liberalen en de sociaal-democraten. Een uitruilaanpak was de enige optie om 'tot zaken te komen' van Rutte en Samsom. Het laatste wat ik hier nog over wil zeggen is dat de toekomst er somber uitziet. Een kabinet dat als slogan voert dat we in totaal €46 mrd moeten gaan bezuinigen om de overheidsfinanciën weer op orde te krijgen, bereikt daarmee dat het kabinet Rutte-2 in een ijltempo de Nederlandse verzorgingsstaat de nek gaat omdraaien. Dit kabinet zal er niet in slagen 'sterker uit de crisis te komen', het a-sociale beleid zal delen van de samenleving in armoede storten. Voorbeeld: er worden drempels opgeworpen om demente ouderen niet eerder in een verzorgingshuis op te nemen dan dat ze fase 5 hebben bereikt. Demente mannen en vrouwen in fase 3 en 4 kunnen lang niet altijd meer zelfstandig wonen. En wat gebeurt er dan? Dan stuurt de gemeente Amstelveen een brief aan de bewoners dat de gemeente op zoek is naar 5.000 vrijwilligers die mantelzorger willen worden. Onbegrijpelijk dat de PvdA aan dit beleid zijn medewerking verleent, omdat er nu eenmaal harde bezuinigingen moeten worden doorgevoerd. Lezers weten dat ik een groot tegenstander van bezuinigingen op dit moment van de crisis door te voeren omdat ik niet verwacht dat het een positieve bijdrage levert aan de gezondmaking van de crisis. De achtergronden heb ik al eerder geduid. GEEN bezuinigingen, WEL ingrijpender hervormingen op tal van deelgebieden (en dat levert ook geld op voor de staatskas).

Griekenland moest op 16 november een bedrag van ruim 3 miljard euro afbetalen aan schuldeisers en hoopt daarvoor een nieuw deel van de Europese noodleningen te kunnen gebruiken. Maar volgens Schäuble speelt die verplichting geen rol bij de vraag of de Grieken nieuwe noodleningen tegemoet kunnen zien. "Wij zijn niet verantwoordelijk voor de tijdsdruk'', zei de minister. "Alle belanghebbenden kennen die termijn allang. Iedereen in de eurogroep en het IMF wil de Grieken helpen, maar we laten ons niet onder druk zetten.'' Een akkoord tussen Griekenland en zijn geldschieters over de aanpak van de schuldenberg van het land moet verankerd zijn in de realiteit in plaats van in wensdenken. Dat zegt directeur Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) aan de vooravond van een ontmoeting met de ministers van Financiën van de eurolanden in Brussel over Griekenland. Ze zei zal aandringen op een permanente oplossing. Dat betekent volgens Lagarde dat landen akkoord moeten gaan met een gedeeltelijke kwijtschelding van de schulden die Griekenland bij ze heeft. De Griekse economie is in het afgelopen kwartaal nog harder gekrompen dan in de periode ervoor. De Griekse economie kromp in het derde kwartaal met 7,2% ten opzichte van dezelfde periode in 2011. In het tweede kwartaal bedroeg de achteruitgang 6,3% op jaarbasis. Die boodschappen zal Dijsselbloem niet omarmen. Hij zal daarover de premier, het kabinet en de volksvertegenwoordiging het nodige uit te leggen hebben, na zijn harde stellingname afgelopen week in Brussel. Eerder deze week liep een vergadering over het uitkeren van een volgend deel van de noodlening aan Griekenland uit de hand. Het IMF en de eurolanden ruzieden over het tempo waarin Griekenland zijn schuldenlast moet afbouwen. Een beslissing over de volgende tranche van de lening werd derhalve uitgesteld tot aanstaande dinsdag. De pijn moet op enig moment genomen worden. Ik heb al maanden geleden aan zien komen dat binnen de trojka geen sprake meer was van een eenduidig beleid over de Griekse problemen. De eisen die de Eurogroep aan Athene heeft afgedwongen waren te zwaar en niet op te brengen. Brussel zal dat moeten erkennen en de voorwaarden moeten bijstellen naar een realistischer omvang en tijdslijn. En dat gaat ook Nederland geld kosten. Ondertussen heeft de Europese Centrale bank (ECB) de mogelijkheden voor Griekse banken verruimd om noodleningen te vragen aan hun centrale bank. De banken zouden hierdoor in staat worden gesteld de Griekse overheid van voldoende geld te voorzien in afwachting van de uitbetaling van de volgende ronde van de aan Griekenland beloofde financiële steun. Griekenland heeft de komende jaren bijna 33 miljard euro extra steun nodig. Het extra geld is vooral nodig om het land 2 jaar langer de tijd te geven om aan zijn financiële doelen te voldoen. Hierdoor zou in de periode tot en met 2014 een financieringsgat ontstaan van circa 9 miljard euro ten opzichte van de oorspronkelijke plannen. Doordat de opbrengsten van privatiseringen tegenvallen zou daarnaast ongeveer 6 miljard euro meer nodig zijn dan eerder werd gedacht. Bij 2 jaar uitstel van de bezuinigingsdoelen is in de periode 2015-2016 nog eens €17,6 mrd nodig. Zonder uitstel zouden de extra kosten in die periode ook al ruim 14 miljard euro bedragen, omdat de Grieken anders dan eerder gedacht in die jaren waarschijnlijk nog geen toegang zullen hebben tot de normale financiële markten. Deze schattingen zijn afkomstig van de vertegenwoordigers van de EU, het IMF en de ECB die toezicht houden op de financiële en economische vorderingen van Griekenland. Eerder werd al duidelijk dat zij zouden adviseren Griekenland 2 jaar extra te geven bij het saneren van de overheidsfinanciën. Het extra geld dat hiermee gemoeid is, zou onder meer kunnen worden opgebracht door de rente op de huidige noodleningen te verlagen of de looptijd van de leningen te verlengen. Het uitstel betekent dat Griekenland in 2016 een primair overschot bereikt van 4,5% van het bruto binnenlands product (bbp). Het primair overschot is het verschil tussen de inkomsten en de uitgaven van een land exclusief het bedrag dat aan rente op staatsleningen wordt betaald. Dit doel werd eerder voor 2014 gesteld. Mede door de diepe economische recessie in Griekenland lijkt de uitvoering ervan echter onmogelijk. Voor Griekenland wordt rekening gehouden met een economische krimp van 6% in 2012 en 4,5% in 2013. De kersverse minister van Financiën voor Nederland, Jeroen Dijsselbloem, verklaarde voorafgaand aan het overleg al dat Griekenland nog een lange weg te gaan heeft en dat een besluit over de toekomst van het land nog niet genomen kan worden. "Ik wil eerst horen waar we staan en wat de bevindingen van de trojka zijn", zegt hij, wijzend op de tussenrapportage van de internationale geldverstrekkers aan Griekenland. Dijsselbloem maakt de indruk van een ijzerenheinig type. Griekenland wacht nog altijd op een nieuwe uitbetaling uit zijn 173 miljard bedragende steunpakket. Het Griekse parlement heeft inmiddels al wel de bezuinigingen goedgekeurd alsmede de begroting 2013. Nu moet Brussel met €31 mrd over de brug komen.

Een ander probleem voor het kabinet Rutte-2 is de afdracht aan de Europese begroting 2014-2020 van de Europese Commissie en het Europees Parlement, dat is weggestemd. Er wordt nu gewerkt aan een begroting waarin €75 mrd in wordt weggestreept. Onder meer in landbouwsubsidies. In navolging van Frankrijk, Polen en Roemenië heeft ook Spanje zich uitgesproken tegen de bezuinigingsplannen van EU-president Van Rompuy voor de meerjarenbegroting. Het plan zou ertoe leiden dat Spanje bijna €20 mrd verliest aan landbouwsubsidies en steun aan arme regio's. De Spaanse premier Mariano Rajoy noemt dat ,,onaanvaardbaar''. De meerjarenbegroting staat bij besprekingen tussen de Europese leiders eind volgende week op de agenda. Rijkere landen als Nederland, Duitsland, Denemarken en Groot-Brittannië steunen de voornemens van Van Rompuy wel. Wordt dat de scheiding van de Noord- en Zuid-Europese EU-landen? Hoe groot is de solidariteit van ons land met de zwakke landen? Rutte zal daarop een passend antwoord moeten vinden.

Ik waarschuw al geruime tijd voor bijwerkingen die kunnen optreden bij het ongecontroleerd 'bijdrukken' van geld door centrale banken. Eigenlijk doen centrale banken dat al >100 jaar vanaf het begin van hun bestaan. Het fenomeen inflatie, geldontwaarding, doet zich voor zodra centrale banken een zeepbel van geld doen ontstaan. De FED, de BoE, de BoJ, de ECB zijn wel de grootste boosdoeners. Edin Mujagić, macro-econoom, monetair econoom en publicist, waarschuwt in zijn laatste boek 'Geldmoord' dat over ongeveer een jaar de inflatie in Europa en de VS klimt naar 5% en dat in de jaren daarna de geldontwaarding nog ernstiger vormen aanneemt. De Tilburgse hoogleraar wijst erop dat het drukken van steeds meer geld door politici en centrale bankiers wordt gezien als de makkelijkste uitweg uit de huidige crisis. De burger mag zich dan ook ernstig zorgen maken over zijn welvaartsniveau, daar wordt de komende jaren nog meer aan geknabbeld dan in het verleden. Een vlucht in edelmetalen, grondstoffen, stenen en alles wat de inflatie het hoofd kan bieden komt voor beleggers naderbij. Beleggers moeten zich schrap gaan zetten. En de schuld van dit alles zijn de centrale bankiers! De schrijver neemt ons mee terug door de eeuwen en wat blijkt: tussen 1200 en 1600 bleven de prijzen ongeveer gelijk. Ze stegen wel eens door oorlogen, maar daalden dan weer. In die vierhonderd jaar kostte een brood ongeveer hetzelfde. Mujagic geeft een fictief voorbeeld van een kleine leefgemeenschap waar door een geboortegolf het graan duurder wordt. Toch stijgt de inflatie niet, de hoeveelheid geld in het dorp blijft gelijk en er wordt dus minder uitgegeven aan andere zaken als vlees, huiden en dergelijke. De prijzen daarvan daalden. Na 1600 sleepten de Spanjaarden en Portugezen veel goud en zilver uit Latijns Amerika naar Europa, waardoor de ’goudhoeveelheid’ toenam en daarmee ontstond een geringe inflatie. Kinderspel met wat er na 1913 gebeurt, als de centrale banken ten tonele verschijnen met hun geldmachines, zo legt Mujagic uit. want dan gaat het hard. Uit Britse cijfers blijkt dat zes pond in 1900 nu gelijk is aan 800 pond. Voor de dollar en (omgerekend) voor de euro is het niet anders. In 1971 gaat het hek helemaal van de dam als de VS de koppeling van goud aan de dollar loslaten. Hierdoor is onze welvaart ook al jaren een schijnwelvaart, we denken rijker te zijn maar kunnen in feite niet veel meer kopen dan vroeger. Dat het leven elk jaar duurder wordt, is voor ons net zo vanzelfsprekend als het feit dat de zon elke ochtend opkomt in het oosten. Maar dat de prijzen almaar stijgen, is een gegeven van de afgelopen eeuw. In alle eeuwen daarvoor zag de economie er heel anders uit. Wat in 1450 een gulden kostte, was honderden jaren later nog nagenoeg even duur. Van inflatie was geen sprake. Als de prijzen tijdelijk omhoog gingen, daalden ze daarna weer even hard. De koopkracht veranderde nauwelijks. Rond 1900 verandert dat beeld: dan beginnen de prijzen ongekend hard te stijgen. De sporadische prijsdaling die nog voorkwam, was miniem, en dat geldt niet alleen voor Nederland, dat geldt voor de hele wereld. Wat is er een eeuw geleden gebeurd waardoor alles sindsdien elk jaar duurder wordt? Op basis van historische gegevens, cijfers over prijsontwikkeling en economische analyse toont Edin Mujagić onomwonden aan dat de geboorte van de centrale banken de doodsteek is geweest voor de waarde van ons geld en daarmee voor de welvaart. Econoom Mujagić laat niet alleen overtuigend zien wat de (systematisch onderschatte) rol van de centrale banken in de wereldeconomie is geweest, hij waarschuwt ook voor de wereld van morgen. Paperback, Nederlands, oktober 2012, 272 pagina's. (bron DFT) Stijgende inflatie betekent ook hogere kapitaalmarktrente (staatsleningen, hypotheken). En welke consequenties dat heeft voor de uitvoering van het regeerakkoord laat zich raden. In ieder geval nemen de lasten voor de schatkist toe, verslechtert het emu-schuld hetgeen weer terugslaat op het huishoudboekje van de Staat.

Het TV-programma Brandpunt besteedde aandacht aan de 'hete hangijzers van Rutte-2'. Rutte zette, tijdens de onderhandelingen in de Statenzaal een stapje met betrekking tot de hypotheekrenteaftrek en de woningmarkt. Volgens veel economen, zegt Brandpunt, gaan de hervormingen nog lang niet ver genoeg. Voor het zes stappen plan voor een beter functionerende woningmarkt: lees http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3196571/2012/02/23/Zes-stappen-naar-een-betere-woningmarkt.dhtml. We moeten voorkomen dat de liberale wens om de baby-boomers te beschermen en de nieuwe generatie (starters) met de lasten op te zadelen: aftrek in 5 jaar terugbrengen en aflossen is een plicht voor alle groepen, wordt uitgevoerd. En dan de zorg. De pijn op dit punt is nog niet geleden. Het zwaarste pijnpunt is de AWBZ. De thuiszorg verdwijnt uit beeld, de gemeentes nemen de moeilijke gevallen over (als ze daar het geld voor hebben) mantelzorgers ontvangen niet langer een geldelijke tegemoetkoming. Gezinsleden, familie, buren, particuliere initiatieven vanuit maatschappelijke organisaties (o.a. de kerken) moeten in stelling worden gebracht. De hervormingen in de arbeidsmarkt moeten doorgezet. Alleen komt de regering daarmee op een moment dat uitvoering daarvan een zware last is voor de samenleving. Je gaat de WW verlagen op het moment dat er nauwelijks nieuwe banen zijn. De pensioengerechtigde leeftijd gaat omhoog als de meeste 63-jarigen al thuis zitten omdat er voor hen geen banen meer zijn. Aan de pensioenen gaat gerommeld worden: dat gaat onrust veroorzaken bij al diegenen >50 jaar. Economen hebben grote twijfels of de nieuwe plannen wel echt gaan leiden tot een betere arbeidsmarkt. Hoogleraar economie Sweder van Wijnbergen (PvdA) legt uit dat mensen aan de onderkant van de samenleving meer gebaat zijn met economische groei dan met nivellering. Ook is de hoogleraar een pleitbezorger voor de gehandicapten die werkzaam zijn in sociale werkplaatsen. Dat standpunt deel ik met hem. Onbegrijpelijk dat de PvdA dit sociale item bij het pim-pam-petten heeft uitgeruild!!! Ewald Engelen, Sylvester Eijffinger en Sweder van Wijnbergen hadden weinig positiefs te melden over het regeerakkoord. Of het nu over de pensioenen gaat, de ww, het ontslagrecht, de bouw en het woondossier, het zorgplan de hypotheeklasten … het is broddelwerk. Wat er ontbreekt is visie. Nu is de Raad van State ook niet positief over de weigerambtenaar. Het regeerakkoord is zo op het eerste gezicht een aardig stuk, maar je moet geen poging doen 2 spaden diep te gaan want dan blijken de voorstellen onvoldoende diepgang te hebben. Als Rutte-2 niet ingrijpt valt op 1 januari 2013 de woningmarkt stil. Wat sterk gemist wordt is flankerend beleid. De reacties over hetgeen door de 6 mannen is besloten in de Statenzaal is niet mild: 'incompetent'. Op de achtergrond speelt dan nog mee de extreme regelingen voor ontslagen ambtenaren in het kader van de bovenwettelijke uitkeringen. Dit ter compensatie van het feit dat ambtenaren geen ontslagvergoeding krijgen. De riante uitkeringen die bovenop de wachtgeldregeling komen kunnen wel tien tot 15 jaar doorlopen. In feite maakt dat de voorgenomen ambtenaren ontslagen onuitvoerbaar. De roep wordt sterker om onder het uitruilen een dikke streep te zetten en formatieoverleg te starten. Met dit regeerakkoord komt ons land zeker niet sterker uit de crisis.

De Europese schuldencrisis is nog altijd de voornaamste bedreiging voor de stabiliteit van Duitse banken en verzekeraars. Maatregelen van centrale banken om de risico's in te dammen, brengen hun eigen gevaren met zich mee. Dat stelt de Duitse centrale bank. Volgens de Bundesbank zijn de risico's ten aanzien van de stabiliteit niet afgenomen ten opzichte van 2011. De centrale bank herhaalde zijn standpunt dat centrale banken de schuldencrisis niet kunnen oplossen en wees expliciet op maatregelen die de Europese Centrale Bank heeft genomen om het leed te verlichten. ,,De bijeffecten van steunmaatregelen voor de korte termijn kunnen een zware last zijn voor de financiële stabiliteit op de middellange tot langere termijn'', aldus Bundesbankbestuurder Andreas Dombret. De lage rente, de beschikbaarheid van ruime hoeveelheden geld en een potentiële luchtbel in de Duitse vastgoedmarkt zijn mogelijke bedreigingen in de toekomst. ,,De ervaringen van andere landen leren ons dat een combinatie van lage rente en een hoge liquiditeit kan leiden tot een overspannen vastgoedmarkt.''

De herfstvoorspelling voor de Europese economie doet haar naam eer aan met vallende prognoses en winterse buien. De enige plek waar de crisis niet doordringt, is Brussel. Europese ambtenaren staakten alvast tegen mogelijke bezuinigingen na 2014. In de rest van België kwam de neergang vorige maand met gestrekt been binnen toen Ford de sluiting van zijn fabriek in het Limburgse Genk aankondigde, 4300 werknemers en hun gezinnen in rouw dompelde en de rest van Vlaanderen in vrees en medelijden. Er gaan in de hele eurozone iedere dag bijna net zo veel banen verloren als in Genk. Tussen nu en eind volgend jaar verdwijnen er zo’n 1,5 miljoen, het equivalent van 350 autofabrieken zoals die van Ford. En dat is een saldo. Want in Duitsland komen er in dezelfde periode meer dan 500.000 banen bij. Het verlies in de rest van de eurozone is dus meer dan twee miljoen. Banenkampioen Nederland raakt er tot en met 2014 nog zo’n 75.000 kwijt, boven op de 225.000 die al verloren gingen sinds 2008. Bij elkaar 70 grote autofabrieken. De crisis is nog lang niet voorbij. Dat hoef je niemand in Griekenland, Spanje of Italië te vertellen, maar in het noorden trok Duitsland de kar nog een tijdje voort. Ook die geoliede machine begint te sputteren. De economische groei bedraagt dit jaar niet de in mei nog verwachte 1,7%, maar halveert naar 0,8% en dat wordt volgend jaar niet beter. Concluderend moet worden gezegd dat de herfstramingen van de Europese Commissie voor de economie van de eurozone en de EU doen hun naam eer aan. Het rapport leest als een krampachtige poging om tussen de vallende prognoses de zon te blijven zien. Dat lukt amper. Waar de Commissie in mei nog monter het einde van de tunnel voorspelde, wordt nu met veel slagen om de arm voor volgend jaar een voorzichtige omslag voorspeld, met een waterig herstel in 2014. Deze crisis is nu eenmaal geen normale. Overheden, huishoudens en bedrijven zijn eendrachtig bezig met hetzelfde: schulden aflossen of voorkomen dat ze groter worden. Regeringen halen genadeloos terug wat ze in het begin van de crisis hebben gegeven, particuliere bestedingen staan onder druk door lastenverhogingen, schuldafbouw en verhoging van besparingen. En door werkloosheid, die in de eurolanden volgend jaar stijgt naar 11,8% van de beroepsbevolking, 19 miljoen werklozen. De crisis begon in 2008 met 12 miljoen. Banken bouwen hun weerstandsvermogen op en bedrijven kijken de kat uit de boom of saneren. De verschillen tussen de landen zijn groot maar, zo schrijft de Commissie, ‘als gevolg van de onderlinge samenhang, vooral binnen de eurozone, is geen enkel land in staat om zich aan dat proces te onttrekken.’ Het krediet waarmee de welvaart in grote delen van de eurozone na de eeuwwisseling werd opgekrikt, moet versneld worden afgelost. Tussen 2008 en het einde van dit jaar is de gezamenlijke staatsschuld van de eurolanden met € 2400 mrd toegenomen, per Europese burger een bedrag van bijna € 5000. Dat is een gemiddelde. In Spanje ging de schuld van 40% van het bbp in 2008 naar 86% dit jaar om door te stijgen naar 97% in 2014. Dat is omgerekend van € 9644 per inwoner naar € 22.717, zelfs voor ieder kind dat geboren wordt dus een crisisboete van € 13.000. Die moet betaald worden. De norm voor de emu-schuld is maximaal 60%. Dat betekent dat iedere Spanjaard bijna € 9000 moet gaan opbrengen. Maar dat is niet genoeg. Spanje moet ook, zoals dat in het eurozonejargon heet, intern devalueren wil het ooit weer genoeg groei kunnen realiseren om banen te scheppen en schulden af te betalen. DNB-president en ECB-directielid Klaas Knot illustreerde dat onlangs tijdens een toespraak in Azië. Griekenland en Spanje groeiden na de invoering van de euro tot 2007 meer dan 20% sneller dan Duitsland. Ierland liep zelfs 45% voor. ‘Helaas werd dat inhaalproces grotendeels gefinancierd met schuld’, aldus Knot. Waar de Duitse particuliere kredietverlening tussen 2000 en 2011 met gemiddeld 2% per jaar groeide, steeg die in Italië met gemiddeld 8%, in Ierland en Spanje met 12% en in Griekenland met 14%. Het gevolg was een inflatieverschil dat tussen 2000 en 2007 opliep tot 12% voor Spanje en 14% voor Griekenland. Hadden beide landen nog de peseta en de drachme gehad, dan waren ze met ten minste diezelfde percentages gedevalueerd. Nu moet dat verschil worden goedgemaakt met binnenlandse prijsdalingen, vooral lagere lonen. Die moeten worden afgedwongen door flexibele markten voor arbeid, producten en diensten. Schuld en boete leiden tot de onvermijdelijke combinatie van bezuinigingen en hervormingen. En daar staan de Zuideuropese landen nog maar aan het begin.

In de maand oktober werden er 703 bedrijven en instellingen failliet verklaard, een stijging van bijna 150 vergeleken met de voorgaande maand. In de eerste 10 maanden van het jaar gingen er 6245 ondernemingen over de kop. Dat zijn er bijna een kwart meer dan in dezelfde periode van 2011. Dat heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maandag bekendgemaakt. De cijfers zijn exclusief eenmanszaken. Het aantal faillissementen dat maandelijks wordt uitgesproken hangt nauw samen met het aantal zittingsdagen van de rechtbank. Omdat het aantal zittingsdagen per maand sterk uiteenloopt, wordt doorgaans ook gekeken naar het voortschijdend driemaandsgemiddelde van het aantal faillissementen. Dat kwam in oktober uit op 591, tegen 597 in september. Nederlandse bedrijven gaan onnodig failliet vanwege de onaantastbare positie van dwarsliggende schuldeisers, met schadelijke gevolgen voor de economie en de werkgelegenheid. Dat blijkt uit een rondgang onder de verschillende partijen die bij faillissementen zijn betrokken: de rechtbank, advocaten, curatoren en banken. Ook academici en MKB Nederland noemen het Nederlandse recht op dit punt ‘archaïsch’ en laken de onnodige waardevernietiging voor zowel het bedrijf als de crediteuren. Door de crisis is het aantal faillissementen gestegen. Uit cijfers van het CBS blijkt dat jaarlijks rond de tienduizend bedrijven failliet gaan. In de jaren voor de val van Lehman lag dit aantal rond de achtduizend. ‘Als rechter zou je een onredelijke crediteur willen kunnen dwingen akkoord te gaan met een herstructureringsplan voordat een bedrijf failliet is’, zegt Mincke Melissen, rechter-commissaris van de Amsterdamse rechtbank en voorzitter van het landelijk overlegorgaan van insolventierechters (Recofa). ‘Nu kan dat pas na een faillissement, dat in 99% van de gevallen tot liquidatie leidt. Een doorstart kan soms nog wel, maar met grote waardevernietiging als gevolg van het faillissement. Denk aan reputatieschade en de effecten van een executieverkoop.’ In Nederland is het vrijwel onmogelijk een enkele dwarsliggende schuldeiser te dwingen in te stemmen met een schuldsaneringsvoorstel, ook al is dat voorstel voor alle overige partijen redelijk. Voor een crediteur kan het daarom aantrekkelijk zijn de poot stijf te houden wanneer verder iedereen heeft ingestemd, in de hoop te worden uitgekocht door andere schuldeisers. Ook zijn er te veel onzekerheden om nog voordat een bedrijf in betalingsproblemen is gekomen, in stilte met de schuldeisers en een curator, een doorstart te organiseren. In andere Europese landen is het recht veel meer dan in Nederland gericht op de continuïteit van het bedrijf. ‘Daar is uiteindelijk iedereen mee gediend’, zegt Jelle Hofland, partner bij internationaal advocatenkantoor Clifford Chance. ‘Partijen mogen in Nederland zo onredelijk zijn als ze zelf willen. Engeland bijvoorbeeld kent de ‘scheme of arrangement’, waarbij de rechter een minderheidscrediteur kan dwingen in te stemmen met een schuldsanering wanneer ten minste driekwart van de schuldeisers akkoord is en de rechter het plan redelijk acht.’ Duitsland, België, Frankrijk, Spanje en Griekenland hebben recent de wetgeving aangepast om onnodige faillissementen te vermijden en een exodus van bedrijven naar Engeland of de VS te voorkomen. Daar kunnen ondernemingen en crediteuren immers al vóór een faillissement een beroep doen op de rechter wanneer een minderheidsschuldeiser een reddingsplan blokkeert. ‘Alleen de Nederlandse wetgever doet niets’, zegt professor Bob Wessels, die internationaal insolventierecht doceert in Leiden. ‘Ook in het regeerakkoord is er niets over te lezen, waardoor Nederland blijft zitten met een niet-werkende surseanceregeling. Heel jammer dat daar géén brug is geslagen.’

Angela Merkel was deze week in het Europees Parlement en kreeg van sociaaldemocraten en groenen harde verwijten over de gevolgen van het versoberingsbeleid dat ze de rest van de eurozone oplegt. Ze liet de geachte afgevaardigden alle hoeken van de zaal zien toen ze Griekenland afzette tegen andere Europese landen, die wel hun huiswerk deden. Waanzinnige hervormingen’ hebben de Baltische staten doorgevoerd, midden in de crisis. Letland is nu het snelst groeiende land in de Europese Unie, met vorig jaar 5,9% groei. Daar ging wel een krimp van bijna 18% in 2009 aan vooraf. Estland, dat in 2011 nog de euro invoerde, boekte in dat jaar een economische groei van 8,3%. Het verschil met de rest van de eurozone is een nationale schuld van 10% van het bbp. Maar ook hier: voorafgegaan door ruim 14% in 2009. ‘En vraagt u eens in Slowakije, waar ook sociaaldemocraten regeren, wat ze daar van de Griekse hervormingen vinden’, aldus een strijdvaardige Merkel. Duitsland zelf voerde harde hervormingen door die er mede toe leidden dat zij bondskanselier werd, omdat de SPD zijn eigen bondskanselier erom wegstuurde. ‘Het heeft vijf jaar geduurd voordat we daar de vruchten van plukten’. Fenomenaal, noemde Klaas Knot de economische prestaties van Duitsland, niet zo lang geleden de ‘zieke man van Europa’, en de gevolgen van het zogenoemde Harz-akkoord over de flexibilisering van de arbeidsmarkt. Met ‘potdichte arbeidsmarkten’ is het niet verwonderlijk dat in sommige landen zo veel jongeren werkloos zijn, zei Merkel. De markten in Griekenland, Spanje, Portugal en Italië functioneren niet zoals het hoort, ging Knot haar voor. Duitsland en de ECB rusten niet voordat Spanje, Griekenland en Italië tot het gaatje zijn gegaan, en verder. Noem het de prijs van de crisis, maar hij moet betaald worden. Het aandeel van de vier zuidelijke eurolanden in het bbp van de eurozone daalt in 2014 naar 30,7% tegen 33% in 2008. De verschillen tussen het zuiden en de rest worden alleen maar groter. Het werkloosheidspercentage in Griekenland, Portugal, Spanje en Italië loopt op naar 19%, tegen 8,55% in 2008. Echt herstel voorziet de Europese Commissie in 2014 alleen in de landen die het al relatief goed deden, Duitsland voorop. Het zuiden blijft kwakkelen, waarbij de risico’s voornamelijk neerwaarts zijn. Zo voorspelt de Commissie voor Spanje in 2014 weliswaar weer een magere 0,8% groei, maar ook een begrotingstekort van 6,4% van het bbp. Nota bene: Spanje had zijn tekort dit jaar al onder de 3% moeten brengen maar kreeg een jaar uitstel. Ook Olli Rehn, de EU-commissaris voor economische en monetaire zaken en de euro, slaagde er bij de presentatie van de herfstramingen niet in om deze kwadratuur van de cirkel op te lossen. ‘Spanje moet dus zijn best blijven doen’, was zijn lankmoedige conclusie. Terugkeer van het vertrouwen is de kurk waarop het broze herstel in de eurozone drijft, wordt in Brussel voortdurend gezegd. Maar er is geen voorzienbaar einde aan de lijdensweg van Zuid-Europa. Het zal tot ‘ver voorbij de horizon van 2014’ bezig blijven zich aan te passen aan een nieuwe realiteit. Daarmee blijft het een destabiliserende factor voor de hele eurozone, die niet alleen tot verdere economische verwijdering leidt maar ook het politieke geduld van Duitsland nu al zichtbaar op de proef stelt. De eurozone blijft op de rand van de afgrond balanceren.

Moody's Investors Service heeft zijn groeiramingen verlaagd voor de twintig grootste wereldeconomieën (G-20) en verwacht dat het bruto binnenlands product (bbp) van de eurozone volgend jaar zal stagneren na de krimp van dit jaar, maakte de kredietbeoordelaar deze week bekend. Het zwakke herstel van de Financiële crisis wordt volgens Moody's tegengewerkt door een terugval in de wereldhandel en volatiele kapitaalsstromen. Voor het bbp in de G-20-landen met ontwikkelde economieën voorziet het ratingbureau 2,7% groei in 2012, gevolgd door 3,0% in 2013 en 3,3% in 2014. Voor 2013 betekent dit een neerwaartse bijstelling met 0,5%punt. De eurozone kampt met laag vertrouwen, waardoor huishoudens en bedrijven investeringsbeslissingen uitstellen en de werkloosheid oploopt, aldus Moody's. De werkloosheid heeft inmiddels de hoogste stand sinds invoering van de muntunie bereikt. Een klein lichtpuntje dat de kredietbeoordelaar ziet is de groei van de industriële productie in juli en augustus. Toch zal naar verwachting van Moody's het bbp in de eurozone in 2012 met 0,0% tot 1,0% krimpen. Voor 2013 stelt het bureau de verwachting neerwaarts bij naar een bandbreedte tussen 0,5% krimp en 0,5% groei. Pas voor 2014 wordt weer uitsluitend groei verwacht, van 0,5% tot 1,5%. Moody's wijst erop dat de ontwikkeling binnen de eurozone verder uiteenloopt, met vooral Spanje en Italië als achterblijvers, terwijl Duitsland waarschijnlijk zal blijven groeien. Griekenland en Portugal kijken aan tegen significante krimp. "Over het algemeen, verwachten we dat het bbp van de eurozone als geheel zal stagneren in 2013", aldus Moody's. Ook ten aanzien van de Verenigde Staten is de kredietbeoordelaar somberder geworden. Het probleem van het begrotingstekort wordt steeds nijpender. Voor 2012 en 2013 wordt een groei van 1,5% tot 2,5% voorzien, gevolgd door een groei van 2,0% tot 3,0% in 2014.

Kort Nieuws

De Ierse economie herstelt langzamer dan gedacht. De overheid heeft zijn groeiramingen voor de komende 3 jaar naar beneden bijgesteld, maar verwacht niet dat het land extra zal moeten bezuinigen.

De detailhandelsverkopen in de Verenigde Staten zijn in oktober met 0,3% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand.

Portugal moet nog meer bezuinigingen doorvoeren om de eigen economie te versterken. Ook uit Portugal kwamen sombere cijfers. Daar kromp de economie afgelopen kwartaal met 3,4% ten opzichte van het voorgaande jaar, na een teruggang met 3,2% in het tweede kwartaal. De Portugese economie was in het derde kwartaal 0,8% kleiner dan in het kwartaal ervoor. De werkloosheid in Portugal liep afgelopen kwartaal op tot het recordniveau van 15,8% van de beroepsbevolking. In het tweede kwartaal had 15% van de Portugezen geen betaalde baan. Een jaar geleden bedroeg de werkloosheid 12,4%. Portugal voert stevige bezuinigingen door om te kunnen voldoen aan de voorwaarden voor de noodsteun die Europa en het IMF hebben opgelegd. De Portugese regering verwacht dit jaar een economische krimp van 3%.

De Britse centrale bank heeft de groeiverwachting voor de economie verlaagd. Ook zal de inflatie waarschijnlijk hoger uitkomen dan eerder werd verwacht. De Bank of England (BoE) voorspelt nu over 2 jaar een economische groei op jaarbasis van 1,9%. In augustus ging de BoE nog uit van 2%. De inflatie zal over 2 jaar uitkomen op 1,8%. Bij de eerdere raming werd gerekend op 1,7%. De Britse inflatie bedroeg in oktober 2,7%. De centrale bank zegt verder dat de eurocrisis een groot gevaar vormt voor een duurzaam herstel van de Britse economie. Verder zal de kracht van het herstel ook afhangen van de mate van opleving in de productiviteitsgroei.

De industriële productie in de eurozone is in september met 2,5% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand toen er een toename met 0,9% was. Op jaarbasis nam de productie met 2,3% af. De sterkste daling werd gemeten in Ierland (min 12,8%), Portugal (min 8,8%), Griekenland (min 7,5%) en Spanje (min 7%). In Duitsland nam de productie met 1,6% af, in Nederland met 1%.

Slotstand indices 16 november 2012/week 46: AEX 319,84; BEL 20 2.300,68; CAC 40 3.341,52; DAX 30 6.950,53; FTSE 100 5.605,59; SMI 6.508,66; RTS (Rusland) 1.370,66; DJIA 12.588,31; Nasdaq 100 2.534,16; Nikkei 9.024,16; Hang Seng 21.159,01; All Ords 4.360,10; € $1,2743; goud $1713,90 dat is €43.201,34 per kg.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , . Bookmark de permalink.